บ้านแหลมบ้านของเรา มีเรื่องเล่าแต่โบราณ ร. ๕ พระราชทาน๑ เกิดชื่อบ้านเกิดนามเมือง ๑ อำเภอบ้านแหลมเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเพชรบุรีได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามอำเภอว่า “บ้านแหลม” จากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๔๗ ๑
ชื่นบานที่“บ้านแหลม” แสงจ้าแจ่มแอร่มเรือง เมืองท่าค้าฟูเฟื่อง เรือต่างแดนแล่นเข้ามา ๒
บ้านแหลมแดนแหลมยื่น ทอดแผ่นพื้นในธารา โคลนเลนเคยเป็นมา ทรายเม็ดแรกแจกประกาย๒ ๒ หาดทรายเม็ดแรกตั้งอยู่ที่ตำบลแหลมผักเบี้ย อำเภอบ้านแหลม เป็นช่วงรอยต่อชายฝั่งระหว่างหาดโคลนในจังหวัด สมุทรสงครามและหาดทรายในจังหวัดเพชรบุรีโดยที่มาของชื่อหาดทรายเม็ดแรกมาจากบริเวณพื้นที่นี้เป็นชายหาดแรก ที่พบเมื่อเข้าสู่พื้นที่อ่าวไทยฝั่งทิศตะวันตก ๓
หาดทรายเลียบชายฝั่ง คลื่นครืนดังซัดฝั่งทราย ปูปลามีมากมาย ให้ค้าขายการประมง ๔
ล้อมโป๊ะ๓ ไว้จับปลา ไผ่ปักคาวางอวนลง วิถีที่ดำรง เมื่อน้ำลงได้กินปลา ๓ เครื่องดักปลาในทะเลอย่างหนึ่งทำด้วยไม้ไผ่ปักเป็นวง แล้ววางอวนไว้ในวงนั้น มีประตูเป็นช่องเล็ก ๆ ตรงกลาง บริเวณสองข้างประตูจะปักเสาไม้ไผ่ให้ยื่นออกมาเพื่อกั้นเขตให้ปลาว่ายเลาะเลียบเข้ามาในโป๊ะ ๕
ถีบกระดานควานหาหอย สองมือคอยค่อยควานหา ของสดรสโอชา หาง่ายง่ายในบ้านเรา ๖
วิดน้ำทำนาเกลือ กักเก็บเพื่อให้แดดเผา น้ำเค็มเหลือบางเบา เกลือข้นเข้มเต็มผืนนา ๗
แสะเกลือ๔ตั้งเป็นกอง รวมแรงผองเพื่อนเรามา หาบเกลือเหงื่ออาบหน้า คือคุณค่าเกลือบ้านแหลม ๔ เมื่อน้ำทะเลตกผลึกเป็นเกลือก็จะเริ่ม “รื้อเกลือ” โดยใช้ “คทารื้อ” แซะ (คนบ้านแหลมจะออกเสียงว่า “แสะ”) ให้เกลือแตกออกจากกันแล้วใช้ “คทาแถว” (คนบ้านแหลมเรียกว่า “วัว”) ชักลากเกลือมากองรวมกันเป็นแถว ๆ จากนั้นใช้ “คทาสุม” โกยเกลือมารวมเป็นกอง ๆ เหมือนเจดีย์ทรายเพื่อให้เกลือแห้งน้ำ จากนั้นจึงจะเริ่มหาบเกลือ ๘
เกลือสมุทรสุดสร้างสรรค์ มาแต่งปั้นเติมเต็มแต้ม สร้างศาสตร์เสริมศิลป์แซม จนเจิดแจ่มศิลปะเกลือ ๙
ผุดผาด “อาร์ต ออฟ ซอลต์”๕ สื่อสะท้อนงดงามเหลือ คุณค่ามาจุนเจือ สปาเกลือเพื่อความงาม ๕ งานประจำปี Art of Salt (อาร์ต ออฟ ซอลต์) เป็นงานที่จัดแสดงงานศิลปะจากเกลือโดยใช้เกลือทะเลมาสร้างงาน ประติมากรรมซึ่งมีช่างปั้นเมืองเพชรเป็นผู้รังสรรค์ ๑๐
