ประวัติป2

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ข้ันคดิ วิเคราะห์
33 และสรปุ ความรู้

และการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมขึ้น เช่น วัฒนธรรมการแต่งกาย ๔. นักเรียนวิเคราะห์ภาพวิถีชีวิตของ
การรับประทานอาหาร ค น ใ น ชุ ม ช น ใ น อ ดี ต แ ล ะ ปั จ จุ บั น
จากนนั้ รว่ มกนั วเิ คราะห์ โดยใชค้ �ำ ถาม
วิถีชีวิตของคนในปจั จบุ ัน
ดงั น้ี

๒.
การเปล่ยี นแปลงวิถชี ีวิตของคนในชมุ ชนดา้ นตา่ งๆ
• วถิ ชี วี ติ ของคนในอดตี กบั ปจั จบุ นั
เครื่องมือเครื่องใช้ในชุมชน ตา่ งกนั อยา่ งไร (ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ คนใน
อดีตพ่ึงพาอาศัยธรรมชาติเป็นหลัก
คนในปัจจุบันนำ�เทคโนโลยีมาใช้กับ
วถิ ชี วี ติ ประจำ�วนั )

• เพราะเหตใุ ดคนในอดตี กบั ปจั จบุ นั
จงึ มีความแตกต่างกนั (ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ
เพราะกาลเวลาทผ่ี า่ นไปท�ำ ใหม้ นษุ ยพ์ ฒั นา
ส่ิงต่าง ๆ มาช่วยอำ�นวยความสะดวก
เพิ่มมากขนึ้ )

๕. นกั เรยี นพจิ ารณาขอ้ ความทเี่ ปน็ วถิ ชี วี ติ
ของคนในอดตี และปจั จบุ นั และรว่ มกนั
จำ�แนกว่าข้อความใดเป็นวิถีชีวิตของ
คนในอดีตหรือปัจจบุ ัน จากนั้นบันทกึ
ค�ำ ตอบ โดยเขยี นเคร่อื งหมาย ✓ หน้า
ข้อความท่ีเป็นวิถีชีวิตของคนในอดีต
ดังตวั อยา่ ง

สมัยก่อนผคู้ นทำเคร่ืองมอื เครอื่ งใช้จากธรรมชาต
ิ สร้างบ้านดว้ ยไม้ ยกพ้นื สงู
ตดิ ตอ่ สือ่ สารโดยใช้โทรศัพทเ์ คล่อื นท่ี
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ (เฉลย ๒ เพราะในอดีตชาวนา
ใช้กระบือช่วยในการไถนา แต่เม่ือ ทอเส้อื ผา้ ขึ้นมาใช้เอง
ขอ้ ใดเป็นการพัฒนาเทคโนโลยีทีท่ นั สมัย มีการพัฒนาเทคโนโลยี มนุษย์จึง ติดต่อส่ือสารดว้ ยโทรเลข
๑ การใหข้ องขวญั ในวนั ปใี หม่ ประดิษฐ์รถไถนาใช้แทนแรงงาน ประกอบอาชีพเกษตรกรรม
๒ การใช้รถไถนาแทนกระบือ กระบือ ซ่ึงทำ�ให้เกิดความสะดวก ท�ำงานในโรงงานอุตสาหกรรม
๓ การรดนา้ํ ผใู้ หญ่ในวนั สงกรานต์ รวดเร็วมากขึน้ )
เดนิ ทางด้วยเกวยี น
อาศยั อยบู่ นตึกสงู

33 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คิดวเิ คราะห์

และสรปุ ความรู้
St 34

๖. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง นปจั จบุ นั ผูค้ นใช้เคร่ืองใชไ้ ฟฟ้าในการดำเนนิ ชวี ิต

ความคดิ เห็น โดยใชค้ ำ�ถาม ดงั นี้
การประกอบอาชีพของคนในชุมชน
• เคร่ืองมือเครื่องใช้ในอดีตและ
ปัจจุบันแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร อดตี
ปัจจุบัน


(ตัวอย่างคำ�ตอบ แตกต่างกัน คือ ของใช้ การทำนาในอดีตใชแ้ รงงานของสัตว
์ การทำนาในปัจจบุ นั ใชร้ ถไถนา

มาชว่ ยในการไถนา
มาชว่ ยในการไถนา

ในอดีตทำ�จากวัสดุธรรมชาติ ส่วนของใช้

ในปัจจุบันใช้วัสดุท่ีสร้างขึ้นใหม่ เช่น

พลาสติก)
• เพราะเหตุใดรูปร่าง วัสดุและ

วิ ธี ก า ร ใ ช้ ง า น ส่ิ ง ข อ ง เ ค ร่ื อ ง ใ ช้ จึ ง
เปลี่ยนแปลงไป (ตัวอย่างคำ�ตอบ

เพราะเทคโนโลยีในการผลิตพัฒนามากข้ึน

เพอื่ อำ�นวยความสะดวกในการด�ำ รงชีวิต)
๗. นักเรียนวิเคราะห์ข้อดีและข้อเสีย

ของเคร่ืองมือเคร่ืองใช้ในปัจจุบันที่
เปลี่ยนแปลงไปจากอดีต โดยใช้
แผนภาพความคดิ ดังตัวอย่าง

เครอ่ื งมอื ขอ้ ดี อดตี
ปัจจุบัน

เครื่องใช้ ทนทาน รปู ร่าง
ในปัจจุบัน สวยงาม สงั คมไทยเป็นสงั คมเกษตรกรรม
ปัจจบุ นั ประชากรประกอบอาชพี

มปี ระสทิ ธิภาพมากขนึ้ ประชากรส่วนใหญ่ทำการเกษตร
ทหี่ ลากหลายมากข้นึ
เชน่
ทำงาน

ในโรงงานอตุ สาหกรรม
พนกั งานบริษัท

ขอ้ เสีย เปน็ หลัก

มีราคาแพง
สน้ิ เปลืองทรพั ยากร

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 จุดประกายโครงงา

นักเรียนร่วมกันสำ�รวจอาชีพของคนในชุมชนตนเองว่ามีการประกอบอาชีพ
ใดบา้ ง และเลือกอาชีพท่ตี นเองสนใจศึกษามา ๑ อาชพี แลว้ ท�ำ การศึกษาคน้ คว้า
เพิ่มเติมว่าจากอดีตถึงปัจจุบันอาชีพดังกล่าวมีการเปล่ียนแปลงไปอย่างไรบ้าง
มีพัฒนาการเป็นอย่างไร และจัดทำ�เป็นรูปแบบโครงงาน จากนั้นให้นักเรียน
แต่ละคนออกมานำ�เสนอหน้าชน้ั เรยี น

สุดยอดคู่มือครู 34

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ขัน้ คิดวเิ คราะห์
35 และสรปุ ความรู้

การแต่งกายของคนในชุมชน ๘. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
โดยใช้คำ�ถาม ดงั นี้
อดีต
ปจั จบุ ัน

• การประกอบอาชพี ของคนไทยใน
การแต่งกายดว้ ยเส้อื ผ้า
การแต่งกายดว้ ยเส้ือผา้
อดีตและปัจจุบันแตกต่างกันหรือไม่
แบบไทย
แบบชาวตะวันตก
อย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ แตกต่างกัน

การสื่อสารของคนในชุมชน คือ ในอดีตส่วนใหญ่ทำ�การเกษตร แต่

อดีต
ทีม่ า : นติ ยสาร สารคดี ปัจจุบัน
ปัจจบุ นั มอี าชพี ที่หลากหลายเพ่มิ มากขนึ้ )
• นักเรียนคิดว่ามีอาชีพใดบ้างท่ี
ตดิ ต่อสอ่ื สารกนั ทางจดหมาย

ตดิ ต่อสื่อสารกันทางโทรศพั ท์

หรอื โทรเลขท่ีนำส่งโดยบุรษุ ไปรษณยี
์ เกิดข้ึนในสังคมปัจจุบัน (ตัวอย่าง

คำ�ตอบ พนักงานบริษัท พนักงานในโรงงาน

อตุ สาหกรรม พนกั งานขับรถโดยสาร)
จากน้ันครูอธิบายเพ่ิมเติมว่าการ

ป ร ะ ก อ บ อ า ชี พ ใ น สั ง ค ม ไ ท ย ท่ี
เปลี่ยนแปลงไป เกิดจากอิทธิพลของ
ต่างชาติ ความเจริญของเทคโนโลยี
และการศึกษาท่ีสูงขึ้น ทำ�ให้เกิดการ
ผลิตสินค้าและบริการที่หลากหลาย
มากข้ึน
๙. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ข้อดีและ
ข้อเสียของการแต่งกายด้วยเส้ือผ้า
แบบไทย และการแต่งกายด้วยเสื้อผ้า
แบบชาวตะวันตก ลงในแผนภาพ
ความคิด ดังตวั อยา่ ง

การแตง่ กายดว้ ย
เส้ือผา้ แบบไทย

เสริมความรู้ ครูควรสอน ข้อดี ขอ้ เสยี
ท�ำมาจากเสน้ ใย มรี ูปแบบเหมอื นกัน
โทรเลข โทรเลขไทยเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๕ เป็นระบบโทรคมนาคม ธรรมชาติ เหมาะสม ไมท่ นั สมัย
โดยการส่งข้อความจากที่หน่ึงไปอีกท่ีหนึ่งด้วยการใช้อุปกรณ์ทางไฟฟ้า กบั สภาพอากาศ
และถูกยกเลกิ ไปเมื่อวันท่ี ๓๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๑

35 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้นั คิดวเิ คราะห์
St 36
และสรปุ ความรู้

๑๐. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ แ ล ะ ร่ ว ม กั น ประเพณีของคนในชุมชน
แ ส ด ง ค ว า ม คิ ด เ ห็ น เ กี่ ย ว กั บ ก า ร
ส่ือสารของคนในอดีตและปัจจุบัน อดีต
ปจั จบุ นั

โดยใช้ค�ำ ถาม ดงั นี้
การเลน่ น้ำในวนั สงกรานตใ์ นอดตี จะมี การเลน่ นำ้ ในวันสงกรานต
์
• เพราะเหตใุ ดในสมยั ปจั จบุ นั ผคู้ น การพรมน้ำหรอื รดน้ำอบแก่คนในชมุ ชน
จะใชอ้ ุปกรณ์ชนิดตา่ ง
ๆ
เช่น


จงึ นยิ มติดตอ่ ส่ือสารกนั ทางจดหมาย
ลดน้อยลง (ตัวอย่างคำ�ตอบ เพราะใน ปนื ฉีดนำ้
ถังนำ้



สมัยปัจจุบันเทคโนโลยีมีการพัฒนาเพิ่ม การรับประทานอาหารของคนในชุมชน

มากขึน้ ทำ�ใหเ้ กิดการผลิตอปุ กรณ์ส่ือสาร อดตี
ปัจจุบนั


ท่ีทำ�ให้ผู้คนสามารถติดต่อสื่อสารกัน อาหารที่รับประทานเปน็ ส่ิงทห่ี าได้ง่าย ปจั จุบนั นยิ มรบั ประทานอาหารสำเร็จรูป

ในชุมชนและมปี ระโยชนต์ ่อสขุ ภาพ
เพือ่ ความสะดวกและรวดเร็ว

ไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ มากกวา่ การเขยี นจดหมาย
รอบรู้อาเซียนและโลก
สง่ ถงึ กัน)
๑๑. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง asean

ความคิดเห็นเก่ียวกับงานประเพณี ประเทศสมาชิกอาเซียนท่ีมีประเพณีสงกรานต์คล้ายคลึงกับประเทศไทย เช่น
ของไทย โดยครใู ชค้ �ำ ถาม ดงั นี้ เมียนมา ลาว กัมพูชา โดยในช่วงเช้าจะมีการท�ำ บุญตักบาตร รดน้ําขอพรจาก
• งานประเพณีของคนไทยในอดีต ญาติผู้ใหญ่ ส่วนในชว่ งบ่ายจะมกี ารเลน่ สาดนํา้ เหมือนกบั ประเทศไทย
แ ล ะ ปั จ จุ บั น มี ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง กั น
หรือไม่ อย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ

แตกต่างกัน คือ งานประเพณีในอดตี จะมี

ความเรียบง่าย แต่งานประเพณีในปัจจุบัน

มีกิจกรรมที่เน้นความสนุกสนาน มีกิจกรรม

เพิม่ มากขึ้น)
๑๒. นักเรียนวิเคราะห์การเปล่ียนแปลง

ของประเพณีและวัฒนธรรมจากอดีต
จนถึงปัจจุบันและผลที่เกิดขึ้น โดย
ใชแ้ ผนภาพความคดิ

สุดยอดคู่มือครู 36

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ข้นั คิดวิเคราะห์
37 และสรปุ ความรู้

การเดินทางของคนในชุมชน ๑๓. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับการรับประทานอาหารของ
คนไทยในอดีตและปัจจุบัน จากนั้น
สรปุ ความรูล้ งในตาราง ดังตวั อย่าง

ตาราง ลกั ษณะการรบั ประทานอาหาร

อดตี ปจั จบุ ัน

อดีต
ปจั จุบัน
• นยิ มรบั ประทานอาหาร • รบั ประทานอาหาร
ประเภทผัก ส�ำเรจ็ รปู
• ใชว้ ตั ถดุ ิบในท้องถ่ิน • รบั ประทานอาหารตา่ งชาติ
หาไดง้ า่ ย ส่วนใหญเ่ ป็นเนอ้ื สตั ว์
คนในอดตี จะสรา้ งบ้านเรอื นอยรู่ ิมแมน่ ้ำ ปัจจุบนั ผ้คู นจะอาศัยอยู่ในเขตเมอื ง
• มีประโยชนต์ อ่ สขุ ภาพ และแปง้
และจะใช้เรอื ในการเดินทาง
เพราะมีรถยนต
์ รถไฟฟ้าท่ีอำนวย
ความสะดวกในการเดนิ ทาง

จากนั้นครูอธิบายเพ่ิมเติมว่าใน
ที่อยู่อาศัยของคนในชุมชน ปัจจุบันการรับประทานอาหารใน
สังคมมีความหลากหลายและสะดวก
อดตี
ปัจจบุ ัน
รวดเร็วมากขึ้น เนื่องจากวิถีชีวิตท่ี
เรง่ รีบของสังคมยคุ ใหม่
สร้างบา้ นโดยใชไ้ ม้ซ่งึ เป็นวสั ดทุ ่ีมมี ากใน สรา้ งบา้ นโดยใช้ปนู ตามแบบตะวันตก

ชมุ ชนและยกพ้นื สูงเพ่อื ปอ้ งกนั น้ำท่วม
หรอื อาศัยอยใู่ นอาคารสงู
๑๔. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
เกยี่ วกบั วธิ กี ารเดนิ ทางของคนในอดตี
และปัจจุบัน แล้ววิเคราะห์ข้อดีและ
ข้อเสียจากการเปลี่ยนแปลง โดยใช้
แผนภาพความคิด ดงั ตวั อยา่ ง

วิธีการ ข้อดี
เดินทางใน เดนิ ทางสะดวก
ปจั จบุ ัน รวดเรว็

ขอ้ เสีย
เพมิ่ มลพษิ ทาง
อากาศ

37 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคดิ วเิ คราะห์
St 38
และสรปุ ความรู้

๑๕. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ ค ว า ม เ ห มื อ น การดำเนินชีวิตของคนในชุมชน
และความแตกต่างของที่อยู่อาศัย
ในอดีตและที่อยู่อาศัยในปัจจุบัน
โดยใชแ้ ผนภาพความคดิ ดังตวั อย่าง

ท่อี ยู่อาศยั เหมสือิง่ นทกี่ นั ท่อี ยู่อาศัย อดตี
ปัจจุบัน

ในอดีต เปน็ สถานที่ ในปัจจุบัน
สรา้ งจากไม้ พักผ่อน สรา้ งเป็น ในอดตี ผูค้ นจะทอผา้ ไวใ้ สเ่ อง
ปัจจุบนั ผู้คนสว่ นใหญ่จะเลือกซ้ือเสือ้ ผา้
ยกพ้ืนสูง อาคารสงู สำเรจ็ รปู

ฉาบปนู

๑๖. นกั เรยี นวเิ คราะหข์ อ้ ดแี ละขอ้ เสยี ของ
ท่ีอยู่อาศัยของคนในปัจจุบัน โดยใช้
แผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง

ท่ีอยู่อาศัย ขอ้ ดี อดตี
ปัจจุบัน

ของคนใน • มคี วามคงทน แขง็ แรง
ปัจจบุ นั • ตึกสูงท�ำให้คนอาศยั มีวถิ ชี ีวิตที่เรียบง่าย
มกี ารพึง่ พาอาศยั กัน
มวี ิถีชวี ติ ทเี่ ร่งรีบ
ตา่ งคนตา่ งอยู่


