คู่มือการเพาะเลี้ยงไก่ฟ้า-สวนสัตว์เชียงใหม่

โครงการอนุรกั ษแ์ ละเพาะขยายพนั ธ์ุ
ไก่ฟ้าสายพนั ธไ์ุ ทย ธนั วาคม 2562

[ค่มู ือการเล้ ียงไก่ฟ้า
สวนสตั วเ์ ชียงใหม่]

องคก์ ารสวนสตั วใ์ นพระบรมราชูปถมั ภ์
งานอนุรกั ษ์ ฝ่ ายอนุรกั ษ์ วิจยั และสุขภาพสตั

1

คมู่ อื การเลย้ี งไกฟ่ ้า
สวนสตั วเ์ ชยี งใหม่

โครงการอนุรกั ษแ์ ละเพาะขยายพนั ธุไ์ กฟ่ ้าสายพนั ธุ์
ไทย

ประจําปีงบประมาณ 2560-2561, ตอ่ เนื่องถงึ ปีงบประมาณ 2562
สวนสตั วเ์ ชยี งใหม่ องคก์ ารสวนสตั วใ์ นพระบรมราชปู ถมั ภ์
งานอนุรกั ษ์ ฝ่ายอนุรกั ษ์ วจิ ยั และสขุ ภาพสตั ว์

2

บทนํา

คูม อื การเล้ยี งไกฟ า ฉบบั นี้ จดั ทาํ ขนึ้ ภายใตโ ครงการอนุรกั ษแ ละเพาะขยายพนั ธุ
สตั วปา หายาก องคก ารสวนสัตว ในพระบรมราชูปถัมภ ซึง่ ไดอนุมัตงิ บประมาณเพอ่ื ใหส วน
สัตวเชยี งใหมป รับปรงุ กระบวนการ และขัน้ ตอนการเลีย้ งและการเพาะขยายพนั ธไุ กฟา โดย
เนนไปที่ไกฟ าสายพันธุไ ทย หนึ่งในสตั วป าสวยงาม ทีอ่ งคการสวนสตั วสามารถดําเนินการ
เพาะขยายพันธุได และเปนทสี่ นใจสาํ หรับนกั ทอ งเทีย่ ว ประชาชนท่ัวไป นกั เรยี น นกั ศึกษา
ท่จี ะไดเรยี นรูถึงพฤติกรรมพเิ ศษของไกฟา หากองคก ารสวนสตั วส ามารถเพาะขยายพันธไุ ด
อยางตอเน่ือง สัตวในตระกูลไกฟ า มใิ ชสัตวปา ทเ่ี พาะขยายพันธุย ากจนเกนิ ไป แตเปนสตั ว
ปกท่ีตองการความรู ความชํานาญของผดู แู ล จงึ จะสัมฤทธ์ผิ ลในการเพาะขยายพนั ธุเพม่ิ
จาํ นวนได ผูเขียนจงึ ไดร วบรวมองคความรตู างๆ เกี่ยวกับการเลี้ยงไกฟ ารวบรวมไวในคมู ือ
การเลยี้ งไกฟา สวนสตั วเชียงใหมเลมน้ี โดยคาดหวังจะเปน แหลงความรใู หกับผเู ลี้ยง ไมวา
จะเปน พนกั งานหรอื บคุ คลภายนอกไดต อ ไป

สพ.ญ.กรรณกิ าร จนั ทรังษี
หัวหนา โครงการฯ
ธนั วาคม 2562

3

สารบญั (1) 6
9
บทท่ี 1 ความรทู้ วั่ ไปเกย่ี วกบั ไก่ฟ้า 10
บทท่ี 2 สายพนั ธไุ์ กฟ่ ้าในประเทศไทย 11
2.1 ไกฟ่ ้าพญาลอ 12
2.2 ไกฟ่ ้าหน้าเขยี ว 13
2.3 ไกฟ่ ้าหลงั เทาแขง้ เทาหรอื แขง้ ตะกวั่ 14
2.4 ไก่ฟ้าหลงั เทาแขง้ แดง 16
2.5 ไกฟ่ ้าหลงั ขาวธรรมดา หรอื ไกฟ่ ้าหลงั ขาวเหนือ 18
2.6 ไกฟ่ ้าหลงั ขาวจนั ทบรู หรอื ไกฟ่ ้าหลงั ดาํ 19
2.7 ไกป่ ่าตุม้ หแู ดง หรอื ไกป่ ่าแดงพนั ธพุ์ มา่ 21
2.8 ไกป่ ่าตุม้ หขู าว หรอื ไกป่ ่าแดงพนั ธอุ์ นิ โดจนี 22
2.9 ไก่ฟ้าหางลายขวาง 23
2.10 นกยงู เหนอื 25
2.11 นกยงู ใต้ หรอื นกยงู เขยี วพนั ธชุ์ วา 27
2.12 นกหวา้ 28
2.13 นกแวน่ สเี ทา หรอื นกแว่นเหนือ 29
2.14 นกแว่นสนี ้ําตาล หรอื นกแว่นใต้ 29
บทท่ี 3 กรงเลย้ี งไกฟ่ ้าและอุปกรณ์การเลย้ี งไกฟ่ ้า 37
3.1 กรงเลย้ี งไกฟ่ ้า 46
3.2 อุปกรณ์การเลย้ี งไกฟ่ ้า 50
บทท่ี 4 อาหารและการใหอ้ าหาร 50
บทท่ี 5 การเพาะขยายพนั ธุแ์ ละการฟักไข่ 50
5.1 การคดั เลอื กพแ่ี มพ่ นั ธุไ์ กฟ่ ้า 51
5.2 ขนั้ ตอนการเตรยี มพอ่ แมพ่ นั ธไุ์ กฟ่ ้าและการจบั คู่ 52
5.3 พฤตกิ รรมการเกย้ี วพาราสี และการผสมพนั ธุ์ 54
5.4 การวางไข่ 60
5.5 วธิ กี ารฟักไข่
บทท่ี 6 การป้องกนั และรกั ษาโรคในไก่ฟ้า 4

สารบญั (2) 60
60
6.1 การสงั เกตอาการไกป่ ่วย 61
6.2 การจดั การเมอ่ื พบไก่ฟ้าป่วย 64
6.3 โรคต่างๆทพ่ี บในไกฟ่ ้า 66
6.4 การป้องกนั โรคในการเลย้ี งไก่ฟ้า
เอกสารอา้ งองิ

5

บทท่ี 1
ความร้ทู วั่ ไปเกี่ยวกบั ไก่ฟ้า

ไกฟ่ ้า หรอื Pheasant เป็นชอ่ื เรยี กรวมๆ ของสตั วป์ ีกในวงศ์ (Family)
Phasianidae ซง่ึ สตั วใ์ นวงศ์ Phasianidae สามารถแบ่งเป็น 2 วงศย์ อ่ ย (Sub-family)
ประกอบดว้ ย วงศย์ ่อย Phasianinae หรอื วงศย์ อ่ ยไกฟ่ ้า และวงศย์ ่อย Perdicinae
หรอื วงศน์ กค่มุ และนกกระทา (https://en.wikipedia.org/wiki/Phasianidae)

ไก่ฟ้าสว่ นใหญ่มถี น่ิ กาํ เนดิ ในป่าเขตรอ้ นของทวปี เอเชยี ยกเวน้ นกยงู
คองโกเท่านนั้ ทม่ี ถี น่ิ กาํ เนิดในทวปี แอฟรกิ า ไกฟ่ ้าทวั่ โลกมี 16 สกุล (Genus) 48 ชนดิ
(Species) ถา้ รวมชนดิ ยอ่ ยจะมี 152 ชนดิ ยอ่ ย (Subspecies) สาํ หรบั ในประเทศไทย
พบไก่ฟ้าจาํ นวน 6 สกลุ (Genus) รวม 14 ชนิดยอ่ ย (Subspecies) (บุญสนอง ส. ,
ศกั ยภาพในการผลติ ไกฟ่ ้าของประเทศไทย, 2555)

ไกฟ่ ้าเป็นนกทอ่ี าศยั อยตู่ ามพน้ื ดนิ หาอาหารและทาํ รงั อย่บู นพน้ื จะบนิ ไป
เกาะบนตน้ ไมเ้ ฉพาะในเวลานอนหรอื ตอนตกใจ ไกฟ่ ้าทกุ ชนดิ เพศผจู้ ะมสี สี นั
สวยงามกวา่ ตวั เมยี และมพี ฤตกิ รรม
การอวดโฉม และผสมพนั ธุก์ บั ตวั เมยี
ไดห้ ลายตวั สว่ นนกตวั เมยี จะมสี ที ่ี
กลมกลนื กบั ธรรมชาติ
(www.animal-of-the-
world.blogspot.com/2009/11/blog-
post_1325.html)

ไก่ฟ้าในประเทศไทยพบ ทม่ี า:
จาํ นวน 6 สกุล (Genus) แบ่งชนดิ ของ https://www.thainati
แต่ละสกลุ ได้ 10 ชนิด และถา้ รวมชนดิ onalparks.com/speci
ย่อยของแต่ละชนิดจะไดถ้ งึ 14 ชนดิ es/siamese-fireback
คอื

รปู ภาพ 1 เขตแพรกระจายของ
ไกฟาพญาลอในประเทศไทย 6

1.สกลุ ไก่ฟ้า (Genus Lophura Fleming) มี 4 ชนดิ ไดแ้ ก่
1.1 ไกฟ่ ้าพญาลอ (Siamese Fireback: Lophura diardi)
1.2 ไกฟ่ ้าหน้าเขยี ว (Crested Fireback: Lophura ignitarufa)
1.3 ไก่ฟ้าหลงั เทา (Kalij Pheasant) พบในประเทศไทย 2 ชนดิ ยอ่ ย คอื

