หลักสูตรการจัดการศึกษาอาชีพเพื่อการมีงานทำ RE-SKILL และ UP-SKILL

49

ใบความรทู้ ี่ 5
เร่อื ง มาตรฐานผลติ ภัณฑอ์ าหารและยา

กฎหมายบรรจุภัณฑ์ทีค่ วรรู้
กฎหมายทเี่ กยี่ วกบั บรรจภุ ัณฑ์นบั วันจะมมี ากยิ่งขึ้น เน่ืองจากความตน่ื ตัวของผู้บรโิ ภค เพอ่ื ป้องกนั การทำผดิ
กฎหมายแบบไมไ่ ดต้ ั้งใจ โดยรัฐบาลตอ้ งออกกฎหมายควบคมุ ทเ่ี ก่ียวข้องกบั บรรจภุ ณั ฑ์ทเ่ี ราควรรู้ไว้

1.1 พระราชบญั ญตั ิมาตราช่งั ตวงวดั พ.ศ.2466

พ.ร.บ. ฉบับนี้ร่างขน้ึ เพื่อค้มุ ครองผูบ้ ริโภค ให้ไดบ้ รโิ ภคสินค้าตามปรมิ าณท่ีกำหนด ซึ่งจะไดผ้ ลดเี พยี งใดขึ้นอยู่กบั
ความร่วมมือของผปู้ ระกอบการ ในการดแู ลเอาใจใสใ่ นการบรรจสุ ินคา้ ของตนเองใหถ้ ูกต้องตามกฎหมาย หน่วยท่ี
แสดงปริมาณสินคา้ ตามมาตรา ช่วง วัด ตวง ควรใช้ระบบเมตริก และตวั เลขทใ่ี ช้สามารถใชต้ ัวเลขอารบิค หรือ
ตวั เลขไทยได้ ขนาดของตวั เลขและตัวอักษรที่ใชต้ อ้ งไม่เล็กกวา่ 2 มิลลเิ มตร

1.2 พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ.2522
สาระสำคัญในพระราชบัญญัติฉบบั นี้ แบง่ เปน็ 2 สว่ น คอื การขอขนึ้ ทะเบียนตำรับอาหาร และการขน้ึ ทะเบียน
ฉลากอาหาร

1.2.1 การขอขึน้ ทะเบียนตำรบั อาหาร ตามพระราชบัญญัติ อาหาร พ.ศ.2522 กำหนดให้ ผผู้ ลติ หรอื ผู้
นำเข้า ซง่ึ อาหารควบ คุมเฉพาะต้องนำอาหารน้นั มาขอขน้ึ ทะเบยี นตำรับอาหารกอ่ นเม่อื ได้รับใบสำคัญการข้ึน
ทะเบียนอาหารแล้ว จึงผลติ หรือนำเขา้ เพื่อจำหนา่ ยได้ หากฝา่ ฝนื ต้องระวางโทษจำคุกไมเ่ กนิ 2 ปีหรอื ปรบั ไม่เกนิ
20,000 บาท หรือทงั้ ปรับทงั้ จำ

ประเภทอาหารทต่ี อ้ งขอข้นึ ทะเบียนตำรับอาหาร แบ่งออกเป็น 3 กลมุ่ ใหญ่ ๆ คือ
1. อาหารควบคุมเฉพาะ มี 39 ประเภท
2. อาหารกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานมี 9 ประเภท
3. อาหารทกี่ ำหนดใหเ้ ป็นอาหารทีต่ ้องมีฉลากมี 2 กลุ่มคือ

3.1 กล่มุ อาหารทต่ี ้องส่งมอบฉลากให้คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) พิจารณาก่อนใช้
3.2 กลุ่มอาหารทไ่ี ม่ต้องส่งมอบให้คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) พิจารณา

1.2.2 การขอข้นึ ทะเบียนฉลากอาหาร อาหารควบคมุ เฉพาะท่ีกำหนดคุณภาพ และท่ีกำหนดใหม้ ีฉลากต้อง
ขึ้นทะเบยี นอาหารและขออนุญาตใชฉ้ ลาก เม่ือได้รับอนญุ าตแลว้ จงึ ทำการผลติ อาหารท่ีต้องขออนุญาตใช้
ฉลากอาหารมี 4 กลุ่ม คอื

1. อาหารควบคมุ เฉพาะท่ีผลติ จากสถานท่ผี ลิตท่ีไม่เข้าข่ายเปน็ โรงงาน คือ มเี คร่ืองจักรตั้งแต่ 5 แรงม้า หรือ
คนงาน 7 คนขน้ึ ไป ฉลากอาหารทีใ่ ชข้ องกล่มุ น้จี ะเร่มิ ต้นด้วยตวั อกั ษร "ผ" โดยที่ "นป" หมายถงึ นำ้ ปลา "ช"
หมายถึง นำ้ สม้ สายชูซึง่ เปน็ อาหารควบคุมเฉพาะใน 39 ประเภทในกรณีทผ่ี ลิตจากผผู้ ลติ ในประเทศ ทีไ่ ม่เข้าขา่ ย
โรงงาน อุตสาหกรรมจะใช้อักษรย่อ "ฉผ" หมายถงึ ฉลากผลิต ดังน้นั บนทะเบยี นฉลากอาหารจะกลายเปน็ "ฉผนป"

50

และ "ฉผช" ตามลำดบั ส่วนหมายเลขทตี่ าม คือ หมายเลขทแี่ ละปีท่ีไดร้ บั การขึน้ ทะเบียนฉลากอาหารนนั้ ๆ ส่วน
อาหารที่นำเข้า จะใช้อักษร "ส" แทน "ผ" และ "ฉผ"

2. อาหารทถ่ี ูกกำหนดคณุ ภาพหรือมาตรฐาน
3. อาหารทถ่ี กู นำเข้าประเทศเพ่ือจำหน่ายซึ่งไม่ใช่อาหารควบคุมเฉพาะ
4. อาหารอื่นท่ีมกี ารจำหน่าย และรฐั มนตรอี อกประกาศกำหนดใหเ้ ป็นอาหารท่ีต้องมีฉลากคือ อาหาร
ประเภทที่ 1 ที่ 2 และบางสว่ นของประเภทท่ี 4 ตามท่ีประกาศกำหนดให้มี ฉลากที่ไดร้ ับอนุญาตจากสำนักงาน
คณะกรรมการ อาหารและยา ซึ่งตอ้ ง มีข้อมูลดงั ต่อไปน้ี

4.1 เครื่องหมายเลขทะเบียน หรือเลขอนุญาตใชฉ้ ลากอาหาร พร้อมปีที่ให้อนุญาต ซึ่งอาจเขียนเต็ม
เช่น 2541 หรอื เขยี นย่อ เช่น 41 กไ็ ด้ ผู้ที่ได้รับใบสำคญั การใชฉ้ ลากอาหาร แลว้ ใหแ้ สดงเลขที่อนุญาต ในฉลาก
อาหาร ดว้ ยตัวอักษรขนาดไม่เลก็ กว่า 2 มิลลิเมตร ในกรอบพ้ืนสขี าว โดยสีของกรอบให้ตัดกับพ้นื ฉลาก

4.2 น้ำหนกั สทุ ธิ หรือปริมาณสุทธิ ซง่ึ หมายถงึ นำ้ หนกั หรือปรมิ าตรของอาหารทไ่ี ม่รวมภาชนะบรรจุ
ส่วนน้ำหนกั อกี ประเภททใ่ี ห้แสดง คือ นำ้ หนกั เน้ืออาหาร (Drained Weight) ซ่ึงเป็นนำ้ หนักของอาหารทีเ่ ปน็ เน้ือ
หรือของแข็งโดยได้กรองส่วนทีเ่ ป็นของเหลวแยกออกแลว้

4.3 ชอื่ ภาษาไทย กำหนดใหใ้ ชอ้ ักษรสีเดยี วกนั ซ่งึ อาจมีชอ่ื ได้ 2 ส่วน คือ ช่อื ตามกฎหมายท่ีกำหนดให้
เรียกผลิตภัณฑน์ ั้น เชน่ บะหม่ีกง่ึ สำเรจ็ รูป และช่ือทางการคา้ (Brand Name)

4.4 สว่ นประกอบทสี่ ำคญั โดยประมาณ ซ่งึ การระบสุ ่วน ประกอบนต้ี ้องระบุปรมิ าณ เป็นร้อยละของ
น้ำหนัก และเรยี งจากปรมิ าณมากไปหานอ้ ย

51

ใบงานท่ี 5
เร่ือง มาตรฐานผลิตภัณฑอ์ าหารและยา

คำช้ีแจง หลกั จากท่ีผู้เรียนได้ศึกษามาตรฐานผลติ ภณั ฑ์อาหารและยาแล้ว จงตอบคำถามดังตอ่ ไปนี้
1.ประเภทอาหารท่ตี ้องขอขน้ึ ทะเบียนตำรับอาหาร แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ คอื
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2.ฉลากอาหารมกี ่ีกลุ่ม มีอะไรบ้าง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

52

แนวคำตอบ ใบงานที่ 5 เรอื่ ง มาตรฐานผลิตภัณฑ์อาหารและยา

1.ประเภทอาหารทต่ี ้องขอขึน้ ทะเบียนตำรบั อาหาร แบง่ ออกเป็น 3 กล่มุ ใหญ่ ๆ คอื
ตอบ
1. อาหารควบคุมเฉพาะ มี 39 ประเภท
2. อาหารกำหนดคณุ ภาพหรอื มาตรฐานมี 9 ประเภท
3. อาหารท่กี ำหนดให้เป็นอาหารท่ีต้องมีฉลากมี 2 กล่มุ คอื
3.1 กลมุ่ อาหารทต่ี อ้ งส่งมอบฉลากให้คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) พิจารณาก่อนใช้
3.2 กลุ่มอาหารทีไ่ มต่ ้องสง่ มอบให้คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) พจิ ารณา

2.ฉลากอาหารมกี ี่กลมุ่ มีอะไรบา้ ง
ตอบ

1. อาหารควบคุมเฉพาะทผ่ี ลิตจากสถานท่ผี ลติ ท่ีไมเ่ ข้าขา่ ยเป็นโรงงาน คอื มเี ครอื่ งจักรต้ังแต่ 5 แรงม้า
หรอื คนงาน 7 คนขนึ้ ไป ฉลากอาหารทีใ่ ช้ของกลุ่มนีจ้ ะเรม่ิ ตน้ ดว้ ยตัวอักษร "ผ" โดยท่ี "นป" หมายถงึ นำ้ ปลา "ช"
หมายถงึ น้ำส้มสายชซู ่งึ เปน็ อาหารควบคมุ เฉพาะใน 39 ประเภทในกรณที ีผ่ ลิตจากผผู้ ลติ ในประเทศ ท่ไี มเ่ ข้าขา่ ย
โรงงาน อตุ สาหกรรมจะใชอ้ ักษรย่อ "ฉผ" หมายถงึ ฉลากผลิต ดงั นั้นบนทะเบยี นฉลากอาหารจะกลายเป็น "ฉผนป"
และ "ฉผช" ตามลำดับ สว่ นหมายเลขทต่ี าม คือ หมายเลขท่แี ละปีท่ีได้รบั การขนึ้ ทะเบยี นฉลากอาหารนน้ั ๆ สว่ น
อาหารที่นำเขา้ จะใช้อักษร "ส" แทน "ผ" และ "ฉผ"

2. อาหารท่ีถูกกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน
3. อาหารที่ถูกนำเขา้ ประเทศเพ่ือจำหน่ายซง่ึ ไม่ใช่อาหารควบคุมเฉพาะ
4. อาหารอ่ืนท่มี ีการจำหนา่ ย และรัฐมนตรีออกประกาศกำหนดให้เป็นอาหารที่ตอ้ งมีฉลากคือ อาหาร
ประเภทที่ 1 ที่ 2 และบางส่วนของประเภทที่ 4 ตามทปี่ ระกาศกำหนดใหม้ ี ฉลากท่ีได้รบั อนญุ าตจากสำนกั งาน
คณะกรรมการ อาหารและยา ซึ่งต้อง มีข้อมูลดังต่อไปน้ี

4.1 เครือ่ งหมายเลขทะเบียน หรือเลขอนุญาตใช้ฉลากอาหาร พร้อมปีทีใ่ ห้อนญุ าต ซงึ่ อาจเขียนเต็ม
เชน่ 2541 หรอื เขียนย่อ เชน่ 41 กไ็ ด้ ผ้ทู ี่ไดร้ บั ใบสำคัญการใชฉ้ ลากอาหาร แลว้ ให้แสดงเลขท่ีอนญุ าต ในฉลาก
อาหาร ด้วยตัวอักษรขนาดไม่เล็กกวา่ 2 มลิ ลิเมตร ในกรอบพนื้ สขี าว โดยสขี องกรอบให้ตัดกบั พนื้ ฉลาก

4.2 นำ้ หนกั สุทธิ หรือปริมาณสุทธิ ซึ่งหมายถงึ นำ้ หนกั หรอื ปรมิ าตรของอาหารทไี่ มร่ วมภาชนะบรรจุ
สว่ นน้ำหนกั อีกประเภททีใ่ ห้แสดง คอื น้ำหนกั เนื้ออาหาร (Drained Weight) ซ่ึงเป็นน้ำหนักของอาหารทเี่ ปน็ เน้ือ
หรอื ของแข็งโดยไดก้ รองสว่ นทเ่ี ป็นของเหลวแยกออกแล้ว

4.3 ชอ่ื ภาษาไทย กำหนดใหใ้ ชอ้ ักษรสีเดียวกนั ซ่งึ อาจมชี ่ือได้ 2 ส่วน คอื ช่อื ตามกฎหมายท่ีกำหนดให้
เรยี กผลติ ภณั ฑน์ ั้น เช่น บะหมกี่ ึ่งสำเรจ็ รูป และชื่อทางการค้า (Brand Name)