ไดจ้ �ำนวนมาก และมีการแขง่ ขนั กนั


ขอ้ เสยี
• การกอ่ สร้างท�ำให้
เกดิ มลภาวะ
• เอกลกั ษณ์
บ้านเรอื นไทย
เลือนหายไป

รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

เอกลักษณ์ของเคร่ืองนุ่งห่มและการแต่งกายของชนเผ่าต่าง ๆ ในประเทศลาว
คอื การสวมใสผ่ า้ ยอ้ มคราม ซึง่ มคี วามสัมพันธ์กบั วถิ ชี วี ติ คอื การเกษตรกรรม
เพราะผ้าย้อมครามจะมีสีดำ�นิลหรือครามเข้ม เหมาะแก่การป้องกันความ
สกปรกของดินโคลน ทง้ั ยงั ช่วยระบายความรอ้ นของผ้าและดดู ซบั เหง่ือไดด้ ี

สุดยอดคู่มือครู 38

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

39 St asean

๓.
สาเหตุของการเปลี่ยนแปลงวิถีชวี ติ ของคนในชมุ ชน
ep 2
เมื่อเวลาผ่านไปวิถีชีวิตของคนในชุมชนต่างก็เปลี่ยนแปลง
ไปด้วย สิ่งที่นักเรียนเห็นได้ชัดเจน คือ ตัวนักเรียนที่เติบโตขึ้นและ ข้ันคดิ วเิ คราะห์
ได้เลื่อนชั้นจากชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ มาเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ และสรปุ ความรู้
ชุมชนในสมัยก่อนกับในสมัยปัจจุบันก็มีความแตกต่างกัน ทั้งนี้มี
สาเหตุมาจากการพัฒนาประเทศให้เจริญก้าวหน้า ทำให้มีการสร้าง ๑๗. นกั เรยี นวเิ คราะหว์ า่ วถิ กี ารด�ำ เนนิ ชวี ติ
ถนน สร้างทางรถไฟ สร้างสนามบิน เพื่ออำนวยความสะดวก ของคนในชุมชนสมัยปัจจุบันที่เร่งรีบ
นอกจากนี้ การเพิ่มจำนวนประชากร การรับวัฒนธรรมจากภายนอก แ ล ะ มี ก า ร แ ข่ ง ขั น กั น ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด
และการพัฒนาเทคโนโลยีต่าง ๆ ก็มีส่วนสำคัญทำให้ชุมชนเกิดการ ผลกระทบต่อคนในชุมชนอย่างไร
เปลี่ย๔นแ.
ปลผงลไปก ระทบของการเปล่ยี นแปลงที่มีผลต่อวถิ ีชีวติ

โดยใชแ้ ผนภาพความคดิ ดังตวั อยา่ ง



ของคนในชุมชน

การเปลี่ยนแปลงของชุมชนก่อให้เกิดผลดีและผลเสียต่อ วถิ ีการดำ� เนนิ ชีวติ ผลกระทบ
ชุมชนและสิ่งแวดล้อม ดังนี้ ของคนในชมุ ชน ความสมั พนั ธ์ทีด่ ี
ระหว่างบุคคลลดลง
สมัยปจั จบุ นั

ผลดที ่ีเกดิ จากการ ผลเสยี ท่เี กดิ จากการ ๑๘. นักเรียนพิจารณาการเปล่ียนแปลง
เปล่ียนแปลง
เปลี่ยนแปลง
วิถีชีวิตของคนในชุมชนของตนเอง
จากนั้นร่วมกันแสดงความคิดเห็น
โดยใชค้ �ำ ถาม ดงั น้ี

• นักเรียนคิดว่าการเปลี่ยนแปลง
วิถีชีวิตของคนในชุมชนเกิดจาก
สาเหตุใด (ตัวอย่างคำ�ตอบ ความเจริญ

● การศึกษาของประชาชนสูงขึ้น ● สภาพแวดล้อมในชุมชนเสื่อม- ทางเทคโนโลยีการรบั วฒั นธรรมตา่ งชาต)ิ
● การให้บริการด้านสาธารณสุข โทรมลง • การเปลย่ี นแปลงวถิ ชี วี ติ ในชมุ ชน
ดีขึ้น ● เกิดชุมชนแออัด
● เศรษฐกิจเกิดการขยายตัว ● ค่าครองชีพสูงขึ้น ส่งผลดีต่อนักเรียนอย่างไร (ตัวอย่าง
● มีการติดต่อสื่อสาร และการ ● ความสัมพันธ์ภายในครอบครัว
คมนาคมที่สะดวกรวดเร็ว และชุมชนลดลง คำ�ตอบ การเดินทางสะดวกสบายมากขึ้น

ติดตอ่ ส่ือสารไดร้ วดเร็ว)
• การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตใน

ชุมชนส่งผลเสียต่อนักเรียนอย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ส่งผลเสียต่อสุขภาพ

เพราะควันรถ)

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ขอ้ ใดไมใ่ ชส่ าเหตขุ องการเปล่ยี นแปลงวิถชี วี ิตในชมุ ชน
๑ การพัฒนาประเทศ
๒ จ�ำ นวนประชากรเพมิ่ มากขน้ึ
๓ การเปล่ียนช่ือชุมชน
(เฉลย ๓ เพราะการเปลีย่ นชือ่ ชมุ ชนไม่มีผลตอ่ การเปลีย่ นแปลงการด�ำ เนนิ ชีวิต

ในชุมชน)

39 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คดิ วเิ คราะห์
St 40
และสรปุ ความรู้

๑๙. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่าตนเอง ผลกระทบ

ส า ม า ร ถ มี ส่ ว น ร่ ว ม แ ก้ ไ ข ปั ญ ห า
ผลกระทบทเี่ กดิ จากการเปลยี่ นแปลง การปล่อยน้ำเสียทำให้
วิถีชีวิตของคนในชุมชนได้อย่างไร สภาพแวดล้อมในชุมชน
โดยใชแ้ ผนภาพความคดิ ดงั ตัวอยา่ ง เสื่อมโทรมลง

การปรับตัวใหเ้ ข้ากับ
วิถชี วี ิตของคนในชุมชน

การแก้ปัญหา ชว่ ยกันสนับสนุนและมีส่วนร่วม ค่าครองชีพสูงขึ้นเพราะ เกิดชุมชนแออัด
ผลกระทบจากการ ในการดูแลรักษาชุมชน ต้องจ่ายเงินเพื่อซื้อสินค้า
รกั ษาและสง่ เสรมิ วฒั นธรรม
เปล่ยี นแปลง ประเพณที ี่ดีงามของชมุ ชน และบริการ
วิถชี วี ติ ของคน ชว่ ยกนั พัฒนาสภาพแวดล้อม
ของชมุ ชนให้น่าอยู่ ชุมชนของนกั เรยี นมีการเปลีย่ นแปลงอยา่ งไรบ้างคะ

ในชมุ ชน
ตัวอย่าง การเปลี่ยนแปลงของชุมชนนนทบุรี
น�ำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
มาใชใ้ นชมุ ชน

การเปล่ียนแปลงของชุมชนนนทบุรี


บ้านป่กู ับย่าเป็นเรือนทรงไทย
คล้ายกับบ้านเรือนคนอื่น ๆ ที่ปลูก
เรียงรายอยู่สองฝั่งคลอง ชุมชนที่
ปู่กับย่าอยู่เป็นชุมชนริมคลอง เมื่อ
น้ำขึ้นสูงจะล้นตลิ่ง แต่บ้านเรือนไทย
ยกพื้นสูงน้ำจึงไม่ท่วมพื้นบ้าน ป่ ู
บอกว่า คนในสมัยก่อนเลือกตั้ง บา้ นที่ตั้งอยูร่ ิมแม่นำ้ จะยกพืน้ สงู

เพ่ือปอ้ งกนั นำ้ ท่วมในฤดูนำ้ หลาก


บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21

นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันเลือกการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนในชุมชนมา
๑ ด้าน แลว้ น�ำ มาสืบคน้ ขอ้ มูลจากแหล่งการเรียนร้ตู ่าง ๆ วา่ วิถีชีวิตของคนใน
ชุมชนด้านที่เลือกน้ัน จากอดีตถึงปัจจุบันมีพัฒนาการความเป็นมาอย่างไร
และก่อให้เกิดผลดีหรือผลเสียต่อวิถีชีวิตของคนในชุมชนอย่างไรบ้าง จากน้ัน
นำ�ข้อมลู ทีไ่ ด้มาเรียบเรยี งจัดท�ำ เป็นป้ายนิเทศให้สวยงาม

สุดยอดคู่มือครู 40

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด asean รอบรู้อาเซียนและโลก

41 Step 2 ขนั้ คดิ วิเคราะห์
และสรปุ ความรู้

บ้านเรือนอยู่ริมฝั่งแม่น้ำลำคลอง เพราะแม่น้ำลำคลองเป็นแหล่ง ๒๐. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า
อาหารมีทั้งกุ้ง หอย ปู ปลา บางครั้งมีพ่อค้าแม่ค้าพายเรือนำอาหาร แลว้ สรปุ เปน็ ความคดิ รวบยอด โดยใช้
หรือผัก ผลไม้มาขาย นอกจากนี้ คนในชุมชนยังได้นำน้ำในลำคลอง คำ�ถาม ดงั น้ี
มาใช้ประโยชน์ อีกทั้งยังใช้แม่น้ำลำคลองเป็นเส้นทางคมนาคม
ติดต่อกับชุมชนอื่น ปู่เล่าว่าในอดีตพ่อของปู่มาซื้อที่ดินอยู่บริเวณนี ้ • การเลือกใช้เทคโนโลยีและการ
เพื่อต้องการทำสวนผลไม้ เพราะบริเวณนี้มีดินที่อุดมสมบูรณ์ จึงมี เลือกรับวัฒนธรรมภายนอกท่ีเหมาะสม
สวนผลไม้จำนวนมาก จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชน
ที่ดินในเวลานั้นเป็นที่ลุ่ม มีน้ำขัง มีต้นไม้ขึ้นรกเต็มไปหมด อย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ ชุมชน
พ่อของปู่และญาติต้องช่วยกันปรับที่ดิน จนสามารถปลูกบ้านและทำ สามารถนำ�สิ่งแวดล้อมมาใช้ประโยชน์
สวนผลไม้ได้ ได้อย่างย่ังยืน และส่ิงแวดล้อมจะไม่ถูก
แต่ปัจจุบันสวนผลไม้ใน นำ�มาใช้อย่างส้ินเปลือง รวมถึงการใช้
ชุมชนลดลงไปมาก เพราะมีถนน เทคโนโลยีอย่างเหมาะสมจะทำ�ให้การ
ตัดผ่านทำให้ที่ดินมีราคาแพง ดำ�เนินชีวิตเป็นไปอย่างปกติสุข และเกิด
เจ้าของสวนบางคนจึงขายที่ดิน ความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างสมาชิกใน
ครอบครัวและชุมชน)

เพื่อทำเป็นโรงงานอุตสาหกรรม
บ้านทรงไทยทอี่ ย่รู มิ คลอง
และบ้านจัดสรร ทำให้มีผู้คน
ย้ายเข้ามาอยู่ในชุมชนหรือเข้ามาทำงานตามโรงงานมากขึ้น ชุมชนจึง
มีตลาด ร้านค้า และโรงพยาบาล ทำให้ชุมชนนี้ซึ่งแต่เดิมคนมี
อาชีพหลักเป็นชาวสวน ชาวนา กลายเป็นชุมชนที่มีคนประกอบ
อาชีพหลากหลาย เช่น ข้าราชการ รับจ้าง นักธุรกิจ ถนนที่ตัดมาถึง
ชุมชนทำให้การคมนาคมสะดวก ผู้คนจึงเปลี่ยนมาใช้รถยนต์แทน
การใช้เรือ เมื่อถึงเวลากลางคืน ก็มีแสงสว่างจากไฟฟ้า และ

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การรบั วัฒนธรรมจากตา่ งชาตกิ ่อใหเ้ กิดผลกระทบอยา่ งไร
๑ วฒั นธรรมไทยแตกต่างจากชาตอิ นื่
๒ วฒั นธรรมไทยบางอยา่ งสญู หายไป
๓ วฒั นธรรมไทยเป็นที่รู้จกั ของคนทวั่ โลก
(เฉลย ๒ เพราะวัฒนธรรมต่างชาติทเ่ี ข้ามา ท�ำ ใหค้ วามสำ�คัญของวัฒนธรรมไทยลดลง
และอาจจะท�ำ ใหว้ ัฒนธรรมไทยสญู หาย)

41 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

Step 3 ข้ันปฏิบัติ 42
แหลละังสกราปุรปควฏาบิ มัตริู้
สิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ เช่น วิทยุ โทรทัศน์ ตู้เย็น วิถีชีวิต
๒๑. นักเรียนสืบค้นการเปลี่ยนแปลงท่ี ของคนในชุมชนจึงเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
เกิดข้ึนในชุมชนของตนเองจากอดีต

ถึงปัจจุบันมา ๑ อย่าง เพื่อนำ�มา

วิเคราะห์ถึงสาเหตุและผลกระทบ

ท่ีเกิดข้ึนจากการเปล่ียนแปลงนั้น

ทมี่ ตี อ่ วถิ ชี วี ติ ของคนในชมุ ชน โดยใช้

แผนภาพความคดิ ดังตัวอยา่ ง

(มแี หล่งท่องเท่ยี ว การเปลี่ยนแปลง ผลกระทบทีเ่ กดิ ขนึ้ โรงงานปล่อยควันเสยี

อยู่ใกลก้ บั ชมุ ชน) ทีเ่ กิดขน้ึ ในชมุ ชน ต่อวิถีชวี ิตของคน
สาเหตุ (มีการสร้าง ม ค ีน น้ำใปนปรชู่บะุมปอชากแนวล่ าะกทไาฟั้รงเฟสป้า่วลเนขี่ย้าดนถี แึงป คแลือลง ะทสมี่เก่วีถนิดนทขนี่ไึ้นมหม่ดนีผี ทลคากืองร ทะชี่ทสุมบะชดตน่อวมกวีขิถยสีชะบมีวาิตายกขขขอึ้ึ้นนง
อาคารสูงในชมุ ชน) ในชมุ ชน ควันจากท่อไอเสียรถยนต์ทำให้อากาศเป็นพิษ โรงงานอุตสาหกรรม
(นกั ท่องเที่ยว ( • เศรษฐกิจใน ปล่อยน้ำเสียทำให้กุ้ง หอย ปู ปลา ซึ่งเคยมีมากในชุมชนลดลง
เดนิ ทางมา ชุมชนเกดิ การ คนในชุมชนไม่สามารถใช้น้ำอาบและกินได้ การตดั ตน้ ไมเ้ ปน็ จำนวนมาก
ท่องเที่ยวมากข้นึ ) ขยายตัวเพิ่ม และการทำโรงงานอุตสาหกรรม ทำให้อากาศภายในชุมชนท่ีเคย
มากขน้ึ ) เย็นสบายร้อนขึ้น
• สภาพแวดลอ้ ม
ในชุมชน
เสื่อมโทรม)

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21

นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นว่านักเรียนต้องการให้ชุมชนที่ตนเอง
อาศัยอยู่มีการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาไปในทางท่ีดีอย่างไร พร้อมบอก
เหตุผล และนักเรียนสามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงและพัฒนา
น้ันได้อย่างไร จากนั้นให้นักเรียนแต่ละคนออกมานำ�เสนอความคิดเห็น
หนา้ ชั้นเรยี น

สุดยอดคู่มือครู 42

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ep 3aseanรอบรู้อาเซียนและโลก

St St St ขน้ั ปฏิบตั ิ
43 แหลละงั สกราปุรปควฏาบิ มตั ริู้

สรุป
๒๒. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็น
ความรูร้ ่วมกนั ดังน้ี
การสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับชุมชนจะช่วยให้เข้าใจความเป็นมาของ
ชุมชน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันได้ถูกต้อง และเห็นถึงพัฒนาการความ • การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของ
เปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในชุมชน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีทั้งผลดี คนในอดีตถึงปัจจุบันมีสาเหตุมาจาก
และผลเสีย ที่ส่งผลต่อการดำรงชีวิตของคนในชุมชน นักเรียนสามารถ การเพิ่มข้ึนของประชากร เทคโนโลยี
มีส่วนร่วมที่จะทำให้ชุมชนเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นได ้ โดย การพัฒนาประเทศ และการรับเอา
การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม และรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม วัฒนธรรมจากภายนอกเข้ามามี
ของชุมชน ให้ดำรงอยู่สืบทอดต่อไป บทบาทในการดำ�เนินชีวิต ซึ่งส่ง
ผลกระทบให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
ด้านต่าง ๆ ท่ีมีผลต่อวิถีชีวิตของคน
ในชุมชน เชน่ สภาพแวดลอ้ ม ชมุ ชน
แออดั เศรษฐกิจ และสังคม

การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในชุมชนสามารถปฏิบัติได้โดย ep 4
ดูแลรักษาความสะอาดของชุมชน ไม่ทิ้งขยะลงบนพื้นหรือใน
แหล่งน้ำ และปลูกต้นไม้เพื่อให้ชุมชนร่มรื่น ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ

วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทย www.vcharkarn.com ๒๓. นั ก เ รี ย น อ อ ก ม า นำ � เ ส น อ ส า เ ห ตุ
และผลกระทบของการเปลย่ี นแปลงที่
เกดิ ขน้ึ ทมี่ ตี อ่ วถิ ชี วี ติ ของคนในชมุ ชน
หน้าชั้นเรยี น

5ep ขัน้ ประเมนิ เพ่ือเพม่ิ คุณค่า
บริการสังคม
และจติ สาธารณะ

๒๔. นักเรียนร่วมกันเสนอแนะแนวทาง
ท่ีทำ�ให้ชุมชนของตนเองมีการพัฒนา
ปรับปรุงในด้านต่าง ๆ ท่ีเกิดขึ้น
ท่ีส่งผลให้ชุมชนน่าอยู่อาศัยและ
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ สมาชิกในชุมชนสามารถอยู่ร่วมกัน
ได้อย่างสันติสุข
การเปล่ยี นแปลงวถิ ีชวี ติ ของคนในชมุ ชนและผลกระทบทเี่ กดิ ขน้ึ ขอ้ ใดสมั พันธก์ ัน
๑ การตดิ ตอ่ ส่ือสารกนั ทางโทรศัพท์ - ความสมั พันธ์ในครอบครัวลดน้อยลง
๒ การแตง่ กายด้วยเสอ้ื ผ้าแบบชาวตะวันตก - เกิดความปลอดภัยในชีวิตและทรพั ย์สนิ มากข้ึน
๓ การย้ายท่ีอยอู่ าศัยเขา้ มาในเขตเมือง - เกดิ ชุมชนแออดั

(เฉลย ๓ เพราะการทผ่ี ู้คนย้ายเข้ามาอาศยั ในเขตเมอื ง เน่อื งจากมสี ่ิงอำ�นวยความสะดวกในการดำ�เนินชวี ิต

ครบทกุ ดา้ น ดังนัน้ จึงมีผูค้ นยา้ ยเข้ามาอาศัยในเขตเมืองเพ่มิ มากขึน้ ทำ�ใหเ้ กิดเปน็ ชุมชนแออดั )

43 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตัวชี้วัด 44

ส ๔.๒ ป.๒/๑ ๑. ให้นักเรียนสืบค้นประวัติชุมชนของตนเองจากอดีตจนถึง
ส ๔.๒ ป.๒/๒ ปัจจุบัน
๒. ให้นักเรียนยกตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงของชุมชนด้านต่าง ๆ
พร้อมทั้งอธิบายสาเหตุและผลกระทบ โดยบันทึกลงในแผนภาพ
ดังตัวอย่าง

สาเหตุ ผลกระทบ

แนวค�ำตอบ ๓. ให้นักเรียนวาดภาพการเปลี่ยนแปลงของชุมชน และนำเสนอ
ผลงานในรูปแบบนิทรรศการ
๑. ทำ�ใหท้ ราบความเป็นมาของชุมชนและ
ภาคภูมิใจในชมุ ชนของตนเอง ๑. การสืบค้นเรื่องชุมชนของตนเองมีประโยชน์อย่างไร
๒. ประเพณีลอยกระทง ประเพณีสงกรานต์ ๒. ประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นของชุมชนนักเรียนมีอะไรบ้าง
๓. นักเรียนสามารถสืบค้นเรื่องราวของชุมชนได้อย่างไร
ประเพณตี ักบาตรดอกไม้ ๔. วิถีชีวิตของคนในอดีตกับปัจจุบันแตกต่างกันอย่างไร
๓. สอบถามจากผู้ใหญ่ในชุมชน ค้นคว้าจาก ๕. นักเรียนคิดว่าในอนาคตชุมชนของนักเรียนจะเป็นอย่างไร

วถิ ีชีวติ ของคนในชมุ ชน
๔. คนในอดีตมีความเป็นอยู่ที่เรียบง่ายอยู่กับ

ธรรมชาติ คนในปัจจุบันมีวิถีชีวิตท่ีวุ่นวาย
แข่งขันกบั เวลา
๕. มีความสะดวกสบายด้านการเดินทาง มีตึก
อาคารเพ่ิมมากขึ้น

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ (เฉลย ๑ เพราะการเปล่ียนแปลงวิถีชีวิตของคนในชุมชน
จากอดีตถึงปัจจุบันเป็นการเปล่ียนจากการรับประทานอาหาร
ขอ้ ใดกล่าวถงึ การเปลี่ยนแปลงวถิ ีชีวติ ของคนในชมุ ชนจากอดตี ที่หาได้ง่ายในชุมชนท่ีมีประโยชน์ต่อสุขภาพมาเป็นอาหาร
มาถึงปัจจุบันไมถ่ กู ตอ้ ง สำ�เร็จรูปที่ประกอบด้วยไขมันและแป้งจำ�นวนมาก ซ่ึงหาก
๑ เปลย่ี นจากการรบั ประทานอาหารสำ�เร็จรปู มาเปน็ อาหาร รบั ประทานมากจะท�ำ ใหร้ า่ งกายทรดุ โทรมเนอ่ื งจากปจั จบุ นั ผคู้ น
ท่หี าไดง้ ่ายในชุมชน มีวิถีชีวิตที่เร่งรีบ การเลือกซื้ออาหารสำ�เร็จรูปสามารถทำ�ได้
๒ เปลย่ี นจากการทอผา้ ใสเ่ องมาเป็นการซื้อเสือ้ ผา้ ส�ำ เร็จรปู สะดวกและประหยัดเวลา)
๓ เปลีย่ นจากการเดินทางโดยเรือมาเปน็ รถยนต์

สุดยอดคู่มือครู 44

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

เป้าหมายการเรยี นรู้

มาตรฐานการเรยี นรู้

มาตรฐาน ส ๔.๓
เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม
ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ
และธ�ำ รงความเป็นไทย

สมรรถนะสำ�คัญของผเู้ รยี น

๑. ความสามารถในการสอ่ื สาร
๒. ความสามารถในการคิด
๓. ความสามารถในการแกป้ ญั หา
๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชวี ติ
๕. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

ตัวชี้วัด
คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
มงุ่ ม่นั ในการท�ำ งาน
ระบุบุคคลที่ทำประโยชน์ต่อท้องถิ่นหรือประเทศชาติ (ส ๔.๓ ป.๒/๑) ตวั ช้ีวดั ที่ ๖.๑ ตั้งใจและรับผิดชอบในการ
ปฏบิ ตั ิหนา้ ทีก่ ารงาน
ผังสาระการเรียนรู้
ท้าวสุรนารี
สืบ
นาคะเสถียร
ตวั ชี้วดั ท่ี ๖.๒ ท�ำ งานดว้ ยความเพยี รพยายาม
บุคคลสำคัญของชาติ
และอดทนเพอื่ ใหง้ านส�ำ เรจ็ ตามเป้าหมาย
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ
มจี ติ สาธารณะ
เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา
และท้องถิ่น
ตัวชีว้ ดั ท่ี ๘.๑ ชว่ ยเหลอื ผอู้ น่ื ดว้ ยความเตม็ ใจ
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
และพึงพอใจ โดยไม่หวังสง่ิ ตอบแทน
ตวั ชี้วดั ท่ี ๘.๒ เขา้ รว่ มกจิ กรรมทเ่ี ปน็ ประโยชน์
บุคคลสำคัญ
ต่อโรงเรียน ชมุ ชน และสงั คม

สาระสำคัญ


บุคคลสำคัญ คือ บุคคลที่ทำคุณประโยชน์ต่อส่วนรวม ควรค่าแก่การยกย่องและนำมาเป็นแบบอย่างที่ดีในการดำเนินชีวิต

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21

นักเรียนร่วมกันจัดทำ�ป้ายนิเทศเกี่ยวกับพระประวัติและพระกรณียกิจของ
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
เผยแพรใ่ หก้ บั สมาชกิ ในโรงเรยี นไดร้ บั ทราบและสามารถน�ำ แบบอยา่ งการปฏบิ ตั ิ
พระกรณียกจิ ของพระองค์มาปฏิบัติในชีวิตประจำ�วันได้

45 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตัวชี้วดั 46

ส ๔​ .๓ ป.๒/๑ บคุ คลสำ�คญั ของช�ตแิ ละท้องถ่ิน

ภาระงาน/ช้ินงาน บุคคลสำ�คัญที่ทำ�คุณประโยชน์ให้แก่ประเทศช�ติมีม�กม�ย
ในชั้นเรียนนี้นักเรียนจะได้เรียนรู้บุคคลสำ�คัญ ได้แก่
แบบบันทึกบุคคลสำ�คัญของชาติและ
Stท้องถ่นิ ๑. สมเด็จพระเจา้ พ่ีนางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณวิ ัฒนา
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ในรชั กาลท่ี ๙
ep 1
๑.๑ พระประวตั ิ สมเด็จพระเจ้�-
ขนั้ สังเกต พี่น�งเธอ เจ้�ฟ้�กัลย�ณิวัฒน� กรม-
รวบรวมขอ้ มูล หลวงนร�ธิว�สร�ชนครินทร์ ในรัชก�ลที่ ๙
เป็นพระธิด�ในสมเด็จพระมหิตล�ธิเบศร
๑. นักเรยี นร่วมกนั สนทนา โดยใชค้ ำ�ถาม อดุลยเดชวิกรม พระบรมร�ชชนก และ
ดังนี้ สมเด็จพระศรีนครินทร�บรมร�ชชนนี
ประสูติเมื่อวันที่ ๖ พฤษภ�คม พ.ศ.
• นักเรียนคิดว่าบุคคลที่ได้รับการ ๒๔๖๖ พระองค์เป็นพระเชษฐภคินี
ยกย่องให้เป็นบุคคลสำ�คัญของชาติ (อ่�นว่� พระ-เชด-ถะ-พะ-คิ-นี หม�ยถึง กรมสหมเลจเว้าดงใฟจ็ นนพ้ารรกราชั ลัะธกเยวิ จาาาลา้ สณพทรวิ่นี่ีาฒั๙าชงนนเคาธรอนิ ทร์
และทอ้ งถน่ิ ควรเปน็ บคุ คลทม่ี ลี กั ษณะ พสี่ �ว) ของพระมห�กษตั รยิ ถ์ งึ ๒ พระองค ์
การปฏบิ ตั ิตนอยา่ งไร (ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ คือ พระบ�ทสมเด็จพระปรเมนทรมห�อ�นันทมหิดล (รัชก�ลที่ ๘)
เสียสละประโยชน์ส่วนตนเพ่ือประโยชน์ และพระบ�ทสมเด็จพระมห�ภูมิพลอดุลยเดชมห�ร�ช บรมน�ถบพิตร
สว่ นรวม มีความซ่ือสตั ย์สุจริต) รัชก�ลที่ ๙
สมเด็จพระเจ้�พี่น�งเธอ เจ้�ฟ้�กัลย�ณิวัฒน� กรมหลวงนร�ธิว�ส-
• นักเรียนรู้จักบุคคลสำ�คัญของ ร�ชนครินทร์ ในรัชก�ลที่ ๙ ทรงศึกษ�ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ พระองค์
ชาติท่านใดบ้าง (ตัวอย่างคำ�ตอบ
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร
มหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร)

• บุคคลสำ�คัญของชาติที่นักเรียน
รจู้ กั ท�ำ คณุ ประโยชนใ์ หแ้ กช่ าตอิ ยา่ งไร
บ้าง (ตัวอย่างคำ�ตอบ ทรงส่งเสริมและ
สนับสนุนให้ประชาชนดำ�เนินชีวิตโดยยึด
หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง)

๒. นักเรียนร่วมกันศึกษาเนื้อหาเรื่อง
บุคคลสำ�คญั ของชาตแิ ละทอ้ งถนิ่

สุดยอดคู่มือครู 46

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ขนั้ คดิ วิเคราะห์
47 และสรปุ ความรู้

สนพระทัยในการศึกษาเล่าเรียน จนทรงสอบได้เป็นลำดับที่ ๑ ๓. นักเรียนวิเคราะห์และร่วมกันแสดง
ในระดับมัธยมศึกษาของโรงเรียน และได้เป็นลำดับที่ ๓ ของ ค ว า ม คิ ด เ ห็ น เ กี่ ย ว กั บ พ ร ะ ป ร ะ วั ติ
ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ต่อมาพระองค์ทรงศึกษาต่อระดับปริญญาตรี และพระกรณยี กจิ ของสมเดจ็ พระเจา้ -
สาขาเคมี ที่มหาวิทยาลัยโลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์และทรง พ่ีนางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา
สำเร็จการศึกษาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๒ กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

๑.๒
พระกรณียกจิ
โดยใชค้ ำ�ถาม ดงั น้ี

สมเด็จพระเจ้าพ่ีนางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง- • เพราะเหตุใดพระองค์จึงได้รับ
นราธิวาสราชนครินทร์ทรงเป็นผู้มีพระจริยวัตรอันงดงาม พระองค์ การยกย่องให้เป็นบุคคลสำ�คัญของ
ทรงมีความกตัญญูต่อพระชนก (อ่านว่า พระ-ชะ-นก หมายถึง พ่อ) ชาติ (ตัวอย่างคำ�ตอบ เพราะพระองค์
พระชนนี (อ่านว่า พระ-ชน-นะ-นี หมายถึง แม่) และทรงช่วยเลี้ยงดู
พระเจ้าอยู่หัวทั้งสองพระองค์ด้วยความรัก ทรงเป็นผู้ท่ีมีความรู้ความสามารถและ

สมเดจ็ พระเจา้ พ่นี างเธอ
เจา้ ฟา้ กัลยาณิวัฒนา
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
ทรงนำ�ความรู้นั้นมาใช้พฒั นาชาตไิ ทย)
และพระอนุชาทั้งสองพระองค์
• พระองค์ทรงมีพระกรณียกิจ

สำ�คัญในด้านใดบ้าง (ตัวอย่างคำ�ตอบ

ดา้ นการศกึ ษา ด้านการแพทย)์
• พระกรณียกิจในด้านการศึกษา

กอ่ ใหเ้ กดิ ประโยชนต์ อ่ ชาตไิ ทยอยา่ งไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้สังคมไทยมี

ประชาชนที่มีความรู้ความสามารถ เป็นท่ี

ยอมรับจากนานาชาติ)
• พระกรณียกิจในด้านการแพทย์

ก่อให้เกิดประโยชน์อย่างไร (ตัวอย่าง

คำ�ตอบ ช่วยเพ่ิมโอกาสให้ผู้เจ็บป่วยใน

ถ่ินทุรกนั ดารได้รับการรักษา)

47 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คดิ วเิ คราะห์
St 48
และสรปุ ความรู้

๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่านักเรียน สมเด็จพระเจ้าพ่ีนางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง-
จะสามารถนำ�แบบอย่างการปฏิบัติ นราธิวาสราชนครินทร์ ทรงนำความรู้ความสามารถและประสบการณ์
พระองค์ของสมเด็จพระเจ้าพ่ีนางเธอ จากการพำนักในต่างประเทศมาใช้ประโยชน์ โดยเมื่อเสด็จกลับ
เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง- ประเทศไทยพระองค์ได้ทรงงานเป็นพระอาจารย์ประทานการสอนใน
นราธิวาสราชนครินทร์ มาปฏิบัติ มหาวทิ ยาลยั หลายแหง่ นอกจากนี้ พระองค์ได้ทรงสืบสานพระปณิธาน
ในชีวิตประจำ�วันได้อย่างไร โดยใช้ (อา่ นวา่ ปะ-น-ิ ทาน หมายถงึ การตง้ั ความปรารถนา) ของสมเด็จพระชนนี
แผนภาพความคดิ ดังตัวอยา่ ง คือ เสด็จไปทรงเยี่ยมราษฎรพร้อมทั้งทรงนำแพทย์อาสาไปรักษาผู้เจ็บป่วย
ในท้องถิ่นทุรกันดาร และทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์ (อ่านว่า อุ-ปะ-ถำ
ทำ�ประโยชนแ์ ก่ส่วนรวม หมายถึง สนับสนุน) มูลนิธิต่าง ๆ เช่น มูลนิธิโรคไตแห่งประเทศไทย

