แบบฝึกหัดไทย ป.3

บทท่ี คาท่ใี ช้ ฤ ฤๅ
10

คาท่ีใช้ ฤ จะอา่ นออกเสียงได้ ๓ ลักษณะ ดังน้ี

1. ฤ อยหู่ นา้ พยางคห์ รือคา อ่านออกเสียง รึ เชน่
ฤดี อ่านว่า รึ - ดี (หมายถงึ ใจ)

2. ฤ อยูห่ ลังพยญั ชนะ ค น พ ม ห อ่านออกเสยี ง รึ เช่น
นฤมล อา่ นวา่ นะ - รึ – มน (หมายถงึ นาง ความไม่มีมลทิน)

พฤตกิ รรม อา่ นว่า พรึด - ติ – (หมายถึง การกระทาหรอื อาการท่ี
กา แสดงออก)

หฤโหด อ่านว่า หะ - รึ – โหด (หมายถึง ใจรา้ ย)

3. ฤ อยหู่ ลงั พยญั ชนะ ก ต ท ป ศ ส อ่านออกเสยี ง ริ เช่น

ทฤษฎี อ่านวา่ ทรดิ - สะ – ดี (หมายถงึ การเห็น ลกั ษณะทค่ี ิด
ตามหลักวิชา)

ปฤจฉา อ่านวา่ ปริด – ฉา (หมายถึง คาถาม)
ศฤงคาร อ่านวา่ สะ - หรงิ - คาน (หมายถงึ ส่งิ ใหเ้ กดิ ความรัก)

4. ฤ อยหู่ นา้ ก อา่ นออกเสยี ง เรอ มี ๑ คา คือ

ฤกษ์ อา่ นวา่ เรกิ (หมายถงึ เวลาที่กาหนด กลมุ่ ดาวท่ีแผ่รังสี
ออกมารอบตวั )

คาทีใ่ ช้ ฤๅ จะอา่ นออกเสียง รือ เชน่ 51
ฤาษี อา่ นว่า รือ - สี (หมายถงึ นกั บวชพวกหน่งึ

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ช้ัน…………….เลขท่ี………….
กจิ กรรมที่ ๑

คาชี้แจง : เขยี นเครอื่ งหมาย หนา้ คาอา่ นท่ถี กู ต้อง แล้วฝกึ อ่านออกเสยี ง

1. ฤทธิ์ ริด เริก

๒. ฤดู เรอ - ดู รึ - ดู

๓. นฤเบศ นะ - ริ - เบด นะ - รึ - เบด

๔. กฤตยา กรดิ - ตะ - ยา กรดึ - ตะ - ยา

๕. พฤศจกิ ายน พรดิ - สะ - จิ - กา - ยน พรึด - สะ - จิ - กา - ยน

ฝึกอ่านออกเสียง
กนั เถอะ

52

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ช้นั …………….เลขที่………….

กิจกรรมท่ี 2

คาช้แี จง : เขียนคาอา่ นจากคาที่กาหนดให้ต่อไปนี้ พรอ้ มท้ังฝกึ อ่านออกเสยี ง

คา คาอา่ น

๑. มฤตยู ___ม_ะ_-_ร_ึด_-ต__ะ_-ย_ู ______________________

๒. นฤคหิต ___________________________________

๓. ฤกษ์ _________________________________

๔. พฤกษา _________________________________

๕. กฤช _________________________________

๖. ฤคเวช _________________________________

๗. หฤทัย __________________________________

๘. พฤหสั บดี ___________________________________

๙. ฤๅษี _________________________________

๑๐. กฤษณา __________________________________

53

ช่ือ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

กจิ กรรมท่ี 3

คาช้ีแจง : นาคาทก่ี าหนดให้เตมิ ลงในชอ่ งว่างใหไ้ ด้ใจความสมบูรณ์

พฤติกรรม คฤหาสน์ พฤษภาคม

วกิ ฤต นฤคหิต

1. การเมืองของประเทศไทยกาลงั อยู่ในขัน้ _____ว_กิ__ฤ_ต________________
๒. คนรวยๆ มกั สรา้ ง_________________________________หลงั ใหญ่โต

๓. เครื่องหมาย ˚ เรียกว่า หยาดนา้ คา้ ง หรอื ________________________

๔. วนั ท่ี ๑ _________________________ของทุกปเี ปน็ วันแรงงานแห่งชาติ

๕. คนกลุม่ นั้นมี______________ที่น่าสงสัย เพราะพวกเขายืนทาลับๆ ล่อๆ
อยเู่ ป็นเวลานาน

54

ชือ่ ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาชี้แจง : กากบาททับข้อท่เี ปน็ คาตอบทถี่ ูกตอ้ ง

๑. ฤ อยหู่ ลงั พยัญชนะ ต ออกเสียงอะไร ๖. คาวา่ “ฤๅษ”ี อา่ นว่าอย่างไร
ก. ริ ข. รึ
ค. เรอ ง. รี ก. รึ – สี ข. รอื – สี

ค. ริ – สี ง. เรกิ – สี

๒. “ฤบังควร” จากคาวา่ ฤ หมายความวา่ ๗. “พรึก – สา” เขยี นเปน็ คาไดต้ ามขอ้ ได้

อยา่ งไน ก. พรึกษา ข. พฤรษา

ก. ไม่ ข. ก็ ค. พรฤษา ง. พฤกษา

ค. อะไร ง. ได้

๓. ฤ ในขอ้ ใดอ่านออกเสียง รึ ๘. ข้อใดไมไ่ ด้มคี วามหมายวา่ “ใจ”

ก. หฤโหด ข. ทฤษฏี ก. ฤทัย ข. ฤดี

ค. กฤตยา ง. ศฤงคาร ค. ฤชา ง. หฤทัย

๔. คาว่า “ฤกษ”์ อ่านว่าอยา่ งไร ๙. คาวา่ “มฤตยู” อา่ นวา่ อยา่ งไร
ก. รกึ ข. รกิ ก. มะ – รึ – ตะ – ยู
ค. รกี ง. เรกิ ข. มะ – รึด – ตะ – ยู
ค. มะ – ริ – ตะ – ยู
๕. “นะ – รึ – เบด” เขียนเปน็ คาได้ตามข้อ ง. มะ – ริด – ตะ – ยู

ใด ๑๐. “เดือน____________มี ๓๐ วัน” ควร

ก. นฤเบศ ข. นฤเบศร เตมิ คาใดลงในช่องว่าง

ค. นฤเบร ง. นฤเบศวร ก. พฤหัสบดี ข. พฤษภาคม

ค. พฤศจิกายน ง.

ธันวาคม

55

บทที่ คาทใี่ ช้ บัน บรร
11

บนั บรร ใชเ้ ขียนเป็นพยางคห์ น้าของคา

คาที่ใช้ บัน มี ๕ คา คอื บนั ดาล บันได บันทึก บนั เทงิ
บันลอื ดังบทร้อยกรอง

บนั ดาลลงบนั ได บนั ทกึ ใหด้ ูจงดี
รื่นเรงิ บันเทงิ มี เสยี งบนั ลอื สนั่นดัง

คาทใ่ี ช้ บรร (อา่ นออกเสยี ง บนั ) มีหลายคา เช่น

บรรเจิด บรรจง บรรจุ บรรลุ
บรรทัด บรรทม บรรดา บรรเทา
บรรทุก บรรลัย บรรยาย บรรพชติ

56

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ช้ัน…………….เลขท่ี………….
กจิ กรรมที่ ๑

คาชแ้ี จง : เขยี นวงกลมลอ้ มรอบคาทเี่ ขยี นผดิ แล้วเขียนใหม่ให้ถูกต้อง

บนั จุ บันได บรรเลง

บรรดา บนั ทดั

บนั เทิง บรรทกึ บันลือ

บันจบ บรรดาล

เขยี นคาใหมใ่ ห้ถูกตอ้ ง

___บ_นั_จ_ุ _ค_ำ_ท_่ถี กู_ต_อ้_ง_ค_อื _บ_ร_ร_จ_ุ __________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________

57

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ช้นั …………….เลขท่ี………….
กจิ กรรมที่ 2

คาชแี้ จง : เขียนคาจากคาอา่ นต่อไปนี้

คาอ่าน คา

๑. บนั - ลุ บรรลุ
๒. บัน - ดาน
๓. บนั - ยาย
๔. บนั - ทุก
๕. บัน - ลือ
๖. บนั - เทิง
๗. บัน - พะ - ชา
๘. บนั - ยา - กาด
๙. บนั - นา - การ
๑๐. บนั - นา - นุ - กรม

58

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชั้น…………….เลขที่………….