4.4 สว่ นประกอบท่ีสำคัญโดยประมาณ ซง่ึ การระบสุ ่วน ประกอบน้ตี ้องระบุปรมิ าณ เปน็ รอ้ ยละของ
น้ำหนัก และเรยี งจากปริมาณมากไปหานอ้ ย

53

ใบความรู้ที่ 6
เรือ่ ง การตลาดออนไลน์

การตลาดออนไลน์ ดจิ ิทลั มาร์เก็ตติง้ (Digital Marketing) คืออะไร?
การตลาดออนไลน์ เปน็ สิ่งจำเป็นสำหรบั การคา้ ขายและบริการยุคใหม่ทีต่ ้องอาศัยแพลตฟอรม์ อปุ กรณ์

พกพาที่เชอื่ มโยงอนิ เทอรเ์ น็ต เพ่ืออำนวยความสะดวกใหก้ ับการคา้ ขายออนไลน์ โดยใช้ช่องทางส่ือสังคมออนไลน์
ตา่ งๆ ช่วยเผยแพร่ข้อมลู แบรนดก์ ่อนผบู้ รโิ ภคตดั สนิ ใจซ้ือ

การตลาดดจิ ทิ ลั (Digital Marketing) หมายถึง การทำการตลาดผ่านช่องทางดจิ ิทลั เพื่อติดต่อกับผู้บรโิ ภค
โดยนำหลกั การตลาดเดมิ ในอดีตมาประยุกตใ์ ช้ บริษัทท่ที ำการตลาดออนไลนจ์ ะตดิ รหสั ระบตุ วั ผู้ใชท้ ำให้ทราบ
พฤติกรรมการส่ือสารกบั ลูกค้าเป็นรายบคุ คล เพื่อให้พัฒนาวธิ ีการสง่ เสรมิ สนิ ค้าและบริการให้แกล่ กู คา้ รายถดั ไป ได้
ตรงกบั ความต้องการของผู้บริโภค และจดั การต้นทนุ อยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ
การตลาดออนไลน์ (Digital Marketing) ทาํ อะไรบ้าง

งานของนักการตลาดออนไลน์ ทใ่ี ชช้ อ่ งทางดจิ ิทลั เพื่อสือ่ สารกับลูกค้า จะต้องคำนงึ ถงึ ปฏิสัมพนั ธ์กบั ลูกค้า
5 อย่างต่อไปนี้
1. การเชื่อมต่อ (Connections) เปลย่ี นแปลงวิธกี ารส่ือสารจากทางหนา้ รา้ น มาใช้ชอ่ งทางดิจทิ ัล เช่น การทำ
วิดโี อไลฟเ์ พ่ือใช้ช่องทางอนิ เทอรเ์ นต็ สร้างการเชื่อมโยงกับลูกคา้
2. การปฏสิ ัมพันธ์ (Conversations) สรา้ งปฏิสัมพันธ์กบั ผูบ้ รโิ ภคในกล่มุ เปา้ หมายผ้ใู ช้สินค้าและบริการ โดย
อาศัยเครอื่ งมือวจิ ยั แบบกลุ่ม (Focus Group) ขนาดใหญเ่ พ่ือเรยี นรู้พฤติกรรมของผู้บริโภค
3. การร่วมกันสร้าง (Co-Creation) แบ่งปันข้อมลู แนวคิดการทำการตลาดจากช่องทางตา่ งๆ เช่น
สถาบนั การศึกษา หน่วยงาน นกั วชิ าการ ผ้ปู ระกอบการ เพ่ือปรับปรุงเทคนคิ การตลาดออนไลน์ให้ทนั สมยั ตรงกับ
ความต้องการสูงสดุ ของผ้บู ริโภค
4. ทำ E-Commerces สรา้ งระบบตะกร้า หรอื การส่ังซ้ือบนหนา้ เวบ็ ไซต์ หรือวางสินค้าบนเวบ็ ไซตท์ ีร่ องรบั การซ้อื
ขายออนไลนผ์ า่ นช่องทางนัน้ เช่น Amazon, Ebay, Lazada, Shopee เป็นต้น
5. สรา้ งชุมชน (Community) เชือ่ มโยงแบรนดผ์ า่ นเครือข่ายสงั คมออนไลน์ ทัง้ Facebook และ Social Media
อ่ืนๆ

ช่องทางทำการตลาดออนไลน์ (Digital Marketing)

เมือ่ การตลาดออนไลน์ หรือ ดิจิทลั มารเ์ กต็ ติง้ (Digital Marketing) เป็นช่องทางอำนวยความสะดวกแก่
องค์กรตา่ งๆ มากขึ้น แตก่ ็ต้องเลือกชอ่ งทางให้ถูก ปัจจุบันมี 6 ช่องทางท่ีใชท้ ำการตลาดออนไลน์แก่แบรนดไ์ ด้ ดังน้ี
1. เวบ็ ไซต์ (Website)
2. จดหมายอิเล็กทรอนกิ ส์ (Email)
3. บล็อก (Blog)
4. เครือข่ายสังคมออนไลน์ (Social Network Service)

54

5. โปรแกรมสบื คน้ ข้อมูลบนอินเทอร์เนต็ (Search)
6. วิดีโอออนไลน์ (Online VDO)

อย่างไรกด็ ี ความสำเร็จของการทำตลาดออนไลน์ ขึ้นอยู่กับการจดั การขอ้ มูลและการวางแผนเลอื กชอ่ งทาง
ทำการตลาด ควรตดิ ตามการดำเนนิ งานอยา่ งตอ่ เนื่อง และสร้างความหลากหลายในชอ่ งทางประชาสัมพนั ธ์ รวมถึง
ตรวจสอบภาพลักษณข์ องแบรนด์เป็นประจำเพื่อตรวจสอบความนา่ เชอ่ื ถือของแบรนดใ์ นสายตาผ้บู รโิ ภค

สง่ิ ท่ีน่าสนใจในกลมุ่ ผู้บริโภค เม่อื วเิ คราะห์เชิงพฤติกรรมพบวา่ ผู้บรโิ ภคมี 5 กล่มุ บุคคลที่มบี ทบาทต่อการตัดสนิ ใจซื้อ
ไดแ้ ก่

1. ผ้รู เิ รม่ิ (Initiator) ผทู้ มี่ ีความต้องการริเริ่มซ้ือ และนำเสนอความคิดเหน็ เกี่ยวกับสนิ คา้ หรอื บรกิ ารดังกล่าว
2. ผู้มีอทิ ธิพล (Influencer) บคุ คลที่มีอิทธพิ ลต่อการตัดสินใจซอ้ื ของผ้ซู ื้อ
3. ผตู้ ัดสนิ ใจ (Decision) บคุ คลทเ่ี ปน็ ผ้จู ดั สินใจหรอื มีสว่ นรว่ มตัดสนิ ใจว่าจะซือ้ หรือไม่
4. ผซู้ ้ือ (Buyer) บคุ คลผูซ้ ้ือสนิ คา้ อยา่ งแท้จริง
5. ผใู้ ช้ (User) บคุ คลทีเ่ กยี่ วขอ้ งกบั การบริโภคหรือใชผ้ ลติ ภัณฑ์
การวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค เชอ่ื มโยงกบั การใช้ข้อมลู มาจัดกลยทุ ธ์ทางการตลาด (Marketing Strategy) เพ่อื
ตอบสนองความต้องการผู้บรโิ ภคได้อย่างเหมาะสม

ที่มา : เว็บไซตม์ หาวิทยาลยั สยาม, เวบ็ ไซต์มหาวทิ ยาลัยรามคำแหง

55

ใบงานท่ี 6
เรอ่ื ง การตลาดออนไลน์
คำชี้แจง หลกั จากท่ีผ้เู รยี นได้ศกึ ษาการตลาดออนไลน์แล้ว จงตอบคำถามดังต่อไปนี้
1.การตลาดดิจทิ ัล (Digital Marketing) หมายถึง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2.ชอ่ งทางทำการตลาดออนไลน์ (Digital Marketing) มกี ่ีช่องทาง อะไรบา้ ง

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

56

แนวคำตอบ ใบงานที่ 6 เรอ่ื ง การตลาดออนไลน์

1.การตลาดดิจทิ ัล (Digital Marketing) หมายถงึ
ตอบ
การตลาดดิจทิ ลั (Digital Marketing) หมายถึง การทำการตลาดผา่ นชอ่ งทางดจิ ิทัลเพ่ือตดิ ตอ่ กับผบู้ ริโภค

โดยนำหลกั การตลาดเดมิ ในอดตี มาประยุกต์ใช้ บริษทั ที่ทำการตลาดออนไลน์จะตดิ รหสั ระบตุ วั ผูใ้ ชท้ ำใหท้ ราบ
พฤติกรรมการส่ือสารกบั ลกู ค้าเปน็ รายบคุ คล เพ่ือให้พฒั นาวธิ กี ารสง่ เสริมสนิ ค้าและบริการให้แก่ลูกคา้ รายถัดไป ได้
ตรงกบั ความต้องการของผบู้ ริโภค และจัดการต้นทุนอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

2.ช่องทางทำการตลาดออนไลน์ (Digital Marketing) มีกี่ชอ่ งทาง อะไรบ้าง
ตอบ

1. เวบ็ ไซต์ (Website)
2. จดหมายอเิ ล็กทรอนกิ ส์ (Email)
3. บลอ็ ก (Blog)
4. เครือขา่ ยสังคมออนไลน์ (Social Network Service)
5. โปรแกรมสบื คน้ ข้อมลู บนอินเทอรเ์ น็ต (Search)
6. วิดโี อออนไลน์ (Online VDO)

57

ใบความรูท้ ่ี 7
เรือ่ ง การคำนวณต้นทุน กำไร

การคำนวณต้นทนุ กำไร
ต้นทุนขาย คอื จำนวนเงนิ ทจ่ี ่ายไปในการซอ้ื สนิ คา้ วตั ถดุ ิบ เป็นต้นทนุ ทีเ่ กิดขึ้นในการผลติ สินค้าและบริการ

ท่ีขายพร้อมกับกิจกรรมกระบวนการท่ที ำให้สนิ ค้าและบริการพรอ้ มขายหรือใช้ในภายหลัง เร่ิมตงั้ แต่การออกแบบ
ผลิตภัณฑ์ การผลติ การทดสอบ การจัดเกบ็ การขนส่ง เป็นตน้

วธิ ีคำนวณตน้ ทุนขาย

เพ่ือใหเ้ ขา้ ใจการคำนวณตน้ ทุนขายของธุรกิจSMEs จงึ ขอแยกอธบิ ายในแตล่ ะประเภทของธุรกิจ ดงั นี้

1. ธุรกจิ ซอื้ มาขายไป ธรุ กิจขายของทางออนไลน์ ต้นทุนขายคำนวณไมย่ ากคือคิดจากราคาสนิ ค้าทีซ่ ื้อมา
โดยตรง รวมท้ังคา่ ขนส่งสินค้าเข้ารา้ น

2. ธรุ กิจผลิตสินค้า เชน่ ธุรกจิ โรงงาน หรอื ผ้ปู ระกอบการที่ทำขนมขาย ซง่ึ ใช้วตั ถุดบิ หลายอย่างในการผลติ
โดยทวั่ ไปตน้ ทนุ การผลิตเปน็ ต้นทนุ ท่ีเกี่ยวข้องกบั กระบวนการผลิตสินคา้ ไดแ้ ก่ ต้นทุนวัตถดุ บิ คา่ แรง คา่ ใช้จ่ายใน
การผลิตเชน่ ค่าไฟฟ้า ค่านำ้ มันรถ รวมทั้งของเสียท่ีอาจจะเกดิ ขน้ึ จากกระบวนการผลิต ในทางบญั ชีถ้าจดั จำแนก
ตามลักษณะพฤติกรรมของต้นทุนจะแยกไดเ้ ป็น 2 ประเภท คือ

ก.ตน้ ทุนคงที่ เปน็ ต้นทนุ ท่ีมีมูลค่าเท่าเดมิ ไม่ว่าจะมีการผลิตสนิ ค้าในปริมาณมากหรือน้อย ไดแ้ ก่ เงินเดือน
ค่าเช่า ค่าเบ้ยี ประกนั ภยั เป็นต้น

ข.ต้นทุนผนั แปร เป็นต้นทุนทม่ี ีการเปล่ียนแปลงไปตามปริมาณการผลติ สินค้า ได้แก่ คา่ วตั ถุดิบ คา่ แรงงาน
คา่ บรรจภุ ัณฑ์ คา่ นำ้ ค่าไฟ เป็นตน้

สำหรบั ธรุ กจิ SMEs ที่เป็นธุรกิจผลิตทีไ่ ม่ซบั ซ้อนมาก ผูป้ ระกอบการสามารถคำนวณต้นทุนไดด้ ังนี้

1. ตน้ ทุนวัตถดุ ิบ เป็นต้นทนุ หลักในการผลิตสนิ ค้า

ยกตัวอย่าง การคำนวณง่ายๆ เช่น ผปู้ ระกอบการทท่ี ำขนมหวานขาย วัตถุดิบได้แก่ กะทิ น้ำตาล ไข่ เป็นต้น รวม
ราคาวตั ถดุ บิ ที่ซื้อมาเทา่ กับ 500 บาทและผลิตขนมหวานออกมาได้ 1,000 ชิ้น ดงั น้นั ต้นทนุ วตั ถุดบิ ตอ่ ขนม 1 ช้นิ
เท่ากับ 2 บาท