แนวทางการ
ปฏบิ ัตติ น

เออื้ เฟ้ือเผ่อื แผ่ ต้งั ใจเรยี น
แกผ่ อู้ น่ื

พระกรณยี กิจทเี่ กี่ยวข้องกบั การพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ ของเดก็


พระกรณียกิจในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ นอกจากทรงช่วยเหลือราษฎรแล้ว
ยังทรงสนับสนุนคนไทยให้เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ เช่น

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ดนตรปี ระเภทใดท่ีสมเดจ็ พระเจา้ พนี่ างเธอ เจา้ ฟ้ากัลยาณวิ ัฒนา กรมหลวงนราธวิ าสราชนครินทร์ ทรงสนบั สนนุ
ดา้ นทนุ การศกึ ษา
๑ ดนตรคี ลาสสกิ ๒ ดนตรีไทย ๓ ดนตรไี ทยสากล
(เฉลย ๑ เพราะสมเด็จพระเจา้ พ่ีนางเธอ เจ้าฟ้ากลั ยาณิวฒั นา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงสนพระทยั ดนตรคี ลาสสิก
มาต้งั แต่พระเยาว์ และทรงมพี ระด�ำ ริวา่ ประเทศไทยก็มีศลิ ปินดนตรีคลาสสกิ ทม่ี ีความสามารถอยู่มาก แต่ผูท้ ่สี นใจใหค้ วามสนับสนนุ
มไี มม่ าก พระองค์จึงพระราชทานทรัพย์ เพื่อจดั ตัง้ กองทนุ สง่ เสริมการศกึ ษาดา้ นดนตรคี ลาสสิกของเยาวชนไทยข้นึ )

สุดยอดคู่มือครู 48

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ข้ันคิดวิเคราะห์
49 และสรปุ ความรู้

สนับสนุนให้เยาวชนไทยเข้าร่วมการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการ หรือ ๕. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ ผ ล ท่ี
ประทานทุนให้เยาวชนไปศึกษาต่อทางด้านดนตรีคลาสสิก อีกทั้งพระองค์ เกิดขึ้นจากการนำ�การปฏิบัติพระองค์
ยังทรงนิพนธ์ (เขียน) หนังสือที่ให้ความรู้ เช่น เรื่องแม่เล่าให้ฟัง หรือ ของสมเด็จพระเจ้าพ่ีนางเธอ เจ้าฟ้า-
สารคดีเกี่ยวกับการท่องเที่ยวในประเทศต่าง ๆ กัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส-
ราชนครนิ ทร์ มาปฏิบัติในชวี ติ ประจ�ำ วัน
โดยใช้แผนภาพความคดิ ดงั ตวั อยา่ ง

ผลทีเ่ กิดขึ้น

การนำ� แบบอยา่ ง ถ้าปฏบิ ัติ คนในสังคมไดร้ บั
การปฏบิ ัตพิ ระองค์ การพฒั นาความรู้
ของสมเดจ็ พระเจา้ - ความสามารถ

พี่นางเธอ เจา้ ฟ้า- ผลทีเ่ กิดขึ้น
กลั ยาณิวัฒนาฯ
มาปฏิบตั ใิ นชวี ติ
ประจ�ำวัน ถา้ ไม่ปฏบิ ตั ิ ขาดบคุ ลากรท่มี ี
ความสามารถใน
การพัฒนาประเทศ
พระกรณียกจิ ที่เกยี่ วข้องกับสาธารณสุข
(อา่ นวา่
สา-ทา-ระ-นะ-สกุ )


พระกรณียกิจในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมไทย
คนไทยทุกคนจึงควรสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ (อ่านว่า พระ-มะ-
หา-กะ-รุ-นา-ทิ-คุน) และตอบแทนพระมหากรุณาธิคุณด้วยการปฏิบัติตน
เป็นคนดี

สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง-
นราธิวาสราชนครินทร์ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๑
สิริพระชนมายุ ๘๔ พรรษา

เสริมความรู้ ครูควรสอน

เรื่องแม่เล่าให้ฟัง ทรงนิพนธ์ข้ึนจากคำ�บอกเล่าของพระราชชนนี โดยเนื้อหา
ส่วนใหญ่ของหนังสือกล่าวถึงพระราชประวัติของสมเด็จพระศรีนครินทรา-
บรมราชชนนี ที่ประกอบด้วยชีวิตส่วนพระองค์ การประกอบพระกรณียกิจ
ด้านต่าง ๆ ท่ีให้ข้อคิดท่ีดีแก่ผู้อ่านในการน�ำ ไปเป็นแบบอย่างท่ีดีในการด�ำ เนิน
ชวี ิตประจ�ำ วนั

49 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขั้นคิดวเิ คราะห์
St 50
และสรปุ ความรู้

๖. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ แ ล ะ ร่ ว ม กั น
๒.
ทา้ วสุรนาร
ี

แสดงความคดิ เหน็ เกยี่ วกบั ผลงานของ
๒.๑
ประวตั ิท้าวสุรนาร
ี อนสุ าวรยี ท์ ้าวสุรนาร
ี
ทา้ วสุรนารี โดยใชค้ ำ�ถาม ดงั น้ี ท้าวสุรนารีมีชื่อเดิมว่า คุณหญิงโม อำเภอเมอื ง


• เพราะเหตุใดท้าวสุรนารีจึงได้รับ
การยกย่องให้เป็นบุคคลสำ�คัญของ ท่านเกิดเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๓๑๔ สมรส จงั หวัดนครราชสมี า

ชาติ (ตัวอย่างคำ�ตอบ เพราะท้าวสุรนารี (แต่งงาน) กับพระยาสุริยเดช ตำแหน่งปลัด
เมืองนครราชสีมา ท่านได้สร้างวีรกรรม โดย
สามารถใช้ความรู้ความสามารถในการ เป็นผู้นำรวบรวมชาวนครราชสีมาให้ต่อสู้กับ
กองทัพจากเมืองเวียงจันทน์ที่เข้ามากวาดต้อน
ช่วยเหลือชาวนครราชสีมาไม่ให้ถูก เชลยที่นครราชสีมา ในสมัยพระบาทสมเด็จ-
พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ท้าวสุรนารี
กวาดตอ้ นไปเปน็ เชลยศกึ ได้ส�ำ เรจ็ ) ถึงแก่กรรมเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๓๙๕
๗. นักเรียนวิเคราะห์ว่าท้าวสุรนารีเป็น

แบบอย่างการปฏิบัติตนท่ีดีในด้าน
ใดบ้าง โดยใช้แผนภาพความคิด
ดงั ตัวอยา่ ง

เป็นผู้นำ�ท่ีดี
๒.๒
วีรกรรมท้าวสุรนาร
ี
ท้าวสรุ นารี เมื่อครั้งที่เจ้าอนุวงศ์ผู้ครองเมืองเวียงจันทน์ทำการ
มปี ญั ญาหลกั แหลม มคี วามกลา้ หาญ
ต่อต้านไทย โดยยกกองทัพมาตีหัวเมืองทางตะวันออกเฉียงเหนือ
ของประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๙ ขณะนั้นเจ้าเมืองและพระยาปลัด
เดินทางมาปฏิบัติราชการที่กรุงเทพฯ กองทัพจากเวียงจันทน์จึง
กวาดต้อนผู้คนชาวเมืองนครราชสีมาส่วนหนึ่ง เพื่อนำกลับไปเมือง
เวียงจันทน์ ในจำนวนผู้ที่โดนกวาดต้อนไปมีคุณหญิงโมรวมอยู่ด้วย

รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

เมืองเวยี งจันทนเ์ ปน็ เมอื งหลวงของประเทศลาว

สุดยอดคู่มือครู 50

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ขนั้ คดิ วเิ คราะห์
51 และสรุปความรู้

กองทัพเวียงจันทน์ได้คุมตัวเชลยชาวเมืองนครราชสีมา ๘. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่าตนเอง
ให้เดินทัพมุ่งหน้าไปนครเวียงจันทน์ ในระหว่างการเดินทางคุณหญิงโม สามารถน�ำ แบบอยา่ งการปฏบิ ตั ติ นของ
ได้ปลุกปลอบใจชาวเมืองนครราชสีมาให้มีจิตใจเข้มแข็ง อดทน และ ท้าวสุรนารีมาปฏิบัติในชีวิตประจำ�วัน
แกล้งยินยอมติดตามกองทัพเวียงจันทน์ไปโดยไม่ขัดขืน แต่ ได้อย่างไร โดยใช้แผนภาพความคิด
ขณะเดียวกัน คุณหญิงโมแนะนำให้ชาวเมืองนครราชสีมาทำอุบาย ดังตัวอยา่ ง
เดินทางตามทัพไปอย่างช้า ๆ เพื่อถ่วงเวลาให้กองทัพนครราชสีมา
เดินทางมาช่วย พร้อมทั้งวางแผนให้ชาวเมืองที่เป็นผู้หญิงขอมีด ไมย่ ่อทอ้ ตอ่ กลา้ คิดกล้าทำ�
จอบ เสียม มาใช้ซ่อมแซมเกวียนและทำอาหาร แต่แท้จริงแล้ว อปุ สรรค
กลับนำมีด จอบ เสียม นั้นมาลอบตัดไม้เพื่อทำเป็นอาวุธ จนกระทั่ง
เมื่อกองทัพเวียงจันทน์เดินทางมาพักทัพอยู่ที่ทุ่งสำริด ซึ่งอยู่ทาง แนวทาง
เหนือของตัวเมืองนครราชสีมา ในช่วงเวลานั้นเมื่อมีโอกาสคุณหญิงโม การปฏิบตั ิตน
และเชลยชาวเมืองนครราชสีมาทั้งหมดจึงต่อสู้กับทหารเมืองเวียงจันทน์
แม้ว่าเจ้าอนุวงศ์ได้ส่งกองทัพมาเพิ่ม แต่ไม่อาจต่อสู้กับกองทัพชาว ต้งั ใจเรยี น ทำ�ประโยชน์
นครราชสีมาได้ ทั้งนี้เนื่องจากชาวเมืองนครราชสีมาที่หลบซ่อนอยู่ หนงั สือ เพอ่ื ส่วนรวม
และกองทัพนครราชสีมาได้เดินทางมาสมทบ ทำให้มีกำลังเพิ่มมากขึ้น
ในที่สุดกองทัพของเจ้าอนุวงศ์จึงพ่ายแพ้ไป ๙. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ผลที่เกิดขึ้น
จากการนำ�แบบอย่างการปฏิบัติตน
เรื่องราวความกล้าหาญของคุณหญิงโมในครั้งนั้นเป็นที่ ข อ ง ท้ า ว สุ ร น า รี ม า ป ฏิ บั ติ ใ น ชี วิ ต
เล่าขานจนความทราบไปถึงพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประจำ�วัน โดยใช้แผนภาพความคิด
พระองค์จึงพระราชทานบรรดาศักดิ์คุณหญิงโมเป็นท้าวสุรนารี ดงั ตวั อย่าง
เพื่อเป็นเกียรติสืบไป วีรกรรมของท้าวสุรนารี ทำให้ชาวนครราชสีมา
มีความเคารพท่านเป็นอย่างยิ่ง จึงได้พร้อมใจกันสร้างรูปหล่อโลหะ การนำ� แบบอย่างการปฏิบตั ติ นของ
ท้าวสุรนารมี าปฏบิ ัตใิ นชีวิตประจำ� วนั
เสริมความรู้ ครูควรสอน
ถา้ ปฏิบตั ิ ถา้ ไมป่ ฏบิ ตั ิ
ทุ่งสำ�ริด บริเวณทุ่งสำ�ริดในปัจจุบันมีการสร้างอนุสรณ์สถานวีรกรรมทุ่งสำ�ริด
เพ่ือเป็นเกียรติแก่ดวงวิญญาณของชาวเมืองนครราชสีมาที่ได้ทำ�การต่อสู้กับ ผลท่เี กดิ ข้ึน ผลทเี่ กดิ ข้ึน
กองทพั เวียงจนั ทน์จนไดร้ ับชยั ชนะ เป็นผู้มีความสามารถ ถกู เอารดั เอาเปรยี บ
ในการแก้ไขปัญหาและ จากผ้อู ื่น
ใช้ความรู้เพื่อประโยชน์
ของส่วนรวม

51 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คดิ วิเคราะห์
St 52
และสรุปความรู้

๑๐. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ แ ล ะ ร่ ว ม กั น แล้วนำมาประดิษฐาน (อ่านว่า ประ-ดิด-สะ-ถาน หมายถึง ตั้งไว้)
แสดงความคิดเห็นเก่ียวกับผลงาน บนแท่นสูงที่บริเวณประตูชุมพล กลางเมืองนครราชสีมา เมื่อ พ.ศ.
ของ สืบ นาคะเสถียร โดยใช้คำ�ถาม ๒๔๗๗ เพื่อเป็นที่สักการะและระลึกถึงวีรกรรมของท่านสืบไป
ดงั น้ี

๓.
สบื
นาคะเสถียร

• การปฏิบัติงานของ สืบ นาคะ-
เสถียร มีความสำ�คัญอย่างไร (ตัวอย่าง
๓.๑
ประวัตนิ ายสบื
นาคะเสถยี ร


คำ�ตอบ ทำ�ให้ประชาชนและหน่วยงาน นายสืบ นาคะเสถียร เกิดเมื่อวันที่
๓๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๙๒ ที่อำเภอเมือง
ภาครัฐให้ความสำ�คัญกับการจัดการ จังหวัดปราจีนบุรี บิดาชื่อนายสลับ นาคะเสถียร
มารดาชื่อนางบุญเยี่ยม นาคะเสถียร
และอนรุ ักษ์สง่ิ แวดลอ้ มมากขึน้ )
๑๑. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ ว่ า นั ก เ รี ย น ในวัยเด็ก นายสืบ นาคะเสถียร สบื
นาคะเสถียร

ได้รับการปลูกฝังจากครอบครัว ให้เป็นคนดี
สามารถนำ�แบบอย่างการปฏิบัติตน มีความซื่อสัตย์ ในด้านการศึกษาท่านได้สำเร็จการศึกษาระดับ
ที่ดีของ สืบ นาคะเสถียร มาปฏิบัติ ปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และได้บรรจุเข้ารับราชการ
ในชีวิตประจำ�วันได้อย่างไร แล้ว ในกรมป่าไม้ ตำแหน่งรองหัวหน้างานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาเขียว
วิเคราะห์ผลที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติ เขาชมภู่ จังหวัดชลบุรี ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๒๒ ได้เข้าศึกษาต่อที่
และไม่ปฏิบัติ โดยใช้แผนภาพ มหาวิทยาลัยลอนดอน ประเทศอังกฤษ
ความคดิ ดังตัวอยา่ ง

แนวทางการปฏบิ ตั ิ ผลทเี่ กดิ ข้นึ
๓.๒
ผลงานทสี่ ำคัญ

เขา้ รว่ มกิจกรรมใน ถ้าปฏบิ ตั ิ ธรรมชาตแิ ละ จากประวัติครอบครัว การศึกษา และการทำงานของ
โครงการลดโลกร้อน สง่ิ แวดลอ้ มมคี วาม
เช่น ลดการใช้ อุดมสมบูรณ์ นายสืบ นาคะเสถียร ทำให้ทราบว่าท่านเป็นผู้มีความรู้ในเรื่องป่าไม้
สัตว์ป่า การอนุรักษ์ธรรมชาติ และได้รับการหล่อหลอมให้รัก
ถุงพลาสติก ปลูกป่า ผลท่ีเกดิ ขึน้
ปลูกต้นไม้ แหลง่ ทรพั ยากร

ถ้าไม่ปฏบิ ัติ ธรรมชาตเิ สอ่ื มโทรม
อากาศร้อนขึ้น

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21

นักเรียนร่วมกันศึกษาค้นคว้าเพ่ิมเติมเก่ียวกับประวัติและผลงานของ
สืบ นาคะเสถียร แล้วสรุปความรู้เพิ่มเติมท่ีได้ลงในสมุด จากนั้นครูสุ่มเลือก
ตวั แทนนักเรียนออกมานำ�เสนอหนา้ ชัน้ เรยี น

สุดยอดคู่มือครู 52

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด asean รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2
St ขั้นคดิ วเิ คราะห์
53 และสรุปความรู้