1.3.1 ไก่ฟ้าหลงั เทาแขง้ เทาหรอื แขง้ ตะกวั่ (Lophura leucomelana lineata)
1.3.2 ไกฟ่ ้าหลงั เทาแขง้ แดง (Lophura leucomelana crawfurdi)
1.4 ไก่ฟ้าหลงั ขาว (Silver Pheasant) พบในประเทศไทย 2 ชนดิ ยอ่ ย คอื
1.4.1 ไกฟ่ ้าหลงั ขาวธรรมดาหรอื ไกฟ่ ้าหลงั เงนิ (Lophura nycthemera jonesi)
1.4.2 ไกฟ่ ้าหลงั ขาวจนั ทบรู หรอื ไก่ฟ้าหลงั ดาํ (Lophura nycthemera lewisi)
2.สกลุ ไก่ (Genus Gallus Brisson) มี 1 ชนดิ ไดแ้ ก่
2.1 ไกป่ ่า (Red Junglefowl) พบในประเทศไทย 2 ชนิดยอ่ ย คอื
2.1.1 ไก่ป่าตุม้ หแู ดง (Gallus gallus spadiceus)
2.1.2 ไก่ป่าตุม้ หขู าว (Gallus gallus gallus)
3.สกุลไกฟ่ ้าหางลายขวาง (Genus Syrmaticus Wagler) มี 1 ชนดิ ไดแ้ ก่
3.1 ไก่ฟ้าหางลายขวาง (Burmese Bar-Tailed Pheasant) พบในประเทศไทย 1 ชนดิ
ยอ่ ย คอื ไกฟ่ ้าหางลายขวาง (Syrmaticus humiae burmanicus)
4.สกลุ นกยงู (Genus Pavo) มี 1 ชนิด ไดแ้ ก่
4.1 นกยงู ไทย (Green Peafowl) พบในประเทศไทย 2 ชนิดยอ่ ย คอื
4.1.1 นกยงู เหนือ (Pavo muticus imperator)
4.1.2 นกยงู ใต้ (Pavo muticus muticus)
5.สกุลนกหวา้ (Genus Argusianus) มี 1 ชนดิ ไดแ้ ก่
5.1 นกหวา้ (Great Argus) พบในประเทศไทย 1 ชนิดยอ่ ย คอื นกหวา้ (Argusianus
argus argus)
6.สกลุ นกแวน่ (Genus Polyplectron) มี 2 ชนดิ ไดแ้ ก่
6.1 นกแว่นสเี ทา (Grey Peacock Pheasant) พบในประเทศไทย 1 ชนิดยอ่ ย คอื นก
แวน่ สเี ทา (Polyplectron bicalcaratum bicalcaratum)
6.2 นกแว่นสนี ้ําตาล (Malayan Peacock Pheasant) พบในประเทศไทย 1 ชนดิ ยอ่ ย
คอื นกแวน่ สนี ้ําตาล (Polyplectron malacense malacense) (ขอบเขตต,์ 2541)

7

ในอดตี สามารถพบเหน็ ไกฟ่ ้าไดง้ า่ ยในป่าธรรมชาตขิ องประเทศไทย
ปัจจุบนั ดว้ ยสาเหตุต่างๆ เช่น การตดั ไมท้ าํ ลายป่า การบุกรกุ พน้ื ท่ี ทาํ ลายถน่ิ อาศยั
การลา่ เพอ่ื เป็นอาหารหรอื เพอ่ื การคา้ ทผ่ี ดิ กฎหมาย ทาํ ใหไ้ ก่ฟ้าลดลงอย่างรวดเรว็ ซง่ึ
ไกฟ่ ้าทพ่ี บในประเทศไทยเหลา่ น้ีมถี น่ิ อาศยั แตกต่างกนั ไปตามแต่ละชนิด บางชนิดยงั
สามารถพบเหน็ ไดใ้ นป่าธรรมชาติ เช่น ไก่ฟ้าหลงั ขาว ไก่ฟ้าพญาลอ ไกป่ ่า เป็นตน้
บางชนิดยากทจ่ี ะพบเหน็ เพราะมจี าํ นวนนอ้ ย เช่น นกยงู นกหวา้ นกแวน่ สนี ้ําตาล
เป็นตน้ และบางชนดิ ไมม่ รี ายงานการพบเหน็ มานานแลว้ เชน่ ไกฟ่ ้าหางลายขวาง เป็น
ตน้ (www.ไกฟ่ ้า.com)

ปัจจุบนั มผี คู้ นจาํ นวนมากหนั มาสนใจทจ่ี ะเพาะเลย้ี งสตั วต์ ระกลู ไกฟ่ ้าทงั้ ไวด้ ู
เล่นและเพอ่ื การคา้ เพราะสตั วต์ ระกลู น้ีมสี ขี นทส่ี วยงามประกอบกบั เป็นสตั วค์ มุ้ ครอง
ในกลมุ่ ทก่ี ฎหมายอนุญาตใหเ้ พาะเลย้ี งได้

8

บทท่ี 2
สายพนั ธไ์ุ ก่ฟ้าในประเทศไทย

คนไทยกับไกฟ าผูกพันกันมาชา นาน ช่ือไกฟาเร่ิมปรากฎใหเหน็ ตง้ั แตส มยั กรุง
รตั นโกสินทรต อนตน เพราะวรรณกรรมหลายเรื่องท่ีแตง ข้ึนในสมัยน้นั ไดเ อยถึงไกฟาพญาลอ
(บางคร้ังใชคําวา พระยาลอ บางครง้ั ใชค ําวา พญาลอ) ในรชั สมัยของพระบาทสมเด็จพระ
จอมเกลาเจาอยหู วั รัชกาลที่ 4 พระองคไดท รงจัดสงไกฟาพญาลอ 1 คู ไปพรอ มกบั สตั วป า
อน่ื ๆ ไปยังประเทศฝรั่งเศส เพ่อื จดั แสดงทพ่ี พิ ิธภัณฑส ตั วศาสตรแ หง จกั รพรรดิ์ (Imperial
Zoological Museum) และเพ่อื กระชับความสัมพนั ธร ะหวา งประเทศไทยกับประเทศ
ฝร่ังเศส ใหแ นน แฟนมากย่ิงข้ึน ไกฟ า พญาลอคนู ้ันนบั เปนไกฟา พญาลอคแู รกทีช่ าวยุโรป
โดยเฉพาะชาวฝรัง่ เศสไดรูจกั ชาวยโุ รปจึงเรียกไกฟาชนิดนีเ้ พ่ือเปน เกยี รตแิ กประเทศไทยวา
Siamese Fire-backed Pheasant ซ่ึงแปลวา “ไกฟาหลงั สีเพลิงแหงประเทศสยาม“ มา
ตัง้ แตบดั น้นั (ไกจ ุก, 2562) (มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร, คณะเกษตรศาสตร, 2550) และ
กองอนรุ ักษสัตวปา กรมปา ไม ไดเสนอใหไกฟ า พญาลอเปน นกประจําชาติตงั้ แตป พ.ศ.
๒๕๒๘

ไกฟา ในประเทศไทยพบจาํ นวน 6 สกุล (Genus) แบงชนิดของแตล ะสกุลได 10
ชนดิ และถา รวมชนดิ ยอ ยของแตละชนดิ จะไดถึง 14 ชนดิ โดยทงั้ 14 ชนิด ถกู จดั เปน สัตว
ปาคมุ ครองทีอ่ นญุ าตใหเ พาะเลย้ี งได ตามกฎกระทรวง กําหนดใหสัตวป า บางชนิดเปน สตั วื
ปา คุมครอง พ.ศ. 2546 (ราชกจิ จานเุ บกษา ฉบับกฤษฏกี า เลม 120 ตอนที่ 74 ก วันที่ 1
สิงหาคม 2546) ประกอบดว ย

9

2.1 ไก่ฟ้าพญาลอ

ท่ีมา: https://thaibirding.photography/2019/07/siamese-fireback-national-bird-of-

รูปภาพ 2 ไก่ฟ้าพญาลอ เพศผู้ (ซา้ ย) เพศเมีย (ขวา)
ช่ือสามัญ: Siamese Fireback
ชอ่ื วิทยาศาสตร: Lophura diardi
เขตแพรก ระจาย: กัมพูชา ลาว ไทย เวยี ดนาม
การสบื พนั ธุแ ละวฎั จักรชีวติ :
-สามารถผสมพนั ธแุ ละวางไขไ ดต้งั แตอายุ 2 ปข ึ้นไป และสามารถผสมพนั ธุไ ปจนถึงอายุ 10-
13 ป
-ฤดูผสมพันธุจะเร่ิมในเดอื นกุมภาพนั ธ หรือมีนาคมระยะฟก ไขป ระมาณ 24-25 วนั
-อายยุ ืน 15-20 ป
-พบตวั เมยี บางตวั เปล่ียนสีขนคลา ยตัวผแู ละไมใ หไขเม่อื มอี ายุมาก
สถานภาพ:
-ส่ิงมชี ีวิตท่ีมคี วามเส่ียงตาํ่ ตอการสญู พันธุ (Least Concern, evaluated by the IUCN
Red List)

10

2.2 ไก่ฟ้าหน้าเขียว

ที่มา: https://en.wikipedia.org/wiki/Crested_fireback#/media/File:Crested_Fireback_female.jpg

รปู ภาพ 3 ไก่ฟ้าหน้าเขียว เพศผู้ (ซ้าย) เพศเมีย (ขวา)

ชื่อสามญั : Vieillot's Crested Fireback ที่มา:
ชือ่ วทิ ยาศาสตร: Lophura ignita rufa https://www.thainationalpa
เขตแพรก ระจาย: ในประเทศไทยมีเฉพาะภาคใต rks.com/species/crested-
เลยคอคอดกระลงไป และเคยพบในปา ทบั สะแก fireback

จังหวดั ประจวบครี ีขนั ธ, มาเลเซีย รปู ภาพ 3 เขตแพร่กระจายไก่ฟ้าหน้าเขียว
การสบื พนั ธแุ ละวฎั จักรชวี ติ : ในประเทศไทย
-เรมิ่ ผสมพนั ธุไดท ีอ่ ายุ 3 ป

-ฤดผู สมพันธุ พฤษภาคม-สิงหาคม

-ไกต ัวผจู ะเปน ตวั เกี้ยวพาราสโี ดยการกางปกออก

ทง้ั สองขา ง ยดื ตัวข้นึ แลว กระพือปก อยางแรงให

เกิดเสยี งดัง เมื่อผสมพันธกุ นั แลวไกฟ า ตวั เมียจะ

เปนผสู รางรงั ทาํ รงั ดวยใบไมแ ละใบหญา แหง ๆ
สถานภาพ:
-สงิ่ มีชีวติ ท่เี กือบอยูในขายเสยี่ งตอ การสญู พันธุ

(Near Threatened, evaluated by the IUCN

Red List)