หรืออีกวธิ หี นงึ่ คือคำนวณตน้ ทุนวัตถุดบิ จากปริมาณทีใ่ ช้จริง จากสมการน้ี

58

สูตร ต้นทนุ วตั ถุดิบ = ปริมาณวตั ถุดิบทีใ่ ชจ้ ริง x (ราคาที่ซ้อื หารด้วยปริมาณทซี่ ื้อ)
เชน่ ธรุ กิจทีท่ ำขนมขายซอื้ แป้งสาลีมาในราคา 50 บาทต่อ 1,000 กรัม (1ถงุ ) ใช้แปง้ ทำขนมไปแค่ 80 กรัม ดงั นนั้
ตน้ ทนุ วตั ถุดิบคือ 80x(50/1,000) เทา่ กบั 4 บาท

2. ค่าแรงการผลิต
กรณที ่มี ีการจ้างพนกั งานทีร่ ับผดิ ชอบดูแลกระบวนการผลิต ค่าใชจ้ ่ายประเภทเงนิ เดอื น ถอื เป็นตน้ ทนุ การ

ผลิตโดยตรง การคำนวณคา่ แรงมดี ังนี้
ตัวอยา่ งเชน่ โรงงานผลิตสินค้าได้ 50,000 ชิน้ ตอ่ วัน เงนิ เดอื นของพนกั งานทดี่ แู ลกระบวนการผลติ มี 2 คนเงนิ เดือน
รวมกนั เดือนละ 40,000 บาท ดังน้ัน ต้นทนุ ค่าแรงต่อสินคา้ 1 ชนิ้ เท่ากับ 40,000/50,000 เทา่ กบั 0.8 บาทต่อ
สนิ ค้า 1 ชิน้ เปน็ ตน้
หรืออย่างกรณีของโรงงานทำขนมทจี่ า้ งลูกจา้ งรายวนั เชน่ ค่าแรงวันละ400 บาท โดยเฉลีย่ ผลติ ขนมไดว้ ันละ 1,000
ช้ิน ค่าแรงตอ่ ขนม 1 ชิน้ เท่ากบั 0.4 บาท
3. ค่าใช้จ่ายในการผลิต ไดแ้ ก่ ค่าไฟฟ้า ค่าน้ำมันรถ ของเสียทเี่ กดิ ข้ึนในกระบวนการผลิต
3.1 คา่ ไฟฟ้า โดยคา่ ไฟต่อสินค้า 1 ชิน้ คำนวณจากค่าไฟที่จ่ายจริงแต่ละเดือนหารดว้ ยปรมิ าณการผลิต
เช่น โรงงานผลิตสินค้า จ่ายค่าไฟในเดือนตุลาคม 100,000 บาท ผลิตสินคา้ ได้ 20,000 ชิ้น ดังน้นั คา่ ไฟต่อ สินค้า 1
ชิ้น เทา่ กบั 5 บาท
3.2 คา่ นำ้ มนั รถ โดยคิดจากค่านำ้ มนั ทีใ่ ช้จริงสำหรบั รถแต่ละคนั หรือเทยี บจากการใชร้ ถแท็กชโ่ี ดยเข้าไปดูราคาใน
Application Grab
3.3 ของเสียทีเ่ กดิ จากกระบวนการผลิต ในช่วงแรกๆอาจใช้วิธีการประเมนิ เช่น ผลิตขนม 10 ชิน้ เสีย 1 ชิ้น เทา่ กบั
ของเสยี คิดเป็น 10% ของสินคา้ ทผ่ี ลิตได้ ต่อไปอาจจะใชว้ ิธีเกบ็ ขอ้ มูลและประเมินจากของเสียทเ่ี กดิ ขน้ึ จริงได้

ตัวอยา่ ง
1. วิธหี าราคาตน้ ทุนรวมทงั้ หมด

2.วธิ หี าต้นทนุ จริงของวัตถุดบิ / ชิ้น

3.วิธคี ดิ ราคาขาย / ช้ิน

59

ตวั อยา่ งองคป์ ระกอบของการหารตน้ ทุน (ที่มา : Internet)

ขอ้ ดีของการทราบตน้ ทนุ ขาย

1. นำไปใชใ้ นการต้ังราคาสนิ ค้าไดอ้ ยา่ งถูกต้อง

เมือ่ คำนวณตน้ ทนุ ขายได้แลว้ ในการตั้งราคาสนิ คา้ คอ่ ยบวกกำไรท่ีตอ้ งการเข้าไป โดยกำหนดเป็นกำไรเพ่มิ
เข้าไป เชน่ ตน้ ทนุ ขาย 5 บาทตอ่ ชิ้น ตอ้ งการกำไร1 บาทต่อชน้ิ ราคาขายเทา่ กับ 6 บาทตอ่ ชน้ิ

ซง่ึ เป็นวธิ ีท่งี ่าย ตรงไปตรงมา ทำใหผ้ ูป้ ระกอบการสามารถประเมนิ ผลกำไรการดำเนนิ งานเพือ่ ใช้ในการ
วางแผนงานได้

2. สามารถแข่งขนั กับคแู่ ขง่ ได้ในเร่อื งราคา
ผปู้ ระกอบการสามารถกำหนดกลยุทธเรอ่ื งราคา ในการปรบั เพม่ิ ลด ราคา หรือจัดการส่งเสริมการขายเพื่อให้
แขง่ ขันทางด้านราคากับค่แู ข่งได้
3. ผปู้ ระกอบการสามารถวางแผนการผลติ ได้
เนอ่ื งจากรู้ข้อมลู ตน้ ทุนท่ีแท้จรงิ ทำใหว้ างแผนในการจัดหาสนิ คา้ หรือวัตถุดบิ หรือการจา้ งแรงงานอยา่ งมี
ประสทิ ธภิ าพ ชว่ ยให้ประหยัดตน้ ทุนได้อยา่ งมาก
4. ช่วยลดการสูญเสียทเี่ กิดจากกระบวนการผลิตได้
เมอื่ ทราบตน้ ทนุ ของเสยี ผู้ประกอบการสามารถวางแผนในการบริหารจัดการเพ่ือลดของเสยี ในกระบวนการผลติ
ทำให้ต้นทนุ สินค้าลดลง
5. ตัวเลขตน้ ทนุ ขายและกำไรทางบญั ชีและภาษถี ูกต้อง
การทธ่ี ุรกิจสามารถคำนวณตัวเลขต้นทนุ ขายซ่ึงเปน็ รายการท่ีมสี าระสำคัญในงบการเงิน ยอ่ มทำให้การคำนวณ
กำไรสุทธิถูกตอ้ งและตวั เลขภาษีถกู ต้องตามไปดว้ ย นอกจากจะลดความเส่ียงในการเสียค่าปรบั ทางภาษีแลว้ ในกรณี
ธรุ กิจต้องการขอสินเช่ือจากสถาบนั การเงิน งบการเงินกม็ ีความถกู ต้องน่าเช่อื ถือทำใหม้ ีโอกาสจัดหาแหลง่ เงินกู้ได้
การคดิ ต้นทนุ ขายเปน็ เร่ืองสำคญั เป็นเหตุให้หลายธุรกิจขายขาดทุนกันมาแล้ว การคิดต้นทนุ ผดิ อาจทำให้คดิ
ราคาขายผดิ ยงิ่ คำนวณตน้ ทุนได้ถูกต้องมากเทา่ ไร ทำให้ทราบผลกำไรบริษัทได้แมน่ ยำย่ิงข้ึน ช่วยลดการสูญเสียที่
เกิดจากการดำเนนิ ธรุ กจิ เม่ือตน้ ทนุ ขายลดลง ธุรกจิ ยอ่ มมีกำไรเพ่ิมขนึ้ และเติบโตยงิ่ ขึน้
ที่มา : การคำนวณตน้ ทุน กำไร
https://www.richs.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B9%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8
%B3%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%97%
E0%B8%B8%E0%B8%99%E0%B8%87%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%86/

60

ใบงานท่ี 7
เรือ่ ง การคำนวณตน้ ทนุ กำไร
คำช้แี จง หลกั จากทผี่ ้เู รยี นได้ศึกษาการคำนวณตน้ ทุน กำไรแลว้ จงตอบคำถามดงั ต่อไปนี้
1.ตน้ ทนุ ขาย หมายถงึ
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2.ในทางบญั ชีถ้าจัดจำแนกตามลกั ษณะพฤติกรรมของตน้ ทุนจะแยกได้เปน็ 2 ประเภท อะไรบ้าง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

61

แนวคำตอบ ใบงานที่ 7 เรื่อง การคำนวณต้นทุน กำไร
1.ต้นทนุ ขาย หมายถงึ
ตอบ

ตน้ ทนุ ขาย คือจำนวนเงินที่จ่ายไปในการซือ้ สนิ ค้า วตั ถุดบิ เปน็ ตน้ ทุนท่เี กดิ ข้ึนในการผลติ สินคา้ และบริการ
ที่ขายพร้อมกับกิจกรรมกระบวนการท่ที ำให้สินค้าและบริการพรอ้ มขายหรือใช้ในภายหลัง เริม่ ตงั้ แต่การออกแบบ
ผลิตภณั ฑ์ การผลติ การทดสอบ การจดั เกบ็ การขนสง่ เป็นต้น

2.ในทางบญั ชีถา้ จัดจำแนกตามลักษณะพฤติกรรมของตน้ ทุนจะแยกไดเ้ ปน็ 2 ประเภท อะไรบ้าง
ตอบ

ตน้ ทนุ คงที่ เป็นต้นทนุ ท่ีมีมูลคา่ เทา่ เดิมไม่ว่าจะมีการผลติ สนิ คา้ ในปริมาณมากหรอื น้อย ได้แก่ เงนิ เดือน ค่า
เช่า คา่ เบยี้ ประกนั ภัย เปน็ ต้น

ต้นทุนผนั แปร เป็นตน้ ทุนทมี่ ีการเปลี่ยนแปลงไปตามปรมิ าณการผลิตสินคา้ ไดแ้ ก่ ค่าวัตถดุ บิ คา่ แรงงาน
ค่าบรรจุภณั ฑ์ คา่ น้ำค่าไฟ เป็นต้น

62

ใบความรู้ที่ 8
แหล่งเงนิ ทุนและการกยู้ ืม

เงนิ ทุน หมายถงึ เงนิ ตราที่องค์การธุรกจิ จัดหามา เพื่อนำมาใช้ในการดำเนนิ กจิ การ โดยมีจุดประสงคเ์ พื่อให้
ได้ผลตอบแทนจาการลงทนุ อยา่ งคุ้มค่า เงนิ ทุนมีความสำคัญต่อธรุ กิจ เพราะเปน็ ปจั จัยในการดำเนนิ ธรุ กิจ ตง้ั แต่เร่มิ
ตง้ั กิจการ และระหวา่ งดำเนนิ กิจการ เงนิ ทนุ ทำให้การผลิต การซื้อขายเป็นไปอยา่ งมีประสิทธภิ าพและทำให้ธรุ กิจ
ขยายตัวได้อย่างรวดเร็ว
ประโยชนข์ องเงินทนุ มี 3 ประการ คือ

1. เพือ่ ใช้จา่ ยตามความจำเปน็
2. เพือ่ เป็นเงนิ สดสำรองไว้ยามฉุกเฉิน
3. เพื่อเป็นการสะสมมลู ค่า
ประเภทของเงนิ ทนุ

เงินทนุ ทีใ่ ช้ในการดำเนินธุรกจิ แบ่งได้เป็น 2 ประเภทคือ

1. เงินทนุ คงท่ี
เงินทนุ คงที่ หมายถึง เงนิ ทนุ ทอ่ี งค์การธรุ กิจจัดหาเพ่ือนำมาใชใ้ นการจดั หาทรัพยส์ ินถาวร ทรพั ย์สนิ ถาวร
หมายถึง สนิ ทรัพย์ทอ่ี ายุการใชง้ านนานเกนิ กว่า 1 ปี ดงั นั้น เงินทุนคงท่ี องค์การธุรกิจจงึ นำมาใชใ้ นการ
ลงทุนซอ้ื ที่ดนิ สร้างอาคาร ซื้อเคร่ืองจักร ซื้อเครื่องใชส้ ำนักงาน เป็นตน้

2. เงินทุนหมุนเวยี น
เงินทุนหมนุ เวียน หมายถงึ เงินทนุ ท่ีองคก์ ารธุรกิจจดั หา เพื่อนำมาใชใ้ นการจัดหาทรัพย์สินหมุนเวยี นหรือใช่
ในการดำเนนิ กิจการ ทรัพยส์ ินหมนุ เวียน หมายถงึ สินทรพั ยท์ ีอ่ ายุการใชง้ านไม่เกินหนึง่ ปี ดงั น้ันเงินทนุ
หมนุ เวยี น องคก์ ารธรุ กจิ จงึ นำมาใช้ในการซอ้ื วตั ถุดิบ ซอ้ื สินคา้ จา่ ยค่าแรงงาน จ่ายค่าเบย้ี ประกนั ภัยจา่ ยค่า
ขนส่ง จ่ายค่าโฆษณา จ่ายค่าสาธารณูปโภค เปน็ ต้น
การกยู้ มื เงิน คือ การทบ่ี ุคคลหนึง่ (ผูก้ ู้) ไดย้ ืมเงนิ จากอีกบคุ คลหนึ่งผ(ู้ ใหก้ ู้) เพ่ือนำไปใช้ประโยชนต์ าม
วตั ถปุ ระสงค์ทตี่ ้องการ เช่น ใชเ้ พ่อื การอุปโภคบริโภค ใชใ้ นการลงทุนดำเนินธุรกจิ เปน็ ต้น โดยผ้กู สู้ ญั ญาว่าจะนำเงิน
ท่ยี ืมน้ันมาคนื ภายในระยะเวลาทกี่ ำหนดตกลงกันไว้ตามสัญญาก้ยู มื พรอ้ มกบั ชำระดอกเบ้ียตามเงื่อนไขที่ตกลงกนั ไว้
การก้ยู ืมเงนิ จากธนาคาร หรอื สถาบนั การเงินที่มีหลักฐานสัญญาการกูย้ มื ท่ีถูกต้องตามกฎหมาย ถือเปน็ การ กู้เงนิ ใน
ระบบ แต่การกู้ยืมจากบุคคลอ่ืนๆ โดยไม่มีหลักฐานสัญญาการกยู้ มื เงินท่ถี ูกต้อง และผใู้ หก้ คู้ ดิ ดอกเบ้ยี เกนิ อัตรา
ตามทีก่ ฎหมายกำหนด ถือเป็นการ ก้เู งินนอกระบบ ซ่ึงมีความผดิ ตามกฎหมาย