กิจกรรมที่ 3
คาชแ้ี จง : นาคาทีก่ าหนดใหเ้ ตมิ ลงในช่องวา่ งให้ไดใ้ จความสมบรู ณ์

บรรณารกั ษ์ บรรยากาศ บรรณานุกรม

บรรพบรุ ุษ บรรพชา

1. บญั ชีรายช่ือหนงั สือทใี่ ช้ประกอบการค้นคว้าเรียกวา่ ___บ_ร_ร_ณ__า_น_กุ _ร_ม______
๒. ในชว่ งปิดเทอม โรงเรยี นในจงั หวัดร่วมกันจัดกิจกรรม___________สามเณร
๓. __________________________คอื ผทู้ ่ีบริหารแลกดาเนนิ งานในห้องสมุด
๔. ในสวนสาธารณะม_ี ________________________________ท่รี ่มรนื่ มาก
๕. ___________ของไทยไดป้ กป้องบา้ นเมืองจนทาให้เรามีชาติมาจนถึงทุกวันนี้

59

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ช้นั …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาชแ้ี จง : กากบาททบั ขอ้ ทเี่ ป็นคาตอบท่ีถกู ต้อง

๑. ข้อใดเขียนถูกต้อง ข. บนั ดา ๗. “มสี ลึงพงึ _________ใหค้ รบบาท
ก. บรรเทิง ง. บนั ทึก อย่าใหข้ าดสง่ิ ของตอ้ งประสงค์
ค. บันลอื เมอ่ื มีนอ้ ยใช้น้อยคอ่ ย________
อย่าจา่ ยลงให้มากจะยากนาน”
๒. “บนั – ไล” เขียนเปน็ คาไดต้ ามข้อใด
ควรเตมิ คาใดลงในช่องวา่ ง
ก. บันไล ข. บันลยั ก. บรรจบ บรรจง
ข. บรรจุ บรรจบ
ค. บรรไบ ง. บรรลยั ค. บรรจง บรรจุ
ง. บรรเจิด บรรจง
๓. ขอ้ ใดเขียนผิด ข. บนั ทม
ก. บันดาล ง. บันเทิง ๘. “น้องกินยาธาตนุ า้ แดงเพื่อ____อาการ
ค. บันได

๔. คาในข้อใดหมายถงึ “ภูเขา” ปวดท้อง” ควรเติมคาใดลงในช่องว่าง

ก. บรรพ ข. บรรณ ก. บรรเทา ข. บรรยาย

ค. บรรพต ง. บรรยง ค. บรรลัย ง. บรรเลง

๕. “บนั – ดา – สกั ” เขียนเปน็ คาได้ตาม ๙. ขอ้ ใดเขียนผดิ ข. บรรนานุกรม
ก. บรรณาการ ง. บรรณาธิการ
ข้อใด ค. บรรณารกั ษ์

ก. บรรดาสัก ข. บันดาสกั

ค. บรรดาศักด์ิ ง. บันดาศักดิ์ ๑๐. ขอ้ ใดหมายถึง “นักบวชใน

๖. คาในขอ้ ใดหมายถึง “วางหรอื ใส่ลงไป” พระพุทธศาสนา”

ก. บรรทัด ข. บรรทกุ ก. บรรพชติ ข. บรรพชา

ค. บรรเทา ง. บรรทม ค. บรรดาศักดิ์ ง. บรรณารกั ษ์

60

บทท่ี ชนิดของคา 1 (คานาม)
12

คาในภาษาไทย มีทง้ั หมด 7 ชนิด คอื

๑. คานาม ๒. คาสรรพนาม ๓. คากริยา ๔. คาวิเศษณ์
๕. คาบพุ บท ๖. คาสันธาน ๗.คาอทุ าน

คานาม คอื คาทใี่ ช้เรียกชอื่ คน สตั ว์ ส่งิ ของ สถานที่
 คานามทีใ่ ชเ้ รียกชอ่ื คน เช่น

เดก็ หญิงน้าตาล เด็กชายอาทติ ย์ นายกลา้ หาญ พ่อ แม่
 คานามทใ่ี ชเ้ รียกชอื่ สตั ว์ เช่น

สนุ ัข แมว ชา้ ง มา้ สงิ โต เสือ จระเข้
 คานามท่ีใชเ้ รยี กช่อื ส่งิ ของ เช่น

กระเปา๋ ไม้บรรทดั ดนิ สอ ยางลบ หนงั สือ
 คานามทใี่ ชเ้ รียกช่ือสถานท่ี เชน่

โรงเรียน ตลาดนดั สนามหลวง เชยี งใหม่

หนา้ ทข่ี องคานามในประโยค มีดังน้ี

๑. ทาหนา้ ทเี่ ป็นประธานของประโยค มีดงั นี้

วนั ดีไปตลาด กระตา่ ยกาลงั ว่งิ เลน่

ยางลบอยบู่ นโตะ๊ เกาะเกร็ดอยใู่ นจังหวัดนนทบรุ ี

๒. ทาหนา้ ทเ่ี ปน็ กรรมของประโยค เชน่

พอ่ ซ้อื กระเป๋า น้องเลี้ยงสุนัข

คณุ ครกู าลงั รับประทานอาหาร ยายไปวดั

61

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ช้ัน…………….เลขท่ี………….

กจิ กรรมที่ ๑

คาชีแ้ จง : เขียนเครือ่ งหมาย หนา้ คาท่ีเปน็ คานาม และเขียนเครือ่ งหมาย 
หนา้ คาทีไ่ มใ่ ช่คานาม

๑. ดอกส้ม ๖. อา่ นเขยี น

๒. ว่ิงเตน้ ๗. สุนทรภู่
๓. อะไรกนั ๘. นอนหลับ

๔. วัดภูเขาทอง ๙. หม้อหงุ ข้าว

๕. แมบ่ ้าน ๑๐. กระทรวงศึกษาธิการ

กิจกรรมที่ 2

คาช้แี จง : พิจารณาคาทีก่ าหนดใหว้ ่าเป็นคานามชนิดใด แลว้ นาไปเตมิ ในชอ่ งว่าง
ใหถ้ ูกต้อง

หมูป่า รถไฟฟ้า ถนนเพชรเกษม นางพยาบาล

ปา้ แดง หนูตะเภา ห้างสรรพสินคา้ กล่องกระดาษ

ผ้าเชด็ หน้า มดตะนอย สุพรรณบรุ ี นอ้ งเนย

62

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

คานามทใ่ี ชเ้ รยี กชอื่ คน คานามทีใ่ ชเ้ รียกชอ่ื สตั ว์
_____น_า_ง_พ_ย_า_บ_า_ล______ ___________________
___________________ ___________________
___________________ ___________________
___________________ ___________________

คานามทใ่ี ชเ้ รียกช่อื สง่ิ ของ คานามท่ใี ชเ้ รียกช่อื สถานท่ี
___________________ ___________________
___________________ ___________________
___________________ ___________________
___________________ ___________________

63

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขที่………….

กิจกรรมที่ 3

คาช้แี จง : พจิ ารณาประโยคทก่ี าหนดใหแ้ ลว้ เขียนแยกคานามทท่ี าหนา้ ท่ีประธานและคานามที่ทา
หนา้ ท่ีกรรม

ประโยค คานามทท่ี าหนา้ ที่ คานามทที่ าหนา้ ที่

ประธาน กรรม

๑. ป้านอ้ ยกินส้มตา ป้าน้อย ส้มตา
๒. นทั เตะฟตุ บอล
๓. หมแี พนดา้ กาลังหิว
๔. น้องเย็บกระดุม

๕. หนังสอื ขาด

๖. มะปรางเรียนราไทย

๗. หนนู ้อยหมวกแดงเรียกคณุ ยาย

๘. ยามเปิดวิทยุ

๙. แม่ถอื โทรศัพท์

๑๐. ผีเส้ือตอมดอกไม้

64

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ชนั้ …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาชี้แจง : กากบาททบั ขอ้ ทีเ่ ป็นคาตอบที่ถกู ต้อง

๑. ขอ้ ใดเปน็ คานามท่ีใช้เรยี กชือ่ คน ๗. กรรมของประโยคใดเป็นคานามทใ่ี ช้
ก. แมวสามสี ข. รถประจาทาง
ค. เบริ ด์ ธงไชย ง. นาฬิกาสายหนงั เรียกชอ่ื สัตว์

ก. ลิงกนิ กล้วย ข. วัวกนิ หญ้า

๒. ข้อใดไมใ่ ช่คานาม ค. นกกนิ หนอน ง. ช้างกนิ ออ้ ย

ก. อยา่ งไรก็ดี ข. เสือดาว ๘. “ธนาคารกสกิ รไทยหว่ งใยดแู ลคุณ”