11

ที่มา: http://oknation.nationtv.tv/blog/print.php?id=1043494
รปู ภาพ 5 ไก่ฟ้าหลงั เทาแขง้ เทา เพศผู้ (ซ้าย) เพศเมีย (ขวา)
2.3 ไก่ฟ้ าหลงั เทาแข้งเทาหรือแข้งตะกวั ่
ชอ่ื สามญั : Kalij pheasant, Lineated pheasant
ชอื่ วิทยาศาสตร: Lophura leucomelana lineata
เขตแพรก ระจาย: พบในเทือกเขาหมิ าลยั จนี ไทย และพมา ประเทศไทยพบทางภาคเหนอื
ดา นตะวันตก และภาคตะวนั ตก เรือ่ ยไปถงึ คอคอดกระในภาคใต ไกฟา หลงั เทาแขง เทาพบ
ไดตัง้ แตจงั หวดั ตากขึน้ ไปถึงแมส อดจนสุดเทือกเขาตะนาวศรี
การสบื พนั ธแุ ละวฎั จักรชวี ติ :
-การสืบพันธอุ ยูใ นชวงเดือนมนี าคม - พฤษภาคม ชอบทาํ รงั ตามแอง บนพนื้ ดนิ ใตก อไม
รองรับดว ยใบหญา แหง
-วางไขครงั้ ละ ๖ – ๙ ฟองใชเ วลาฟกไขท ้ังสิน้ ๒๔ – ๒๕ วนั
สถานภาพ:
-สิ่งมชี ีวิตทม่ี ีความเสย่ี งต่ําตอการสูญพนั ธุ (Least Concern, evaluated by the IUCN
Red List)

12

2.4 ไก่ฟ้ าหลงั เทาแข้งแดง

ที่มา: กรมอทุ ยานแห่งชาติสตั วป์ ่ าและพนั ธพ์ุ ืช

รปู ภาพ 6 ไกฟ่ ้าหลงั เทาแขง้ แดง เพศผู้ (ขวา) เพศเมีย (ซ้าย)
ช่ือสามญั : Kalij Pheasant, Crawfurt's Pheasan
ช่ือวทิ ยาศาสตร: Lophura leucomelana crawfurdi
เขตแพรก ระจาย: พบในเทอื กเขาหิมาลยั จีน ไทย และพมา ประเทศไทยพบทางภาคเหนอื
ดา นตะวนั ตกและภาคตะวนั ตก เร่ือยไปถงึ คอคอดกระในภาคใตไ กฟ า หลงั เทาแขง แดงจะพบ
ไดบนเทอื กเขาตะนาวศรตี ง้ั แตจ ังหวดั ตาก กาญจนบุรจี นถึง ประจวบครี ีขนั ธ
การสบื พนั ธแุ ละวฎั จักรชวี ติ :
-การสบื พันธอุ ยใู นชวงเดือนมีนาคม - พฤษภาคม ชอบทํารังตามแอง บนพื้นดนิ ใตก อไมร ก ๆ
รองรบั ดว ยใบหญา แหง
-วางไขครั้งละ 6-9 ฟอง ไขมีตง้ั แตส ีครมี จนถึงสีเนอื้ แกมแดง ใชเวลาฟก ไขทั้งสน้ิ 25-26 วนั
(สมพงคแ ละชเอมอร, 2549)
สถานภาพ:
-ส่งิ มีชีวิตที่มีความเสย่ี งตํา่ ตอการสญู พันธุ (Least Concern, evaluated by the IUCN
Red List)

13

รปู ภาพ 4 เขตแพร่กระจายไกฟ่ ้าหลงั เทาในประเทศ
ไ

https://www.thainationalparks.com/specie
s/kalij-pheasant

14

2.5 ไก่ฟ้าหลงั ขาวธรรมดาหรือไก่ฟ้าหลงั ขาวเหนือ

http://www.dusit.zoothailand.org/animal_view.php?detai https://www.thainationalparks.com/species/
l_id=134&c_id=#prettyPhoto/1/ silver-pheasant

รปู ภาพ 5 ไก่ฟ้าหลงั ขาวธรรมดา เพศผ(ู้ ซ้าย) เพศเมีย (ขวา)

ช่อื สามญั : Silver Pheasant, Jones's Silver Pheasant
ชอื่ วิทยาศาสตร: Lophura nycthemera jonesi (Eugene William Oates, 1903)
เขตแพรกระจาย: เมียนมาร ถึงตะวนั ตกเฉียงใตข องจีน และภาคกลางของไทย
การสืบพนั ธุและวฎั จักรชีวติ :
-ฤดูผสมพันธขุ องไกฟา หลงั ขาวธรรมดาอยูระหวางเดอื นกุมภาพนั ธถงึ มิถนุ ายน (สมพงค บญุ

สนอง, 2543)

-ตวั ผจู ับคตู ัวเมีย 2-4 ตัว

-ตัวเมียทาํ รังวางไขบ นพ้นื ดินหรอื พุมหญาวางไขคร้งั ละ 5-6 ฟอง ใชเวลาฟก 25-26 วนั

สถานภาพ:
-สง่ิ มชี วี ิตทม่ี คี วามเสีย่ งตํ่าตอการสูญพนั ธุ (Least Concern, evaluated by the IUCN

Red List)

15

ที่มา: http://www. ไก่ฟ้า.com

รปู ภาพ 9 ไกฟ่ ้าหลงั ขาวจนั ทบรู เพศผู้

2.6 ไก่ฟ้าหลงั ขาวจนั ทบูรหรือไก่ฟ้าหลงั ดาํ

ช่อื สามญั : Silver Pheasant, Lewis's silver pheasant
ชอื่ วิทยาศาสตร: Lophura nycthemera lewisi (eanThéodoreDelacour& Pierre
Jabouille, 1928)
เขตแพรกระจาย: เทอื กเขาทางตะวนั ตกเฉยี งใตของประเทศกัมพูชา และตะวันออกเฉยี งใต
ของประเทศไทย
การสบื พันธุและวฎั จกั รชวี ติ :
-ฤดผู สมพนั ธขุ องไกฟาหลังขาวธรรมดาอยูระหวา งเดอื นกมุ ภาพนั ธถ งึ มถิ นุ ายน (สมพงค บญุ
สนอง, 2543)
-ตวั ผูจ บั คตู วั เมีย 2-4 ตวั
-ตวั เมียทาํ รังวางไขบ นพนื้ ดนิ หรือพุม หญา วางไขค รั้งละ 5-6 ฟอง ใชเวลาฟก 25-26 วัน
สถานภาพ: ส่งิ มชี ีวติ ทม่ี ีความเสยี่ งตํา่ ตอการสญู พันธุ (Least Concern, evaluated by
the IUCN Red List)

16

รปู ภาพ 6 เขตแพร่กระจายของไก่ฟ้าหลงั ขาวในประเทศไทย

https://www.thainationalparks.com/
species/silver-pheasant

17

2.7 ไก่ป่ าตุ้มหแู ดง หรือ ไก่ป่ าแดงพนั ธุ์พม่า

Lip Kee Yap from Brian Gratwicke

ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki

รปู ภาพ 11 ไกป่ ่ าต้มุ หแู ดง เพศผู้ (ซ้าย) เพศเมีย (ขวา)

ชื่อสามัญ: Red Junglefowl, Burmese Red Junglefowl
ชอ่ื วทิ ยาศาสตร: Gallus gallus spadiceus (Bonnaterre)
เขตแพรก ระจาย: จีน ลาว พมา และไทย ใน ประเทศไทยจะพบทางภาคเหนือท่จี ังหวัด
แมฮ อ งสอน เชียงใหม ตาก ภาคอีสาน ที่จงั หวัดเลย ชยั ภมู ิ ลงมาถึงภาคกลาง และทางฝง
ตะวนั ตกของไทย บนเทอื กเขาตะนาวศรีลงไปจนชายแดนภาคใต
การสบื พนั ธแุ ละวฎั จักรชวี ติ :
-เพศผูเริ่มผสมพันธุไดเมื่ออายุ 2 ป เพศเมียเริม่ วางไขไ ดต ้งั แตอ ายุ 1 ป
-ในชว งฤดูผสมพันธุตวั ผจู ะรอ งหรอื ขันเพอ่ื เก้ยี วพาราสี
-ฤดูผสมพนั ธุ ในฤดรู อน ระหวา งเดอื นมนี าคม ถงึ เดอื นพฤษภาคม
-ตัวเมยี จะวางไขอ ยูตามกอหญา กอไผ โพรงไม วางไขครง้ั ละ 5-7 ฟอง
-ระยะฟกไข 21วัน
สถานภาพ:
-สงิ่ มชี วี ติ ทีม่ ีความเสย่ี งตาํ่ ตอการสญู พันธุ (Least Concern, evaluated by the IUCN
Red List)

18

2.8 ไก่ป่ าตุ้มหขู าว หรือ ไก่ป่ าแดงพนั ธุ์อินโดจีน

รปู ภาพ 7 ไก่ฟ้าต้มุ หขู าว เพศผู้
ช่อื สามัญ: Cochin-Chinese Red Junglefowl
ชื่อวทิ ยาศาสตร: Gallus gallus gallus (Linnaeus)
เขตแพรก ระจาย: กัมพูชา เวยี ดนาม ในประเทศไทยพบแถบอสี าน จงั หวัดสกลนคร
อุบลราชธานี ศรสี ะเกษ และภาคตะวนั ออกพบทจี่ ันทบรุ ี ตราด และอทุ ยานแหง ชาติเขา
ใหญ
การสบื พนั ธุและวฎั จักรชีวติ :
-เพศผูเรม่ิ ผสมพนั ธุไ ดเมือ่ อายุ 2 ป เพศเมยี เรม่ิ วางไขไ ดต งั้ แตอายุ 1 ป
-ในชว งฤดูผสมพนั ธุตัวผจู ะรองหรอื ขันเพือ่ เกีย้ วพาราสี
-ฤดผู สมพันธุ ในฤดรู อ น ระหวางเดอื นมนี าคม ถึง เดอื นพฤษภาคม
-ตัวเมียจะวางไขอ ยูต ามกอหญา กอไผ โพรงไม วางไขครง้ั ละ 5-7 ฟอง
-ระยะฟก ไข 21 วัน
สถานภาพ:
-สง่ิ มชี ีวิตท่มี ีความเสี่ยงตํา่ ตอ การสญู พันธุ (Least Concern, evaluated by the IUCN
Red List)