63

1. การคดิ อัตราดอกเบ้ยี กู้ยืม

การคิดอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมายกำหนด คือ การทผ่ี ูใ้ หก้ คู้ ดิ ดอกเบี้ยไม่เกนิ ร้อยละ 15 บาท ต่อปี หรอื
อตั รารอ้ ยละ 1.25 บาท ต่อเดือน ถ้าคิดเกินกว่าน้ีถือว่าเป็นดอกเบี้ยทีผ่ ิดกฎหมาย ผูก้ ู้มีสิทธ์ไิ ม่จา่ ยดอกเบ้ียสว่ นที่
เกนิ นัน้ ได้

2. ผลดีและผลเสียของการกูย้ ืมเงนิ การกู้ยืมเงนิ ท้ังในระบบและนอกระบบมที ง้ั ผลดแี ละผลเสยี หลาย
ประการ ดงั น้ี

การกยู้ มื เงนิ ในระบบ
ผลดีของการกยู้ ืมเงินในระบบ
- มีเงินใช้จ่ายในยามจำเปน็ ทำให้สามารถซ้ือสินคา้ และบรกิ ารตา่ งๆ ได้โดยไมต่ ้องรอเก็บออมเงิน
- ทำใหม้ กี ารซ้ือขายสินคา้ และบริการเพิ่มมากขึ้น
- ยุติธรรมตอ่ ผกู้ ู้ และมีระเบียบ กฎเกณฑ์ ในการกูท้ ี่แนน่ อน
- มีเงินหมุนเวยี นในธรุ กจิ
ผลเสยี ของการกู้ยืมเงินในระบบ
- ผู้กูม้ ักกู้เงินเกนิ ความจำเป็นที่ตอ้ งใช้ อาจทำให้เกดิ นิสยั การใช้จ่ายฟ่มุ เฟอื ย
- มีความลา่ ช้าเพราะตอ้ งมีระยะเวลาในการดำเนินการ เน่ืองจากธนาคารหรือสถาบนั การเงินจะต้อง
ตรวจสอบหลกั ฐานและข้อมลู ของผ้กู ู้ก่อน
- ตอ้ งมบี ุคคลหรอื ทรัพยส์ ินในการค้ำประกนั
- อาจไม่ไดร้ ับเงนิ ตามจำนวนทีต่ อ้ งการกู้

การก้ยู ืมเงนิ นอกระบบ

ผลดขี องการกู้ยืมเงนิ นอกระบบ
- มเี งินใช้จา่ ยในยามจำเปน็
- ทำให้มีการซ้ือขายสินคา้ และบรกิ ารเพม่ิ มากขึ้น
- ได้รบั เงินเรว็
- ไม่ตอ้ งมบี คุ คลคำ้ ประกนั

ผลเสยี ของการกู้ยมื เงนิ นอกระบบ
- ผูก้ มู้ ากู้เงนิ คืนจากความจำเป็น ซึ่งอาจทำให้เกดิ นสิ ยั การใชจ้ า่ ยฟุ่มเฟือย
- ต้องจา่ ยดอกเบย้ี ในอัตราท่สี ูงกวา่ กฎหมายกำหนด
- ก่อให้เกิดความเสียหายต่อระบบเศรษฐกจิ
- เป็นช่องทางในการหลอกลวงของมิจฉาชีพ

64

การกยู้ ืมเงนิ มีทั้งผลดีและผลเสยี ฉะน้นั ก่อนเราจะทำการกยู้ มื เงนิ ควรพิจารณาใหร้ อบคอบ และมีการ
วางแผนการจ่ายคนื เงินทีก่ ยู้ ืมมาตามระยะเวลาท่ีกำหนด ตลอดจนคำนงึ ถึงผลทไี่ ดร้ ับ ถ้าเป็นการกูย้ มื เพ่ือไปลงทุน
ทำธุรกิจ เราจะไดร้ ับผลประโยชน์มากกวา่ กู้ยืมไปใชซ้ ือ้ สนิ ค้าทีไ่ มจ่ ำเปน็ เพราะอาจจะทำใหเ้ กิดนิสยั การใชจ้ า่ ยที่
ฟมุ่ เฟอื ยได้

แหล่งเงินทุนของธรุ กจิ SMEs มดี ังน้ี
• เงินทนุ ส่วนตัวของเจ้าของหรือระดมทุนจากห้นุ สว่ นของกจิ การ
• เงินกู้ระยะส้นั และระยะยาวจากสถาบนั การเงนิ
• การรว่ มหนุ้ หรือร่วมทนุ กับนายทุนท้ังในและต่างประเทศ
• กองทุนร่วมทนุ ทั้งในประเทศและตา่ งประเทศ เชน่ สสว หรอื กองทนุ วรรณ เป็นต้น
• เงินกปู้ ระเภทอ่นื ๆเช่น การเช่าซ้อื ,ลิสซง่ิ ,ขายลดบญั ชีลูกหน้ี(Factoring), personal loan,บตั รเครดิต
• เงินก้นู อกระบบ
• เงินกู้จากเพ่ือนฝงู ญาตพิ ่นี ้อง
กจิ การท่ดี ีควรปอ้ งกันความเส่ียงโดยไมค่ วรใชแ้ หล่งเงนิ จากขอ้ 6-7 คือเงินกนู้ อกระบบและจากเพ่ือนฝูงเพราะมี

ดอกเบ้ยี ทสี่ ูงเกนิ ไปทำให้ไมส่ ามารุรบั ภาระได้ สำหรับญาติพีน่ ้องที่ไมค่ ิดดอกเบี้ยหรอื คิดดอกเบย้ี ท่ีตำ่ ก็อาจจะใช้เปน็
เงินก้ชู วั่ คราวในชว่ งเวลาทีม่ ีปญั หาการเงินเท่านั้น
สำหรบั แหล่งเงินกู้ทช่ี ่วยเหลือ SMEs มดี งั นี้

• ธนาคารพัฒนาวสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (ธพว. หรอื SME Bank) เปน็ ธนาคารที่
เนน้ ในการใหส้ นิ เชือ่ กจิ การขนาดย่อมและขนาดกลางทเี่ ป็นนิตบิ ุคคล

• ธนาคารออมสนิ เปน็ ธนาคารที่เน้นการใหส้ นิ เชื่อกบั กิจการทีเ่ ป็นบคุ คลธรรมดาและรา้ นค้าท่ีจดทะเบียน
พาณิชย์

• ธนาคารกรงุ ไทย เป็นธนาคารที่เนน้ การให้สนิ เชื่อกบั กจิ การท่ีเป็นนติ ิบคุ คลขนาดกลางและขนาดใหญ่รวมทัง้
บรษิ ัทมหาชนตา่ งๆทีจ่ ดทะเบียนในตลาดหลกั ทรัพย์แห่งประเทศไทย

• ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธกส) เป็นธนาคารทเี่ นน้ การให้สินเช่ือธรุ กจิ การเกษตรหรือธรุ กิจเกษตร
แปรรปู และเกษตรกร

• ธนาคารเพื่อการสง่ ออกและนำเขา้ แห่งประเทศไทย เปน็ ธนาคารทเ่ี นน้ การใหส้ ินเชอ่ื กบั ธุรกจิ ทสี่ ง่ ออกและ
นำเข้าจากต่างประเทศ รวมทั้งไปลงทุนในโครงการที่ต่างประเทศ

• ธนาคารพาณิชย์ต่างๆซึ่งให้สินเช่ือทง้ั ระยะสั้นและระยะยาว โดยมฝี ่ายท่ดี ูแลสินเชอื่ สำหรบั กิจการขนาดกลาง
และขนาดย่อม (SMEs) โดยเฉพาะ เชน่ ธนาคารกรุงเทพ, ธนาคารกสิกรไทย,ธนาคารไทยพาณชิ ย์, ธนาคาร
กรงุ ศรีอยธุ ยา, ธนาคารทหารไทย, ธนาคารธนชาต, ธนาคารไทยเครดติ เพื่อรายยอ่ ย

• นอกจากธนาคารแลว้ ยงั สถาบันการเงินทีใ่ หส้ นิ เชื่อด้านอื่นๆประเภทเชา่ ซื้อ ลิสซ่ิง และแฟคตอร่งิ รวมทั้งการ
ให้กแู้ บบ Personal loan, credit card ซ่งึ บางแหง่ กเ็ ปน็ บรษิ ัทในเครือของธนาคารพาณิชย์ หรอื เครอื
สถาบนั การเงนิ จากตา่ งประเทศ

การจัดหาเงนิ ทนุ จำเปน็ ตอ้ งวางแผนการจดั หาให้เหมาะกบั ประเภทเงนิ ทุนทีน่ ำไปใช้ด้วย เชน่ การซื้อทรัพย์สิน
ถาวรพวกอาคาร สง่ิ ปลูกสรา้ ง โรงงาน ทรพั ย์สนิ ประเภทนี้เม่อื ลงทุนซื้อแลว้ กวา่ จะได้ทุนคืนอาจต้องใช้ระยะ

65

เวลานานจงึ ใชเ้ งินกรู้ ะยะยาวจึงเหมาะสมรวมทง้ั ผูป้ ระกอบการจำเป็นต้องมีเงนิ ทุนทัง้ สว่ นตัวดว้ ย เงินก้รู ะยะยาวนี้
ควรผ่อนชำระให้นานมากกว่า 5 ปขี ้นึ ไปเพราะหากใช้เงินกู้ระยะส้ันและถูกเรียกคืนจากสถาบนั การเงนิ ผู้กู้ก็อาจจะ
หาเงนิ คนื ไม่ทันและก็กลายเป็นหน้ี NPL ในที่สุด กอ่ นจะกู้เงินทกุ ครั้งขอใหผ้ ู้ประกอบการวิเคราะหว์ า่ จะนำเงินกไู้ ป
ใชใ้ นกิจกรรมใด ลงทุนในทรัพยส์ นิ หมุนเวียนหรือถาวร กว่าจะได้เงนิ คนื กลับมาต้องใชเ้ วลานานหรอื ไม่ เรามกั ไดย้ นิ
กันบ่อยๆว่าการบริหารเงนิ ให้ถกู ต้องจำเปน็ ต้อง Matching fund นนั่ คือเงินลงทนุ ระยะส้ันก็ต้องกเู้ งินระยะสนั้ มาใช้
เชน่ ซ้อื วัตถุดิบ เวลาซือ้ มาแล้วเม่ือผลติ เสรจ็ กน็ ำไปขายแล้วก็ได้เงนิ มาชำระเงินกู้ได้ การกู้เงินมาซื้อวัตถดุ ิบเรา
เรยี กว่าเป็นการนำไปใชใ้ นเงนิ ทนุ หมุนเวยี นระยะสนั้

ประเภทของเงินทุนหรอื เงินกู้มี 3 ประเภท โดยแบ่งตามระยะเวลา ดงั นนั้ เราควรเลอื กเงินกตู้ ามหรอื จดั หา
เงนิ ทุนมาใช้ให้เหมาะสมกบั ระยะเวลาการใชเ้ งินด้วยคอื

1. เงนิ กรู้ ะยะสั้น (เงินทนุ หมุนเวยี น) มีกำหนดการชำระคืนภายใน 1 ปี เหมาะกบั การกู้เพือ่ นำมาใช้หมุนเวยี นใน
การซื้อสนิ ค้า วัตถุดิบ คา่ ใช้จ่ายในการผลิต การใหเ้ ครดิตแก่ลูกหน้ีการคา้ หรือซื้อทรัพย์สินหมนุ เวียนอืน่ ๆ
2. เงินทุนระยะปานกลาง มีกำหนดการชำระเกนิ กว่า 1 ปี แตไ่ มเ่ กิน 5 ปี เหมาะกับการกู้เพื่อซื้อเครื่องจกั ร
เคร่อื งมือ รถยนต์ รถบรรทกุ รถขนส่ง หรือสำหรับปรับปรงุ โรงงานเพือ่ ขอมาตรฐานตา่ งๆ เงินก้นู ร้ี วมถึงเงนิ กู้จาก
การขอสินเช่ือเชา่ ซื้อและลสิ ซิ่งดว้ ย
3. แหล่งเงินทนุ ระยะยาว มีกำหนดการชำระเกิน 5 ปี เหมาะกบั การลงทนุ ระยะยาวในโครงการใหญ่ หรือการเริ่ม
ธุรกิจใหมท่ เี่ ปน็ โรงงานอุตสาหกรรมเพราะกจิ การมีความต้องการทผ่ี อ่ นชำระนานๆ เนือ่ งจากอุตสาหกรรมการผลิต
จะมีระยะเวลาการคืนทนุ นานกว่าธรุ กิจบรกิ ารและซอื้ มาขายไป ผ้ลู งทุนจงึ จำเปน็ ต้องใช้เงนิ ก้รู ะยะยาวเพื่อการ
Matching fund ดว้ ย

ท่ีมา :แหลง่ เงินทนุ และการกยู้ ืม
https://bsc.dip.go.th/th/category/2016-09-06-05-17-49/fs-loan-search

66

ใบงานท่ี 8
แหลง่ เงนิ ทุนและการกยู้ ืม
คำช้แี จง หลักจากทผี่ ูเ้ รยี นได้ศกึ ษาแหลง่ เงนิ ทุนและการกู้ยมื แล้ว จงตอบคำถามดังตอ่ ไปน้ี
1.เงนิ ทุน คอื
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2.ประเภทของเงินทุนมีก่ีประเภท อะไรบ้าง