ค. ซาลาเปา ง. ดอยตุง คานามที่ปรากฏในประโยคเปน็ คานามชนดิ

ใด

๓. ข้อใดเป็นคานามทใ่ี ช้เรยี กชอ่ื สถานท่ี ก. คานามท่ีใช้เรยี กชอ่ื คน
ก. น้าตกไทรโยก ข. กระดานชนวน
ค. ส้มสายน้าผึง้ ง. ผ้วู า่ ราชการ ข. คานามที่ใชเ้ รยี กช่ือสัตว์

ค. คานามทีใ่ ช้เรียกชือ่ สง่ิ ของ

ง. คานามท่ใี ช้เรียกชอ่ื สถานท่ี

๔. ข้อใดไม่ใช่คานามเรียกช่ือสัตว์ ๙. ขอ้ ใดเป็นคานามทใ่ี ชเ้ รยี กชอ่ื สัตว์และ

ก. หนตู ะเภา ข. นกเค้าแมว สงิ่ ของตามลาดับ

ค. อกี ัวน่า ง. สวนสนุก ก. เลยี งผา ตะกร้า

ข. ชะมด นายแพทย์

๕. “ณเดชนก์ นิ มะม่วงกบั น้าปลาหวาน” ค. แกว้ นา้ หมาปา่

คานามทที่ าหนา้ ท่ีประธานของประโยคคอื ง. เกาะเต่า ลิ้นชัก

ข้อใด ๑๐. ข้อใดเปน็ ประโยคที่มที ง้ั คานามที่ใช้

ก. ณเดชน์ ข. กนิ เรียกชื่อคนและสถานที่

ค. มะมว่ ง ง. น้าปลาหวาน ก. ชะนีห้อยโหนตน้ ไม้

๖. “พี่แกว้ กบั น้องกล้าป่นั จักรยาน” คานาม ข. แป้งรา่ ไปเทย่ี วหัวหนิ

ท่ีทาหนา้ ทก่ี รรมของประโยคคอื ขอ้ ใด ค. เจา้ ดา่ งเหา่ คนแปลกหน้า

ก. พีแ่ ก้ว ข. นอ้ งกลา้ ง. น้าตหี๋ ยบิ กระเปา๋ เงนิ

ค. ป่ัน ง. จักรยาน 65

บทที่ ชนดิ ของคา 2 (คานามสรรพนาม)
13

คาสรรพนาม คอื คาที่ใชแ้ ทนคานามเพอ่ื ไมใ่ ห้กล่าวคานามนน้ั ซา้ อกี เช่น

คาสรรพนามทใี่ ช้เรียกแทนช่ือคน

เรียกแทนตัวผู้พดู เช่น เรียกแทนตัวผูฟ้ ังหรือผู้ทพ่ี ดู เรียกแทนผ้ทู ่ีถกู กล่าวถงึ
ด้วย เชน่ เชน่
ฉัน กระผม
ดฉิ ัน หนู คุณ เขา คณุ
ผม เรา
เธอ เธอ ทา่ น

ทา่ น

คาสรรพนามทใ่ี ช้เรียกแทนสัตวแ์ ละส่งิ ของ เชน่ มนั

หน้าทีข่ องคาสรรพนามในประโยค มีดังน้ี

๑. ทาหนา้ ทป่ี ระธานของประโยค เช่น

ฉันชอบเรียนหนงั สือ เธอกาลงั เดนิ มา

เขาฟังเพลงลกู ทุง่ มนั อยูใ่ ตโ้ ตะ๊

๒. ทาหนา้ ทีก่ รรมของประโยค เชน่

ฉันรกั คุณ พอ่ ไปหาท่าน

ครตู ีฉนั น้องน้อยร้องเรียกเขา

66

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขท่ี………….

กิจกรรมที่ ๑

คาช้แี จง : วงกลมลอ้ มรอบคาทีเ่ ป็นสรรพนาม ขา้ พเจา้ รา้ น
งาม
อาตมา กิน
ท่าน มด เลา่

กระผม โยม
เธอ

กิจกรรมท่ี 2
คาชี้แจง : เขียนคาสรรพนามลงในช่องว่างเพื่อใหไ้ ดใ้ จความสมบูรณ์

๑. เกล้าพูดว่า “คณุ แมค่ รับ วนั น_้ี ____ผ_ม______ขอไปเท่ยี วกบั เพ่ือนนะครับ”
๒. ส้มโอพูดว่า “เจา้ เหมยี วกาลังเดินมา ____________คาบปลาตวั โตมาดว้ ย”
๓. ป๋อพดู ว่า “เอ๋ พรงุ่ น้ี________________________ไปทาบุญท่ีวดั กนั นะ”
๔. แหวนพูดวา่ “หวาน เมอื่ วาน________________แต่งตัวสวยมากเลยจะ้ ”
๕. ญาญา่ พูดว่า “วันศกุ ร์ฉนั จะไปหาคุณยาย เพราะ_________อยากเจอฉนั ”

67

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชั้น…………….เลขที่………….

กิจกรรมที่ 3

คาชีแ้ จง : พจิ ารณาประโยคทีก่ าหนดให้ แล้วเขยี นแยกสรรพนามทท่ี าหนา้ ท่ีประธานและสรรพ
นามทีท่ าหน้าที่กรรมของประโยคนั้น

ประโยค สรรพนามที่ทา สรรพนามที่ทา
หนา้ ท่ปี ระธาน หนา้ ท่กี รรม

๑. เขาเดินมาหาฉนั เขา ฉัน
๒. เธอกาลงั กนิ มะม่วงสกุ
๓. หมอดแู ลเขา
๔. กระผมขอโทษครับ

๕. แมวสดี ่างกาลังมองมาทีฉ่ ัน

๖. ดิฉันจะเดินไปธนาคารค่ะ

๗. มันอยใู่ กลๆ้ กบั แกว้ นา้

๘. เขาบอกรักเธอ

๙. ทา่ นมาเปิดงาน

๑๐. มันไตข่ ึ้นไปบนเสาไฟฟ้า

68

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชั้น…………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาชแ้ี จง : กากบาททับขอ้ ทเ่ี ป็นคาตอบทถี่ กู ตอ้ ง

๑. ข้อใดเปน็ สรรพนาม ๗. เจ้าอาวาสพูดว่า “__________

ก. ตายาย ข. ดิฉนั ขอขอบคุณญาติโยมทง้ั หลายท่ีมาร่วมกนั

ค. ถ้วยชาม ง. เขากวาง ทาบญุ ” ควรเตมิ คาใดลงในชอ่ งว่าง

๒. “ผมยอ้ มผมสนี า้ ตาล” คาใดทาหน้าท่ี ก. กระผม ข. อาตมา

เป็นคาสรรพนาม ค. ข้าพเจ้า ง. พวกเรา

ก. ผม คาที่ ๑ ข. ผม คาท่ี ๒ ๘. คาว่า “เธอ” ในขอ้ ใดเปน็ สรรพนามทที่ า

ค. ย้อม ง. สนี า้ ตาล หนา้ ทีก่ รรมของประโยค

๓. ขอ้ ใดไมใ่ ช่คาสรรพนาม ก. เธอร้องเพลงเพราะมากๆ

ก. เธอ ข. ท่าน ข. เธอเดินมากับเขา

ค. ด่าง ง. เขา ค. วนั นเี้ ธอใสเ่ สอื้ สีขาว

ง. ฉนั ชอบเธอ

๔. ข้อใดเปน็ สรรพนามแทนตัวผู้พูด ๙. “ดฉิ ันเดมิ ไปหาเขาทต่ี ลาดนา้ ” สรรพ
ก. หนู ข. เขา
ค. มนั ง. คุณ นามทท่ี าหน้าที่ประธานของประโยคคอื ขอ้

ใด

ก. ดิฉนั ข. เขา

๕. “ทา่ นคะ คุณวนิ ยั มาแลว้ คะ่ ” คาทขี่ ดี ค. ดฉิ นั เขา ง. ตลาดน้า

เสน้ ใตห้ มายถึงใคร ๑๐. ขอ้ ใดมคี าสรรพนามทีท่ าหนา้ ที่

ก. ผพู้ ูด ข. ผู้ฟงั ประธานและกรรมของประโยค

ค. ผูถ้ ูกกล่าวถงึ ง. ผ้อู ่นื ก. เขาไปกินขา้ วกับแก้วตา

๖. “นกแกว้ พดู ได้ __________กาลงั ร้อง ข. ทา่ นเปดิ ประตเู ขา้ มา

เรียกเจ้าของ” ควรเตมิ สรรพนามคาใดลงใน ค. ฉันไม่ชอบเธอนะ

ช่องวา่ ง ง. คุณเต้นเกง่ มากคะ่

ก. ทา่ น ข. เรา

ค. มัน ง. เธอ 69

บทท่ี ชนดิ ของคา 3 (คากริยา)
14

คากริยา คอื คาท่ีแสดงอาการหรอื การกระทาของคน สัตว์ ส่ิงของ เช่น

นง่ั นอน ยืน เรียน อา่ น

มอง ดื่ม รัก คดิ ถงึ วาด

คลาน หยบิ เลย้ี ว เต้น สวม

ดีใจ หัวเราะ ร้องไห้ แยม้ ยิม้ กระโดด

คาสรรพนามท่ใี ชเ้ รียกแทนสตั ว์และสิง่ ของ เชน่ มนั

คากริยามี ๒ ลกั ษณะ ดังน้ี
๑. คากรยิ าที่ต้องมีกรรมมารบั คอื คากริยาทตี่ อ้ งมผี ู้ถกู กระทาจงึ จะมี