19

รปู ภาพ 13 เขตแพรก่ ระจายไก่ป่ า

https://www.thainationalparks.com

รปู ภาพ 8เขตแพรกระจายไกป า ในประเทศ
ไ

https://www.t
hainationalpa

20

2.9 ไก่ฟ้าหางลายขวาง

ชื่อสามัญ:Bar-Tailed Pheasant

ชื่อวทิ ยาศาสตร: Syrmaticus humiae

burmanicus

เขตแพรกระจาย: รฐั อัสสัม จนี ดา นตะวนั ตก รปู ภาพ 14 เขตแพรก่ ระจายของไก่ฟ้าหางลายขวาง
เฉยี งใต พมาและไทย ในประเทศไทยจดั เปน นก
ประจําถน่ิ ที่หายาก และมีปรมิ าณนอ ยมาก พบ https://www.iucnredlist.org/species
/22679330/92810936#geographic-range

เฉพาะทางเหนอื สุดและดา นตะวนั ตกแถบจงั หวัด

แมฮ อ งสอน เชยี งใหม

การสบื พันธแุ ละวฎั จกั รชวี ติ :

-ผสมพันธแุ ละวางไขในฤดรู อน ระหวางเดอื นเมษายน ถึง พฤษภาคม

-ชอบทํารงั ตามชะงอนหิน ใชก อนหินเลก็ ๆมาวางรอบพืน้ รังแลว ใชใ บหญา หรือใบไมมาปูรอง

รงั

-วางไข 6-10 ฟอง

-เขาสูวยั เจริญพันธอุ ายุ 2-3 ป

สถานภาพ:

-สิ่งมีชวี ติ ทเี่ กือบอยใู นขา ยเส่ียงตอ

การสูญพันธุ (Near Threatened,

evaluated by the IUCN Red List)

รปู ภาพ 15 ไกฟ่ ้าหางลายขวาง เพศผู้

21

2.10 นกยูงเหนือ

ชอื่ สามัญ: Indo-Chinese Green Peafowl

ชอื่ วิทยาศาสตร: Pavo muticus

imperator (Delacour, 1949 ) https://www.thainationalparks.com/species/gre
เขตแพรกระจาย: ตะวันออกของเมียนมาร en-peafowl
ถงึ ไทย ยูนนานในจนี ภาคเหนอื ของไทย
การสืบพนั ธแุ ละวฎั จกั รชีวติ : รปู ภาพ 16 นกยงู ไทย เพศผู้

-เพศเมียโตเตม็ วัยเริ่มผสมพันธไุ ดทีอ่ ายุ 2 ป เพศผูอายุ 3 ป

-ฤดผู สมพนั ธุ เดอื นมีนาคม ถึงพฤษภาคม

-เพศผสู ามารถผสมพนั ธกุ ับเพศเมยี 3-5 ตัวในชว งฤดผู สมพนั ธุเพศผจู ะมีขนหางดา นบนงอก

ยาว ไวสาํ หรับแสดงพฤตกิ รรมเกี้ยวพาราสี และเมอ่ื พน ฤดผู สมพันธุ ตวั ผูจะสลดั ขนหางออก

-ทาํ รงั บนพนื้ ดิน โดยใชหญา หรอื ใบไมแหงรองรัง

-วางไขค รั้งละ 3-6 ฟอง ระยะฟก ไข 26-28 วัน

สถานภาพ:

-สงิ่ มีชีวิตทใ่ี กลการสญู พันธุ (Endangered species, evaluated by the IUCN Red List)

22

2.11 นกยูงใต้ หรือนกยูงเขียวพนั ธ์ุชวา

ชือ่ สามญั : Javanese Green Peafowl
ช่อื วทิ ยาศาสตร: Pavo muticus muticus
เขตแพรกระจาย: ประเทศไทยพบทางภาคใตต ้งั แตค อคอกระลงไป
การสืบพันธแุ ละวฎั จกั รชีวติ :
-เพศเมียโตเตม็ วยั เรมิ่ ผสมพนั ธไุ ดท อี่ ายุ 2 ป เพศผูอ ายุ 3 ป
-ฤดผู สมพันธุ เดือนมนี าคม ถงึ พฤษภาคม
-เพศผสู ามารถผสมพนั ธกุ ับเพศเมีย 3-5 ตัว ในชว งฤดผู สมพันธุเพศผูจะมขี นหางดา นบนงอก
ยาว ไวส าํ หรับแสดงพฤตกิ รรมเก้ียวพาราสี และเม่อื พนฤดผู สมพันธุ ตัวผจู ะสลัดขนหางออก
-ทํารงั บนพน้ื ดิน โดยใชหญาหรอื ใบไมแ หงรองรัง
-วางไขค ร้ังละ 3-6 ฟอง ระยะฟก ไข 26-28 วัน
สถานภาพ: สงิ่ มีชวี ติ ทีใ่ กลการสูญพันธุ (Endangered species, evaluated by the
IUCN Red List)

https://zooinstitutes.com/animals/javan-green-peafowl-4567/

รปู ภาพ 17 นกยงู ใต้ เพศผู้

23

https://wikivisually.com/wiki/Green_peafowl

รปู ภาพ 18 เขตแพรก่ ระจายนกยงู เขียว

https://www.thainationalparks.co
m/species/green-peafowl

รปู ภาพ 9 เขตแพรก ระจายนกยูงเขียว ในประเทศไทย
24

2.12 นกหว้า

https://en.wikipedia.org/wiki/Great_argus

รปู ภาพ 20 นกหวา้ เพศผู้

ชื่อสามัญ: Great Argus https://www.thainationalparks.com/
ชื่อวิทยาศาสตร: Argusianus argus argus (Linnaeus, 1766) species/great
เขตแพรกระจาย: พมา มาเลเซีย เกาะบอรเ นยี ว และไทย ในไทย
นกหวา เปน นกประจาํ ถิ่นหายากและมปี รมิ าณนอ ยมาก พบเฉพาะ รปู ภาพ 21 เขตแพรกระจาย
ทางภาคใตต้งั แตป ระจวบครี ีขันธลงไป (ปต ิวงษ และ บุญรอด,
2561) นกหวาในประเทศไทย
การสบื พนั ธแุ ละวฎั จักรชวี ติ :
-นกหวา โตเตม็ วยั อายุ 2-3 ป เพศผูจ ะโตเต็มวัยพรอมผสมพันธุชา
กวาเพศเมีย
-นกหวา อาศัยตามปา ดิบช้ืนในระดบั เชิงเขาจนถงึ ความสงู 900
เมตร จากระดบั นํ้าทะเล เพศผูมีนิสัยปกปอ งอาณาเขต และทาํ
อาณาเขตเปนลานกวา งรัศมี 6-8 เมตร เรียก “ลานนกหวา ”เพศผู
จะคอยทําความสะอาด เกบ็ เศษก่งิ ไม ใบไมออกจากลาน เพ่ือใชเ ปน
สถานทเี่ ก้ียวพาราสเี พศเมีย โดยมพี ฤตกิ รรม รําแพนหาง ในการ
เกย้ี วพาราสคี ลา ยในนกยูง
-ฤดผู สมพนั ธุ เดือนมกราคม ถึง เดอื นพฤษภาคม

25

-เพศเมยี ทาํ รงั บนพื้น โดยใชใ บไมห รือเศษหญา ในการปูรองรงั
-วางไขครัง้ ละ 1-2 ฟอง ระยะฟก ไข 26-28 วัน
สถานภาพ:
- ส่ิงมีชีวติ ทีเ่ กอื บอยใู นขา ยเสีย่ งตอ การสูญพนั ธุ (Near Threatened species, evaluated
by the IUCN Red List)

http://mnzoo.org/blog/animals/malay-great-argus/

รปู ภาพ 22 เขตแพร่กระจายนกหว้า

26

2.13 นกแว่นสีเทา หรือนกแว่นเหนือ

ชอ่ื สามัญ: Grey Peacock Pheasant

ช่อื วทิ ยาศาสตร: Polyplectron bicalcaratum

bicalcaratum (Linnaeus, 1758)

เขตแพรกระจาย: เทือกเขาหิมาลยั พมา ไทย อนิ โดจีนจนถงึ

เกาะไหหลาํ ในประเทศไทยนกแวนเปน นกประจาํ ถนิ่ ท่ีพบ

ไมมากนัก ทางภาคเหนอื ภาคตะวันตก และภาค

ตะวันออกเฉยี งเหนือ https://www.featheremporium.com/Exotic-
การสบื พันธุและวฎั จกั รชีวติ : Feathers/pheasants/grey-peacock.html
-โตเตม็ วยั อายุ 2-3 ป เพศเมียโตเต็มวยั เรว็ กวา เพศผู
รปู ภาพ 23 นกแว่นสีเทา เพศผู้

-นกแวน สีเทาผสมพันธุในชวงฤดูหนาวตอ ฤดูรอ น เดอื นมกราคม ถงึ เดือนเมษายน

-เพศผจู ับคูก บั ตัวเมยี ตวั เดยี ว

หรือบางครงั้ พบการจับคูเดียวตลอดชีวติ

-นกแวน สีเทาทํารังใตซ ุมกอหญา โดยขดุ ดนิ เปนแอง เลก็ ๆ

ปรู องดวยใบหญา และใบไมแหง

-วางไขค รั้งละ 1-2 ฟอง ระยะฟก ไข 21 วนั

สถานภาพ:

-สิ่งมชี ีวติ ทมี่ ีความเสย่ี งตํ่าตอการสญู พนั ธุ

(Least Concern species, evaluated by the IUCN Red List)

https://www.thainationalp
arks.com/species/grey-

peacock-pheasant

รปู ภาพ 24 เขตแพร่กระจาย
นกแวน่ สีเทาในประเทศไทย

27

2.14 นกแว่นสีน้ําตาล หรือ นก
แว่นใต้

ชือ่ สามัญ: Brown Peacock-Pheasant

ช่อื วทิ ยาศาสตร: Polyplectron

malacense malacense (Scopoli, 1786)

เขตแพรก ระจาย: เมยี นมาร ไทย มาเลเซีย

เกาะสุมาตรา เกาะบอรเ นยี ว ในไทยเปน นก

ประจําถิ่นหายาก และมปี รมิ าณนอ ยมาก พบ

https://www.thainationalparks.com/species เฉพาะทางใตเทานัน้ ต้ังแตคอคอดกระลงไป
/malayan-peacock-pheasant พบมากทจ่ี ังหวดั สรุ าษฏณธานี
การสบื พนั ธแุ ละวฎั จักรชีวติ :
รปู ภาพ 25 นกแวน่ สีนํ้าตาล เพศผู้