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3.การกูเ้ งินยืม คอื

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4.ประเภทของเงินทนุ หรือเงินกู้มีกปี่ ระเภท อะไรบ้าง

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

67

แนวคำตอบ ใบงานที่ 8 เร่อื ง แหลง่ เงนิ ทุนและการกยู้ มื
1.เงินทนุ คอื
ตอบ เงนิ ทุน หมายถึง เงินตราท่ีองคก์ ารธรุ กิจจดั หามา เพอ่ื นำมาใช้ในการดำเนนิ กิจการ โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้
ได้ผลตอบแทนจาการลงทุนอยา่ งค้มุ ค่า เงนิ ทุนมีความสำคัญต่อธุรกจิ เพราะเป็นปัจจยั ในการดำเนินธุรกจิ ตง้ั แต่เร่ิม
ต้งั กจิ การ และระหว่างดำเนนิ กิจการ เงนิ ทุนทำให้การผลิต การซ้อื ขายเปน็ ไปอย่างมีประสทิ ธิภาพและทำใหธ้ ุรกจิ
ขยายตวั ได้อยา่ งรวดเรว็

2.ประเภทของเงินทนุ มีก่ปี ระเภท อะไรบ้าง
ตอบ 2 ประเภทคือ
1. เงินทุนคงท่ี
เงินทุนคงที่ หมายถึง เงนิ ทนุ ท่ีองคก์ ารธุรกจิ จดั หาเพ่ือนำมาใช้ในการจดั หาทรัพยส์ นิ ถาวร ทรพั ย์สินถาวร หมายถงึ
สนิ ทรัพย์ที่อายุการใชง้ านนานเกนิ กว่า 1 ปี ดังนั้น เงนิ ทนุ คงท่ี องคก์ ารธรุ กิจจงึ นำมาใชใ้ นการลงทุนซื้อทด่ี นิ สร้าง
อาคาร ซ้ือเคร่ืองจกั ร ซื้อเคร่ืองใชส้ ำนักงาน เป็นตน้
2. เงนิ ทุนหมุนเวยี น
เงินทุนหมุนเวยี น หมายถึง เงินทนุ ทอ่ี งค์การธรุ กิจจดั หา เพื่อนำมาใช้ในการจัดหาทรัพย์สินหมนุ เวยี นหรอื ใช่ในการ
ดำเนินกิจการ ทรัพยส์ นิ หมุนเวียน หมายถึง สนิ ทรพั ย์ที่อายุการใชง้ านไม่เกินหนึ่งปี ดังน้ันเงินทุนหมุนเวียน องค์การ
ธุรกิจจงึ นำมาใชใ้ นการซื้อวตั ถดุ ิบ ซ้ือสนิ ค้า จ่ายค่าแรงงาน จา่ ยค่าเบี้ยประกนั ภยั จ่ายค่าขนส่ง จา่ ยคา่ โฆษณา จ่าย
ค่าสาธารณปู โภค เป็นตน้

3.การกู้เงินยืม คอื
ตอบ การกู้ยมื เงิน คือ การท่บี คุ คลหน่งึ (ผู้ก้)ู ไดย้ ืมเงนิ จากอีกบคุ คลหนง่ึ ผู้(ให้กู้) เพ่ือนำไปใชป้ ระโยชน์ตาม
วตั ถุประสงค์ทีต่ อ้ งการ เชน่ ใช้เพือ่ การอุปโภคบริโภค ใช้ในการลงทุนดำเนนิ ธุรกจิ เปน็ ต้น โดยผู้กู้สัญญาวา่ จะนำเงนิ
ท่ยี มื นั้นมาคนื ภายในระยะเวลาทีก่ ำหนดตกลงกนั ไวต้ ามสัญญากู้ยืมพร้อมกับชำระดอกเบ้ียตามเง่ือนไขที่ตกลงกันไว้
การกูย้ มื เงินจากธนาคาร หรอื สถาบนั การเงนิ ท่มี หี ลักฐานสัญญาการกยู้ ืมท่ีถกู ต้องตามกฎหมาย ถือเปน็ การ กเู้ งนิ ใน
ระบบ แต่การกู้ยืมจากบคุ คลอืน่ ๆ โดยไม่มหี ลักฐานสัญญาการกยู้ มื เงินท่ถี ูกต้อง และผใู้ หก้ ู้คิดดอกเบี้ยเกินอัตรา
ตามทีก่ ฎหมายกำหนด ถือเป็นการ กเู้ งินนอกระบบ ซ่งึ มีความผิดตามกฎหมาย

4.ประเภทของเงินทนุ หรือเงินก้มู ีกปี่ ระเภท อะไรบา้ ง
ตอบ มี 3 ประเภท
1. เงินกรู้ ะยะสั้น (เงินทุนหมุนเวยี น) มีกำหนดการชำระคืนภายใน 1 ปี เหมาะกับการกู้เพ่อื นำมาใช้หมุนเวียนใน
การซื้อสินค้า วัตถดุ บิ ค่าใชจ้ ่ายในการผลติ การให้เครดิตแก่ลูกหนีก้ ารคา้ หรือซอ้ื ทรัพย์สินหมนุ เวยี นอน่ื ๆ
2. เงนิ ทุนระยะปานกลาง มีกำหนดการชำระเกนิ กวา่ 1 ปี แต่ไมเ่ กนิ 5 ปี เหมาะกับการกู้เพื่อซ้ือเคร่ืองจักร
เคร่ืองมือ รถยนต์ รถบรรทุก รถขนส่ง หรอื สำหรบั ปรบั ปรุงโรงงานเพื่อขอมาตรฐานต่างๆ เงินกู้นี้รวมถงึ เงินกู้จาก
การขอสินเช่อื เชา่ ซอื้ และลสิ ซ่ิงดว้ ย

68

3. แหลง่ เงนิ ทุนระยะยาว มีกำหนดการชำระเกิน 5 ปี เหมาะกบั การลงทุนระยะยาวในโครงการใหญ่ หรือการเร่ิม
ธุรกจิ ใหมท่ ีเ่ ป็นโรงงานอตุ สาหกรรมเพราะกจิ การมีความต้องการท่ีผอ่ นชำระนานๆ เนือ่ งจากอตุ สาหกรรมการผลิต
จะมรี ะยะเวลาการคนื ทนุ นานกว่าธรุ กิจบรกิ ารและซ้อื มาขายไป ผู้ลงทุนจงึ จำเปน็ ต้องใช้เงนิ กู้ระยะยาวเพ่ือการ
Matching fund ดว้ ย

69

ใบความรู้ที่ 9
เรื่อง การบริหารหนีส้ นิ และการบรหิ ารสัญญา

หน้สี ิน หมายถงึ ภาระผูกพนั ในปจั จบุ ันของกจิ การทีต่ ้องจ่ายชำระคืนแก่บคุ คลภายนอกในอนาคต ภาระ
ผูกพันดงั กล่าวเปน็ ผลของเหตุการณใ์ นอดีตซง่ึ การชำระภาระผูกพันนั้นคาดว่าจะสง่ ผลใหก้ ิจการสูญเสียทรัพยากรทม่ี ี
ประโยชนเ์ ชิงเศรษฐกจิ เชน่ เจา้ หน้ีการคา้ เงินกู้ เงนิ เบกิ เกินบัญชี เจ้าหนี้จำนอง เป็นตน้ หนสี้ ินแบ่งออกเป็น 2
ประเภท ไดแ้ ก่

1.หนี้สินหมนุ เวยี น (Current Liabilities) หมายถึง ภาระผูกพันทก่ี จิ การต้องชำระคืนภายในระยะเวลา
ไมเ่ กิน 1 ปี เช่น เจา้ หน้กี ารค้าเงนิ เบิก เกินบัญชธี นาคาร เงินก้ยู ืมจากธนาคารระยะสั้น ตั๋วเงนิ จ่าย เป็นต้น

2.หนสี้ ินไมห่ มุนเวียน (Non – Current Liabilities) หมายถึง หนีส้ นิ ซึง่ มีระยะเวลาการชำระคืนเกินกวา่
1 ปี หรอื เกินกว่ารอบระยะเวลาการดำเนนิ งานตามปกติของกิจการ เชน่ เงินกู้ระยะยาว หุน้ กู้ พันธบัตรเงินกู้
เป็นตน้
การบริหารหน้ีสนิ

การเปน็ หน้ีไม่ใชส่ ่งิ ที่เลวรา้ ยเสมอไป เพราะบางคร้งั เราอาจต้องใชเ้ งินเพ่อื ซื้อสนิ ค้าและบริการท่จี ำเป็นต่อ
การดำรงชวี ิตและอนาคตแต่ยังมเี งินไม่พอในตอนน้ี เชน่ บา้ น การทำกิจการสว่ นตวั ซ่ึงหลักการสำคญั ในการ
ตดั สินใจเปน็ หนีค้ ือ ควรเลือกก่อหนดี้ ีซ่ึงได้แก่ หน้ีท่จี ะสรา้ งอนาคตหรือความมั่นคงระยะยาวและหลีกเล่ยี งการก่อ
หนี้ทพี่ ึงระวงั ซง่ึ ได้แก่ หนที้ ่ีไม่กอ่ ให้เกดิ รายได้เพิ่มหรอื ไม่ได้ชว่ ยเพิม่ ความม่ันคงทางการเงิน เช่น หน้ีเพอ่ื การอปุ โภค
บรโิ ภค เป็นตน้ เพราะเมื่อเป็นหนแ้ี ล้วเรามหี นา้ ทต่ี ้องใชค้ ืนเงินต้นรวมถงึ ดอกเบีย้ ค่าปรับ และค่าใช้จา่ ยอนื่ ๆ ท่จี ะ
ตามมาทั้งหมด

70

ตวั อย่างองคป์ ระกอบของการบรหิ ารหนี้สนิ (ท่ีมา : Internet)

การบริหารสัญญา
การบริหารสญั ญา คือ การควบคมุ หรือดำเนนิ การต่างๆใหเ้ ป็นไปตามเง่อื นไขหรือข้อกำหนดในสญั ญาใน

ฐานะทส่ี ว่ นราชการเปน็ ผซู้ อ้ื หรอื ผวู้ ่าจ้าง ตามเงอ่ื นไขหรือข้อกำหนดในสญั ญา กำหนดให้ผูซ้ อื้ หรอื ผวู้ า่ จา้ งมหี น้าที่
จะตอ้ งปฏิบตั อิ ยา่ งไร หรอื จะต้องดำเนินการอย่างไรจึงจะเปน็ การรกั ษาสทิ ธแิ ละประโยชน์
ของทางราชการ ผู้บรหิ ารสัญญา หรือผู้ควบคมุ สญั ญาจะต้องรีบดำเนนิ การตามกำหนดเวลาหรือข้นั ตอนท่ี
จะต้องปฏิบตั ใิ นขณะนัน้ ผู้บริหารสัญญาหรอื ผูค้ วบคุมสญั ญา นอกจากจะต้องดำเนนิ การตามเง่อื นไขสญั ญา
หรอื ดำเนนิ การต่างๆ ให้เปน็ ไปตามเงื่อนไขหรือข้อกำหนดในสัญญาแลว้ ยงั จะต้องปฏิบัติตามระเบียบ
ข้อกำหนดของทางราชการ มติคณะรัฐมนตรี และขอ้ กฎหมายทเี่ กยี่ วข้องดว้ ยการบรหิ ารสัญญาโดยปกติแล้ว ถ้า
ผขู้ ายหรือผรู้ บั จ้างปฏบิ ตั ิตามเงอ่ื นไขในสัญญา สง่ ของ หรือสง่ มอบงานภายในกำหนดสญั ญา ผ้บู รหิ ารสญั ญาก็
เพยี งแตต่ รวจสอบความถูกต้อง แลว้ ส่งเบกิ จ่ายเงิน ถอนเงินประกนั สญั ญาคนื ฯลฯ

ตามเงือ่ นไขสัญญากำหนดเทา่ น้ัน แตถ่ า้ ผขู้ ายหรือผู้รบั จา้ งไม่ปฏบิ ตั ติ ามสัญญา สง่ ของหรือมอบงานไม่
ถกู ต้องหรือส่งมอบงานล่าชา้ กวา่ อายุสญั ญาแล้ว ผูบ้ รหิ ารสัญญาจะต้องดำเนนิ การต่างๆ เชน่
- การปรับ
- การคำนวณคา่ ปรับ
- การริบหลักประกนั
- การเปลยี่ นแปลงรายการในสญั ญา
- การลดหรืองดคา่ ปรบั
- การขยายเวลาสญั ญา
- การบอกเลิกสัญญา
- การดำเนินการคดฟี ้องเรยี กคา่ เสยี หาย
ฯลฯ

หวั หนา้ สว่ นราชการใช้ดลุ พินิจในการพจิ ารณาดำเนินการต่างๆ เพ่ือปฏิบตั ใิ หเ้ ปน็ ไปตาม
วตั ถุประสงค์และเงื่อนไขต่างๆ ที่กำหนดไวใ้ นสญั ญา โดยดำเนนิ การภายใตห้ ลักเกณฑ์ ดังน้ี

1. ภายหลังจากทีม่ ีการลงนามในสญั ญา และสญั ญามผี ลบังคบั ใชแ้ ล้วในงานจา้ งกอ่ สรา้ ง หวั หนา้
ส่วนราชการเป็นผ้มู ีอำนาจในการบริหารสญั ญาเพื่อใหเ้ กดิ ประโยชน์สงู สดุ ต่อทางราชการ

2. การแกไ้ ขเปลี่ยนแปลงสัญญาโดยหลกั การแล้วจะแกไ้ ขมิได้ เวน้ แตก่ รณีมคี วามจำเปน็ ท่ีไม่ทำ
ใหท้ างราชการต้องเสียประโยชน์หรอื เพื่อประโยชนข์ องทางราชการ