ในความยุติธรรมและรักชาติ ประกอบกับขณะนั้นได้มีการลักลอบตัดไม้ ๑๒. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า
ทำลายป่าเป็นจำนวนมาก ก่อให้เกิดปัญหาดินเสื่อมโทรม ปริมาณน้ำ แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด โดย
และจำนวนสัตว์ป่าลดลงอย่างรวดเร็ว จนเกิดการขาดสมดุลทาง ใช้ค�ำ ถาม ดังน้ี
ธรรมชาติ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น สัตว์ป่าสูญพันธุ์
อากาศร้อนขึ้น ทำให้ท่านมีความมุ่งมั่นที่จะอนุรักษ์ธรรมชาติ • การปฏิบัติสิ่งตา่ ง ๆ โดยคำ�นงึ ถงึ
และสิ่งแวดล้อม โดยการเขียนบทความเรียกร้องและเสนอความคิด ประโยชน์ของส่วนรวมเป็นหลักจะ
ในเรื่องการอนุรักษ์ธรรมชาติ เช่น การอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่า ก่อให้เกิดผลอย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ
สังคมเกิดความสงบสุข มีความเป็น
นายสืบ นาคะเสถียร เป็นผู้มีความรู้ในด้านป่าไม้ สัตว์ป่า ระเบียบเรียบร้อย ปัญหาต่าง ๆ ในสังคม
และการอนุรักษ์ธรรมชาติ จึงเป็นผู้หนึ่งที่เรียกร้องให้มีการรักษา ได้รับความร่วมมือจากทุกคนในสังคม
ผืนป่าในภาคต่าง ๆ และช่วยเหลือสัตว์ป่าที่ถูกรุกราน เช่น ป่าใน เพอ่ื แก้ปัญหา)
ภาคใต้ที่เขื่อนเชี่ยวหลาน และป่าพรุโต๊ะแดง ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ใน
ภาคกลางด้านตะวันตก ซึ่ง
เป็นแหล่งที่อยู่ของสัตว์ป่า
นานาชนิดและบางชนิดที่
ใกล้สูญพันธุ์ เช่น กระทิง
วัวแดง เก้ง เลียงผา กระซู่
ลิงลม (นางอาย) ค่างดำ
นกนานาชนิด

ป่าพรุโตะ๊ แดง
จังหวดั นราธิวาส
ครอบคลุมพ้นื ท่ีของ
๓
อำเภอ


คอื
อ.ตากใบ
อ.สไุ หงปาด
ี อ.สไุ หงโก-ลก


ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การปฏบิ ตั ติ นในขอ้ ใดที่แสดงถึงการน�ำ แบบอย่างทีด่ ขี อง สบื นาคะเสถียร

ไปปฏิบัติไดถ้ กู ตอ้ ง (เฉลย ๒ เพราะ สบื นาคะเสถียร เปน็ ผู้ทม่ี ผี ลงานส�ำ คัญในดา้ น
๑ เขา้ ร่วมกจิ กรรมท่สี ง่ เสรมิ การทำ�นุบ�ำ รงุ ศาสนา การอนุรักษ์ธรรมชาติ ป่าไม้ และสัตว์ป่า เรียกร้องให้มีการรักษา
๒ อนรุ ักษ์ดแู ลทรัพยากรธรรมชาติและสัตว์ป่า
๓ จดั ต้งั ชมรมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทย ผนื ปา่ ในภาคตา่ งๆไมใ่ หถ้ กู ท�ำ ลายเชน่ การเขยี นบทความเรยี กรอ้ ง

และเสนอแนวคดิ ในเร่อื งการอนรุ กั ษ์ธรรมชาต)ิ

53 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 3 ขัน้ ปฏบิ ตั ิ
Stแหลละงั สกราปุรปควฏาิบมัตริู้
St 54
St
๑๓. นั ก เ รี ย น แ บ่ ง ก ลุ่ ม ร่ ว ม กั น ศึ ก ษ า การเรียกร้องและความพยายามอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่าของท่าน
ค้นคว้าเกี่ยวกับบุคคลสำ�คัญท่ีทำ� ทำให้มีการส่งเสริมและการอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างกว้างขวางและนำ
ประโยชน์ให้แก่ท้องถิ่นหรือประเทศชาติ ไปสู่นโยบายและการปฏิบัติงานของหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน
มา ๑ บุคคล เพอ่ื นำ�ประวัตแิ ละผลงาน
ของบุคคลท่านนั้นมาวิเคราะห์ลงใน นายสืบ นาคะเสถียร เสียชีวิตในวันที่ ๑ กันยายน พ.ศ.
แบบบันทึก จากนั้นนักเรยี นวิเคราะห์ ๒๕๓๓ หลังจากนั้นจึงมีการก่อตั้งมูลนิธิสืบ นาคะเสถียรขึ้น เพื่อ
ประโยชน์และผลงานของบุคคล เป็นการสืบทอดเจตนารมณ์ในการอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่าให้คงอยู่
สำ�คัญที่เลือกศึกษา และแนวทาง สืบต่อไป
การนำ�แบบอย่างท่ีดีของบุคคลสำ�คัญ
มาปฏิบัติในชีวิตประจำ�วัน โดยสรุป สรุป

เป็นความคิดรวบยอด บันทึกลงใน
แบบบนั ทึก ดงั ตัวอย่าง สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง-
นราธิวาสราชนครินทร์ ท้าวสุรนารี และสืบ นาคะเสถียร เป็นบุคคล
แบบบนั ทกึ บุคคลสำ� คญั ของชาตแิ ละท้องถ่ิน สำคัญที่ทำประโยชน์ให้แก่ประเทศชาติ ควรค่าแก่การยกย่องเชิดชู
นักเรียนควรนำแบบอย่างที่ดีไปปฏิบัติในการดำเนินชีวิต เพื่อให้
สังคมไทยเกิดความสงบสุขและพัฒนาเจริญก้าวหน้าสืบต่อไป

บ ุคค ลส �ำคัญ คอื (พระบาทสมเด็จพระบรม- ป่าไม้มีคุณประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด และเป็นแหล่ง
ชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ต้นน้ำ ถ้าป่าไม้ถูกทำลาย สิ่งมีชีวิตก็จะไม่สามารถดำรงชีวิต
บรมนาถบพติ ร) อยู่ได้ นักเรียนควรดูแลรักษาป่าไม้ โดยไม่บุกรุกทำลาย และ
ท�ำประโยชน์ให้แก่ท้องถิ่นหรือประเทศชาติ ปลูกต้นไม้ เพื่อทดแทนต้นไม้ที่ถูกตัดไป
โ ดย (ปกครองบ้านเมืองโดยยึดหลักทศพิธ-
ราชธรรม ส่งเสริมและสนับสนุนให้ประชาชนด�ำเนิน สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส-
ชวี ติ โดยยดึ หลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง) ราชนครินทร์ www.hrh84yrs.org
นักเรียนจะน�ำแบบอย่างที่ดีจากบุคคลส�ำคัญ
ม าป ฏิบ ัติอยา่ งไร (เสยี สละประโยชน์สว่ นตน
เพอื่ ประโยชนส์ ว่ นรวม)

๑๔. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ส รุ ป ส่ิ ง ท่ี เ ข้ า ใ จ

เป็นความรรู้ ว่ มกนั ดังนี้ ep 4 5ep ข้ันประเมินเพอ่ื เพิม่ คุณค่า
• บุคคลสำ�คัญ คือ บุคคลซึ่งเป็น บรกิ ารสงั คม
ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ และจิตสาธารณะ
แบบอย่างท่ีดีในการเสียสละตนเพ่ือ
ท�ำ ประโยชนต์ อ่ สว่ นรวมและประเทศชาติ

ควรค่าแก่การยกย่องเชิดชูและนำ� ๑๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมา ๑๖. นักเรียนร่วมกันเสนอแนวทางการ
แบบอย่างการปฏิบัติตนท่ีดีมาปฏิบัติ นำ�เสนอแบบบันทึกบุคคลสำ�คัญ ปฏบิ ตั ติ นทด่ี ีและสามารถเปน็ แบบอยา่ ง
ในชวี ติ ประจำ�วนั
หนา้ ชัน้ เรียน ให้ผ้อู ืน่ สามารถปฏิบตั ติ ามได้

สุดยอดคู่มือครู 54

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

55 ตัวช้ีวัด

๑. ให้นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับผลงานของบุคคล- ส ๔.๓ ป.๒/๑
สำคัญที่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติและท้องถิ่น

๒. ให้นักเรียนร่วมกันสรุปลักษณะของบุคคลสำคัญที่ควรได้รับการ
ยกย่องชื่นชม และควรนำมาเป็นแบบอย่าง ลงในแผนภาพ

บุคคลสำคัญ


๓. ครูและนักเรียนร่วมกันจัดกิจกรรมเนื่องในวันสำคัญที่เกี่ยวข้องกับ แนวค�ำตอบ
บุคคลสำคัญของชาติและท้องถิ่น เช่น การจัดนิทรรศการเนื่องใน
วันที่เกี่ยวข้องกับบุคคลสำคัญต่าง ๆ หรือการวาดภาพธรรมชาติ ๑. เพราะเปน็ ผ้ทู �ำ คุณประโยชน์ใหก้ บั
หรือสัตว์ป่าหลากหลายชนิด ประเทศชาติ
๒. ท�ำ ตนเป็นคนดี มคี วามซื่อสัตยส์ ุจรติ
๑. เหตุใดบุคคลบางคนจึงได้รับการยกย่องว่าเป็นบุคคลสำคัญ มีคณุ ธรรม
๒. นักเรียนจะนำแบบอย่างที่ดีของบุคคลสำคัญของประเทศชาติ ๓. พัฒนาทอ้ งถน่ิ ปฏบิ ัติตนเป็นคนดี
ชว่ ยเหลอื ท้องถน่ิ
และท้องถิ่นมาปฏิบัติได้อย่างไร ๔. สืบ นาคะเสถียร เพราะเป็นผู้ท่ีมีความ
๓. นักเรียนจะทำประโยชน์ให้แก่ท้องถิ่นอย่างไร
๔. มีบุคคลใดบ้างที่นักเรียนจะนำมาเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิต ยุติธรรม รักชาติ รักษาป่าไม้ และสัตว์ป่า
ให้คงอยู่ ไม่ถกู บกุ รกุ
เพราะเหตุใด ๕. สงั คมสงบสุข
๕. ถ้าคนในสังคมปฏิบัติตนเป็นคนดีจะส่งผลต่อสังคมอย่างไร

55 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

เปา้ หมายการเรียนรู้

มาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัด


มาตรฐาน ส ๔.๓ ยกตัวอย่างวัฒนธรรม ประเพณีและภูมิปัญญาไทยที่ภาคภูมิใจและควรอนุรักษ์ไว้ (ส ๔.๓ ป.๒/๒)
เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม
ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ ผังสาระการเรียนรู้
ประเพณีทำบุญ
และธำ�รงความเปน็ ไทย ในวันสำคัญทางศาสนา
ประเพณีสงกรานต์ ประเพณีลอยกระทง
สมรรถนะส�ำ คัญของผเู้ รยี น คณุ คา่ ของวฒั นธรรม
อาหารไทย ภาษาไทย ประเพณใี นชมุ ชนทค่ี วร และประเพณไี ทย
๑. ความสามารถในการสือ่ สาร ภาคภูมิใจและควรอนุรักษ์
๒. ความสามารถในการคดิ
๓. ความสามารถในการแกป้ ัญหา การแสดงความเคารพ
๔. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชวี ิต
๕. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี วฒั นธรรมในชุมชน วัฒนธรรมและประเพณีไทย

คุณลักษณะอนั พึงประสงค์ วฒั นธรรมน่ารู้ ภมู ปิ ญั ญาไทย คณุ ค่าของ
ภมู ปิ ญั ญาไทย
ใฝ่เรยี นรู้ ความหมายและความสำคญั ท่ีมตี อ่ สังคมไทย
ตวั ชี้วัดที่ ๔.๑ ต้งั ใจ เพียรพยายามในการเรยี น ของภมู ิปัญญาไทย
และเข้ารว่ มกิจกรรมการเรยี นรู้ ภมู ิปญั ญาไทยทคี่ วรภาคภูมใิ จ
ตัวชี้วดั ที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จากแหล่ง สาระสำคัญ
และควรอนรุ กั ษ์
เรียนรู้ต่าง ๆ ท้ังภายในและภายนอก
โรงเรียน ด้วยการเลือกใช้สื่ออย่างเหมาะสม ๑. วัฒนธรรมและประเพณีไทยเป็นสิ่งที่ปฏิบัติสืบทอดต่อกันมา แสดงให้เห็นถึง
บันทึกความรู้ วิเคราะห์ สรุปเป็นองค์ความรู้ ความเจริญงอกงามทางด้านจิตใจของคนในสังคม
และสามารถน�ำ ไปใชใ้ นชีวติ ประจำ�วันได้ ๒. ภูมิปัญญาไทยเป็นสิ่งที่บรรพบุรุษได้สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์
ในการดำเนินชีวิต
รักความเปน็ ไทย
ตัวชว้ี ัดที่ ๗.๑ ภาคภูมิใจในขนบธรรมเนียม บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
ประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรมไทย และมีความ
กตญั ญกู ตเวที นกั เรยี นรว่ มกนั แสดงบทบาทสมมตุ เิ กย่ี วกบั วฒั นธรรมประเพณไี ทยมา ๑ อยา่ ง
ตวั ชี้วัดที่ ๗.๒ เห็นคุณค่าและใช้ภาษาไทย เพ่ือให้เกิดความรู้ความเขา้ ใจและสามารถปฏบิ ตั ติ ามวัฒนธรรม ประเพณีไทย
ในการส่ือสารได้อย่างถูกต้องเหมาะสม ดงั กล่าวไดถ้ กู ต้อง
ตวั ชี้วดั ที่ ๗.๓ อนรุ กั ษแ์ ละสบื ทอดภมู ปิ ญั ญา
ไทย

สุดยอดคู่มือครู 56

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

57 ตัวช้ีวัดSt

๑. วัฒนธรรมและประเพณีไทย ส ​๔.๓ ป.๒/๒

๑.๑ วฒั นธรรมในชุมชน
ภาระงาน/ช้นิ งาน
วัฒนธรรม หมายถึง สิ่งที่ทำความเจริญให้แก่หมู่คณะ
เป็นสิ่งที่ปฏิบัติสืบต่อกันมา เช่น วัฒนธรรมการใช้ภาษา การแต่งกาย แบบบันทกึ วัฒนธรรมและประเพณี
การรับประทานอาหาร การแสดงความเคารพ ท่ีเป็นความภาคภมู ิใจของชุมชน
วัฒนธรรมเปรียบเสมือนรากแก้วของต้นไม้ที่เป็นราก
หยั่งลึกลงไปในดินเพื่อยึดต้นไม้ไม่ให้ล้มเมื่อมีพายุลมแรง เช่นเดียวกับ ep 1
วัฒนธรรมที่เป็นรากฐานในการดำเนินชีวิตให้เกิดความเจริญรุ่งเรือง
ขัน้ สังเกต
บุคคลในครอบครวั ของนกั เรียนได้ถา่ ยทอด รวบรวมข้อมลู
วฒั นธรรมท่ีดงี ามใหแ้ กน่ กั เรยี นอย่างไรบ้างคะ
๑. นักเรยี นร่วมกนั สนทนา โดยใช้ค�ำ ถาม
แมส่ อนให้หนูรูว้ ิธรี บั ประทานอาหารไม่ให้มมู มาม ดังน้ี
ทักทายผู้ใหญ่โดยการยกมือไหว้ และพูดจาไพเราะค่ะ
• นักเรียนเข้าใจความหมายของ
ยายสอนให้ผมรู้จักสวดมนตไ์ หวพ้ ระ ตักบาตร คำ�ว่า วัฒนธรรมและประเพณีหรือไม่
ไมฆ่ า่ สัตว์ ไม่รังแกผ้อู ืน่ ไม่ลักขโมย ไมพ่ ดู ปด และ อ ย่ า ง ไ ร (ตัวอย่างคำ�ตอบ เข้าใจ
มคี วามกตัญญูครบั วัฒนธรรม หมายถึง สิ่งที่ทำ�ความเจริญ
ให้แก่หมู่คณะ เป็นสิ่งที่ปฏิบัติสืบต่อกันมา
พอ่ สอนใหผ้ มมีความพากเพียรในการเรียนหนังสอื ประเพณี หมายถึง ส่ิงท่ีนิยมปฏิบัติสืบต่อ
ไม่เห็นแก่ตัว รกั เพ่อื นฝงู และมนี ำ้ ใจช่วยเหลือผู้อน่ื ครับ กันมาจนเป็นแบบแผนที่เอ้ือประโยชน์ให้
กับสงั คม)
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
• นักเรียนคิดว่าวัฒนธรรมและ
การกราบแสดงถงึ ลักษณะนสิ ัยของคนไทยอย่างไร ประเพณีต่าง ๆ ของไทยมคี วามส�ำ คัญ
๑ เป็นผูม้ คี วามกลา้ หาญ ต่อชาติไทยอย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ
๒ เปน็ ผู้มีความเอ้อื เฟอื้ เผอื่ แผ่ เป็นสิ่งที่แสดงถึงความเป็นเอกลักษณ์
๓ เปน็ ผ้มู ีความอ่อนนอ้ มถ่อมตน และบง่ บอกความเป็นมาของชาตไิ ทย)
(เฉลย ๓ เพราะวัฒนธรรมไทยมกี ารปลกู ฝังให้เดก็ มีความเคารพและออ่ นน้อม
ถ่อมตนตอ่ ผใู้ หญ)่ • วัฒนธรรมและประเพณีไทยที่
นักเรียนรู้จักมีอะไรบ้าง (ตัวอย่าง
คำ�ตอบ วัฒนธรรมการไหว้ ประเพณี
แหเ่ ทียนพรรษา)