ใจความสมบรู ณ์ เชน่
ดืม่ ฉนั ด่ืม เป็นประโยคท่ใี จความยังสมบรู ณ์
ฉันดืม่ นม คาวา่ นม เป็นกรรม
ทาใหร้ ู้วา่ ดม่ื อะไร จงึ เปน็ ประโยคท่ีมใี จความสมบูรณ์

๒. คากรยิ าทไี่ ม่ต้องมกี รรมมารับ คอื คากรยิ าท่มี ใี จความสมบูรณ์ใน
ตัวเอง เช่น

หวั เราะ ฉันหัวเราะ เปน็ ประโยคที่มใี จความสมบรู ณ์
นอนหลับ เขานอนหลับ เปน็ ประโยคที่มีใจความสมบูรณ์

70

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชั้น…………….เลขท่ี………….
กจิ กรรมที่ ๑

คาชแี้ จง : เขยี นวงกลมลอ้ มรอบคาที่เขยี นผดิ แล้วเขียนใหม่ใหถ้ ูกต้อง

บิน กง่ิ เคย้ี ว เขีย่ ลกู
เรอื พน่ ยก เขา มอง
ไล่ แสง หยิบ พลู เหว
ปลวิ ใคร ดีด ปิน่ เกวยี น

เขยี นคากรยิ า

____บ_นิ _________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________

71

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขที่………….
กจิ กรรมท่ี 2

คาชแ้ี จง : เขยี นเครอ่ื งหมาย ลงในช่องว่างท่ีเป็นลกั ษณะของคากริยาทปี่ รากฏในประโยค

ประโยค กรยิ าทตี่ ้องมีกรรม กรยิ าทไ่ี ม่ตอ้ งมีกรรม
มารับ มารบั
๑. แมไ่ ก่จกิ ขา้ วเปลอื ก
๒. นาฬกิ าตาย
๓. สมหมายขายขนม
๔. พี่ตดั ผมสั้น
๕. เขาดีใจ
๖. กวางปา่ กนิ นา้
๗. นอ้ งกระโดดโลดเต้น
๘. ฉนั รกั พ่อแม่
๙. ต้องตาต่นื เตน้ มาก
๑๐. ครใู หญ่เปดิ งาน

72

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขท่ี………….
กจิ กรรมที่ 3

คาชแี้ จง : แต่งประโยคจากคากรยิ าทก่ี าหนดให้ตอ่ ไปนี้

๑. บอก
________________________________________________________

๒. ปนี
________________________________________________________

๓. เท่ยี ว
________________________________________________________

๔. ขยา
________________________________________________________

๕. ใฝ่ฝนั
________________________________________________________

73

ชือ่ ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขที่………….

แบบทดสอบ

คาชแ้ี จง : กากบาททบั ข้อท่ีเปน็ คาตอบทถ่ี กู ต้อง

๑. ขอ้ ใดไม่ใช่คากรยิ า ข. คดิ ๗. ขอ้ ใดเปน็ คากริยาที่ไมต่ อ้ งมีกรรมมารบั
ก. คลาน ง. ยก
ค. เงา ก. ตืน่ เต้น ข. ล้าง

ค. หยบิ ง. ตัด

๒. ข้อใดเปน็ คากรยิ าทตี่ ้องมกี รรมมารบั ๘. “มะปรางยืนรอพ่ออยหู่ นา้ โรงเรยี น” ขอ้
ใดไมใ่ ช่คากรยิ าของประโยค
ก. ชาย ข. จาม ก. ยนื ข. รอ

ค. หลบั ง. น่งั

๓. ข้อใดเป็นคากรยิ าทุกคา ค. อยู่ ง. หนา้

ก. ซัก ขวด ข. พับ เก็บ ๙. ประโยคใดยังมใี จความไมส่ มบรู ณ์
ค. ราว ถาม ง. จ้อง ลัง ก. แม่ค้าขายผลไม้

๔. “นัทเลน่ ฟตุ บอลกับเพือ่ น” คากริยาใน ข. คณุ ครกู าลังตรวจ
ประโยคนีค้ ือข้อใด ค. นกั วิ่งดืม่ น้า
ก. นทั ข. เลน่ ง. คนงานนอนหลบั

ค. ฟตุ บอล ง. เพื่อน ๑๐. “รกั ในหลวง ห่วงลกู หลาน รว่ มกันตา้ น

๕. ขอ้ ใดเปน็ ประโยคทไ่ี ม่มีกรรม ยาเสพตดิ ” ขอ้ ใดไมใ่ ช่คากริยา

ก. แม่ซกั ผ้า ข. พ่เี ลน่ เกม ก. รกั ข. หว่ ง

ค. พอ่ สะดงุ้ ง. นอ้ งพรวนเดนิ ค. ต้าน ง. ยา

๖. ขอ้ ใดไมใ่ ช่คากริยาทุกคา
ก. แปรง ขัด ลอ้ ม ข. เรียง เหน็ นาน
ค. บอก หา จ้อง ง. มา ปดิ เดนิ

74

บทที่ การใช้พจนานกุ รม
15

พจนานกุ รมเป็นหนังสอื ทีร่ วบรวมคาต่างๆ ของภาษาใดภาษา
หน่งึ โดยจะเรียงลาดบั ตามตัวอักษร มักจะบอกความหมาย รวมถงึ ที่มาของ
คาน้ันๆ ดว้ ยการใช้พจนานุกรมเปน็ การคน้ หารายละเอียดของคาทต่ี ้องการ
ทราบความหมาย คาอ่าน ชนิดของคา และท่ีมาของคา

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน เป็นพจนานุกรมทร่ี วบรวม
คาทม่ี ใี ช้ในภาษาไทย โดยจะเรยี งลาดบั ตามพยัญชนะ ก-ฮ แลว้ จึงเรยี งลาดับ
ตามรปู สระอกี ทหี นึง่ ดงั น้ี

เรียงพยญั ชนะ เรียงรูปสระ
กข ฃค ฅฆง -ะ -ั -ะั -า -ำ
จ ฉ ช ซ ฌญฎ -ิ -ี -ึ -ื -ุ
ฏ ฐ ฑฒณดต -ู เ- เ-ะ เ-า เ-าะ
ถ ท ธ น บปผ เ-ิ เ-ยี เ-ียะ เ-อื เ-อื ะ
ฝพฟภ มยร แ- แ-ะ โ- โ-ะ ใ-
ฤ ฤๅ ล ฦ ฦๅ ว ศ ไ-
ษส หฬ อฮ

วิธกี ารใช้พจนานุกรม
ให้เปิดพจนานกุ รมไปทตี่ ัวอกั ษรของคาทต่ี ้องการหาความหมายหรือทราบ

รายละเอยี ด เชน่ ถา้ จะหาคาว่า ปุง้ ก๋ี กใ็ หเ้ ปิดไปทต่ี ัว ป

75

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขที่………….
กิจกรรมท่ี 1

คาชแี้ จง : เขยี นคาจากภาพท่กี าหนดให้ แล้วนาคาทเี่ ขยี นนัน้ มาเรยี งลาดับตามพจนานุกรม

1. 2. 3.

เปด็
4. 5.

เรยี งลาดบั คาตามพจนานุกรม
________________________________________________________
________________________________________________________

76

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ชนั้ …………….เลขที่………….

กจิ กรรมท่ี 2

คาชแี้ จง : เขียนเครื่องหมาย หนา้ คาท่มี าก่อนตามการเรยี งลาดับตามพจนานกุ รม

1 โขน เขียน

2 เมอื ง ยักษ์

3 ปฏกั ปราด

4 แผ่น ฟ่าง

5 ชิงชัง ซมุ่ ซ่าม

6 รอยรา้ ว ลาบาก
7 ตอ้ งตา โดดเด่ียว
8 ทาเล ทะเลาะ
9 ภาวนา โยกย้าย
10 วทิ ยุ วจิ ารณ์

77

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขที่………….
กจิ กรรมที่ 3

คาชี้แจง : เรียงลาดบั คาท่ีกาหนดให้ตามพจนานกุ รม

1 สรา้ ง รา่ ง กอด ปอก
....ก...อ..ด.....ป...อ..ก.....ร..่า..ง....ส...ร..า้ ..ง..........................................................................