3. ให้หัวหน้าเจ้าหน้าทพ่ี ัสดุรับผิดชอบการกำกบั และติดตามการดำเนนิ งานให้ เปน็ ไปตามท่ี
ตกลงกันไว้ในสัญญา ในกรณีที่เปน็ งานจ้างกอ่ สรา้ งของราชการในส่วนภูมิภาคให้ หวั หน้าเจา้ หนา้ ทพี่ สั ดุ
ประสานงานกบั คณะกรรมการตรวจการจา้ งและผู้ควบคุมงานในพนื้ ที่ เพือ่ ให้การดำเนินการเป็นไปตามสัญญาดว้ ย
การดำเนนิ การตามสญั ญา

การดำเนนิ การตามสัญญาเป็นข้ันตอนการบริหารสัญญา และติดตามผลการดำเนินการใหเ้ ป็นไปตาม
สัญญาท่ไี ดล้ งนามไว้ มีข้ันตอนและวธิ ีการดำเนินการ ดงั น้ี

71

1. สัญญาหรือข้อตกลงเม่ือส่วนราชการได้มีการลงนามในสญั ญาแลว้ จะแก้ไขเปลี่ยน แปลงมไิ ด้
2. การแก้ไขเปลยี่ นแปลงสญั ญา หรอื ข้อตกลงการแก้ไขเปล่ียนแปลงสัญญา หรือข้อตกลงทไี่ ด้มีการ
ลงนามแล้ว จะกระทำได้แต่เฉพาะกรณีดังตอ่ ไปนี้

2.1 มคี วามจำเปน็ เวน้ โดยไม่ทำให้ทางราชการเสียประโยชน์
2.2 เพอื่ ประโยชน์แกท่ างราชการ
โดยเป็นอำนาจของหัวหน้าส่วนราชพิจารณาอนมุ ตั ิ
กรณตี ้องเพิ่มวงเงนิ จะต้องปฏบิ ตั ิตามกฎหมายว่าดว้ ย วธิ กี ารงบประมาณ หรือขอทำความตกลง
ในส่วนทใ่ี ชเ้ งินกู้ หรือเงนิ ชว่ ยเหลอื แลว้ แต่กรณดี ้วย
การแก้ไขเปล่ียนแปลงสัญญา หรือขอ้ ตกลงที่ตอ้ งเพม่ิ หรือลดวงเงนิ หรือเพิ่มหรอื ลดระยะเวลาสง่ มอบ
หรือระยะเวลาในการทำงาน ใหต้ กลงพร้อมกันไป
การแก้ไขเปล่ยี นแปลงเกย่ี วกับความม่นั คงแขง็ แรงหรอื งานเทคนคิ เฉพาะอยา่ ง จะต้องได้รับการ
รับรองจากวิศวกร สถาปนิก และวิศวกรผู้ชำนาญการ ผู้ทรงคณุ วฒุ ิซึ่งรับผิดชอบหรือสามารถรบั รองคุณ
ลกั ษณะเฉพาะแบบและรายการของงานก่อสร้างหรอื งานพเิ ศษเฉพาะอยา่ ง
3. การงด หรอื ลดคา่ ปรบั หรือขยายระยะเวลา
สญั ญา หรือข้อตกลง เม่ือส่วนราชการไดม้ ีการลงนามในสัญญาแลว้ จะงดหรอื ลดค่าปรบั หรอื
ขยายเวลาให้พิจารณาตามจำนวนวนั ทมี่ เี หตเุ กิดข้นึ จริง เฉพาะกรณีดังตอ่ ไปน้ี
3.1 เหตเุ กิดจากความผิด หรือความบกพร่องของสว่ นราชการ
3.2 เหตสุ ดุ วิสัย
3.3 เหตุเกดิ จากพฤติการณ์อันหนงึ่ อันใดท่ีคสู่ ัญญาไมต่ ้องรับผิดตามกฎหมาย
เหตุตามข้อ 3.2 และ 3.3 ต้องระบุเง่ือนไขให้คสู่ ญั ญาต้องแจง้ เหตุไว้ในสัญญาด้วยวา่ ตอ้ งแจง้ ให้
สว่ นราชการทราบภายใน 15 วนั นบั แต่เหตนุ น้ั ไดส้ ิน้ สุดลง หากมิไดแ้ จ้งภายในเวลาท่ีกำหนด จะยกมากล่าว
อา้ งเพอ่ื ของดหรือลดค่าปรบั หรือขอขยายเวลาในภายหลงั มไิ ด้ ทั้งน้ี อำนาจการพิจารณางดหรือลดคา่ ปรับ
หรือขยายเวลาเปน็ ของหวั หน้าสว่ นราชการ
4. การบอกเลิกสญั ญา
สญั ญา หรือข้อตกลง เม่ือสว่ นราชการได้มีการลงนามในสัญญาแลว้ การบอกเลกิ สญั ญาหรอื
ขอ้ ตกลงใดทสี่ ว่ นราชการลงนามแล้ว จะบอกเลกิ สญั ญาหรือข้อตกลงนัน้ ไม่ไดเ้ วน้ แต่กรณี ดังน้ี
4.1 มเี หตอุ นั เชอื่ ไดว้ า่ ผรู้ บั จ้างไมส่ ามารถทำงานใหแ้ ลว้ เสร็จภายในระยะเวลาที่กำหนด
4.2 เพื่อแกไ้ ขข้อเสยี เปรียบของทางราชการในการท่จี ะปฏบิ ัตติ ามสัญญาหรือข้อตกลงนั้นต่อไป
4.3 เปน็ ประโยชน์แกร่ าชการโดยตรง
4.4 คู่สัญญาไม่สามารถปฏบิ ตั ิตามสัญญาหรือขอ้ ตกลงได้ และมีการปรับหากจำนวนค่าปรบั เกนิ
ร้อยละ 10 ของวงเงนิ คา่ พสั ดุ หรือคา่ จา้ ง เว้นแต่ค่สู ัญญายินยอมเสยี คา่ ปรับให้แก่ทางราชการโดยไม่มเี ง่ือนไข
หวั หน้าสว่ นราชการพิจารณาผอ่ นปรนได้เท่าทจ่ี ำเปน็
5. ติดตามผลการดำเนินงานให้เป็นไปตามแผนการดำเนินงาน
6. ติดตามผลการดำเนนิ งานใหผ้ ้ขู ายหรือผูร้ ับจา้ งปฏิบัตติ ามเงอื่ นไขขอ้ ตกลง

72

7. ติดตามการควบคมุ งานจ้างใหเ้ ป็นไปตามระเบียบของทางราชการ
8. กรณที ี่ผ้ขู ายหรือผรู้ บั จ้างไมส่ ามารถสง่ มอบพัสดุได้ภายในกำหนดเวลาทกี่ ำหนดไว้ในสัญญาหรอื
ข้อตกลงให้แจ้งการเรยี กคา่ ปรับ เมอื่ ผขู้ ายหรือผ้รู บั จ้างสง่ มอบพสั ดใุ หม้ ีการแจ้งสงวนสิทธกิ ารเรยี กค่าปรบั ดว้ ย
9. การคิดคำนวณค่าปรบั ให้ถือปฏิบัติตามท่ีกำหนดไว้ในสัญญาหรือข้อตกลง
10. กรณที ี่มีเหตอุ ันเชื่อได้วา่ ผู้ขายหรือผูร้ บั จ้างไม่สามารถส่งมอบส่งิ ของหรือทำงานให้แล้วเสรจ็ ได้
ภายในระยะเวลาที่กำหนดได้เพื่อประโยชนแ์ กท่ างราชการ ใหเ้ สนอหัวหนา้ ส่วนราชการเพ่ือบอกเลกิ สัญญา
หรือขอ้ ตกลงได้
11. เม่ือผู้ขายหรือผู้รับจา้ งได้ส่งมอบพสั ดเุ รียบรอ้ ยแลว้ ให้ตดิ ตามการปฏิบตั ิตามเงื่อนไขของสญั ญา
หรอื ข้อตกลง เชน่ การประกนั ความชำรุดบกพร่อง การบริการหลงั การขาย
12. ผู้ขายหรอื ผู้รบั จา้ งสง่ มอบพสั ดุหรอื งานจ้างตอ่ เจ้าหนา้ ท่ีพัสดุ และเจา้ หน้าที่พสั ดุแจ้งให้ผ้ตู รวจ
รับหรอื คณะกรรมการเพ่ือดำเนนิ การตอ่ ไป

ที่มา : หนสี้ ินhttps://sites.google.com/site/baychinaru0000/swn-khxng-ceakhxng
ที่มา : การบรหิ ารสญั ญาhttps://www.m-culture.go.th/finance/ewt_dl_link.php?nid=726

73

ใบงานท่ี 9
เรื่อง การบริหารหนส้ี นิ และการบริหารสญั ญา
คำชี้แจง หลกั จากท่ผี เู้ รียนได้ศึกษาการบริหารหน้สี นิ และการบรหิ ารสัญญาแล้ว จงตอบคำถามดงั ตอ่ ไปน้ี
1.หนี้สนิ หมายถงึ
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2.หนส้ี ินแบง่ ออกเปน็ 2 ประเภท ได้แก่อะไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

3.การบรหิ ารสญั ญา หมายถึง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

74

แนวคำตอบ ใบงานที่ 9 เรือ่ ง การบริหารหน้สี นิ และการบริหารสญั ญา
1.หนสี้ นิ หมายถึง
ตอบ หนส้ี นิ หมายถงึ ภาระผกู พนั ในปจั จบุ ันของกจิ การที่ต้องจ่ายชำระคืนแกบ่ ุคคลภายนอกในอนาคต ภาระ
ผูกพันดังกล่าวเปน็ ผลของเหตุการณใ์ นอดีตซึ่งการชำระภาระผูกพันน้ันคาดว่าจะส่งผลให้กจิ การสญู เสยี ทรัพยากรที่มี
ประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ เช่น เจ้าหน้ีการคา้ เงินกู้ เงินเบกิ เกินบัญชี เจ้าหนจ้ี ำนอง เปน็ ต้น

2.หน้สี ินแบง่ ออกเป็น 2 ประเภท ไดแ้ ก่อะไร
ตอบ 1.หน้สี ินหมนุ เวียน (Current Liabilities) หมายถงึ ภาระผกู พันท่ีกิจการต้องชำระคืนภายในระยะเวลา
ไม่เกนิ 1 ปี เชน่ เจา้ หนีก้ ารค้าเงนิ เบกิ เกินบัญชธี นาคาร เงินกยู้ ืมจากธนาคารระยะสน้ั ตั๋วเงินจา่ ย เปน็ ตน้

2.หนส้ี ินไม่หมุนเวียน (Non – Current Liabilities) หมายถงึ หนีส้ นิ ซ่ึงมรี ะยะเวลาการชำระคืนเกินกวา่
1 ปี หรือเกินกว่ารอบระยะเวลาการดำเนิน งานตามปกติของกิจการ เช่น เงนิ กู้ระยะยาว หุน้ กู้ พันธบัตรเงินกู้
เป็นตน้

3.การบรหิ ารสญั ญา หมายถึง
ตอบ การบรหิ ารสัญญา คือ การควบคุม หรือดำเนินการต่างๆให้เป็นไปตามเงื่อนไขหรอื ข้อกำหนดใน

สญั ญาในฐานะท่สี ่วนราชการเปน็ ผู้ซ้ือ หรอื ผวู้ ่าจา้ ง ตามเง่ือนไขหรอื ข้อกำหนดในสัญญา กำหนดให้ผ้ซู ้ือหรือผู้
วา่ จา้ งมีหนา้ ท่จี ะต้องปฏบิ ัติอยา่ งไร หรอื จะต้องดำเนนิ การอยา่ งไรจึงจะเป็นการรกั ษาสิทธแิ ละประโยชน์
ของทางราชการ ผ้บู ริหารสัญญา หรือผูค้ วบคมุ สญั ญาจะต้องรีบดำเนนิ การตามกำหนดเวลาหรอื ขั้นตอนที่
จะตอ้ งปฏบิ ตั ใิ นขณะนั้น ผ้บู ริหารสัญญาหรือผูค้ วบคุมสัญญา นอกจากจะต้องดำเนินการตามเงือ่ นไขสัญญา
หรือดำเนินการต่างๆ ใหเ้ ป็นไปตามเง่ือนไขหรือข้อกำหนดในสญั ญาแลว้ ยงั จะตอ้ งปฏิบตั ิตามระเบยี บ
ข้อกำหนดของทางราชการ มติคณะรฐั มนตรี และขอ้ กฎหมายที่เก่ยี วข้องดว้ ยการบรหิ ารสญั ญาโดยปกตแิ ล้ว ถา้
ผู้ขายหรือผู้รับจ้างปฏิบัตติ ามเงอ่ื นไขในสัญญา สง่ ของ หรือส่งมอบงานภายในกำหนดสญั ญา ผบู้ ริหารสญั ญาก็
เพียงแต่ตรวจสอบความถูกต้อง แลว้ สง่ เบิกจ่ายเงนิ ถอนเงินประกนั สญั ญาคนื ฯลฯ

75

ใบความรทู้ ่ี 10
เรือ่ ง การจดั ทำบัญชีครวั เรือน

การจัดทำบัญชีครัวเรือน

จากสภาวะสังคมปัจจุบันที่เต็มไปด้วยกระแสวัตถุนิยม และความฟุ่มเฟือย ฟุ้งเฟ้อ จนทำให้คนไทยหลง
เดนิ ทางผิดไปตามกระแสนิยมจนกลายเปน็ ปัญหา โดยเฉพาะปญั หาหนสี้ นิ ท่ีไม่มีวนั จบสิ้น อย่างไรกต็ ามคนไทยยังมี
ทางออก ซึ่งการจะดำรงชีวิตให้อยู่รอดภายใต้สังคมในปัจจุบัน แนวทางหน่ึงที่ประชาชนไทยควรยึดถือคือการ
พึ่งตนเอง รู้จักความพอประมาณ และไม่ประมาท ตามแนวปรัชญา “เศรษฐกิจพอเพียง” ของพระบาทสมเด็จพระ
เจ้าอย่หู ัวท่ที รงมองเหน็ ถึงความสำคัญของการสรา้ งภมู ิคุม้ กนั ให้กบั ตัวเอง ร้จู ักความพอมีพอกนิ พอมพี อใช้ คำนึงถึง
หลกั เหตผุ ลและการประมาณตนเอง พร้อมกับทรงเตือนสติประชาชนคนไทยไมใ่ ห้ประมาท โดยเฉพาะการใช้จ่ายเงิน
อนั เป็นปัจจยั สำคัญในการดำเนินชวี ิต