๒. นักเรียนร่วมกันศึกษาเน้ือหาเรื่อง
วัฒนธรรมและประเพณีไทย

57 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คดิ วิเคราะห์
St 58
และสรปุ ความรู้

๓. นักเรียนวิเคราะห์และร่วมกันแสดง วัฒนธรรมไทยที่ควรภาคภูมิใจและควรอนุรักษ์

ความคิดเห็นเก่ียวกับวัฒนธรรมไทย ชาติไทยได้สร้างสมวัฒนธรรมสืบเนื่องมาช้านาน และวัฒนธรรม
ท่ีควรภาคภูมิใจและควรอนุรักษ์ โดย บางอย่างได้สร้างความเจริญให้แก่สังคม เช่น
ใช้คำ�ถาม ดังน้ี ๑) การแสดงความเคารพโดยการกราบ
การไหว้
ชาติไทยมีวัฒนธรรมการแสดงความเคารพที่แตกต่างจากชาติอื่น
• นักเรียนคิดว่าวัฒนธรรมการ คนไทยเมื่อพบเจอกันจะทักทายกันโดยการไหว้ และกล่าวทักทายว่า
กราบไหวม้ คี วามส�ำ คญั อยา่ งไร (ตวั อยา่ ง “สวัสดี” การแสดงความเคารพโดยการกราบและไหว้จะปฏิบัติแตกต่าง
คำ�ตอบ เป็นการทักทายและทำ�ความเคารพ กันตามสถานภาพของบุคคล เช่น การกราบพ่อแม่ หรือญาติผู้ใหญ่
ไม่ต้องแบมือ แต่การกราบพระต้องแบมือ
ท่ีแสดงถึงความอ่อนน้อมถ่อมตน เคารพ
การแสดงความเคารพโดยการไหว้
การแสดงความเคารพโดยการกราบ

ผ้ใู หญ่ และการรจู้ กั กาลเทศะของคนไทย)
• นักเรียนจะรักษาวัฒนธรรมการ

กราบไหว้ของไทยน้ีไว้ได้อย่างไร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ แสดงความเคารพ

โดยการไหว้ให้ถูกต้องตามสถานภาพของ

บคุ คล)
๔. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง

อาหารไทย โดยใช้แผนภาพความคิด
ดงั ตัวอย่าง

ใชส้ มนุ ไพร มีเอกลกั ษณ์ ๒) อาหารไทย

เปน็ ส่วนผสม เฉพาะภูมภิ าค อาหารไทยเป็นภูมิปัญญาของคนไทยที่คิดค้นนำพืชผักต่าง ๆ
ที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาปรุงเป็นอาหารซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น
ลักษณะของ เช่น ภาคใต้ อาหารส่วนใหญ่ได้มาจากทะเล จึงมีการนำสมุนไพรต่าง ๆ
อาหารไทย มาใช้เป็นส่วนผสมในการปรุงอาหารเพื่อดับกลิ่นคาว นอกจากนี้ ยังมี

มผี ักเปน็ รับประทานขา้ ว
เคร่ืองเคียง เป็นอาหารหลัก

รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ค�ำ ว่า “สวสั ด”ี ในภาษาตา่ ง ๆ ของประเทศสมาชิกอาเซียน
๑. ประเทศบรูไนดารสุ ซาลาม-ซาลามัต ดาตัง ๖. ประเทศเมยี นมา-มงิ กาลาบ่า
๒. ประเทศกัมพูชา-ซัว สเดย ๗. ประเทศฟิลปิ ปินส์-กูมุสตา
๘. ประเทศสงิ คโปร-์ หนีหา่ ว
๓. ประเทศอินโดนีเซยี -ซาลามตั ปากี ๙. ประเทศไทย-สวัสดี
๔. ประเทศลาว-สะบายดี
๕. ประเทศมาเลเซีย-ซาลามตั ดาตงั ๑๐. ประเทศเวียดนาม-ชินจ่าว

สุดยอดคู่มือครู 58

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ขน้ั คดิ วเิ คราะห์
59 และสรุปความรู้

การนำพืชผักสมุนไพรที่มีสรรพคุณ (อ่านว่า สับ-พะ-คุน) เป็นยามาเป็น ๕. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
ส่วนผสมในอาหาร เช่น ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด หากนักเรียนมีเพ่ือนชาวต่างชาติ
นักเรียนจะแนะนำ�อาหารไทยชนิดใด
อาหารท่ีเปน็ เอกลกั ษณข์ องภาคใต
้ ให้เพ่ือนรับประทาน พร้อมอธิบาย
เหตุผลที่เลือกอาหารชนิดน้ัน ๆ โดย
ครูสุ่มนักเรียนประมาณ ๔-๕ คน
ออกมาเสนอความคดิ เหน็ หนา้ ชนั้ เรยี น

๖. นักเรียนวิเคราะห์ความสำ�คัญของ
ภาษาไทย โดยใช้แผนภาพความคิด
ดงั ตวั อย่าง

๓) ภาษาไทย
เปน็ ภาษา เปน็ ภาษาทาง
ภาษาเป็นเครื่องมือในการติดต่อสื่อสาร ประจ�ำชาติ ราชการของไทย
ดังนั้นชาติต่าง ๆ จึงสร้างภาษาและตัวอักษรขึ้น
เมื่อ พ.ศ. ๑๘๒๖ พ่อขุนรามคำแหงมหาราช ความสำ� คญั
ได้ประดิษฐ์ตัวอักษรไทยซึ่งเป็นต้นกำเนิด ของภาษาไทย
ของอักษรไทยในปัจจุบันและเป็นมรดกทาง
วัฒนธรรมของชาติ คนไทยใช้ภาษาไทย เปน็ เอกลักษณ์ เปน็ มรดกทาง
บอกเล่าหรือบันทึกเรื่องราวต่าง ๆ สืบต่อมา ศิลาจารกึ
ของชาติ วัฒนธรรมไทย
นักเรียนควรอนุรักษ์ภาษาไทย โดยเขียน พ่อขุนรามคำแหงมหาราช

หรือพูดสื่อสารด้วยคำที่สุภาพไพเราะ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรม ๗. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น เ ส น อ แ น ว ท า ง
ในการใช้ภาษาไทย การอนรุ กั ษภ์ าษาไทย โดยใชแ้ ผนภาพ
ความคิด ดงั ตัวอยา่ ง

ใชภ้ าษาไทยตามหลักไวยากรณ์

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวทาง
การอนรุ กั ษ์
นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับคำ�ในภาษาไทย ภาษาไทย
ท่ีมักมีการเขียนผิด กลุ่มละ ๑๐ คำ� แล้วค้นคว้าวิธีการเขียนคำ�เหล่าน้ันให้
ถูกต้อง จากน้ันนำ�คำ�ท่ีเขียนผิดและถูกเหล่าน้ันมาจัดทำ�เป็นบัตรคำ� ศึกษาวรรณคดีไทย ส่อื สารดว้ ย
ให้แตล่ ะกลมุ่ ออกมานำ�เสนอหนา้ ชน้ั เรยี น และวรรณกรรมไทย ถ้อยค�ำทสี่ ภุ าพ

59 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้นั คดิ วิเคราะห์
St 60
และสรุปความรู้

๘. นักเรียนร่วมกันคิดวิเคราะห์และ ๑.๒ ประเพณใี นชุมชนที่ควรภาคภมู ิใจและควรอนรุ กั ษ
์
แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับประเพณี
ในชุมชนท่ีควรภาคภูมิใจและควร ประเพณี หมายถึง สิ่งที่นิยมปฏิบัติสืบต่อกันมา จนเป็น
อนรุ ักษ์ โดยใชค้ ำ�ถาม ดงั นี้ แบบแผนที่เอื้อประโยชน์ให้กับสังคม ประเพณีที่สำคัญของไทย
มีหลายประเพณี เช่น
• นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ก า ร เ ข้ า ร่ ว ม ●
ประเพณีสงกรานต์
ป ร ะ เ พ ณี ใ น ชุ ม ช น มี ค ว า ม สำ � คั ญ คือ ประเพณีวันขึ้นปีใหม่ของคนไทยในสมัยก่อน เริ่มต้น
อย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ เป็นการร่วม ในวันที่ ๑๓ เมษายน เรียกว่า วันมหาสงกรานต์ วันที่ ๑๔
เมษายน เรียกว่า วันเนา
และวันที่ ๑๕ เมษายน ซึ่งเป็นวันสุดท้าย
สืบสานประเพณีในชุมชนให้คงอยู่สืบไป เรียกว่า วันเถลิงศก ในวันสงกรานต์คนไทยส่วนใหญ่จะไปวัดเพื่อ
ทำบุญตักบาตร สรงน้ำพระ ก่อเจดีย์ทรายที่วัด ปล่อยนก และ
และเป็นการอนุรักษ์ประเพณีไทยอันดีงาม ปล่อยปลา

ท่ีสะท้อนถึงความเป็นมาของชาติไทย

ต้ังแต่อดีตจนถึงปจั จบุ นั )
๙. นักเรียนวิเคราะห์และแสดงความ

คิดเห็นเก่ียวกับความสำ�คัญของ
ประเพณีสงกรานต์ โดยใช้แผนภาพ
ความคิด ดงั ตวั อยา่ ง

เป็นโอกาสในการท�ำบญุ ตักบาตร

ความส�ำคัญ
ของประเพณี
สงกรานต์

สร้างความรักและ กระชบั ความ การรดน้ำขอพรผู้ใหญ่ในวนั สงกรานต
์
ความผูกพนั ในครอบครวั สมั พนั ธ์ในชมุ ชน

สุดยอดคู่มือครู 60 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

“การสรงนาํ้ พระ กอ่ เจดีย์ทราย รดนา้ํ ขอพรผูใ้ หญ่”
จากข้อความกลา่ วถงึ ประเพณีใด
๑ ประเพณสี งกรานต ์
๒ ประเพณีลอยกระทง
๓ ประเพณอี มุ้ พระด�ำ นํา้
(เฉลย ๑ เพราะในวันสงกรานต์คนไทยจะนิยมไปวัดเพอื่ ท�ำ บญุ ตักบาตร
สรงนํา้ พระ ก่อเจดียท์ รายท่ีวดั )

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด asean รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2
St ขนั้ คิดวิเคราะห์
61 และสรปุ ความรู้

นอกจากนี้ยังมีการเล่นสาดน้ำและรดน้ำขอพรจากป่ยู ่า ตายาย ๑๐. นักเรียนวิเคราะห์และแสดงความ
และญาติผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือ ประเพณีสงกรานต์แสดงให้เห็นว่า คิดเห็นเกี่ยวกับความสำ�คัญของ
คนไทยมีวัฒนธรรมเรื่องการเคารพ และมีความกตัญญูกตเวทีต่อผู้ใหญ่ ป ร ะ เ พ ณี ทำ � บุ ญ ใ น วั น สำ � คั ญ ท า ง
●
ประเพณีทำบุญในวันสำคัญทางศาสนา ศาสนา โดยใช้แผนภาพความคิด
วันสำคัญทางศาสนา มีดังนี้ ดงั ตัวอยา่ ง
วันมาฆบูชา เป็นวันที่พระพุทธเจ้าแสดงโอวาทปาติโมกข์
ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของพระพุทธศาสนา คือ การทำความดี ละเว้น เปน็ โอกาสในการท�ำบุญ
ความชั่ว ทำจิตใจให้บริสุทธิ์
วันวิสาขบูชา เป็นวันประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ความส�ำคัญ
ที่เกิดขึ้นในวันเดียวกัน แต่ต่างปีกัน ของประเพณี
วันอาสาฬหบูชา เป็นวันที่มีพระรัตนตรัยครบ ๓ ประการ ท�ำบญุ ในวันส�ำคญั
คือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ทางศาสนา
วันเข้าพรรษา เป็นวันที่พระสงฆ์จะจำพรรษาอยู่ที่วัด
เป็นเวลา ๓ เดือน สบื ทอด โอกาสในการฟงั
คนไทยที่นับถือพระพทุ ธศาสนาจะไปทำบุญที่วัด ฟังพระ- พระพทุ ธศาสนา พระธรรมเทศนา
สงฆ์แสดงพระธรรมเทศนา และเวียนเทียนรอบพระอุโบสถ ๓ รอบ
(วันเข้าพรรษาและวันออกพรรษาจะไม่มีการเวียนเทียน) การเข้าร่วม ๑๑. นักเรียนวิเคราะห์และแสดงความ
กิจกรรมในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เป็นการแสดงถึง คิดเห็นเกี่ยวกับประเพณีลอยกระทง
ความศรัทธาในคุณของพระรัตนตรัย ทำให้เกิดสมาธิและสามารถ โดยใชค้ ำ�ถาม ดงั น้ี
นำหลักธรรมมาใช้ในการดำเนินชีวิตได้
• ประเพณีลอยกระทงมีความ
สมั พนั ธก์ บั วถิ ชี วี ติ ของคนไทยอยา่ งไร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ วิถีชีวิตของคนไทย
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ มคี วามผกู พนั กบั สายนา้ํ มาโดยตลอดคอื
มีการนำ�นํ้ามาใช้ประโยชน์ต่าง ๆ ประเพณี
ในวนั ส�ำ คัญทางพระพุทธศาสนา พุทธศาสนกิ ชนทีด่ คี วรปฏบิ ตั ติ นอยา่ งไร ลอยกระทงจึงเป็นประเพณีท่ีเตือนให้
๑ ทำ�บญุ ตกั บาตร ฟังธรรมจากพระสงฆ์ ระลึกถึงบุญคุณของสายน้ําท่ีหล่อเล้ียง
๒ ชักชวนผ้ปู กครองเดินทางท่องเที่ยวตา่ งจงั หวดั ชวี ติ ของคนไทยมาตงั้ แตอ่ ดตี ถงึ ปจั จบุ นั )
๓ จดั งานเลยี้ งรื่นเริง
(เฉลย ๑ เพราะเป็นหน้าท่ขี องชาวพทุ ธในการท�ำ นบุ �ำ รงุ พระพุทธศาสนาและสบื ทอด ๑๒. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะหว์ า่ นอกเหนอื
ใหค้ งอย่คู ู่กับชาวพุทธต่อไป) จากต้นกล้วย นักเรียนจะนำ�วัสดุ
ช นิ ด ใ ด ม า ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ เ ป็ น ก ร ะ ท ง ท่ี
ไม่ทำ�ลายสิ่งแวดล้อม พร้อมบอก
เหตผุ ล แลว้ สรุปเปน็ ความคดิ รวบยอด
จากน้ันครูสุ่มเลือกตัวแทน ๔-๕ คน
ออกมาแสดงความคดิ เหน็ หนา้ ชน้ั เรยี น

61 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
St 62
และสรุปความรู้

๑๓. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า การเวียนเทยี นรอบพระอุโบสถในวันสำคญั ทางพระพุทธศาสนา

แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด โดย
ใช้คำ�ถาม ดงั นี้ ในขณะเดินเวียนเทียนรอบพระอุโบสถ ควรเว้น
ระยะห่างจากผู้อื่นพอประมาณเพื่อไม่ให้ธูปเทียนที่จุด
• นักเรียนจะแสดงออกต่อวัฒน- ไปสัมผัสถูกผู้อื่น เพราะอาจก่อให้เกิดอันตรายได้
ธรรมและประเพณีในชุมชนที่ตนเอง
รกั และภาคภมู ใิ จไดด้ ว้ ยวธิ กี ารใดบา้ ง
(ตวั อยา่ งคำ�ตอบ รว่ มกิจกรรมทเี่ กย่ี วขอ้ ง
กับการอนุรักษ์และสืบทอดวัฒนธรรม
และประเพณีท่ีเป็นความภาคภูมิใจของ
ชุมชน/แนะนำ�ให้สมาชิกในชุมชนเข้ามา
มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและ
ประเพณขี องชมุ ชนร่วมกัน)

●

ประเพณีลอยกระทง

ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ ในช่วงเช้าชาวพุทธจะไป
ทำบุญตักบาตรและในเวลาค่ำจะไปลอยกระทง กระทงที่นำมาใช้
จะเป็นวัสดุจากธรรมชาติ เช่น ต้นกล้วย ใบตอง ซึ่งย่อยสลายง่าย
และประดับด้วยดอกไม้สดนานาชนิด ในกระทงจะมีธูปเทียนปัก
อยู่ตรงกลาง

สุดยอดคู่มือครู 62 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ประเพณใี ดท่สี อนให้คนไทยระลกึ ถงึ บญุ คุณของแม่นํา้
๑ ประเพณอี ุม้ พระด�ำ นาํ้
๒ ประเพณีลอยกระทง
๓ ประเพณีแข่งเรือ
(เฉลย ๒ เพราะประเพณลี อยกระทงถกู กำ�หนดขึน้ เพอ่ื เตือนใหร้ ะลึกถึงบญุ คณุ ของนํา้
ทหี่ ล่อเลยี้ งชีวติ และสอนใหเ้ คารพยำ�เกรงธรรมชาติ เพ่อื ช่วยกนั รกั ษาสภาพแวดล้อม
ให้สะอาด)

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

ep 3 ข้นั ปฏบิ ตั ิ

63 แหลละังสกราุปรปควฏาิบมัตริู้

๑๔. นักเรียนวาดภาพวัฒนธรรมหรือ
ประเพณีที่เป็นความภาคภูมิใจของ
ชุมชน แลว้ วิเคราะหค์ วามส�ำ คัญและ
แนวทางการอนุรักษ์วัฒนธรรมหรือ
ประเพณี บันทึกลงในแบบบันทึก
ดงั ตัวอยา่ ง

แบบบันทึกวัฒนธรรมและประเพณีที่เป็น
ความภาคภูมใิ จของชุมชน

ประเพณลี อยกระทง
(ภาพวาดประเพณีชกั พระ)
• ภ าพ ทว่ี าด คือ (ประเพณีชักพระ)
ประเพณีลอยกระทงนอกจากจะเป็นการบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์แล้ว ยัง • วัฒนธรรมหรือประเพณีในภาพมีความ
ช่วยเตือนให้ระลึกถึงบุญคุณของน้ำที่หล่อเลี้ยงชีวิต ทั้งยังสอน ส �ำค ัญต ่อชมุ ชน อย่างไร (เป็นประเพณี
ให้เคารพยำเกรงธรรมชาติเพื่อช่วยกันรักษาน้ำและสภาพแวดล้อม เกี่ยวกับความเช่ือทางศาสนาท่ีสร้างความรัก
ให้สะอาด ความสามคั คีให้แก่คนในชมุ ชน)
• นกั เรยี นจะอนรุ กั ษว์ ฒั นธรรมหรอื ประเพณี

๑.๓ คุณค่าของวฒั นธรรมและประเพณไี ทย
ใ นภ าพ อย่างไร (เขา้ รว่ มประเพณีทกุ คร้ัง
วัฒนธรรมและประเพณีไทย ล้วนมีคุณค่าต่อสังคมไทย เป็น เมื่อมโี อกาส และเผยแพร่ความรเู้ ก่ยี วกับ
สิ่งที่แสดงให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองของมนุษย ์ และหล่อหลอม งานประเพณีให้แก่คนในชมุ ชน)
ให้คนในชาติมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน มีความสามัคคีกันและ
ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เช่น การลงแขกเกี่ยวข้าว ประเพณีชักพระ
ที่จะต้องอาศัยความร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชน

63 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St St Step 3 ขั้นปฏบิ ตั ิ 64
แหลละงั สกราุปรปควฏาบิ มตั ริู้

๑๕. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น
ความรู้ร่วมกนั ดังนี้

• วฒั นธรรมและประเพณไี ทยเปน็
เอกลักษณ์ที่สำ�คัญของชาติไทยท่ีเรา
ควรภาคภมู ใิ จ และรว่ มกนั อนรุ กั ษใ์ ห้
ดำ�รงอยู่คชู่ าตไิ ทยสืบไป

ep 4

ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ

๑๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมา การลงแขกเกี่ยวขา้ ว


นำ�เสนอแบบบันทึกวัฒนธรรมและ แสดงใหเ้ ห็นถงึ ความชว่ ยเหลือซึง่ กนั และกันของคนในสังคม

ประเพณีท่ีเป็นความภาคภูมิใจของ
ชุมชนหนา้ ชน้ั เรียน นอกจากนี้ยังเป็นสิ่งที่กำหนดให้สมาชิกในสังคมปฏิบัติตามกฎ
ระเบียบแบบแผนของสังคมที่วางไว้ เช่น พิธีกรรมไหว้ครู การรดน้ำ
5ep ขั้นประเมินเพื่อเพ่มิ คุณค่า ผู้ใหญ่ในวันสงกรานต์ แสดงให้เห็นถึงการเคารพผู้ใหญ่และความ
บริการสังคม อ่อนน้อมถ่อมตน ซึ่งเป็นมรดกที่มีการถ่ายทอดสืบต่อกันมา
และจิตสาธารณะ วัฒนธรรมและประเพณีจึงเป็นทั้งความคิดและการกระทำของมนุษย์
ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของแต่ละสังคม วัฒนธรรมและประเพณีไทย
๑๗. นักเรียนนำ�ความรู้จากการศึกษา จึงเป็นสิ่งที่คนไทยทุกคนควรภาคภูมิใจ
วัฒนธรรมและประเพณีท่ีเป็นความ
ภาคภูมิใจของชุมชนมาจัดป้ายนิเทศ
เพอื่ เผยแพรค่ วามรูเ้ ก่ียวกับประเพณี
และวฒั นธรรมไทย

สุดยอดคู่มือครู 64

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

65 ตัวชวี้ ัดSt

๒. ภูมิปัญญาไทย ส ๔​ .๓ ป.๒/๒


๒.๑ ความหมายและความสำคัญของภมู ิปญั ญาไทย
ภาระงาน/ช้ินงาน
ภูมิปัญญาในชุมชนหรือท้องถิ่น คือ ความรู้ ความคิด และ
การกระทำของ พ่อ แม่ ป่ ู ย่า ตา ยาย และบรรพบุรุษ (อ่านว่า แบบบันทึกภูมิปัญญาในท้องถิ่นของ
บัน-พะ-บุ-หรุด) ของคนในชุมชนที่ใช้แก้ปัญหา เพื่อให้การดำรงชีวิต ตนเอง
เป็นไปอย่างมีความสุข ภูมิปัญญาในชุมชนหรือท้องถิ่น เป็นสิ่งที่
ทำให้ทราบว่า คนในแต่ละท้องถิ่นมีความฉลาดสามารถปรับตัว ep 1
ให้เข้ากับธรรมชาติ และดำรงชีวิตได้ดี
ขน้ั สงั เกต
๒.๒ ภมู ิปัญญาไทยท่คี วรภาคภูมใิ จและควรอนรุ กั ษ
์ รวบรวมข้อมลู
๒.๒.๑

สมุนไพรรักษาโรค

ในอดีตการแพทย์ยังไม่เจริญก้าวหน้า คนส่วนใหญ่จึง ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยใช้คำ�ถาม
นำสมุนไพร (อ่านว่า สะ-หมุน-ไพร) มาใช้ในการรักษาโรค และนำมา ดงั นี้
เป็นเครื่องปรุงในการประกอบอาหาร เช่น
• นักเรียนเข้าใจความหมายของ

ตะไคร้ ช่วยขับลมในลำไส้ ช่วย คำ�ว่าภูมิปัญญาหรือไม่ อย่างไร
ลดอาการจุกเสียดแน่นท้อง นอกจากนี้ (ตัวอย่างคำ�ตอบ เข้าใจ ภูมิปัญญา คือ
ตะไคร้หอมยังสามารถนำมาใช้ไล่แมลง ความรู้ ความคิด และการกระทำ�ของ
ได้ บรรพบุรุษท่ีใชแ้ กป้ ญั หาในการด�ำ รงชีวติ )

ตะไคร
้ • นักเรียนคิดว่าภูมิปัญญาไทยใน
แ ต่ ล ะ ภ า ค มี ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ห รื อ
คล้ายคลงึ กนั หรอื ไม่ อย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ แตกต่างกัน เพราะใน
แต่ละภาคของไทยมีสภาพแวดล้อมท่ี
แตกต่างกัน ดังน้ัน ผู้คนในท้องถ่ินแต่ละ
ภาคจึงประสบกับปัญหาและมีวิธีการแก้ไข
ปญั หาที่แตกตา่ งกันออกไป)

๒. นักเรียนร่วมกันศึกษาเนื้อหาเร่ือง
ภูมปิ ัญญาไทย

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21

นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันศึกษาค้นคว้าเก่ียวกับภูมิปัญญาไทยในภาคต่าง ๆ
มาภาคละ ๑ ภูมิปัญญา จากนั้นให้แต่ละกลุ่มออกมานำ�เสนอหน้าชั้นเรียนว่า
ภมู ิปัญญาทส่ี ืบคน้ ได้เปน็ ของภาคใดและมีประโยชนอ์ ย่างไร

65 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

Step 2 ขัน้ คดิ วิเคราะห์ 66

และสรุปความรู้

๓. นักเรียนวิเคราะห์และร่วมกันแสดง
มะกรูด ใบมะกรูดมีกลิ่นหอม ใบมะกรดู

ความคิดเห็นเก่ียวกับข้อดีและข้อเสีย ใช้แต่งกลิ่นในอาหารเพื่อดับกลิ่นคาว
ของการใช้สมุนไพรในการรักษาโรค คนในอดีตนิยมสระผมด้วยน้ำมะกรูด ผลมะกรดู

โดยใชแ้ ผนภาพความคิด ดงั ตัวอย่าง เพื่อช่วยให้ผมดำ เป็นมัน ไม่แห้ง
กรอบ
การใช้สมนุ ไพรในการรกั ษาโรค

กระชาย ช่วยรักษาโรคใน
ขอ้ ดี ขอ้ เสยี ช่องปาก ปากเป็นแผล ปากเปื่อย
• ไมม่ สี ารพษิ ตกคา้ ง • เหน็ ผลชา้ กว่า ช่วยขับปัสสาวะ รักษาโรคบิดและ
ในร่างกาย ยาแผนปัจจุบัน ช่วยลดอาการปวดท้อง
• ราคาถูกกวา่ • รับประทานยากกวา่
ยาแผนปัจจุบนั ยาแผนปัจจุบัน กระชาย

• ใช้ประโยชนใ์ น
ด้านอ่นื ๆ ได้ กระเทียม ช่วยป้องกันโรคหวัด
รักษาโรคเกี่ยวกับกระเพาะอาหารและ
๔. นักเรียนวิเคราะห์บรรจุภัณฑ์ของไทย ลำไส้ ใช้กระเทียมทาบริเวณที่เป็น
ในสมัยปัจจุบันท่ีทำ�จากพลาสติก กับ กลากเกลื้อนจะช่วยรักษาให้หายได้
บรรจภุ ณั ฑข์ องไทยสมยั อดีตทที่ �ำ จาก
วัสดุธรรมชาติว่ามีข้อดีและข้อเสีย กระเทยี ม


อย่างไร โดยใช้แผนภาพความคิด จุดคปวราะมกราู้
ย
สมุนไพรชนิดใดท่ีสามารถนำมาใช้รักษาแผลพุพองท่ีเกิดจาก

ดังตวั อย่าง ไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวกได้

ว่านหางจระเข้สามารถช่วยรักษาแผลจากไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวกได้
บรรจภุ ณั ฑข์ องไทยสมยั อดีต

ข้อดี ขอ้ เสีย
ย่อยสลายไดง้ ่าย ไมท่ นทาน ใช้ได้
ไมท่ �ำลายสง่ิ แวดลอ้ ม ครัง้ เดียว

บรรจุภณั ฑข์ องไทยสมยั ปจั จบุ ัน

ขอ้ ดี ขอ้ เสยี
ทนทาน พกพาได้ง่าย ท�ำลายสิง่ แวดลอ้ ม
ใชเ้ วลานานในการ
สุดยอดคู่มือครู 66 ย่อยสลาย

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 2asean
St ขนั้ คิดวิเคราะห์
67 และสรปุ ความรู้

สมุนไพร ไทยนี้ มีค่�ม�ก นักเรียนรู้จัก ๕. นักเรียนวิเคราะห์ประโยชน์ของ
พระเจ้�อยู่หัว ทรงฝ�ก ให้รักษ� สมุนไพร การใช้สีผสมอาหารจากพืชผักและ
แต่ปู่ย่� ต�ย�ย ใช้กันม� ชนิดใดบ้างคะ ผลไม้ โดยใช้แผนภาพความคิด
ควรลูกหล�น รู้รักษ� ใช้สืบไป ดังตวั อยา่ ง
เป็นเอกลักษณ์ ของช�ติ ควรศึกษ�
วิจัยย� ประยุกต์ใช้ ให้เหม�ะสมัย อาหารมสี ีสนั น่ารบั ประทาน
รู้ประโยชน์ รู้คุณโทษ สมุนไพร
เพื่อคนไทย อยู่รอด ตลอดก�ล ประโยชน์ของ
การใช้สผี สมอาหาร
พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี จากพชื ผักและ
ผลไม้

๒.๒.๒ บรรจุภัณฑ์ของไทย มสี ารอาหารทมี่ ี ไม่เป็นอนั ตราย
คนในอดีตนำ�วัสดุที่ห�ได้จ�กธรรมช�ติม�ใช้ในก�ร ประโยชน์ตอ่ รา่ งกาย ตอ่ สขุ ภาพ
ประกอบอ�ห�รหรือขนม เช่น ก�รห่อขนมด้วยใบตอง ก�รห่อข้�ว
ด้วยใบบัว ก�รนำ�กระบอกไม้ไผ่ม�ใส่นำ้� ก�รห่ออ�ห�รด้วยใบตองตึง ๖. นักเรียนวิเคราะห์ข้อดีและข้อเสีย
ของบรรจุภัณฑ์ของไทยในอดีตและ
ปัจจุบัน โดยใช้แผนภาพความคิด
ดังตวั อยา่ ง

บรรจภุ ณั ฑข์ องไทย

การนำาใบตองมาหอ่ ขนม การนำาใบบัวมาหอ่ ขา้ ว สมยั อดตี สมยั ปัจจบุ นั

ก�รนำ�วัสดุจ�กธรรมช�ติม�ใช้เป็นบรรจุภัณฑ์เป็นภูมิปัญญ�ไทย ข้อดี : ข้อดี :
ที่ช่วยรักษ�สิ่งแวดล้อม เพร�ะวัสดุธรรมช�ติส�ม�รถย่อยสล�ยได้ง่�ย วัสดุหาไดง้ า่ ย สะดวก พกพางา่ ย
และไม่ทำ�ล�ยสิ่งแวดล้อม ไม่ท�ำลายส่ิงแวดลอ้ ม ใชง้ านได้นาน
ข้อเสีย : ข้อเสยี :
มอี ายกุ ารใชง้ าน ท�ำลายส่ิงแวดล้อม
ท่สี ั้น

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21

นักเรียนร่วมกันศึกษาค้นคว้าจากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เพ่ิมเติมว่า ใบตอง
และใบบัว นอกจากนำ�มาใช้ห่ออาหารหรือขนมได้แล้ว ยังสามารถนำ�มาใช้
ประโยชน์ด้านใดได้อีกบ้าง จากน้ันครูสุ่มเลือกนักเรียนออกมานำ�เสนอ
หนา้ ช้นั เรียน

67 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คิดวเิ คราะห์
St St 68
และสรปุ ความรู้