2 ชาติ ญาติ เวยี น โยม
.................................................................................................................

3 ฉัน รัก เมือง ไทย
..................................................................................................................

4 ขี่ ช้าง จับ ตัก๊ แตน
..................................................................................................................

5 ตา น้าพริก ละลาย แมน่ ้า
.................................................................................................................

78

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ช้นั …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาช้แี จง : กากบาททบั ขอ้ ทเี่ ปน็ คาตอบที่ถกู ตอ้ ง

๑. พยญั ชนะตัวใดมาเปน็ ลาดับแรกเม่ือ ๗. คาในขอ้ ใดเป็นลาดบั สุดท้ายเม่ือ
เรียงลาดบั ตามพจนานกุ รม
เรยี งลาดบั ตามพจนานกุ รม ก. ตอก ข. ตก
ค. ติด ง. โตง้
ก. ล ข. ฤ

ค. ร ง. ฦ

๒. รูปสระตวั ใดเป็นลาดับสุดท้าย เม่ือ

เรยี งลาดบั ตามพจนานกุ รม ๘. ขอ้ ใดเรยี งลาดับคาตามพจนานุกรม

ก. เ-าะ ข. แ-ะ ถกู ตอ้ ง

ค. -ั ง. โ- ก. ลกู ย้อย รอย ข. ปลา ผ่า พูด

๓. ข้อใดเรียงลาดับรูปสระตามการ ค. ชุน เณร โจร ง. นูน ทาง บ่อน

เรียงลาดับตามพจนานุกรมผิด

ก. –ะ –ั -ัะ ข. เ-ะ เ-า เ-าะ ๙. คาในข้อใดเป็นลาดบั ๒ เมอ่ื เรียงลาดบั

ค. แ- แ-ะ เ- ง. โ- โ-ะ ใ- ตามพจนานกุ รม

๔. ถ้าจะหาความหมายของคาวา่ “หมอก” ก. บ้าน ข. ใกล้

ตอ้ งเปดิ ไปที่หมวดพยัญชนะใด ค. เรอื น ง. เคียง

ก. ห ข. ม

ค. อ ง. หม ๑๐. ขอ้ ใดเรียงลาดับคาตามพจนานุกรม
ถกู ต้อง
๕. คาในข้อใดมาเป็นลาดบั แรก เม่อื ก. ดีด สี ตี เป่า
ข. ขา้ ว ยาก หมาก แพง
เรียงลาดับตามพจนานกุ รม ค. ขาด ตก บก พร่อง
ง. ตอ้ น รับ ขับ สู้
ก. จูง ข. ฉาง

ค. ซา่ น ง. ถบี

๖. คาในข้อใดเป็นลาดับที่ ๓ เมือ่ เรียงลาดับ

ตามพจนานกุ รม

ก. นอง ข. มาก

ค. ยุบ ง. ภาพ

79

บทท่ี คาคลอ้ งจองและคาขวญั
16

คาคลอ้ งจอง คอื คาที่มีเสยี งสระและเสียงตัวสะกดเดยี วกัน แต่
จะมีพยญั ชนะต้นและวรรณยกุ ต์ต่างกนั

 คาคลอ้ งจองทเ่ี นื้อความไมส่ อดคล้องกนั

คาคลอ้ งจอง ๒ พยางค์ เชน่

แมวน้า กามอื

พานทอง ห้องเรยี น

คาคลอ้ งจอง ๓ พยางค์ เช่น
ภาษาไทย ใหข้ องขวัญ วันไหวค้ รู ชูมือข้นึ มนึ ศรษี ะ

 คาคล้องจองทเ่ี นอ้ื ความสอดคลอ้ งกนั

เก็บหอม รอมริบ ขา้ วแดง แกงร้อน

ขนุ่ ขอ้ ง หมองใจ เงยหน้า อ้าปาก

คำขวัญ คอื ถ้อยคาท่แี ตง่ ขน้ึ เพ่ือเตือนใจ เพอ่ื ใหเ้ หน็ คณุ คา่ หรอื เพือ่ ให้เปน็
สิริมงคล ซ่งึ จะเป็นคาทมี่ สี ัมผัสคลอ้ งจองกนั เช่น

 ชีวติ จะมคี ่า เพราะทาเวลาให้มีคุณ
 พลังมวลชน พลงั แผน่ ดิน ขจดั สิน้ ยาเสพย์ตดิ
 ดูบ้านเมอื งดทู ่คี วามสะอาด ดูประชาชาตดิ ูที่ความสามคั คี

80

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขที่………….
กิจกรรมท่ี 1

คาช้ีแจง : เติมคาคล้องจองตอ่ จากคาท่ีกาหนดให้ต่อไปอกี ๔ คา

1 ความรู้
.................................................................................................................

2 แว่นตา
.................................................................................................................

3 อาหาร
..................................................................................................................

4 วันอาทติ ย์
..................................................................................................................

5 ความดงี าม
.................................................................................................................

81

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

กจิ กรรมที่ 2 ก. กรรมแต่ง
คาช้แี จง : จบั คูค่ าคล้องจองทมี่ คี วามหมายสอดคล้องกัน

1. ชื่อเสยี ง

2. ถว้ ยชาม ข. เขญ็ ใจ

3. ทาบุญ ค. แดงแจ๋

4. นอนหลบั ง. รามไห

5. แจ่มแจ้ง จ. ปลงใจ

6. บาปบุญ ฉ. เรยี งนาม

7. ผลิดอก ช. ไพศาล

8. ยากเย็น ซ. ทบั สิทธิ์

9. ตกลง ฌ. คุณโทษ
10. กวา้ งใหญ่ ญ. ออกผล

82

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขที่………….

กจิ กรรมที่ 3
คาชีแ้ จง : นาคาที่กาหนดใหเ้ ติมลงในช่องว่างใหเ้ ป็นคาขวญั ทีส่ มบูรณ์

ห่วงลูกหลาน จดุ ประกายฝัน ขา้ วสารขาว
ปลอดจากภยั สนามจันทรง์ ามลน้ สรรพชวี ิต

๑. ฉลาดคดิ จติ บริสุทธิ์ _______จ_ุด_ป_ร_ะ_ก_า_ย_ฝ_ัน___________ ผกู พันรกั สามัคคี
๒. รักษ์น้าเพือ่ ______________________________ ก่อนวกิ ฤตจะมาเยอื น
๓. รักในหลวง _____________________________ รว่ มกันตา้ น ยาเสพติด
๔. เหน็ ใจคนรอบขา้ ง รว่ มสรา้ งอากาศสดใส __________________ควันบหุ ร่ี
๕. สม้ โอหวาน _______________________ ลูกสาวงาม ข้าวหลามหวานมัน
_______________________ พทุ ธมณฑลคู่ธานี พระปฐมเจดียเ์ สียดฟ้า

83

ช่ือ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาช้ีแจง : กากบาททบั ขอ้ ทีเ่ ป็นคาตอบท่ถี กู ตอ้ ง

๑. “รบั รอง___________มนั แกว” ควรเตมิ ๗. “รกั การอ่าน______ พฒั นาสมอง” ควร

คาใดใหเ้ ป็นคาคล้องจอง เตมิ คาใดเพ่อื ให้เป็นคาขวญั ทค่ี ล้องจองกนั

ก. จ้องตา ข. ของขวัญ ก. กันเถอะนะ ข. สานปญั ญา

ค. ดวงจันทร์ ง. แจวเรือ ค. วันละนดิ ง. มากๆ เถดิ

๒. “__________ คอกนา” ควรเตมิ คาใดให้

เปน็ คาคลอ้ งจองทีม่ คี วามหมายสอดคล้องกนั ๘. “อนาคตมีคุณคา่ เมอื่ บอกลา______”

ก. ไม่บอก ข. บา้ นเรือน ควรเตมิ คาใดเพ่อื ใหม้ คี วามหมายสอดคล้อง

ค. ปอกเปลือก ง. บ้านนอก กัน

๓. ข้อใดไมใ่ ชค่ าคลอ้ งจองกบั คาวา่ “ไป ก. บหุ ร่ี ข. ความคิด

เลือกต้งั ” ค. หนงั สือ ง. โรงเรยี น

ก. วังน้าเขยี ว ข. ถังสีเขียว

ค. ติ่งหูซ้าย ง. ฟังเพลงรัก ๙. “ยึดมั่นประชาธปิ ไตย ร่วมใจพฒั นา
________” ควรเติมคาใดเพ่ือใหเ้ ปน็ คา
๔. ข้อใดคล้องจองกับคาวา่ “ปลูกต้นไม”้ ขวญั ท่คี ล้องจองกัน
ก. เพ่ือประเทศชาตขิ องเรา
ก. ชว่ ยโลกรอ้ น ข. วนั ละนดิ ข. ตามวิถพี อเพยี ง
ค. เศรษฐกิจย่ังยืน
ค. กนั เถอะนะ ง. ในวนั น้ี ง. รกั ษาสง่ิ แวดล้อม