การทำบัญชี คือ การจดบันทึก ข้อมูลเกี่ยวกับเงื่อนไขปัจจัยในการดำรงชีวิตของตัวเอง และภายใน
ครอบครัว ชมุ ชน รวมถงึ ประเทศ ขอ้ มลู ทีไ่ ดจ้ ากการบันทึกจะเปน็ ตัวบ่งชอี้ ดีตปจั จบุ นั และอนาคตของชีวติ ของตัวเอง
สามารถนำข้อมูลอดตี มาบอกปจั จุบันและอนาคตได้ ข้อมูลท่ีได้ ที่บันทึกไว้ จะเปน็ ประโยชน์ต่อการวางแผนชีวิตและ
กจิ กรรมต่าง ๆ ในชวี ิต ในครอบครัว

บัญชีครัวเรือน มิได้หมายถึง การทำบัญชีหรือบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวันเท่านั้น แต่อาจหมายถึงการ
บนั ทึกขอ้ มูลด้านอ่ืน ๆ ในชีวิต ในครอบครวั เปน็ ตน้ ของเราได้ด้วย เชน่ บญั ชที รัพยส์ นิ พนั ธพ์ุ ชื พันธ์ไุ ม้ ในบ้านเรา
ในชุมชนเรา บัญชีความรู้ความคิดของเรา บัญชีผู้ทรงคุณ ผู้รู้ในชุมชนเรา บัญชีเด็กและเยาชนของเรา บัญชีภูมิ
ปัญญาด้านต่าง ๆ ของเรา เป็นต้น หมายความว่า สิ่งหรือเรื่องราวต่าง ๆ ในชีวิตของเรา เราจดบันทึกได้ทุกเรื่อง
หากประชาชนทกุ คนจดบันทกึ จะมปี ระโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว ชมุ ชนและประเทศ จะเป็นแหล่งเรยี นรู้ ครอบครัว
เรียนรู้ ชมุ ชนเรยี นรู้ และประเทศเรียนรู้การเรียนรูเ้ ป็นที่มาของปัญญา ปญั ญาเป็นท่ีมาของความเจรญิ ทง้ั กาย สังคม
ใจ และจติ วิญญาณของมนุษยจ์ ะเห็นว่า การทำบญั ชี หรือการจดบันทึกนส้ี ำคัญย่ิงใหญม่ าก บคุ คลสำคัญในประเทศ
หลายท่านเป็นตัวอย่างที่ดีของการจดบันทึก เช่น ท่านพุทธทาส ในหลวง และสมเด็จพระเทพ ล้วนเป็นนักบันทึก
ทั้งสิ้น การบันทึก คือ การเขียน เมื่อมีการเขียนย่อมมีการคิด เมื่อมีการคิดย่อมก่อปัญญา แก้ไขปัญหาได้โดยใช้
เหตผุ ลวิเคราะห์พิจารณา ได้ถูกต้อง นัน่ คอื ทางเจริญของมนษุ ย์

การทำบัญชีครัวเรือนในด้านเศรษฐกิจ หรือการบันทึกรายรับรายจ่ายที่ทางราชการพยายามส่งเสริมให้
ประชาชนได้ทำกัน นั่น เป็นเรื่องการบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวันประจำเดือนว่า มีรายรับจากแหล่งใดบ้าง
จำนวนเท่าใด มีรายจ่ายอะไรบ้าง จำนวนเทา่ ใด ในแตล่ ะวัน สัปดาห์ เดอื น และ ปี เพื่อจะได้เห็นภาพรวมว่า ตนเอง
และครอบครัวมีรายรับเท่าใด รายจ่ายเท่าใด คงเหลือเท่าใด หรือ เงินไม่พอใช้เท่าใด คือ รายจ่ายมากกว่ารายรับ
และสำรวจว่ารายการใดจ่ายน้อยจ่ายมาก จำเป็นน้อยจำเป็นมาก จำเป็นน้อย อาจลดลง จ่ายเฉพาะที่จำเป็นมาก
เช่น ซื้อกับข้าว ซื้อยา ซื้อเสื้อผ้า ซ่อมแซมบ้าน การศึกษา เป็นต้น ส่วนรายจ่ายที่ไม่จำเป็นให้ลด ละ เลิก เช่น ซ้ือ
บหุ ร่ี ซอ้ื เหล้า เลน่ การพนนั เป็นต้น เม่ือนำรายรับ รายจา่ ย มาบวกลบกันแลว้ ขาดดลุ เกินดลุ ไปเท่าใด เมอ่ื เห็นตวั เลข

76

จะทำให้เราคิดได้ว่าสิ่งไม่จำเป็นนั้นมีมากหรือน้อยสามารถลดได้หรือไม่ เลิกได้ไหม ถ้าไม่ลดไม่เลิกจะเกิดอะไร กับ
ตัวเอง ครอบครัว ชุมชน และประเทศ หากเราวางแผนการรับการจ่ายเงินของตนเองได้ เทา่ กับวา่ รู้จักความเป็นคน
ได้พัฒนาตนเอง ให้เป็นคนมีเหตุมีผล เป็นคนรู้จักพอประมาณ เป็นคนรักตนเอง รักครอบครัว รักชุมชน และรัก
ประเทศชาติมากขึ้นจึงเห็นได้ว่า การทำบัญชีครวั เรอื น ในเรอ่ื งรายรับรายจ่าย ก็คอื วิถีแหง่ การเรยี นรู้เพ่ือพัฒนาชีวิต
ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง นั่นเอง เพราะปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือ ปรัชญาชีวิตที่ถูกต้องเหมาะสม พอดี
สอดคลอ้ งถูกตอ้ งตามกฎธรรมชาตทิ ่มี ีทั้งความเปน็ เอกภาพและดลุ ยภาพอย่เู สมอ

การทำบญั ชีครัวเรือนเปน็ การจดบนั ทึกรายรับรายจ่ายประจำวันของครัวเรือน และสามารถนำข้อมูลมาวาง
แผนการใช้จ่ายเงินในอนาคตได้อย่างเหมาะสม ทำให้เกิดการออม การใช้จ่ายเงินอย่างประหยัดคุ้มค่า ไม่ฟุ่มเฟือย
ดงั น้ันการทำบัญชีชีครวั เรอื นมคี วามสำคัญดังนี้

1. ทำใหต้ นเองและครอบครวั ทราบรายรับ รายจ่าย หนีส้ นิ และเงินคงเหลอื ในแตล่ ะวัน

รายรบั หรือ รายได้ คือ เงนิ หรือสนิ ทรัพย์ทีว่ ัดมูลคา่ ได้ ทไ่ี ด้รบั จากการประกอบอาชีพ หรือผลตอบแทน
ที่ได้รับจากการให้ผู้อื่นใช้สินทรพั ย์ หรือ ผลตอบแทนจากการลงทุนในรูปแบบต่างๆ เช่น รายได้จากค่าจ้างแรงงาน
เงนิ เดอื น ดอกเบ้ียรับจากเงินฝากธนาคาร หรือ จากเงินให้กู้ยืม รายไดจ้ ากการขายสินคา้ หรือบริการ เป็นต้น

รายจ่าย หรือ ค่าใช้จ่าย คือ คือ เงิน หรือสินทรัพย์ที่วัดมูลค่าได้ ที่จ่ายออกไปเพื่อให้ได้สิ่งตอบแทน
กลับมา สิ่งตอบแทนอาจเป็นสินค้าหรือบริการ เช่น ค่าอาหาร ค่าน้ำค่าไฟฟ้า (ค่าสาธารณูปโภค) ค่าน้ำมัน ค่า
หนังสือตำรา เป็นต้น หรือรายจ่าย อาจไม่ได้รับสิ่งตอบแทนคือสินค้าหรือบริการก็ได้ เช่น เงินบริจาคเพื่อการกุศล
เงินทำบุญทอดกฐนิ ทอดผา้ ป่า เป็นตน้

หนี้สิน คือ ภาระผูกพันที่ตอ้ งชดใชค้ ืนในอนาคต การชดใช้อาจจ่ายเป็นเงินหรือของมีค่าท่ีครอบครัวหรือ
ตนเองมีอยู่ หนี้สินเป็น เงินหรือสิ่งของที่มีค่าที่ครอบครัวหรือตนเองได้รับมาจากบุคคลหรือแหล่งเงินภายนอก เช่น
การกู้ยมื เงินจากเพื่อนบ้าน การกยู้ ืมเงินจากกองทุนต่างๆ การซือ้ สินค้าหรือบริการเป็นเงินเช่ือ การซื้อสินทรัพย์เป็น
เงินผอ่ นชำระ หรอื การเชา่ ซื้อ เป็นต้น

เงินคงเหลือ คือ เงิน หรือ ทรัพย์สินที่วัดมูลค่าได้ หลังจากนำรายรับลบด้วยรายจ่ายแล้วปรากฏรายรับ
มากกวา่ รายจ่ายจะทำใหม้ ีเงินคงเหลือ หรือในหลักทางบัญชเี รียกวา่ กำไร แตห่ ากหลงั จากนำรายรบั ลบด้วยรายจ่าย
แลว้ ปรากฏวา่ รายจา่ ยมากกว่ารายรบั จะทำใหเ้ งินคงเหลือตดิ ลบหรือทางบัญชีเรยี กวา่ ขาดทุน นน่ั เอง

2. นำข้อมูลการใช้จ่ายเงินภายในครอบครัวมาจัดเรียงลำดับความสำคัญของรายจ่าย และวางแผนการใช้
จ่ายเงิน โดยพิจารณาแต่ละรายการในแต่ละวันมีรายจ่ายใดที่มีความสำคัญมาก และรายจ่ายใดไม่จำเป็นให้ตัด ออก
เพื่อให้การใช้จ่ายเงินภายในครอบครัวมีพอใช้และเหลือเก็บเพื่อการออมทรัพย์สำหรับใช้จ่ายสิ่งที่จำเป็นในอนาคต
บญั ชคี รวั เรอื นถือเป็นสว่ นสำคัญในการปฏบิ ัติตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง โดยยึดหลกั 3 ขอ้ คือ การพอประมาณ ถ้า
รู้รายรับรายจ่าย ก็จะใช้แบบพอประมาณ แต่ มีเหตุผล รู้ว่ารายจ่ายใดจำเป็นไม่จำเป็น และเมื่อเหลือจากใช้จ่ายก็

77

เก็บออม นั่นคือภมู คิ ้มุ กนั ทเี่ อาไวค้ ุม้ กันตัวเราและครอบครวั บญั ชีครวั เรือนสามารถจัดได้หมด จึงนับว่ามีประโยชน์
มาก

ข้อควรระวังในการจัดทำบญั ชคี รวั เรือน คือ ลืมบนั ทกึ บัญชี ทำให้ขาดความต่อเนอื่ งในการบนั ทึก และสง่ ผล
ให้ไม่อยากบันทึก ผ้จู ัดทำเข้าใจผดิ ในรายการบญั ชี ไมเ่ ข้าใจรายการท่ีเป็นรายรบั จึงไม่ไดบ้ นั ทึกบัญชี เช่น ลูกส่งเงิน
มาให้พ่อแม่สำหรับใช้จ่ายทุกวันสิ้นเดือน แต่พ่อแม่ไม่ได้บันทึกบัญชีรายรับเนื่องจากเข้าใจว่าเงินที่ได้รับมานั้นมิได้
เกิดจากการประกอบอาชีพของตนเองหรือ เข้าใจผิดรายการหนี้สินแต่บันทึกว่าเป็นรายรับ ทำให้มิได้เก็บเงินไว้
สำหรบั จา่ ยชำระหนีใ้ นอนาคต เชน่ ยมื เงินจากเพ่อื นบ้านมาใชจ้ ่ายภายในครอบครัว ถึงแม้จะได้รับเงนิ มาแต่รายการ
ดังกล่าวไม่ถือว่าเป็นรายรับเนื่องจากตนเองมีภาระผูกพันที่ต้องชดใช้ในอนาคต ซึ่งอาจต้องชดใช้เงินต้นพร้อมด้วย
ดอกเบี้ยดว้ ย จากสาเหตดุ ังกลา่ วอาจทำให้ครอบครวั วางแผนการใชจ้ ่ายเงนิ ผดิ พลาด

ส่วนข้อผิดพลาดอีกประการหนึ่งคือ การเขียนชื่อรายการผิด การบันทึกตัวเลขผิด การบวกหรือการลบ
จำนวนเงินผิดอาจเกิดจากการลืมจดบันทึกรายการบัญชี หรือบันทึกรายการซ้ำๆ กันหลายรายการ ปัญหาดังกล่าว
แก้ไขโดยการคำนวณจำนวนเงินกระทบยอดเงินคงเหลือในบัญชีกับยอดเงินฝากธนาคารที่ครอบครัวมีอยู่จริง หรือ
ยอดเงินทเ่ี กบ็ ไวส้ ำหรบั ใช้จ่ายจรงิ หากพบวา่ ยอดเงนิ คงเหลือในบัญชเี ทา่ กบั ยอดเงนิ คงเหลือในบญั ชีเงนิ ฝากธนาคาร
แสดงว่าการจัดทำบัญชีถูกต้อง แต่หากกระทบยอดแล้วยอดเงินทั้งสองไม่เท่ากันอาจเกิดจากการบันทึกบัญชี
ผดิ พลาด หรอื เงินสดของครอบครัวสูญหาย นะคะ มาถึงตอนนแ้ี ลว้ ทา่ นผู้ฟังหลายทา่ นอาจนกึ ในใจแล้วว่าการจด
บันทึกเป็นสิ่งทีส่ ำคญั และจำเป็นมากสำหรับการดำรงชีวิตในปัจจุบัน ยิ่งเศรษฐกจิ ไม่ดี การเงินขาดสภาพคล่อง
ดว้ ยแลว้ ละกค็ ดิ ว่าหลายทา่ นคงอยากจะหนั มาจดบันทึกรายรบั และรายจา่ ยกนั บา้ ง