เปิดโลกทะเลโคลน๖ เลนยวบโยนเล่นล้นหลาม “คนลาน”๗ ชวนติดตาม ล้อวัวลานงานประจำปี ๖ งานประจำปี “เปิดโลกทะเลโคลน” เป็นงานที่จัดแสดงวิถีชีวิตพื้นบ้านของชาวอำเภอบ้านแหลมที่อาศัยอยู่บริเวณ หาดเลนตามลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่ตั้ง ๗ คนลาน หรือ คนวิ่งลาน เป็นกิจกรรมการแข่งขันการวิ่งรอบหลักโดยนับจำนวนรอบในเวลาที่กำหนด กิจกรรมนี้ เลียนแบบมาจากประเพณีวัวลานซึ่งเป็นอัตลักษณ์ของจังหวัดเพชรบุรี ปัจจุบันจึงเปลี่ยนมาเป็นประเพณีคนวิ่งลานเพื่อ ลดการทารุณกรรมสัตว์ ๑๑
ลุยเลนเล่นจับปลา คงคุณค่าแห่งวิถี รวมรักสามัคคี มั่นคงที่วิถีตน ๑๒
บ้านแหลมคนหลากหลาย หลากเชื้อสายสร้างชุมชน มุสลิม จีน มอญ ปน ไทยทรงดำ พุทธ พึ่งพิง ไทยทรงดำ มอญ มุสลิม จีน ๑๓
พหุวัฒนธรรม๘ ต่างน้อมนำโอบเอื้ออิง หนึ่งเดียวกลมเกลียวจริง ยิ่งยืนหยัดปัจจุบัน ๘ พหุวัฒนธรรม หมายถึง ความหลากหลายในด้านเชื้อชาติศาสนา เพศสภาพ การยอมรับทางสังคม และชนชั้น ทางสังคมอันมีส่งผลต่อวัฒนธรรมนั้น อำเภอบ้านแหลมเป็นอำเภอหนึ่งที่มีหลากหลายเชื้อชาติ ได้แก่ คนไทยเชื้อสาย จีน คนไทยเชื้อสายมอญ ไทยทรงดำ ยิ่งไปกว่านั้นยังมีความหลากหลายทางศาสนา ได้แก่ ศาสนาพุทธ และศาสนา อิสลาม แม้อำเภอบ้านแหลมจะมีประชากรหลากหลายเชื้อชาติแต่ก็อาศัยร่วมกันอย่างมีความสุข และสร้างสรรค์ วัฒนธรรมต่าง ๆ ได้อย่างลงตัว ๑๔
เบิกบานที่ “บ้านแหลม” เรายิ้มแย้มให้แก่กัน แม้ต่างชาติพันธุ์ ใช่กีดกั้นสัมพันธ์ใจ ทรัพย์ดินสินทะเล สร้างพื้นเพทุกสมัย โชคดียิ่งกว่าใคร สุขสำราญที่บ้านแหลม ๑๕
คำอธิบายศัพท์ คำศัพท์ ความหมาย พระราชทาน คำราชาศัพท์ หมายถึง การให้ แอร่ม แพรวพราว, ผ่องใส, สดใส, เช่น งามแอร่ม หน้าตาแอร่ม เมืองท่า เมืองสำคัญที่ตั้งอยู่ริมทะเลหรือแม่น้ำซึ่งใช้เป็นที่ให้ความสะดวกต่าง ๆ ในการขนถ่ายสินค้าและผู้โดยสารขึ้นหรือลงเรือเดินทะเล ฟูเฟื่อง เจริญ, มั่งคั่ง, รุ่งเรือง, เฟื่องฟู ก็ว่า ธารา สายน้ำ, ลำธาร, ห้วย, หยาดน้ำ, ท่อน้ำ ๑๖
คำศัพท์ ความหมาย โป๊ะ ที่สำหรับดักปลาทะเล ทำด้วยเสาไม้จริงปักเป็นวง ใช้ไม้ไผ่ทำเป็นเฝือกกรุข้าง ใน มีประตูตรงกลาง ข้างประตูโป๊ะใช้เสาไม้จริงปักยาวเหยียดออกไป ทั้ง ๒ ข้าง เพื่อกั้นปลาให้ว่ายเลียบเลาะมาเข้าโป๊ะ เรียกว่า ปีกโป๊ะ, ลักษณนามว่า ปาก หรือ ลูก ครืน เอิกเกริก, กึกก้อง, สนั่น ศาสตร์ ระบบวิชาความรู้, มักใช้ประกอบหลังคำอื่น เช่น วิทยาศาสตร์ประวัติศาสตร์ มนุษยศาสตร์ ศิลป์ การแสดงออกซึ่งอารมณ์สะเทือนใจให้ประจักษ์ด้วยสื่อต่าง ๆ อย่างเสียง เส้น สี ผิว รูปทรง เป็นต้น, มีฝีมืออย่างยอดเยี่ยม คุณค่า สิ่งที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง จุนเจือ ช่วยเติมสิ่งที่ขาดไป เช่น บริษัทแม่ต้องจุนเจือบริษัทลูก ๑๗