๕. ขอ้ ใดเปน็ คาคลอ้ งจองที่มคี วามหมาย

สอดคล้องกนั

ก. จบั จา่ ย นายแพทย์ ข. ถา่ ยทอด รอดพ้น

ค. หน้าผา บา้ บอ ง. จรี งั ยั่งยืน

๖. “ไข่มุกอนั ดามนั สวรรค์เมืองใต้ หาดทราย ๑๐. “________ ขจดั มลพิษ แกป้ ัญหารถ
ตดิ ทุกชีวติ ร่ืนรมย์” ควรเติมคาใดเพอ่ื ให้
สีทอง สองวรี สตรี บารมหี ลวงพอ่ แช่ม” นา่ จะ เปน็ คาขวญั ท่คี ล้องจองกัน
ก. ชว่ ยชมุ ชนแออัด ข. รักษาส่งิ แวดล้อม
เปน็ คาขวญั ของจังหวดั ใด ค. ทิ้งให้เป็นท่ี ง. ตนื่ เชา้ ไปทางาน

ก. กรงุ เทพมหานคร ข. ลาปาง

ค. นครพนม ง. ภเู ก็ต

84

บทที่ ประโยคเพือ่ การสอ่ื สาร 1
17 (ประโยคบอกเลา่ และประโยคปฏเิ สธ)

ประโยคเพื่อการส่ือสาร จะเปน็ ประโยคทม่ี ีใจความเพอ่ื ใหก้ าร
สอื่ สารสาเร็จและสมบูรณ์ตามความต้องการของผสู้ อื่ สาร เพื่อให้เกิดความ
เข้าใจกนั และกนั ประกอบดว้ ย

ประโยคบอกเลา่ ประโยคปฏเิ สธ ประโยคคาถาม

ประโยคขอร้อง ประโยคคาส่งั

ประโยคบอกเล่า คือ ประโยคที่เป็นการบอกกล่าวให้ทราบว่า ใคร
ทาอะไร ท่ไี หน เมื่อไร อย่างไร เชน่

แมก่ ินก๋วยเต๋ยี วเรอื วัวเล็มหญา้ อยูใ่ นไร่
สนุ ขั ๒ ตวั กาลังแทะกระดกู เมื่อวานน้าไปเที่ยวสวนผงึ้

ประโยคปฏเิ สธ คอื ประโยคท่ีแสดงความไม่ยอมรบั มักจะมคี าว่า
ไม่ มิ ไม่ได้ ไมใ่ ช่ หาไม่ หามไิ ด้ อยู่ในประโยค เช่น

ฉนั ไมไ่ ดไ้ ปโรงเรียน นอ้ งไม่ชอบกินมะมว่ งสกุ
ปา่ นไมใ่ ชน่ ักแสดง เจา้ เหมยี วไม่ยอมกินปลา

85

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชนั้ …………….เลขที่………….

กิจกรรมที่ 1
คาช้ีแจง : นาคาทก่ี าหนดให้เตมิ ลงในประโยคใหม้ ใี จความสมบูรณ์

ไมอ่ นญุ าต ไมใ่ หย้ ุง ไมช่ อบเห่า

ไม่ชอบกนิ ไมอ่ ยากทา

๑. น้อง____ไ_ม_ช่ _อ_บ_ก__ิน__________ผักใบเขียวทั้งๆ ท่มี ปี ระโยชนต์ ่อร่างกาย
๒. วันนกี้ านต_์ ___________________________การบา้ นวชิ าคณติ ศาสตร์
๓. แม่จุดยากนั ยุงเพอื่ __________________________มากดั ฉันกับพช่ี าย
๔. คุณคร_ู _____________________________ให้นักเรียนกนิ ขนมในห้อง
๕. สุนัขตวั โต_______________________________________ใครท้ังนน้ั

86

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขที่………….

กจิ กรรมที่ 2

คาชแ้ี จง : เขียนเครอ่ื งหมาย ลงในช่องวา่ ง โดยพจิ ารณาวา่ ประโยคท่กี าหนดให้เป็น
ประโยคชนิดใด

ประโยค ประโยคบอกเล่า ประโยคปฏเิ สธ

๑. นกฮกู ตาโตเกาะอย่ทู ่ตี ้นมะขาม
๒. เมือ่ วานน้าแกม้ ไมไ้ ดไ้ ปทางาน
๓. เจ้านายไม่ชอบคนมาสาย
๔. ฉันง่วงนอนมาก
๕. เพ่อื นทรี่ กั เขียนจดหมายถึงฉนั
๖. เขาไม่ชอบฟังเพลงน้ี
๗. ก่ิงอยากประกวดนางงาม
๘. ตารวจจราจรยนื ตากแดดท้งั วัน
๙. พีข่ องฉันไม่อยากข้ึนรถเมล์
๑๐. แว่นตาสีแดงไม่ได้อยู่บนโตะ๊

87

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขที่………….

กิจกรรมท่ี 3

คาชีแ้ จง : นาคาท่ีกาหนดใหม้ าแตง่ ประโยคใหไ้ ดใ้ จความสมบรู ณ์

1 อา่ น
ประโยคบอกเลา่ _________________________________________
ประโยคปฏิเสธ __________________________________________

2 โทรทศั น์
ประโยคบอกเลา่ _________________________________________
ประโยคปฏเิ สธ __________________________________________

3 เธอ
ประโยคบอกเลา่ _________________________________________
ประโยคปฏิเสธ __________________________________________

4 ให้
ประโยคบอกเล่า _________________________________________
ประโยคปฏิเสธ __________________________________________

5 กระเปา๋ แดง
ประโยคบอกเลา่ _________________________________________
ประโยคปฏเิ สธ __________________________________________

88

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ชั้น…………….เลขที่………….

แบบทดสอบ

คาชแี้ จง : กากบาททับข้อทเี่ ปน็ คาตอบท่ถี ูกต้อง

๑. ประโยคท่เี ป็นการบอกกล่าวให้ทราบวา่ ๖. “ฉนั ไม่ชอบวิชาภาษาไทย” คากรยิ าของ

ใคร ทาอะไร ทไี่ หน เมอื่ ไหร่ อยา่ งไร เรยี กวา่ ประโยคนคี้ อื ขอ้ ใด

ประโยคชนิดใด ก. ไม่ ข. ชอบ

ก. ประโยคบอกเลา่ ข. ประโยคคาถาม ค. ภาษาไทย ง. ไมช่ อบวชิ า

ค. ประโยคปฏิเสธ ง. ประโยคคาสง่ั ๗. ขอ้ ใดเป็นประโยคบอกเลา่

๒. ประโยคปฏเิ สธมักมคี าในข้อใดอยใู่ น ก. ใครมาหน้าบ้าน

ประโยค ข. ใครๆ กไ็ มช่ อบมาทน่ี ี่

ก. ไม่ ข. ไมไ่ ด้ ค. ใครจะมากไ็ มเ่ กี่ยวกบั ฉนั

ค. หามิได้ ง. ถูกทกุ ข้อ ง. ฉันไม่รักใครทง้ั น้นั

๓. ขอ้ ใดเป็นประโยคบอกเล่า ๘. ขอ้ ใดไมใ่ ชป่ ระโยคปฏิเสธ

ก. อาหญิงไมม่ าวันนี้ ก. นกั ข่าวไม่ชอบสมั ภาษณ์ดาราคนน้ี

ข. น้าสองไมก่ นิ เผด็ ข. คนขับรถไมไ่ ดข้ ับรถฝา่ ไฟแดง

ค. ลุงโยง่ ไปงานแต่งงาน ค. กานันเรยี กประชมุ ลูกบ้านเมอ่ื วานน้ี

ง. ป้าเหมียวไมช่ อบแมว ง. หมอฟนั ไมไ่ ดไ้ ปทางานที่โรงพยาบาล

๔. ขอ้ ใดเปน็ ประโยคปฏิเสธ ๙. “เด็ก ๆ ชอบซ้อื หนงั สือมาอา่ น” ถา้ จะ

ก. เตา่ กินผักบงุ้ เตมิ คาว่า “ไม”่ เพ่อื ให้เป็นประโยคปฏิเสธ

ข. เต่าเดินอย่างชา้ ๆ ไปที่แมน่ ้า ควรเติมหนา้ คาใด

ค. เต่าถูกปลอ่ ยลงน้า ก. ชอบ ข. ซื้อ

ง. เตา่ ไมไ่ ดว้ ่งิ แขง่ กบั กระตา่ ย ค. มา ง. อ่าน

๕. ขอ้ ใดเป็นประโยคบอกเล่าท่มี ปี ระธานสอง ๑๐. ข้อใดไม่ใชป่ ระโยคปฏิเสธ

คน ก. แมวตัวน้ีไมช่ อบกินหนู

ก. ป้ากบั ปไู ปตกปลา ข. แมวทง้ั สองตัวไมไ่ ดอ้ ยใู่ นครัว

ข. เดก็ ตัวอ้วนไปซ้อื ขนม ค. แมวตวั น้ันไมใ่ ชแ่ มวของฉัน

ค. คนงานไปเกบ็ ตาลึง ง. แมวสดี า่ งออกลกู มาต้งั ๖ ตัว

ง. ชาวประมงออกเรอื ไปหาปลา 89

บทท่ี ประโยคเพอ่ื การสอ่ื สาร 2
18 (ประโยคคาถาม)