๗. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า ๒.๒.๓

สีผสมอาหารจากพืชผักและผลไม้

แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด โดย คนไทยนิยมย้อมสีขนมให้น่ารับประทาน เช่น ใช้ใบเตย
ใช้ค�ำ ถาม ดงั นี้ คั้นทำเป็นสีเขียว ใช้ผลตำลึงสุกคั้นทำเป็นสีชมพู ใช้ฟักทองคั้นทำ
เป็นสีเหลือง นอกจากนี้ยังนำกลิ่นหอมของดอกมะลิและใบเตย
• นักเรียนสามารถมีส่วนร่วมใน มาใช้เพื่อให้ขนมมีกลิ่นหอมน่ารับประทาน
การอนุรกั ษภ์ ูมปิ ัญญาไทยให้คงอยูก่ บั
ชมุ ชนและสงั คมไทยไดอ้ ย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ศึกษาและนำ�ภูมิปัญญา

ไทยมาใช้ในชีวิตประจำ�วัน เผยแพร่ความ

ส�ำ คญั ของภมู ปิ ญั ญาไทยและวธิ กี ารอนรุ กั ษ์

ทถี่ ูกตอ้ ง) ข้าวเกรยี บปากหมอ้ ใชส้ จี ากดอกอญั ชัน


ทำให้ขนมมีสมี ว่ ง

ep 3 ขั้นปฏบิ ตั ิ
และสรปุ ความรู้ ๒.๒.๔

ไม้ไผ่

หลงั การปฏบิ ัติ ไม้ไผ่เป็นพืชที่ขึ้นได้ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย
คุณสมบัติที่ดีของไม้ไผ่ คือ มีความทนทาน ไม่แตกหักง่าย คนในอดีต
๘. นั ก เ รี ย น ว า ด ภ า พ ภู มิ ปั ญ ญ า ใ น นำไม้ไผ่มาใช้ประโยชน ์ เช่น สร้างที่อยู่อาศัย จักสานเป็นเครื่องมือ
ท้องถ่ินของตนเอง จากน้ันอธิบาย เครื่องใช้ต่าง ๆ เพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน
ป ร ะ โ ย ช น์ แ ล ะ เ ส น อ แ น ว ท า ง ก า ร
อนุรักษ์ภูมิปัญญาดังกล่าว โดยสรุป
เป็นความคิดรวบยอด บันทึกลงใน
แบบบันทกึ ดังตัวอย่าง

แบบบนั ทึกภมู ปิ ญั ญาในทอ้ งถ่ินของตนเอง

(ตวั อย่างภาพ ตะกร้าสานย่านลิเภา) ทีอ่ ย่อู าศัยท่ีสรา้ งจากไม้ไผ
่
• ภูมปิ ัญญาในท้องถิน่ ของฉัน คือ
(การสานตะกร้าจากยา่ นลิเภา)
• ประโยชนข์ องภมู ปิ ญั ญาดงั กลา่ ว คือ
(ใชใ้ ส่สงิ่ ของต่าง ๆ แทนถุงพลาสติก)
• ฉนั จะอนุรักษ์ภมู ปิ ญั ญาดงั กลา่ ว โดย
(เผยแพร่ใหค้ นในท้องถิน่ อ่นื ไดร้ ูจ้ กั และแนะน�ำ
ให้ใช้เพื่อลดการใชถ้ ุงพลาสติก)

สุดยอดคู่มือครู 68

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt St

ep 3 ขนั้ ปฏบิ ตั ิ

69 แหลละังสกราปุรปควฏาิบมัตริู้

เครือ่ งมอื เคร่ืองใช้ที่ทำจากไมไ้ ผ
่ ๙. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็น
ความร้รู ่วมกนั ดงั น้ี

๒.๓ คุณค่าของภมู ปิ ญั ญาไทยที่มตี อ่ สงั คมไทย

การเรียนรู้ภูมิปัญญา คือ การเรียนรู้เกี่ยวกับความรู้และ • ภมู ปิ ญั ญาไทยเปน็ สง่ิ ทบี่ รรพบรุ ษุ
ประสบการณ์ของบรรพบุรุษที่ได้สั่งสมและสืบทอดต่อกันมาเป็น ของไทยได้สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อประโยชน์
เวลานานจนเกิดเป็นภูมิปัญญา เพื่อใช้แก้ปัญหาในการดำเนินชีวิต ในการดำ�รงชีวิต ซ่ึงเป็นส่ิงท่ีแสดงถึง
และสามารถปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติและสังคม ค ว า ม รู้ ค ว า ม ส า ม า ร ถ ข อ ง ค น ไ ท ย
ที่มีผลต่อการดำรงชีวิตให้อยู่รอดปลอดภัย นอกจากนี้ยังช่วยให้ ในการน�ำ สง่ิ ทอี่ ยรู่ อบตวั มาปรบั ใชเ้ พอื่
มนุษย์ฉลาด มีเหตุผล มีความคิด สามารถจำแนกได้ว่าสิ่งใดถูก แก้ปัญหาท่ีพบในชีวิตประจำ�วัน ใน
สิ่งใดผิด สิ่งใดควรทำ สิ่งใดไม่ควรทำ ตลอดจนมีความเชื่อใน ฐานะคนไทยจึงควรภาคภูมิใจและ
คุณค่าของสิ่งที่ดีงาม ดังจะเห็นได้จากวัฒนธรรม ประเพณีและ อนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยให้คงอยู่คู่กับ
ภูมิปัญญาไทยได้อบรมกล่อมเกลาคนไทยให้เป็นคนดี เช่น มีความ สงั คมไทยสบื ไป
เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีความเคารพผู้อาวุโส ทำให้สังคมไทยเป็นสังคมที่มี
ระเบียบและมีความสงบสุข ep 4

ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ

๑๐. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ส่ ง ตั ว แ ท น
ออกมาน�ำ เสนอแบบบนั ทกึ ภมู ปิ ญั ญาไทย
ในท้องถน่ิ ของตนเองหนา้ ช้ันเรียน

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ขอ้ ใดเป็นการน�ำ ภูมปิ ญั ญาไทยมาใช้ในชวี ติ ประจำ�วนั
๑ ใชโ้ ทรศัพทเ์ ปน็ เครือ่ งมอื ติดตอ่ สื่อสาร
๒ น�ำ ไมไ้ ผ่มาประดษิ ฐ์เป็นเครอ่ื งมือจบั สัตว์
๓ สวมนาฬิกาเพือ่ ใชบ้ อกเวลา
(เฉลย ๒ เพราะการน�ำ ไม้ไผม่ าประดิษฐ์เปน็ เครอื่ งมอื เครื่องใช้ต่าง ๆ เปน็ ภูมิปัญญาของคนไทยเพอ่ื ประโยชน์
ในการดำ�เนินชีวิตประจำ�วัน เช่น ในสมัยอดตี นยิ มนำ�มาประดิษฐ์เปน็ เครอื่ งมือจบั สตั ว์หรอื สร้างทอ่ี ยู่อาศยั )

69 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
5ep ข้นั ประเมินเพ่อื เพม่ิ คุณคา่
St บริการสงั คม 70

และจิตสาธารณะ

๑๑. นักเรียนร่วมกันจัดทำ�ป้ายนิเทศ สรุป

หรือแผ่นพับเผยแพร่ความรู้เก่ียวกับ
ภูมิปัญญาไทยและแนวทางในการ วัฒนธรรมและประเพณีไทย เป็นสิ่งที่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรือง
อนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยให้กับสมาชิก ของมนุษย์ มีการถ่ายทอดและปฏิบัติสืบต่อกันมา นอกจากนี้ยังมี
ในโรงเรียน ภูมิปัญญาไทยซึ่งเป็นสิ่งที่คนในชุมชนคิดค้นขึ้นเพื่อใช้ในการดำรง
ชีวิต นักเรียนควรสืบทอดวัฒนธรรม ประเพณีไทย และภมู ปิ ญั ญาไทย
ให้คงอยู่สืบต่อไป

ภูมิปัญญาไทย www.panyathai.or.th

ตัวช้ีวัด ๑. ให้นักเรียนยกตัวอย่างวัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาไทย
ที่นักเรียนรู้จักและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนในชั้นเรียน
ส ๔.๓ ป.๒/๒ ๒. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มทำโครงงานเรื่องวัฒนธรรม ประเพณี และ
ภูมิปัญญาที่สำคัญของชุมชนที่ควรภาคภูมิใจและควรอนุรักษ์
๓. ให้นักเรียนวาดภาพประเพณีและวัฒนธรรมในชุมชนที่นักเรียน
ภาคภูมิใจ และออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

นักเรียนจะอนุรกั ษ์ภมู ิปญั ญาไทยไดอ้ ย่างไร
๑ น�ำ ภมู ปิ ญั ญาของตา่ งชาตมิ าประยกุ ตใ์ ช้
๒ ออกกฎหมายอนรุ กั ษ์ภมู ปิ ัญญาไทย
๓ ใช้สนิ ค้าท่เี ปน็ ภมู ปิ ญั ญาไทย
(เฉลย ๓ เพราะเป็นการสนับสนุนสินคา้ ไทย ท�ำ ให้ภูมิปัญญาไทยคงอยไู่ มส่ ูญหาย)

สุดยอดคู่มือครู 70

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

71 แนวค�ำตอบ

๑. วัฒนธรรมที่นักเรียนได้รับการถ่ายทอดมาจากครอบครัว ๑. การรบั ประทานอาหาร การพดู จาไพเราะ
มีอะไรบ้าง ๒. ความสภุ าพ ออ่ นน้อมถ่อมตน
๒. การทักทายผู้ใหญ่โดยการไหว้แสดงถึงอุปนิสัยของคนไทย ๓. เปน็ สงิ่ ท่แี สดงถึงความเปน็ ชาตไิ ทย
อย่างไร ๔. พูด อ่าน เขยี นภาษาไทยให้ถูกตอ้ ง
๓. วัฒนธรรม ประเพณีและภูมิปัญญาไทยมีคุณค่าต่อสังคมไทย ๕. ประเพณีสงกรานต์ มคี วามสำ�คัญ
อย่างไร เพราะเปน็ ประเพณที ส่ี รา้ งความสามัคคี
๔. นักเรียนจะอนุรักษ์ภาษาไทยได้อย่างไร ใหค้ นในชมุ ชนและสรา้ งความรกั สามคั คี
๕. ประเพณีที่สำคัญในชุมชนของนักเรียนคือประเพณีใด ในครอบครวั
มีความสำคัญอย่างไร ๖. เป็นการระลึกถึงบุญคุณของนํา้ และสอน
๖. ประเพณีลอยกระทงมีความสำคัญอย่างไร ให้เคารพธรรมชาติ
๗. ภูมิปัญญาไทยในท้องถิ่นของนักเรียนมีอะไรบ้าง ๗. การน�ำ ตะไคร้หอมมาผลติ เป็นยาไล่ยุง
๘. ภูมิปัญญาไทยมีความสำคัญต่อสังคมไทยอย่างไร ๘. เปน็ มรดกท่สี บื ทอดจากบรรพบุรุษ
๙. นักเรียนคิดว่าภูมิปัญญาไทยสามารถนำมาแก้ไขปัญหา เพือ่ ประโยชน์ในการด�ำ รงชีวติ
ในชีวิตประจำวันได้หรือไม่ อย่างไร ๙. ได้ เพราะภมู ิปัญญาเกิดจากความรู้ของ
๑๐. นักเรียนจะอนุรักษ์วัฒนธรรม ประเพณีและภูมิปัญญาไทย บรรพบรุ ษุ ทค่ี ิดค้นขึน้ เพ่ือใชแ้ กป้ ญั หา
ได้อย่างไร ๑๐. ปฏิบัตติ นตามวฒั นธรรมไทย เข้ารว่ ม
ประเพณไี ทย ใชข้ องที่ทำ�มาจาก
ภูมปิ ัญญาไทย

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ขอ้ ใดกลา่ วถึงสาเหตทุ ่คี นไทยควรให้ความส�ำ คญั และอนรุ ักษ์ภมู ปิ ญั ญาไทยดา้ นสมนุ ไพรรักษาโรคไดถ้ กู ตอ้ ง
๑ เปน็ ภมู ปิ ญั ญาของคนไทยและมีประโยชนใ์ นการนำ�มาใชร้ ักษาโรค
๒ เปน็ ภูมปิ ญั ญาทช่ี าวตา่ งชาตใิ ห้ความสนใจและสามารถสรา้ งรายไดใ้ หก้ ับทอ้ งถน่ิ
๓ เป็นภูมิปญั ญาชนดิ แรกที่พบในประเทศไทย
(เฉลย ๑ เพราะเปน็ ภมู ิปัญญาของคนไทยทส่ี ามารถนำ�สมุนไพรทพี่ บในท้องถ่นิ มาใชร้ กั ษาโรค
ท�ำ ใหห้ ายจากโรคภยั ไข้เจ็บ)

71 สุดยอดคู่มือครู

72

บรรณานกุ รม

กองบรรณาธิการมติชน. 2466-2551 สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ พระผู้ทรงเป็นพลัง
พระราชหฤทัยในพลังแผ่นดิน. กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๕๑.

โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนโดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว.
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน เล่ม ๒. กรุงเทพฯ : ม.ป.ท., ๒๕๔๒.

จำรัส เซ็นนิล และมนตรี ตรีชารี. เคล็ดลับภูมิปัญญาไทย. กรุงเทพฯ : เค พี มีเดียสยาม,
๒๕๔๕.

ฉัตรทิพย์ นาถสุภา. แนวคิดเศรษฐกิจชุมชน : ข้อเสนอทางทฤษฎีในบริบทต่างสังคม.
พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพฯ : สร้างสรรค์, ๒๕๕๐.

ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และวัลย์วิภา บุรุษรัตนพันธุ์. ประวัติศาสตร์ความคิดไทยกับแนวคิด
ชุมชน. กรุงเทพฯ : สร้างสรรค์, ๒๕๔๘.

มานิต หล่อพินิจ. ประวัติบุคคลสำคัญของไทย : ท้าวสุรนารี. กรุงเทพฯ : อักษราพิพัฒน์,
๒๕๓๖.

วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. พจนานุกรมอังกฤษ-ไทย. กรุงเทพฯ : ซีเอ็ดยูเคชั่น, ๒๕๔๗.
วีณา เอี่ยมประไพ. หลักฐานทางประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, ๒๕๓๕.
สุดารา สุจฉายา, นพรัตน์ นาคสถิต และดวงดาว สุวรรณรังสี บรรณาธิการ. ตะโกนก้อง

จากพงไพร : รวมผลงานและแนวคิดของสืบ นาคะเสถียร. พิมพ์ครั้งที่ ๗.
กรุงเทพฯ : มูลนิธิสืบ นาคะเสถียร, ๒๕๔๙.
โหรา บุราจารย์. ปฏิทิน 150 ปี ฉบับครอบครัว พ.ศ. 2435-2585. กรุงเทพฯ : เลี่ยงเชียง,
๒๕๕๑.

สุดยอดคู่มือครู 72



๑๒สครา่ น้างยิ เมสหรมิลกั ประการ

เสรมิ ขอ้ สอบ จัดบรรยากาศ
เนน้ สมรรถนะ เชิงบวก BBL
เพ่มิ ผลสมั ฤทธ์ทิ างการเรียน เนน้ การคิด
และทักษะการคดิ สรา้ งองคค์ วามรู้
สกู่ ารปฏบิ ตั ิ

รอบรู้ กจิ กรรม
อาเซยี น พัฒนาผ้เู รยี น
และโลก เพ่ือเพิ่มความรู้
และทักษะ
ศตวรรษท่ี ๒๑

GPAS ๓๖๐ ํแนวทางพัฒนา จดุ ประกาย
ครอบคลุม โครงงาน
ส่งเสรมิ การสรา้ ง
K-P-A นวัตกรรม
เก่ง ดี มสี ขุ

สโู่ รงเรียนมาตรฐานสากล

สถาบนั พัฒนาคณุ ภาพวิชาการ (พว.) ISBN : 978-616-05-4763-0
บริษทั พฒั นาคณุ ภาพวชิ าการ (พว.) จำ�กัด website :
๑๒๕๖/๙ ถนนนครไชยศรี แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสติ กรงุ เทพฯ ๑๐๓๐๐
โทร. ๐-๒๒๔๓-๘๐๐๐ (อตั โนมตั ิ ๑๕ สาย), ๐-๒๒๔๑-๘๙๙๙ www.iadth.com 9 7 8 6 1 6 0 5 4 7 6 3 0
แฟกซ์ : ทกุ หมายเลข, แฟกซ์อัตโนมตั ิ : ๐-๒๒๔๑-๔๑๓๑, ๐-๒๒๔๓-๗๖๖๖

สงวนลิขสทิ ธ์ิ หนงั สือเลม่ นี้ไดจ้ ดทะเบยี นลิขสิทธถิ์ ูกตอ้ งตามกฎหมาย