-ผสมพันธรุ ะหวา งเดือนมกราคม ถึง เดอื น

เมษายนอาจพบการจับคแู บบผวั เดยี วเมียเดียว

-ทํารงั ดวยการขดุ ดินเปนแอง เล็กๆ รองรังดวยใบไมห รือหญา วางไขค ร้งั ละ 1-2 ฟอง

สถานภาพ: สงิ่ มชี ีวติ ที่เกือบอยใู นขา ยใกลก ารสูญพันธุ (Vulnerable species,

evaluated by the IUCN Red List)

https://www.thainationalpar 28
ks.com/species/malayan-

peacock-pheasant

รปู ภาพ 26 เขตแพร่กระจายนก
แว่นสีนํ้าตาลในประเทศไทย

บทที่ 3
กรงเลี้ยงไก่ฟ้าและอปุ กรณ์การเลี้ยงไก่ฟ้า

3.1 กรงเล้ียงไก่ฟ้ า

ไก่ฟ้าทกุ สายพนั ธุส์ ามารถใชล้ กั ษณะของกรงเลย้ี งในรปู แบบและขนาด
เดยี วกนั ได้ ซง่ึ การสรา้ งกรงจะคาํ นงึ ถงึ ปัจจยั สาํ คญั ต่างๆ ดงั น้ี

• สายพนั ธขุ์ องไกฟ่ ้า: จะมผี ลต่อการกาํ หนดขนาดของกรงเลย้ี ง
ไก่ฟ้า พอ่ แมพ่ นั ธุ์ โดยสามารถแบง่ สายพนั ธุไ์ ก่ฟ้าตามขนาดเมอ่ื
โตเตม็ วยั ได้ 2 กล่มุ คอื
o กลมุ่ ไก่ฟ้าขนาดเลก็ ถงึ ขนาดกลาง (ไกฟ่ ้าพญาลอ,
ไกฟ่ ้าหน้าเขยี ว,ไกฟ่ ้าหลงั เทา,ไก่ฟ้าหลงั ขาว,ไก่ป่า,
ไก่ฟ้าหางลายขวาง,นกแว่น)
o กลุ่มไก่ฟ้าขนาดใหญ่ (นกยงู ,นกหวา้ )

• ชว่ งอายขุ องไก่ฟ้า: ไก่ฟ้าแต่ละชว่ งอายมุ คี วามตอ้ งการขนาด
พน้ื ท่ี อุณหภมู ิ และความชน้ื แตกต่างกนั ลกั ษณะของกรงเลย้ี ง
จงึ ตอ้ งมกี ารปรบั เปลย่ี นไปตามความตอ้ งการของไกฟ่ ้าแต่ละ
อายุ

• การป้องกนั สตั วผ์ ลู้ ่า และสตั วพ์ าหะทม่ี ใี นพน้ื ท:่ี สตั วผ์ ลู้ า่ ทม่ี ี
ผลกระทบทาํ ใหเ้ กดิ ความสญู เสยี ของไกฟ่ ้าทเ่ี ลย้ี งในพน้ื ท่ี
ธรรมชาติ ประกอบดว้ ย งแู ละสตั วเ์ ลอ้ื ยคลานต่างๆ สุนขั และ
แมว ชะมดและอเี หน็ หนู เป็นตน้ ซง่ึ การเลอื กวสั ดุทใ่ี ชใ้ นการ
กอ่ สรา้ งกรงตอ้ งคาํ นงึ ถงึ ความสามารถในการป้องกนั สตั วผ์ ลู้ า่
และสตั วพ์ าหะต่างๆ ทพ่ี บในพน้ื ทด่ี ว้ ย

• การจดั การสุขาภบิ าล: ไก่ฟ้ามคี วามไวต่อโรคตดิ เชอ้ื ต่างๆ ได้
งา่ ย ไมท่ นต่อพน้ื ทช่ี น้ื แฉะ ตอ้ งสามารถทาํ ความสะอาดไดง้ า่ ย
และทาํ ไดเ้ ป็นประจาํ

29

• สวสั ดภิ าพสตั ว:์ ไก่ฟ้าเป็นสตั วต์ น่ื ตกใจงา่ ย ไมเ่ ชอ่ื ง สามารถทาํ
รา้ ยกนั จนถงึ แก่ชวี ติ ได้ การมจี ดุ ทไ่ี กฟ่ ้าจะหลบซ่อนได้ มคี อนให้
เกาะนอนอยา่ งเพยี งพอ มจี ุดใหน้ ้ําและอาหารตามจาํ นวนไก่
ภายในทเ่ี ลย้ี ง มคี วามสาํ คญั ต่อการเกดิ ความเครยี ดของไกฟ่ ้า
มาก และหาเกดิ ความเครยี ดมากอาจเกดิ การสญู เสยี ลกู ไก่หรอื
ไก่พ่อแมพ่ นั ธไุ์ ด้

จากปัจจยั ต่างๆ ขา้ งตน้ สามารถแบง่ ประเภทของกรงเลย้ี งไกฟ่ ้า ไดด้ งั น้ี
3.1.1 กรงเลย้ี งไกฟ่ ้า พ่อ แมพ่ นั ธุ์ อายุ 2 ปีขน้ึ ไป
3.1.2 กรงเลย้ี งไกฟ่ ้าวยั รุ่น อายุ 6 สปั ดาห์ ถงึ 2 ปี
3.1.3 กรงอนุบาลลกู ไก่ฟ้า อายุ 4 วนั ถงึ 6สปั ดาห์
3.1.4 ตูอ้ บขนลกู ไกฟ่ ้า แรกเกดิ ถงึ 3 วนั

3.1.1 กรงเล้ียงไก่ฟ้าพ่อแม่พนั ธ์ุ

ช่วงอายุ: 2 ปี ข้ึนไป
ลักษณะของกรง: ควรก่อสร้างเป็ นกรงเด่ียวจะดีท่ีสุด เพ่ือลดการจิกกันของ
พ่อพันธุ์ระหว่างกรง จากพฤติกรรมการหวงอาณาเขตของไก่ฟ้ า แต่หากมี
พ้ืนท่ีท่ีเป็ นกรงแถวติดกัน ควรมีวัสดุกัน้ ระหว่างกรง สูงตามความสูงของไก่
แต่ละสายพันธุ์ หรือสูงท่ีระดับ 60 เซนติเมตร เพ่ือป้ องกันการจิกตีกันข้าม
กรง และลดความเครียดของเพศผู้ในฤดูผสมพันธุ์
องคป์ ระกอบของกรงเลย้ี ง: ควรแบ่งพน้ื ทก่ี ารเลย้ี งเป็น 2 ส่วน คอื สว่ นในร่ม และส่วน
กลางแจง้

-ส่วนในร่ม:ควรปรู องดว้ ยพน้ื ทรายหยาบหนา 10-15 เซนตเิ มตร และควร
ถมสงู กวา่ พน้ื ทก่ี ลางแจง้ เพอ่ื ป้องกนั น้ําขงั

-ส่วนกลางแจ้ง: ควรมที รายไวใ้ ฟ้ไกฟ่ ้านอนคลกุ เลน่ บางส่วน บางส่วนปลกู
หญา้ และตกแต่งดว้ ยไมพ้ ุม่ เต้ยี

30

ข น า ด แ ล ะ อุ ป ก ร ณ์ ท่ี เ ห ม า ะ ส ม :

ลกั ษณะกรง กล่มุ ไก่ฟ้าขนาดเลก็ กลมุ่ ไกฟ่ ้าขนาดใหญ่
พืน้ ที่อยา่ งน้อย (ตารางเมตร) 4 18
อตั ราส่วน เพศผ:ู้ เพศเมีย (ตวั ) 1:1
1:1 หรอื 1:2-4 3-4
ความกว้าง (เมตร) 1.2-1.5 6-12
2.5-3 2-3
ความยาว (เมตร) 1.8-2.0 3-4
ความสงู (เมตร) 2 1.5
ขนาดคอนเกาะ (นิ้ว) 1.5
ระดบั ความสงู ติดตงั้ คอนเกาะ
(เมตร) ไมไ้ ผ่ ไมม้ ะขาม ไมส้ น ไมย้ คู า
ชนิ ดก่ิงไม้ในการทาํ คอนเกาะ ไมพ้ ุ่มเต้ยี เช่น ตน้ แกว้ ตน้ เขม็ ตน้ ไผ่
ชนิ ดต้นไมต้ กแต่งกรง

รปู ภาพ 27 ภาพตวั อยา่ งกรงเลี้ยงไก่ฟ้าแบบกรงเดี่ยว
31

รปู ภาพ 28 ภาพตวั อยา่ งกรงเลีย้ งไกฟ่ ้าแบบกรงแถว

รปู ภาพ 29 ภาพตวั อย่างกรงเลีย้ งไกฟ่ ้าแบบกรงแถว
สวนสตั วเ์ ชียงใหม่
32

รปู ภาพ 30 ภาพตวั อย่างแสดงการแบง่ พืน้ ท่ีส่วนในร่ม และ
ส่วนกลางแจง้ ภายในกรงเลี้ยงไกฟ่ ้า สวนสตั วเ์ ชียงใหม่

รูปภาพ 31 ภาพตวั อยา่ งการจดั เตรียมอปุ กรณภ์ ายใน
กรงเล้ ียงพอ่ แม่พนั ธุ:์ คอนเกาะ บงั ไพร ไมไ้ ผ่
33

3.1.2 กรงเล้ียงไก่ฟ้าวยั ร่นุ

ชว่ งอายุไกฟ่ ้าวยั รนุ่ ขอ้ แนะนําเกี่ยวกบั พืน้ ที่เลี้ยงไก่ฟ้าวยั รนุ่
ลกั ษณะของกรง
ความตอ้ งการพน้ื ท่ี 6 สปั ดาห์ – 2 ปี
ขอั ควรระวงั
สามารถใชก้ รงพอ่ แมพ่ นั ธใุ์ นการเลย้ี งไกร่ ุ่นได้ ซง่ึ สามารถใชเ้ ลย้ี งใน
กจิ กรรมช่วย จาํ นวนตวั ทม่ี ากกว่า เช่น 5 - 10 ตวั ต่อกรงหรอื อาจทาํ กรงใหญ่กว่า
ลดความเครยี ด กรงพอ่ แมพ่ นั ธเุ์ ช่น 3 * 6 เมตร หรอื 4 * 12 เมตร