ประโยคคาถาม คือ ประโยคท่มี เี นอ้ื ความถามเพ่ือตอ้ งการคาตอบ
จะมคี าว่า ใคร อะไร ทไ่ี หน เมื่อไร ทาไม อยา่ งไร อยู่ในประโยคด้วย เช่น

 พอ่ ไปกับใคร  ใครไปกบั พอ่
 พ่อชอบกินอะไร  อะไรที่พอ่ ชอบกิน
 พอ่ ไปรบั แม่ทไี่ หน  ที่ไหนที่พ่อจะไปรับแม่
 พ่อมาถงึ เม่ือไร  เมอ่ื ไรพ่อจะมาถึง
 พอ่ กลับไปทาไม  ทาไมพ่อถงึ กลบั ไป
 พ่อบอกน้องวา่ อยา่ งไร

ประโยคทม่ี ีคาแสดงการถาม แต่ไมไ่ ด้เปน็ การถามหรอื ไม่ต้องการ
คาตอบ ประโยคน้นั จะไม่ถอื วา่ เปน็ ประโยคคาถาม เชน่

90

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ช้ัน…………….เลขท่ี………….

กิจกรรมที่ 1

คาช้ีแจง : นาคาถามทกี่ าหนดใหไ้ ปเตมิ ลงในชอ่ งว่างใหต้ รงกบั คาตอบ

ก. หนทู าข้อสอบไดไ้ หม
ข. ใครเปดิ ประตทู ง้ิ ไว้
ค. กระเปา๋ ใบนรี้ าคาเทา่ ไหร่
ง. พ่ีไปตลาดอย่างไร
จ. นา้ ชาเล้ยี งปลาอะไร

1 ......ค......ก..ร..ะ..เ..ป..า๋..ใ..บ..น...ีร้ ..า..ค..า..เ.ท...า่ ..ไ.ห...ร..่ ...............................................................
คาตอบ 100 บาท

2 .................................................................................................................
คาตอบ ขจี่ ักรยานไปครับ

3 ..................................................................................................................
คาตอบ ปลาหางนกยงู

4 ..................................................................................................................
คาตอบ หนูทาข้อสอบไม่ไดเ้ ลย

5 .................................................................................................................
คาตอบ ชมพูเ่ ป็นคนเปิดประตทู ง้ิ ไว้

91

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

กิจกรรมท่ี 2
คาชแ้ี จง : นาคาท่กี าหนดใหไ้ ปเตมิ ลงในประโยคให้เปน็ ประโยคคาถามท่ีมใี จความสมบรู ณ์

ใคร อะไร ที่ไหน
เมื่อไร ทาไม อยา่ งไร

๑. ท่ที างานของคุณพ่ออย_ู่ ______ท_่ไี_ห_น___________________
๒. เธอเขียนจดหมายถงึ ______________________________
๓. ________________________________ เขาไม่มาโรงเรยี น
๔. คุณครูใส่เส้อื ส_ี __________________________________
๕. เจ้าแมวเหมยี วกาลังกิน____________________________
๖. แมก่ ลบั มาตั้งแต_่ ________________________________
๗. นอ้ งไปเท่ยี วสวนสตั ว์กบั ___________________________
๘. ฟ้าใสเดนิ ทางมาโรงเรยี น___________________________
๙. _______________________________มาเรยี กอยหู่ น้าบ้าน
๑๐. ตกุ๊ ตากบนอ้ ยอย_ู่ _______________________________

92

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขที่………….
กิจกรรมที่ 3

คาชี้แจง : ตั้งคาถามใหต้ รงกบั คาตอบทกี่ าหนดใหต้ อ่ ไปน้ี

1 .........โ.ร..ง..เ.ร..ยี...น..เ.ป...ิด..เ..ม..ือ่..ไ..ร.............................................................................
คาตอบ โรงเรียนเปิดพรุ่งน้ีครบั

2 .................................................................................................................
คาตอบ เจ้าดา่ งอยูห่ นา้ บ้านคะ่

3 ..................................................................................................................
คาตอบ เงาะกโิ ลกรมั ละ ๓๐ บาท

4 ..................................................................................................................
คาตอบ คณุ ครูมาค่ะ

5 .................................................................................................................
คาตอบ กะเพราหมูสบั ไขด่ าวครับ

93

ชอื่ ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาช้ีแจง : กากบาททบั ข้อท่เี ป็นคาตอบทีถ่ กู ตอ้ ง

๑. ขอ้ ใดเป็นประโยคคาถาม ๖. คาว่า “ใคร” ในข้อใดไมใ่ ช่ประโยค

ก. หมแี พนด้ามาจากประเทศจนี คาถาม

ข. หมแี พนด้าชอบกนิ อะไร ก. ใครจะมาในวนั พรงุ่ น้ี

ค. ใครๆ ก็ชอบหมีแพนดา้ ข. ใครบอกเธอว่าครูไม่สบาย

ง. หมแี พนด้าไม่ไดน้ อนหลบั ค. ใครยนื อย่ขู า้ งหลังเขา

๒. “__________ เจา้ นายจงึ ดุลูกน้อง” ควร ง. ใครบอกกไ็ ม่สาคญั

เติมคาใดลงในช่องวา่ ง ๗. ขอ้ ใดไมใ่ ชค่ าตอบของคาถาม “แมจ่ ะไป

ก. ทาไม ข. ใคร เชียงใหม่เมอื่ ไร”

ค. อะไร ง. อย่างไร ก. วันที่ ๑๒ ธันวาคม ข. พรุ่งนี้เชา้

๓. “ใครไปรับนอ้ งท่ีโรงเรยี น” ควรตอบ ค. เครอื่ งบิน ง. อกี สามวัน

คาถามนี้ว่าอย่างไร ๘. “แกม้ จะไป_______” คาใดเมอื่ เติมลง

ก. สามโมงครง่ึ ข. พอ่ กบั แม่ ในชอ่ งวา่ งแล้วไม่ไดใ้ จความ

ค. ๒๐๐ บาทถ้วน ง. รถยนต์ ก. เม่อื ไร ข. อย่างไร

๔. ขอ้ ใดไม่ใชป่ ระโยคคาถาม ค. ท่ีไหน ง. อะไร

ก. แมข่ องเขาขายอะไร ๙. ขอ้ ใดไม่ใช่ประโยคคาถาม

ข. ใครลมื กระเปา๋ เงนิ ก. กระเป๋าใบนวี้ างอยูต่ ง้ั นานแล้ว

ค. ครูไมใ่ หค้ ุยเวลาเรียน ข. ในกระเปา๋ ใบนี้มอี ะไร

ง. ทาไมจงึ เดนิ มาโรงเรยี น ค. กระเปา๋ ใบนี้ซือ้ จากทไี่ หน

๕. ข้อใดควรเติมคาว่า “ท่ีไหน” จงึ จะมี ง. กระเปา๋ ใบนขี้ องใคร

ใจความสมบูรณ์ ๑๐. ถา้ ตอบคาถามว่า “ฉนั ชอบอา่ น

ก. วันนีพ้ วกเราจะไป______ หนงั สือ” ควรต้ังคาถามว่าอยา่ งไร

ข. พวกเรากนิ ____กนั ดี ก. เวลาว่างคุณชอบไปไหน

ค. พวกเราจะไปสวนสตั ว์กันอีก_____ ข. เวลาว่างคณุ ชอบทาอะไร

ง. พวกเราจะไปสวนสตั ว์กับ_____ ค. คณุ จะมีเวลาว่างเมื่อไร

ง. ทาไมคณุ ถึงมีเวลาว่าง 94

บทท่ี ประโยคเพ่อื การสอื่ สาร 3
19 (ประโยคขอร้องและประโยคสาสง่ั )

ประโยคขอรอ้ ง คือ ประโยคทผี่ ู้พดู ตอ้ งการขอร้องหรือชกั ชวนให้
ผู้อื่นทาอยา่ งใดอย่างหน่ึงตามทต่ี นเองต้องการ มกั มคี าว่า ขอ ชว่ ย กรุณา โปรด
อยหู่ นา้ ประโยค เชน่

ขอให้ทกุ คนฟงั ดฉิ ัน

ชว่ ยกนั ประหยดั ไฟหน่อยนะครบั

กรุณาเขา้ แถวซื้ออาหาร

โปรดชว่ ยกันรกั ษาความสะอาด

ประโยคคาสง่ั คอื ประโยคท่ีผู้พูดสง่ั ให้ผู้ฟงั ทาตามทตี่ นเองตอ้ งการ
มักมีคาว่า หา้ ม อย่า จง อย่ใู นประโยค เช่น

หา้ มสูบบุหร่บี รเิ วณนี้
อยา่ รับของจากคนแปลกหน้า
จงเขยี นคาตอบทถ่ี ูกต้องลงในช่องว่าง

95

ช่อื ……………….............................…………………………………………..ชัน้ …………….เลขท่ี………….