การวางแผนการใช้จา่ ยเงนิ ให้เหมาะสมระหว่างรายรับและรายจ่าย ครอบครวั ต้องมรี ายรบั มากกว่ารายจ่าย
หากพบวา่ รายรับน้อยกวา่ รายจ่าย ต้องหาแนวทางนำเงินมาใช้จา่ ยใหเ้ พียงพอ โดยอาจต้องกู้ยืมเงนิ มาใชจ้ ่าย แตก่ าร
กู้ยืมเงินไม่ใช่แนวทางแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้ เพียงแต่ช่วยให้การใช้จ่ายมีสภาพคล่องชั่วขณะเท่านั้น และในระยะ
ยาวยังส่งผลให้ครอบครัวมีภาระหนี้สินจำนวนมาทั้งเงินต้นและดอกเบี้ยซึ่งจะเพิ่มจำ นวนมากขึ้นตามระยะเวลาท่ี
ยาวนานในการกู้ยืมเงิน เป็นปัญหาที่แก้ไขได้ยาก สำหรับการแก้ไขปัญหาการขาดสภาพคล่องในการใช้จ่ายเงินหรอื
ปัญหารายรบั ไมเ่ พียงพอกับรายจา่ ยนน้ั มแี นวทางดังน้ี

1. การตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นออก เพื่อลดภาระการจ่ายเงินออกจากครอบครัว เช่น รายจ่ายเก่ียวกับการ
พนัน สง่ิ เสพตดิ ของมนึ เมา รายจ่ายฟุ่มเฟือย เปน็ ตน้ เปน็ การสร้างนิสยั มใิ ห้ใช้จา่ ยฟุม่ เฟือย

2. การลดรายจ่ายที่จำเป็นลง เพื่อสร้างนิสัยการประหยัด อดออม การใช้ทรัพยากรที่มีอยู่จำกัดอย่าง
ค้มุ คา่ เช่น การปลกู ผัก ผลไมไ้ วร้ ับประทานเอง เพือ่ ช่วยลดค่าอาหาร และคา่ เดนิ ทางไปตลาด อีกทั้งทำให้สุขภาพดี
อีกด้วย ลดการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงแล้วหันมาออกกำลังกายโดยการปั่นจักรยาน หรือ การเดิน การวิ่งแทนการขับ
รถจักรยานยนต์ หรอื รถยนต์ เป็นตน้

78

3. การเพม่ิ รายรับ หารายไดเ้ สรมิ นอกเวลาทำงานปกติ เช่น การใชเ้ วลาวา่ งรับจ้างตัดเยบ็ เส้ือผา้ การขาย
อาหารหลังเลิกงาน การปลกู ผัก หรอื เล้ยี งสัตวไ์ ว้ขาย เป็นตน้

4. การทำความเขา้ ใจกันภายในครอบครัวเพื่อให้ทุกคนรว่ มมือกันประหยดั รู้จกั อดออม การใช้ทรัพยากร
ตา่ งๆ ลด ละ เลกิ รายจ่ายหรือสิง่ ทไ่ี ม่จำเปน็ และชว่ ยกนั สร้างรายรบั ใหเ้ พยี งพอ เหมาะสมกบั เศรษฐกิจปัจจุบนั

ตารางตัวอย่างแบบฟอรม์ บญั ชีครัวเรือน (บัญชีรายรับและรายจา่ ย)

บัญชรี ายรบั -รายจ่าย

วันท่ี รายการ รับ จา่ ย คงเหลอื หมายเหตุ
ยอดคงเหลอื ยกมา

รวมรับ จ่าย และยอดคงเหลือยกไป

ทีม่ า :
1. ความร้เู กี่ยวกบั การจัดทำบัญชีครัวเรือน.

www.east.spu.ac.th/accounting/depart_new/Open_knowledge.php?id=398
2. ภัทรา เรืองสินภิญญา. “บญั ชีครัวเรือน” เรอื่ งใกลต้ ัวท่ีถูกมองข้าม “Home Accounting”. วารสาร

วิทยาการจัดการและสารสนเทศศาสตร์ 2555; 7(1):20-8.

79

ใบงานท่ี 10
เรื่อง การจัดทำบัญชคี รวั เรอื น
คำชี้แจง หลักจากท่ีผเู้ รยี นได้ศึกษาการจัดทำบัญชคี รวั เรือนแล้ว จงตอบคำถามดังต่อไปน้ี
1.การทำบญั ชี หมายถึง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2.บัญชีครวั เรือน หมายถึง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

3.รายรับ หมายถงึ
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

80

4.รายจา่ ย หมายถงึ
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

5.เงนิ คงเหลือ หมายถึง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

81

แนวคำตอบ ใบงานท่ี 10 เร่ือง การจัดทำบัญชคี รวั เรือน
1.การทำบัญชี หมายถึง
ตอบ การทำบัญชี คอื การจดบันทึก ข้อมลู เกีย่ วกับเง่ือนไขปัจจัยในการดำรงชีวิตของตวั เอง และภายในครอบครัว
ชุมชน รวมถึงประเทศ ข้อมูลที่ได้จากการบันทึกจะเปน็ ตัวบ่งช้ีอดีตปัจจุบันและอนาคตของชวี ติ ของตัวเอง สามารถ
นำขอ้ มูลอดตี มาบอกปัจจบุ ันและอนาคตได้ ข้อมลู ทไี่ ด้ ทีบ่ ันทกึ ไว้ จะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนชีวติ และกิจกรรม
ตา่ ง ๆ ในชีวติ ในครอบครัว
2.บัญชีครวั เรอื น หมายถึง
ตอบ บัญชีครัวเรือน มิได้หมายถึง การทำบัญชีหรือบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวันเท่านั้น แต่อาจหมายถึงการ
บันทกึ ข้อมลู ดา้ นอ่นื ๆ ในชีวิต ในครอบครวั เป็นต้น ของเราได้ด้วย เชน่ บญั ชที รพั ย์สิน พันธุ์พืช พนั ธ์ไุ ม้ ในบ้านเรา
ในชุมชนเรา บัญชีความรู้ความคิดของเรา บัญชีผู้ทรงคุณ ผู้รู้ในชุมชนเรา บัญชีเด็กและเยาชนของเรา บัญชีภูมิ
ปัญญาด้านต่าง ๆ ของเรา เป็นต้น หมายความว่า สิ่งหรือเรื่องราวต่าง ๆ ในชีวิตของเรา เราจดบันทึกได้ทุกเรื่อง
หากประชาชนทุกคนจดบันทกึ จะมีประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครวั ชุมชนและประเทศ
3.รายรบั หมายถึง
ตอบ รายรับ หรือ รายได้ คือ เงิน หรือสินทรัพย์ที่วัดมูลค่าได้ ที่ได้รับจากการประกอบอาชีพ หรือผลตอบแทนที่
ได้รับจากการให้ผู้อื่นใช้สินทรัพย์ หรือ ผลตอบแทนจากการลงทุนในรูปแบบต่างๆ เช่น รายได้จากค่าจ้างแรงงาน
เงินเดือน ดอกเบย้ี รบั จากเงนิ ฝากธนาคาร หรอื จากเงนิ ให้กยู้ มื รายได้จากการขายสินค้าหรอื บริการ เปน็ ต้น
4.รายจา่ ย หมายถึง

ตอบ รายจ่าย หรือ ค่าใช้จา่ ย คอื คอื เงนิ หรอื สินทรพั ย์ทีว่ ดั มูลค่าได้ ทีจ่ า่ ยออกไปเพอื่ ให้ได้สิ่งตอบแทนกลับมา
สิ่งตอบแทนอาจเป็นสินค้าหรือบริการ เช่น ค่าอาหาร ค่าน้ำค่าไฟฟ้า (ค่าสาธารณูปโภค) ค่าน้ำมัน ค่าหนังสือตำรา
เป็นต้น หรือรายจ่าย อาจไม่ได้รับสิ่งตอบแทนคือสินค้าหรือบริการก็ได้ เช่น เงินบริจาคเพื่อการกุศล เงินทำบุญ
ทอดกฐิน ทอดผา้ ป่า เปน็ ตน้

5.เงินคงเหลือ หมายถึง
ตอบ เงินคงเหลอื คือ เงิน หรือ ทรัพย์สินทีว่ ดั มูลค่าได้ หลังจากนำรายรับลบดว้ ยรายจ่ายแล้วปรากฏรายรบั มากกว่า
รายจา่ ยจะทำให้มเี งนิ คงเหลือ หรือในหลกั ทางบัญชีเรยี กว่า กำไร แตห่ ากหลงั จากนำรายรบั ลบด้วยรายจา่ ยแล้ว
ปรากฏวา่ รายจ่ายมากกว่ารายรบั จะทำใหเ้ งินคงเหลือตดิ ลบหรือทางบญั ชเี รยี กวา่ ขาดทุน

82

บรรณำนกุ รม
(1) วิรณุ ต้ังเจริญ. (2526). การออกแบบ. สานักพิมพว์ ฌิ วลอาร์ต กรุงเทพฯ.
(2) สกุ ฤตา หิรณั ยชวลติ . (2552). กวา่ จะเปน็ บรรจุภณั ฑ์ Background of Package. มหาวิทยาลยั กรงุ เทพ.
(3) http://bizkeen.blogspot.com/2014/01/blog-post_8429.html
(4) http://netra.lpru.ac.th/~weta/c1/c1_print.html
(5) http://www.oknation.net/blog/packaging/2009/ 10/17/entry-2
(6) http://www.crnfe.ac.th/packaging/unit1.htm
(7) http://cobpackaging.blogspot.com/
(8) http://www.dbale.com/index.php?lay=show&ac =article&Id=538899940
(9) http://www.creativelanna.com/center/how-to-export/packaging-meaning/
(10) http://www.it4.cpd.go.th/product/VISITOR/knowledge.aspx?sId=39
ความรเู้ กยี่ วกับการจัดทาบัญชีครัวเรือน.
www.east.spu.ac.th/accounting/depart_new/Open_knowledge.php?id=398
ภทั รา เรืองสนิ ภิญญา. “บัญชีครัวเรือน” เรอื่ งใกล้ตัวท่ถี ูกมองขา้ ม “Home Accounting”. วารสาร
วทิ ยาการจดั การและสารสนเทศศาสตร์ 2555; 7(1):20-8.
ปารฉิ ัตร โพพนั เรือ จนท.ศนู ย์ประสานงานร่วมดว้ ยช่วยกันสานึกรักบ้านเกิด จ.ขอนแกน่
https://www.rakbankerd.com/agriculture/page.php?id=7997&s=tblrice&opt=refer
การทานา้ ข้าวฮางงอกผสมธัญพืชhttps://www.rakbankerd.com/agriculture/page.php?id=5625&s=tblrice
ข้าวเหนยี วเปียกอญั ชนั ลาไย : https://cooking.kapook.com/view233630.html
การทาไอศกรีมจากข้าวฮางงอก: https://www.moac-info.net
เว็บไซต์มหาวทิ ยาลัยสยาม, เว็บไซตม์ หาวทิ ยาลัยรามคาแหง
การคานวณตน้ ทนุ กาไร
https://www.richs.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B9%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8
%B3%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%97%
E0%B8%B8%E0%B8%99%E0%B8%87%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%86/
แหลง่ เงินทุนและการกู้ยืม https://bsc.dip.go.th/th/category/2016-09-06-05-17-49/fs-loan-search
หนี้สินhttps://sites.google.com/site/baychinaru0000/swn-khxng-ceakhxng
การบรหิ ารสัญญาhttps://www.m-culture.go.th/finance/ewt_dl_link.php?nid=726
https://district.cdd.go.th/waengyai/wp
www.hoteldirect.in.th/ศูนย์-otop/ขอนแกน่ /ขา้ วฮางสมุนไพร.html
https://www.rakbankerd.com/agriculture/guru-view.php?id=11
https://prezi.com/czdhecuql98v/presentation/

83

คณะทปี่ รกึ ษำ คณะผูจ้ ดั ทำ
นางยพุ นิ อาษานอก
นางสาวพนิดา โควตา ผู้อานวยการ กศน.จังหวัดขอนแกน่
นายเสฐฎวฒุ ิ กพุ ลงั ครูผู้ชว่ ย
ครอู าสาสมัคร กศน.
คณะพฒั นำหลักสตู ร
นางสาวรจุ ริ ัตน์ ทานา ครู กศน.ตาบล
นางสาวสพุ ตั รา ชาวเหนือ ครู ศนู ย์การเรียนชมุ ชน

คณะบรรณำธิกำร ครู กศน.ตาบล
นางสาวรจุ ิรตั น์ ทานา ครู ศนู ยก์ ารเรยี นชมุ ชน
นางสาวสพุ ตั รา ชาวเหนือ
ครู กศน.ตาบล
ออกแบบกรำฟฟิค ปก/รูปเล่ม
นางสาวรุจริ ตั น์ ทานา ครู กศน.ตาบล

พสิ จู น์อักษร
นางสาวรจุ ริ ัตน์ ทานา