-ชว่ งอายุ 5 สปั ดาหถ์ งึ 1 ปี จะตอ้ งการพน้ื ท่ี 1 ตารางเมตรต่อตวั

-ชว่ งอายุ 1 ปี ถงึ โตเตม็ วยั ควรมพี น้ื ท่ี 2 - 3 ตารางเมตรต่อตวั

-การเลย้ี งไกร่ ่นุ ไมค่ วรใส่ลกู ไกต่ ่อกรงจาํ นวนมากเกนิ ไป เพราะจะ
เกดิ ปัญหาความเครยี ดและการจกิ ตกี นั

-ควรเลย้ี งไกฟ่ ้าทม่ี อี ายรุ นุ่ เดยี วกนั หรอื ใกลเ้ คยี งกนั

-ไมค่ วรเลย้ี งลกู ไกร่ วมกนั หลายชนดิ เน่อื งจากบางสายพนั ธุม์ คี วาม
กา้ วรา้ ว เชน่ ไก่ฟ้าหน้าเขยี ว ไกฟ่ ้าหลงั ขาว และบางสายพนั ธทุ์ ่ี
อ่อนแอกวา่ อาจถูกจกิ ตถี งึ ตายได้ เชน่ นกแว่นสนี ้ําตาล นกแวน่ สเี ทา
เป็นตน้

-ควรใหว้ ติ ามนิ รวมก่อนและหลงั ยา้ ยลกู ไก่

-ควรตดิ หลอดไฟ 1 - 2 ดวงในระยะแรกหลงั เอาออกจากกรงกก
เพอ่ื ใหล้ กู ไก่ปรบั ตวั

-ควรตดิ คอนสาํ หรบั เกาะนอนไวห้ ลายระดบั หลายอนั ใหเ้ พยี งพอกบั
ลกู ไกร่ ุ่นขน้ึ เกาะนอน

-ใหอ้ าหารเสรมิ ตอนบ่าย เชน่ มะละกอสกุ แตงโม ปลวกและหนอน
นก หรอื ใชห้ ญา้ ขนสดผกู เป็นกาํ หอ้ ยไวใ้ หจ้ กิ กนิ เลน่
-การพน่ น้ําเป็นละอองภายในกรงเมอ่ื อากาศรอ้ นทาํ ใหพ้ น้ื เปียก ไก่จะ
ชอบมาคุย้ เขย่ี และลดความเครยี ดได้

34

3.1.3 กรงอนุบาลลูกไก่ฟ้า

ช่วงอายลุ กู ไกฟ่ ้า ขอ้ แนะนําเก่ียวกบั พืน้ ท่ีอนุบาลลกู ไกฟ่ ้า
ลกั ษณะของกรง 4 วนั – 6 สปั ดาห์
อนุบาล
ส่วนใหญ่ทาํ เป็นรปู ทรงสเ่ี หลย่ี ม ใชโ้ ครงไมห้ รอื โครงเหลก็ กรุดว้ ยตา
ขอั ควรคาํ นึงถึงใน ขา่ ย กรตุ าขา่ ยขนาด ½ - ¾ น้ิวโดยรอบ สามารถวางบนพน้ื หรอื ยก
การสร้างกรง จากพน้ื กไ็ ด้ ขน้ึ ความสะดวกในการเปลย่ี นวสั ดุปรู องและการทาํ ความ
อนุบาล สะอาด ขนาดของกรงทน่ี ยิ มใช้ เช่น

• 1.2 * 2.4 * 0.5 เมตร เลย้ี งลกู ไก่ไดจ้ าํ นวน 10 - 20
ตวั /กรง

• 0.5 * 0.5 * 0.5 เมตรเลย้ี งลกู ไก่ไดจ้ าํ นวน 6 - 10 ตวั /
กรง

• 0.6 * 1.0 * 0.4 เมตร เลย้ี งลกู ไกไ่ ดจ้ าํ นวน 10 – 15 ตวั

-มหี ลอดไฟ 40 – 60 วตั ต์ สาํ หรบั ใหค้ วามอบอุ่นเปิดตลอด 24
ชวั่ โมง ในชว่ งสปั ดาหแ์ รก โดยเรม่ิ ปิดในช่วงกลางวนั เมอ่ื เขา้ สู่
สปั ดาหท์ ่ี 2

-พน่ สแี ดงทห่ี ลอดไฟเพอ่ื ป้องกนั การระคายเคอื งตาลกู ไก่

-ดา้ นบนของหลอดไฟใหค้ ลุมดว้ ยวสั ดทุ นรอ้ น เพอ่ื ใหแ้ สดงและความ
รอ้ นกระจายลงดา้ นลา่ ง

-ระดบั ของหลอดไฟ อยเู่ หนอื ระดบั ความสงู ของลกู ไก่ และสงั เกตจาก
พฤตกิ รรมของลกู ไกร่ ว่ มดว้ ย หากลกู ไกส่ ุมรวมกนั อย่ใู ตไ้ ฟ แสดงถงึ
ลกู ไก่หนาวตอ้ งลดระดบั ไฟลงใหอ้ ยใู่ กลม้ ากขน้ึ หากลกู ไกก่ ระจายอยู่
บรเิ วณห่างจากหลอดไฟ แสดงถงึ ลกู ไกร่ อ้ น ใหเ้ พมิ่ ระดบั ความสงู
ของหลอดไฟ

-สามารถป้องกนั สตั วอ์ นั ตรายและสตั วพ์ าหะได้

-ฝากรงหรอื ประตกู รง สามารถเปิดทาํ ความสะอาด และเปลย่ี นวสั ดุปู

35

ขอ้ แนะนําเก่ียวกบั พืน้ ท่ีอนุบาลลกู ไก่ฟ้า
รองไดง้ า่ ย

-ควรวางกรงอนุบาลไวใ้ นอาคารหรอื ในทท่ี ไ่ี มม่ ลี มโกรก และมกี าร
ระบายอากาศดี

3.1.4 ต้อู บลกู ไก่ หรอื ต้เู กิดลกู ไก่

ข้อแนะนําเกี่ยวกบั ต้อู บลกู ไก่ หรือต้เู กิดลกู ไก่

ช่วงอายุ แรกเกดิ – 3 วนั

ลกั ษณะกรงตู้ ใชใ้ นกรณใี ชต้ ฟู้ ักไขไ่ ฟฟ้า และการใชแ้ มไ่ ก่
บา้ นฟัก ทต่ี อ้ งนําลกู ไก่มาอนุบาลเอง เป็นตทู้ ่ี
สามารถใหค้ วามอบอุ่น ในระยะขนยงั ไมแ่ หง้
ควรตดิ ตงั้ หลอดไฟอยา่ งน้อย 25 วตั ต์

รปู ภาพ 32 ต้กู กลกู นกแรกเกิด

36

http://www.chiangraifocus.com/forums/index.php?topic=166374.240

รปู ภาพ 33 ภาพตวั อย่างกรงเลี้ยงลกู ไก่

3.2 อปุ กรณ์การเลย้ี งไกฟ่ ้า

3.2.1 อุปกรณ์เกบ็ ไขแ่ ละเกบ็ รกั ษาไข่

แมไ่ กฟ่ ้าจะมกี ารวางไขเ่ ป็นชุด (CLUTCH) การเกบ็ ไขอ่ อกจากรงั จะกระตุน้ ให้
แมไ่ กฟ่ ้าวางไขช่ ดุ ใหมเ่ พม่ิ ซง่ึ จะตอ้ งนําไขไ่ ปฟักดว้ ยวธิ อิ น่ื เชน่ ใหแ้ มไ่ กบ่ า้ นฟัก หรอื
เขา้ ตฟู้ ักไขไ่ ฟฟ้า อุปกรณ์เกบ็ ไข่ และเกบ็ รกั ษาไขส่ ว่ นใหญ่ใชต้ ะกรา้ หรอื กลอ่ งปรู อง
ดว้ ยวสั ดอุ ่อนนุ่ม และเกบ็ รกั ษาไขโ่ ดยวางปลายดา้ นแหลมลงในถาดไขพ่ ลาสตกิ วาง
เอยี งระดบั 45 องศา หรอื ใชถ้ าดไขอ่ ตั โนมตั ิ ทส่ี ามารถกลบั ไขไ่ ดต้ ามเวลา

รปู ภาพ 34 ถาดกลบั ไข่อตั โนมตั ิ

37

3.2.2 อุปกรณ์การฟักไข่

-แบ่งออกเป็น 2 กรณี
• กรณใี ชแ้ มไ่ กบ่ า้ นฟัก
o ควรจดั เตรยี มแมไ่ ก่บา้ นทม่ี นี ิสยั ชอบฟักไข่ และควร
เตรยี มจาํ นวนแมไ่ ก่ใหเ้ พงี พอต่อจาํ นวนไขไ่ ก่ฟ้าทจ่ี ะ
ฟัก
o รงั วางไข่ สาํ หรบั วางไขใ่ หแ้ มไ่ ก่บา้ นฟัก อาจใชก้ ลอ่ ง
กระดาษ หรอื เขง่ ใบเลก็ หรอื ไมอ้ ดั ตเี ป็นกลอ่ ง ปรู อง
ดว้ ยวสั ดุ เชน่ ฟางขา้ ว หญา้ แหง้ หรอื ใบไมแ้ หง้
ภาพตวั อยา่ งการทาํ รงั ใหแ้ มไ่ ก่ฟักไข่