กิจกรรมท่ี ๑

คาช้ีแจง : พิจารณาว่าประโยคท่กี าหนดใหเ้ ป็นประโยคชนดิ ใด แล้วเขยี นเครื่องหมาย
ลงในชอ่ งวา่ ง

ประโยค ประโยคขอรอ้ ง ประโยคคาสง่ั

๑. อย่าเดนิ ลัดสนาม
๒. ขอให้ผมเปน็ คนทานะครับ
๓. กรุณาถอดรองเทา้
๔. จงขีดเส้นใต้คาทอี่ ่านถกู ต้อง
๕. โปรดกลับมาอกี ครง้ั

กจิ กรรมท่ี 2

คาช้แี จง : เลอื กคาทก่ี าหนดให้มาเตมิ ลงในชอ่ งว่างให้ไดใ้ จความสมบรู ณ์

ขอ กรุณา ช่วย จง ห้าม

๑. _____ห__้า_ม______รับประทานอาหารในห้องสมุด
๒. ______________กนั ทาความสะอาดหอ้ งเรียนด้วยนะคะ

๓. ______________โอกาสใหผ้ มไดท้ างานนน้ี ะครับ

๔. ______________ตอบคาถามตอ่ ไปน้ี

๕. ______________ตรวจสอบสมั ภาระกอ่ นออกจากหอ้ งเรียน

96

ชอ่ื ……………….............................…………………………………………..ชนั้ …………….เลขท่ี………….
กิจกรรมที่ 3

คาชแ้ี จง : จบั คภู่ าพสถานทีก่ ับคาพูดทนี่ า่ จะอยู่ในสถานทน่ี ั้น

๑. ___ง_._____ ๒. _________

๓. _________ ๔. _________
๕. _________
ก. กรณุ าเขา้ แถวให้เป็นระเบยี บ
ข. หา้ มเดนิ ลดั สนาม
ค. ชว่ ยกันประหยัดน้าดว้ ยนะคะ
ง. อยา่ ส่งเสยี งดงั รบกวนผอู้ ่นื
จ. กรุณาปิดมอื ถอื

97

ชื่อ……………….............................…………………………………………..ชน้ั …………….เลขท่ี………….

แบบทดสอบ

คาช้ีแจง : กากบาททบั ข้อทเ่ี ป็นคาตอบท่ีถูกต้อง

๑. คาวา่ “กรณุ า” มกั พบในประโยคเพอ่ื การ ๖. ประโยคใดเปน็ ประโยคคาสงั่
ส่ือสารใด
ก. ประโยคคาถาม ข. ประโยคปฏเิ สธ ก. อย่าเขา้ ใกล้ไฟ ข. แมส่ งั่ ใหฉ้ ันทา
ค. ประโยคขอร้อง ง. ประโยคคาส่ัง
๒. “หา้ มให้อาหารสตั ว์” เปน็ ประโยคเพ่อื ค. นอ้ งไม่ยอมทา ง. อะไรอยูใ่ นตู้
การสอื่ สารใด
ก. ประโยคบอกเล่า ข. ประโยคคาถาม ๗. “กรุณาอย่าจอดรถหนา้ ประตู” คาใดเม่อื
ค. ประโยคขอร้อง ง. ประโยคคาสั่ง
๓. “_____กันรกั ษาความสะอาดด้วยนะ นามาแทนคาทขี่ ีดเส้นใต้แล้วยงั คง
ครับ” ควรเติมคาใดลงในช่องว่าง
ก. ช่วย ข. กรุณา ความหมายเดมิ
ค. ขอ ง. โปรด
๔. “_____เลอื กคาตอบทถี่ กู ตอ้ งเตมิ ลงใน ก. หา้ ม ข. ชว่ ย
ช่องวา่ ง” ควรเตมิ คาใดลงในช่องว่าง
ก. หา้ ม ข. จง ค. โปรด ง. ขอ
ค. อย่า ง. ขอ
๕. ขอ้ ใดเป็นประโยคเพอื่ การสอ่ื สารชนิด ๘. “_______เขยี นเครอ่ื งหมาย 
เดยี วกับประโยค “โปรดกลับมาเย่ยี มเราอกี ”
ก. กรณุ าโทรมาใหมอ่ กี ครง้ั หนา้ ข้อความที่กล่าวถกู ต้อง” ควรเติมคาใด
ข. ใครกาลงั จะมาที่น่ี
ค. เขาไม่ไดบ้ อกว่าจะกลบั มา ลงในช่องวา่ ง
ง. หา้ มบอกเรื่องนกี้ ับใคร
ก. โปรด ข. จง

ค. ห้าม ง. ชว่ ย

๙. ประโยคใดไมใ่ ช่ประโยคขอร้อง

ก. ขอใหท้ กุ คนก้าวมาข้างหน้า

ข. โปรดอธบิ ายให้เขาเข้าใจ

ค. ห้ามเก็บดอกไม้บรเิ วณน้ี

ง. ชว่ ยกนั ทาใหเ้ สรจ็ หน่อยนะ

๑๐. ขอ้ ใดไมใ่ ชป่ ระโยคคาสั่ง

ก. จงบอกมาเดีย๋ วน้ี

ข. ห้ามมาทีน่ อี่ กี

ค. กรุณาอย่าเดินแตกแถว

ง. อยา่ หลับในห้องเรียน

98

บทท่ี ภาษาไทยมาตรฐานและภาษาถ่ิน
20

ภาษาไทยมาตรฐาน คือ ภาษาทใ่ี ช้สอื่ สารกันท่วั ไป โดยจะถอื วา่
เป็นภาษาราชการ ใช้ในการเรยี นการสอนในโรงเรียน เป็นท่เี ขา้ ใจร่วมกนั ของ
คนในสงั คม

ภาษาถ่นิ คอื ภาษาท่ีมีลักษณะเฉพาะ แสดงให้เห็นถงึ เอกลักษณ์
ของคนในทอ้ งถิ่นน้ันๆ โดยจะแบ่งตามลักษณะทางภมู ิศาสตร์ไดเ้ ป็น

๑. ภาษาถนิ่ กลาง

เปน็ ภาษาทใี่ ช้พูดกันในจังหวดั ทางภาคกลาง (รวมถึงภาคตะวนั ตกและภาค
ตะวนั ออก)

2. ภาษาถ่นิ เหนอื

เป็นภาษาท่ีใชพ้ ดู กันในจงั หวัดทางภาคเหนือ

3. ภาษาถน่ิ อีสาน

เป็นภาษาทใ่ี ช้พูดกนั ในจงั หวัดทางภาคอีสาน (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

4. ภาษาถน่ิ ใต้

เปน็ ภาษาที่ใชพ้ ูดกันในจงั หวัดทางภาคใต้

99

ภาษาไทยมาตรฐาน ภาษาถิ่น ภาษาถน่ิ ภาษาถ่ิน ภาษาถ่นิ ใต้
กลาง เหนอื อีสาน

ฉนั ฉัน เฮา ข้อย ฉาน

พดู พูด อู้ เว้า แหลง

มอง มอง ผอ่ เบง่ิ แล

โกหก โกหก ขีจ้ ุ๊ ข้ตี ๋วั ข้ีฮก

รองเทา้ รองเท้า เกิบ เกิบ เกือก

ภาษาไทยมาตรฐานไมใ่ ช่ภาษา
ถนิ กลาง แต่เป็นภาษาทีถกู
ปรับใหเ้ หมาะกบั คนไทยทุกคน
เพอื ใหเ้ ขา้ ใจตรงกนั ส่วนใหญ่
จะตรงกับคา่ ในภาษาถนิ กลาง

100