คำศัพท์ ความหมาย ยวบ อาการที่ไหวจะยุบลง เช่น พื้นเลนยวบ ล้นหลาม มากมายเหลือประมาณ สามัคคี ที่พร้อมเพรียงกันทำ, ที่ร่วมมือร่วมใจกันทำ มุสลิม ผู้นับถือศาสนาอิสลาม ไทยทรงดำ กลุ่มชาวไทกลุ่มหนึ่ง ที่มีถิ่นฐานดั้งเดิมอยู่ในเขตสิบสองจุไทเดิม หรือบริเวณลุ่ม แม่น้ำดำและแม่น้ำแดงในเวียดนามตอนเหนือแล้วอพยพมาอยู่ในประเทศไทยที่ อำเภอบ้านแหลม และอำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี พหุวัฒนธรรม สังคมที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม เชื้อชาติศาสนา วิถีชีวิต ความคิดและ วิถีปฏิบัติของกลุ่มชนในสังคมนั้น ๆ เพื่อแสวงหาชีวิตที่ดีอยู่ด้วยกันอย่างมี ความสุขสามัคคี โอบเอื้อ เอื้อเฟื้อ, เกื้อหนุน ๑๘
คำศัพท์ ความหมาย อิง พึ่ง, อาศัย, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ อาศัย เป็น อิงอาศัย ยืนหยัด สู้ไม่ยอมถอย ชาติพันธุ์ กลุ่มที่มีพันธะเกี่ยวข้องกัน และที่แสดงเอกลักษณ์ออกมา โดยการผูกพัน ลักษณาการของเชื้อชาติและสัญชาติเข้าด้วยกัน กีดกั้น ขัดขวางไว้ พื้นเพ หลักแหล่ง เช่น พื้นเพเป็นคนบ้านแหลม, อาชีพของวงศ์ตระกูล เช่น พื้นเพเป็น ชาวประมง ๑๙
พระ ทราย ประ คลื่น ครืน ปลา กระ ควาน ความ เกลือ สร้าง เสริม โคลน ทรง กลมเกลียว จริง ทรัพย์ ใคร คำควบกล้ำ ๒๐
อักษรนำ แอร่ม แหลม เหลือ เหงื่อ หน้า สมุทร หลาม หลากหลาย หนึ่ง หยัด สมัย ๒๑
คุย คิด ค้น คำชี้แจง เลือกคำแล้วนำไปเขียนใต้ภาพให้ถูกต้อง สมุทร ทราย หนึ่ง เกลือ โคลน _____________ _____________ _____________ _____________ _____________ _____________ _____________ _____________ _____________ _____________ ๒๒
ชวนคิด ชวนคุย คำชี้แจง อภิปรายตามประเด็นคำถามต่อไปนี้ ๑. อำเภอบ้านแหลมมีสิ่งใดที่น่าสนใจบ้าง อย่างไร _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ ๒. หากเลือกของดีในอำเภอบ้านแหลม ๑ ชนิดเพื่อนำไปแสดงให้ต่างชาติชมจะเลือกสิ่งใด เพราะอะไร _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ ๒๓