รปู ภาพ 35 http://www.xn--72c2azblnq3c2a1h6dtb.com/page/39/

รปู ภาพ 36 http://www.xn--72c2azblnq3c2a1h6dtb.com/page/38/

38

ภาพตวั อย่างการทาํ รงั ใหแ้ มไ่ ก่ฟักไข่

รปู ภาพ 37
http://www.kasetporpeang.com/forums/index.php?topic=128936.16

รปู ภาพ 38 รปู ภาพ 39 สวนสตั วเ์ ชียงใหม่
https://www.facebook.com/pg/GoodOrgani

cEgg/photos/?tab=album&album_id=31351
6359001434

39

• กรณใี ชต้ ูฟ้ ักไขไ่ ฟฟ้า
o ตฟู้ ักไขไ่ ฟฟ้า มหี ลายรปู แบบ เลอื กขนาดทพ่ี อดกี บั
จาํ นวนไขไ่ กฟ่ ้าทส่ี ามารถผลติ ไดใ้ นแต่ละปี และควร
เตรยี มความพรอ้ มของตฟู้ ัก กอ่ นเขา้ ส่ฤู ดกู ารวางไข่
ของแมไ่ กฟ่ ้า
o เครอ่ื งวดั อุณหภมู ิ และความชน้ื
o อุปกรณ์ส่องไข่ เพอ่ื ใชค้ ดั ไขไ่ มม่ เี ชอ้ื หรอื ไขต่ ายออก
o เครอ่ื งชงั่ อุปกรณ์วดั ขนาด สาํ หรบั การเกบ็ ขอ้ มลู
ต่างๆ
o แบบบนั ทกึ เพอ่ื เกบ็ ขอ้ มลู

รูปภาพ 40 ภาพตวั อยา่ งตฟู้ ักไขไ่ ฟฟ้า

40

3.2.3 เคร่อื งหมายและทท่ี าํ เครอ่ื งหมาย
ประจาํ ตวั

การทาํ ประวตั ไิ กฟ่ ้ามคี วามจาํ เป็นใน
การลดการเกดิ เลอื ดชดิ ของการเพาะขยายพนั ธุ์
ไกฟ่ ้า การตดิ เครอ่ื งหมายประจาํ ตวั ควรเรม่ิ ใส่
อุปกรณ์ตงั้ แต่เป็นลกู ไก่ฟ้า ส่วนใหญ่จะใชเ้ ป็น
หว่ งขาใชส้ ใี นการกาํ หนดเป็นหมายเลข
ประจาํ ตวั เมอ่ื ลกู ไกฟ่ ้าโตพอแลว้ จงึ ใสห่ ่วงขาทม่ี ี
เบอรป์ ระจาํ ตวั หรอื เครอ่ื งหมายตดิ ปีก

รูปภาพ 41
https://www.facebook.com/42482665
0960483/photos/rpp.4248266509604
83/660082840768195/?type=3&theat
er

รปู ภาพ 42
https://www.joom.com/th/products/15203383978

22571514-129-1-709-1344134062

41

3.2.4 ทใ่ี หน้ ้ําและทใ่ี หอ้ าหารลกู ไก่ฟ้า

-ใชข้ วดใหน้ ้ําไกท่ ม่ี ขี ายทวั่ ไป ขนาด 1 ลติ ร หรอื ใชถ้ ว้ ยน้ํา ตอ้ งไมล่ กึ เกนิ ไป
-ถาดอาหาร ใชถ้ าดแบนๆ ตน้ื ๆ

รูปภาพ 43 ขวดใหน้ ้ําไก่

รปู ภาพ 44 ภาชนะใส่อาหารลกู ไก่ http://www.theeratfeed.com/
42

http://www.xn--72c2azblnq3c2a1h6dtb.com/page/38/

รปู ภาพ 45 รางอาหารไก่ 1 - 4 รางอาหารสาํ หรบั ลกู ไก่ 5 - 7 รางอาหารสาํ หรบั ไกร่ นุ่
และพอ่ แมพ่ นั ธ์ุ

รปู ภาพ 46 ภาชนะใส่อาหารไก่ชนิ ดกระเบอื้ ง รปู ภาพ 47 ถงั อาหารไก่ชนิดแขวน
เคลือบสถานีเพาะเลี้ยงสตั วป์ ่ าดอยตงุ
HTTP://WWW.B2BTHAI.COM/

43

3.2.5 ทใ่ี หน้ ้ําและทใ่ี หอ้ าหารสาํ หรบั ไก่ฟ้าชว่ งเป็นไกร่ ่นุ และพ่อแมพ่ นั ธุ์
ไก่ฟ้าระยะเป็นไก่รนุ่ หรอื พอ่ แมพ่ นั ธใุ์ หใ้ ชข้ วดน้ําพลาสตกิ ลกั ษณะเดยี วกบั

ในระยะลกู ไกไ่ ด้ โดยเพม่ิ ขนาดความจุเป็นอยา่ งน้อย2 ลติ รขน้ึ กบั ปรมิ าณไกฟ่ ้าทเ่ี ลย้ี ง
ถาดใหอ้ าหารสามารถใชถ้ งั ใหอ้ าหารไก่พลาสตกิ แบบแขวนทม่ี ขี ายตาม

ทอ้ งตลาดทวั่ ไป หรอื ประยกุ ต์ใชภ้ าชนะอน่ื ๆได้ เชน่ ถว้ ยกระเบอ้ื งเคลอื บทม่ี ขี อบโคง้
เขา้ ดา้ นใน อาจมขี าตงั้ เสรมิ เน่ืองจากไกใ่ นช่วงอายนุ ้ี จะมขี นาดลาํ ตวั ใหญ่และมี
พฤตกิ รรมการคุย้ เขย่ี อาหารมาก ตอ้ งป้องกนั ภาชนะลม้ คว่าํ และการหกเสยี หายจาก
การคุย้ เขย่ี ของไก่ดว้ ย (ภาพท่ี 46, 47)

3.2.6 อปุ กรณ์การจบั และขนยา้ ยไก่ฟ้า

การจบั และการขนยา้ ยมคี วามจาํ เป็นเมอ่ื ไกม่ อี ายเุ พมิ่ ขน้ึ และการจบั ค่ผู สม
พนั ธุ์ นอกจากน้ี กรณพี บไกฟ่ ้าทอ่ี ยรู่ วมฝงู เจบ็ ป่วย ตอ้ งแยกเพอ่ื การรกั ษา การจบั
ไก่ฟ้าไมแ่ นะนําใหไ้ ล่ตอ้ นจบั ดว้ ยมอื เปลา่ เน่อื งจากไกฟ่ ้าเป็นสตั วต์ น่ื ตกใจงา่ ย อาจเกดิ
การบาดเจบ็ ได้ อุปกรณ์ทแ่ี นะนําใหใ้ ชจ้ ะเป็นสวงิ ดา้ มยาว ประมาณ 1 – 1.5 เมตร ถุง
จบั ควรทาํ จากผา้ ชนดิ ผวิ มนั ลน่ื จะชว่ ยลดอาการบาดเจบ็ หรอื ขนหางหลดุ รว่ งไดด้ ี

ชว่ งเวลาในการจบั หรอื เคลอ่ื นยา้ ย ควรเลอื กเวลาทอ่ี ากาศไมร่ อ้ นจดั จะชว่ ย
ลดความเครยี ดในการถกู จบั เชน่ ช่วงเชา้ หรอื ชว่ งเยน็ หรอื กลางคนื

กรงสาํ หรบั ขนยา้ ย แนะนําใหใ้ ชก้ ระเป๋ าสนุ ขั หรอื แมว ใสไ่ กฟ่ ้ากรงละ 1 ตวั
จะดกี ว่าใสร่ วมกนั หลายตวั เพอ่ื ลดความเสย่ี งในการทาํ รา้ ยกนั ภายในกลอ่ งขนยา้ ย ซง่ึ
อาจทาํ รา้ ยกนั ถงึ ตายได้ ในไก่ฟ้าบางสายพนั ธทุ์ ม่ี นี ิสยั ดรุ า้ ย เชน่ ไก่ฟ้าหลงั ขาว ไกฟ่ ้า
หน้าเขยี วเป็นตน้ หากจาํ เป็นตอ้ งใชก้ ลอ่ งพลาสตกิ ในการขนยา้ ย ควรมวี สั ดุรองพน้ื เชน่
ฟางขา้ ว หรอื กระสอบป่าน ไกฟ่ ้าจะสามารถยนื ไดส้ ะดวก และสบายมากกว่ากล่อง
พลาสตกิ ทไ่ี มม่ สี งิ่ ปรู อง

ช่วงเวลาในการขนยา้ ยตอ้ งเป็นชว่ งเวลาทอ่ี ากาศไมร่ อ้ นและควรเตรยี ม
อุปกรณ์พ่นน้ําฝอยใหไ้ กฟ่ ้าเป็นครงั้ คราวขณะขนยา้ ย การป้อนยาปฏชิ วี นะหรอื วติ ามนิ
รวมละลายน้ําใหไ้ ก่ฟ้าก่อนจบั และขนยา้ ย ช่วยลดความเครยี ดในการจบั และขนยา้ ยได้

44

รปู ที่ 48 อปุ กรณ์ที่ใช้ในการจบั และขนย้ายไก่ฟ้า
45

บทท่ี 4
อาหารและการให้อาหาร

อาหารหลกั ของสตั วป์ ีกในวงศไ์ กฟ่ ้า ไดแ้ ก่ เมลด็ พชื ต่างๆ ทร่ี ว่ งหลน่ ตาม
พน้ื ดนิ ใบไม้ ยอดอ่อน หน่ออ่อนของพชื ดอกไมบ้ างชนิด แมลง สตั วข์ นาดเลก็ และ
สตั วเ์ ลอ้ื ยคลานทม่ี ขี นาดเลก็ สามารถจกิ กนิ ได้ (วบิ ลู ยณ์ รงค,์ 2537) ตามปกตไิ กจ่ ะมี
อุณหภมู ใิ นรา่ งกายสงู กวา่ สตั วช์ นดิ อน่ื ๆ คอื มอี ุณหภมู ใิ นร่างกายประมาณ 105-109
องศาฟาเรนไฮด์ ไก่มกี ารเคลอ่ื นไหวอยตู่ ลอดเวลา มสี มรรถภาพการยอ่ ยอาหารเรว็
มาก ดงั นนั้ รา่ งกายจงึ คอ่ นขา้ งมคี วามรสู้ กึ ไวต่อการเปลย่ี นแปลงของอาหาร อาหารท่ี
ไกฟ่ ้ากนิ จะประกอบไปดว้ ยคารโ์ บไฮเดรต โปรตนี ไขมนั แร่ธาตุ วติ ามนิ และน้ํา ซง่ึ ใน
ธรรมชาตแิ ลว้ ไกฟ่ ้าจะรตู้ วั เองวา่ ตอ้ งการสารอาหารต่างๆต่อวนั เทา่ ไรทจ่ี ะทาํ ให้
รา่ งกายดาํ รงชวี ติ และสบื พนั ธุใ์ นธรรมชาตไิ ด้ แต่ในสภาพกรงเลย้ี งไกฟ่ ้าไมส่ ามารถท่ี
จะคน้ หาอาหารเหลา่ นนั้ ไดต้ ามใจชอบ ดงั นนั้ การเลย้ี งไก่ฟ้าจงึ ควรคาํ นึงถงึ คณุ ค่า
อาหารทไ่ี ก่ฟ้าจะไดร้ บั ว่ามคี ณุ คา่ ครบถว้ นหรอื เพยี งพอต่อความตอ้ งการของไกฟ่ ้า
หรอื ไม่

ปัจจบุ นั การเพาะเลย้ี งไก่ฟ้าหลายแห่งมกั จะใชอ้ าหารสาํ เรจ็ รปู ของไก่ไขห่ รอื
ไกเ่ น้ือทม่ี จี าํ หน่ายตามทอ้ งตลาดทวั่ ไป โดยเลอื กใชต้ ามช่วงอายขุ องไกท่ ร่ี ะบุไว้ แต่
จากงานวจิ ยั พบว่าคุณค่าทางอาหารของอาหารสาํ เรจ็ รปู สว่ นใหญ่ไมส่ อดคลอ้ งกบั ระดบั
ความตอ้ งการของไกฟ่ ้า (แสนโภชน์, 2541)

อาหารเลี้ยงไกฟ่ ้า แบง่ ออกเป็น 4 ประเภท
1.อาหารสาํ เรจ็ รปู นยิ มใชอ้ าหารไกเ่ น้ือ หรอื ไก่ไข่ เน่อื งจากสะดวก มขี าย
ทวั่ ไป
2.อาหารจาํ พวกเมลด็ พชื เป็นอาหารประเภทใหพ้ ลงั งาน ไดแ้ ก่ พวกเมลด็
พชื ต่างๆ เชน่ ถวั่ เขยี ว ขา้ วโพด ขา้ วฟ่าง ขา้ วกลอ้ ง ขา้ วเปลอื ก หรอื ใชอ้ าหารเลย้ี ง
นกเขาสาํ เรจ็ รปู ผสมรวมกบั อาหารสาํ เรจ็ รปู ในอตั ราสว่ น 1:1 หรอื 1:2

46

3.อาหารเสรมิ เป็นอาหารจาํ พวกโปรตนี จากสตั ว์ ไดแ้ ก่ หนอนนก ปลวก
จง้ิ หรดี ตกั้ แตน ไขม่ ด เป็นตน้ และเป็นอาหารจาํ พวกผลไมส้ กุ ไดแ้ ก่ กลว้ ย มะละกอ
แตงโม หรอื หญา้ ขน อาหารประเภทน้ีไกฟ่ ้าจะชอบมาก ปกตจิ ะเสรมิ ในระยะลกู ไก่และ
ในฤดสู บื พนั ธุ์ เพอ่ื ใหไ้ กฟ่ ้ากระชุ่มกระชวย คลายเครยี ด แต่ไมค่ วรเสรมิ มากเกนิ ไป
เพราะจะทาํ ใหไ้ มย่ อมกนิ อาหารชนดิ อ่นื เชน่ หนอนนก ไมค่ วรใหเ้ กนิ วนั ละ 8 - 10 ตวั /
ไก่/วนั หรอื อาจเสรมิ ใหส้ ปั ดาหล์ ะ 1 - 2 ครงั้

รปู ภาพ 49 https://www.technologychaoban.com/bullet-news-
today/article_81540

รปู ภาพ 50 https://www.greenpeace.org/thailand/story/2578/chicken-fe4e7ding/

4.วติ ามินและแรธ าตุ เชน แคลเซียม เสริมเมอื่ พบไขของไกฟามีเปลอื กบาง,
วติ ามินรวมละลายนา้ํ ควรให 1-2 ครง้ั ตอ สัปดาห หรือใหชวงอากาศเปลย่ี นแปลง และกอน
จับยา ยกรง นอกจากน้ี ควรใหว ติ ามนิ รวมละลายนา้ํ ในลกู ไกฟาตลอดระยะกกไฟ ชว งอายุ
ประมาณ 5 สปั ดาห (บญุ สนอง ส' , 2538)

อาหารสําหรบั ใชเ ลี้ยงไกฟ าควรจะมีระดบั โปรตนี ตามชวงอายุ ดังตอ ไปนี้

ช่วงอายุ ระดบั โปรตีนในอาหาร
ลูกไก่ฟ้ า 20-24%

ไก่ฟ้ าช่วงเป็ นไก่รุ่น 15-16%

ไก่ฟ้าพ่อ-แม่พนั ธ์ุ 16-18%

การใชอาหารควรใหระดบั โปรตนี ถกู ตองกับความตอ งการของไกฟ า ในชวงอายุ
ตางๆ เพราะหากใหอาหารทีม่ รี ะดับโปรตีนสงู เกินไปในไกรนุ หรอื พอ แมพนั ธจุ ะเปนการ
สนิ้ เปลืองโดยใชเหตุ อาหารทม่ี ีโปรตนี สงู จะมีราคาแพงกวา หรอื หากใชอาหารทมี่ รี ะดบั
โปรตนี ตํา่ เกินไปกับลูกไกฟ า ไกฟ า อาจมีการผดิ ปกตใิ นการเจริญเตบิ โต โตชา หรือมอี ัตราการ
ตายระยะแรกเกดิ สงู

ปรมิ าณการใหอาหารทส่ี มั พันธก ับความตอ งการของไกฟ า เปนอกี ปจ จัยที่สง ผล
ถึงสุขภาพของไกฟา โดยไกฟา สายพนั ธขุ นาดใหญ จะกนิ อาหารมากกวา ไกฟ าสายพนั ธขุ นาด
เลก็ และไกฟ า เพศผจู ะกนิ อาหารมากกวา เพศเมีย เนอ่ื งจากมีขนาดใหญก วา นอกจากนี้
ลกั ษณะของสภาพอากาศจะมผี ลกระทบตอ ปรมิ าณการกนิ อาหารของไกฟา อกี ดว ย จาก
การศกึ ษาของ สมพงค และคณะ (2548) เก่ียวกบั ปริมาณการกนิ ไดข องอาหารสาํ เรจ็ รูปของ
ไกฟ าบางชนดิ ทําใหทราบถงึ คาเฉลยี่ ของปริมาณการกินอาหารสําเรจ็ รูปตอตวั ตอวนั ของ
ไกฟา บางชนิด ดงั นี้

48

สายพนั ธ์ไุ ก่ฟ้า ปริมาณการกินเฉลี่ย (g/ตวั /วนั ) %การกินต่อนํ้าหนักตวั
110.13 2.08
นกยงู ไทย 46.00 3.31
ไก่ฟ้าหลงั ขาวธรรมดา 43.12 3.31
ไกฟ่ ้าหลงั ขาวจนั ทบรู 35.00 2.9
ไกฟ่ ้าพญาลอ 48.03 3.77
ไกฟ่ ้าหลงั เทาแข้งแดง 33.28 3.75
ไก่ป่ าตุ้มหแู ดง 23.08 3.94
นกแวน่ สีเทา

49

บทท่ี 5
การเพาะขยายพนั ธแ์ุ ละการฟักไข่

5.1 การคดั เลือกพอ่ แม่พนั ธไ์ุ กฟ่ ้า
ก่อนทจ่ี ะเรมิ่ ตน้ การเพาะเลย้ี งไกฟ่ ้า จาํ เป็นตอ้ งทาํ ความรจู้ กั สายพนั ธไุ์ ก่ฟ้า

รวมทงั้ อุปนสิ ยั และพฤตกิ รรมต่างๆ ของไกฟ่ ้าแต่ละชนดิ โดยศกึ ษาจากรายละเอยี ดได้
จากชนดิ พนั ธไุ์ ก่ฟ้า (บทท่ี 1) การคดั เลอื กพอ่ แมพ่ นั ธุไ์ กฟ่ ้าควรพจิ ารณาดงั ต่อไปน้ี

• ไก่ฟ้าพ่อ แมพ่ นั ธุค์ วรเป็นสายพนั ธุแ์ ท้ มลี กั ษณะรปู ร่าง สสี นั ตรงตามสาย
พนั ธุ์

• ประเมนิ สขุ ภาพ และลกั ษณะภายนอก เช่น มสี สี นั สวยสด ขนเป็นมนั
ดวงตาสดใส แขง้ ขาและน้ิวเทา้ ไมบ่ ดิ งอ เดนิ วง่ิ เป็นปกติ มรี ่างกาย
สมบรู ณ์ แขง็ แรง

• ตรวจสอบสายเลอื ด และประวตั ขิ องครอบครวั เพอ่ื หลกี เลย่ี งพ่อแมพ่ นั ธุ์
ทม่ี าจากเครอื ญาตกิ นั เพอ่ื ป้องกนั การผสมเลอื ดชดิ ซง่ึ จะเกดิ ปัญหาในรนุ่
ต่อๆ ไป เชน่ ทาํ ใหไ้ ดไ้ ขท่ ไ่ี มม่ เี ชอ้ื ไขเ่ ชอ้ื ตายหรอื ตายโคมงา่ ย ลกู ไก่ทเ่ี กดิ
มาอ่อนแอ เลย้ี งรอดยาก เป็นตน้

5.2 ขนั้ ตอนการเตรียมพ่อ แมพ่ นั ธ์ไุ ก่ฟ้าและการจบั คู่
• คดั เลอื กพอ่ แมพ่ นั ธุ์ เพศเมยี สามารถเป็นแมพ่ นั ธุ์ ไดต้ งั้ แต่อายุ 2 ปี เพศผู้
จะโตชา้ กวา่ ประมาณ 1 ปี จงึ จะเลอื กเพศผทู้ ม่ี อี ายมุ ากกวา่ เพศเมยี 1 ปี
และพอ่ แมพ่ นั ธุ์ จะตอ้ งไมม่ คี วามสมั พนั ธุท์ างสายเลอื ด เพอ่ื ลดปัญหาการ
เกดิ ภาวะเลอื ดชดิ
• เตรยี มการดา้ นสขุ ภาพ ประกอบดว้ ย การถ่ายพยาธภิ ายนอก การ
ตรวจสอบประวตั วิ คั ซนี การเสรมิ ดว้ ยวติ ามนิ ละลายน้ํา ใชส้ ตู รอาหาร

50