6.งบทดลอง

งบทดลอง

ครูพัชดา ไชยสนาม
วิทยาลัยเทคนิครัตนบุรี

สาระการเรียนรู้

1. การหายอดคงเหลือด้วยดินสอ
2. ความหมายของงบทดลอง
3. รูปแบบของงบทดลอง
4. การทำงบทดลอง
5. การแก้ไขข้อผิดพลาดกรณีงบ
ทดลองไม่ลงตัว

การหายอดคงเหลือด้วยดินสอ (Pencil
Footing) คือ การหายอดคงเหลือในบัญชีแยก
ประเภท ทั่วไป ซึ่งนิยมหาด้วยดินสอเพราะหาก
มีการแก้ไขจะทำได้สะดวก สำหรับยอดคงเหลือ
ในบัญชีแยกประเภททั่วไปด้านปกติ (Normal

Balance) มีรายละเอียดดังนี้

สินทรัพย์ ยอดคงเหลือปกติ ด้านเดบิต
หนี้สิน ยอดคงเหลือปกติ ด้านเครดิต
ทุน ยอดคงเหลือปกติ ด้านเครดิต
รายได้ ยอดคงเหลือปกติ ด้านเครดิต

ค่าใช้จ่าย ยอดคงเหลือปกติ ด้านเดบิต

การหายอดคงเหลือด้วยดินสอ มีขั้นตอน
ดังนี้
1. รวมยอดทางด้านเดบิตและทางด้าน
เครดิตและเขียนผลลัพธ์ด้วยดินสอไว้ที่
บรรทัดถัดจากรายการสุดท้ายของด้านนั้นๆ
2. หาผลต่าง (ถ้ามียอดทั้ง 2 ด้าน)
3. เขียนผลลัพธ์ด้วยดินสอไว้ที่ช่องรายการ
ทางด้านปกติของบัญชีนั้นๆ โดยเขียนให้
ตรงกับยอดรวม (ด้านที่มียอดมากกว่า)









ให้ทำ หายอดคงเหลือด้วยดินสอ
ขั้นตอนในการทามีดังนี้
1. รวมยอดทางด้านเดบิตและด้าน
เครดิตโดยเริ่มที่บัญชีเงินสด และเขียน
ผลลัพธ์ตัวเล็กๆ ครึ่งบรรทัดด้วยดินสอ
ไว้ที่บรรทัดถัดจากรายการสุดท้ายของ
ด้านนั้นๆ
2. หาผลต่าง (ถ้ามีย
อดทั้ง 2 ด้าน)

3. เขียนผลลัพธ์ด้วยดินสอไว้ที่ช่องรายการ
ทางด้านปกติของบัญชีนั้นๆ
4. บัญชีที่เหลือให้ปฏิบัติเหมือนกัน ใน
กรณีที่บัญชีนั้นๆ มีรายการแต่ละด้าน
เพียงรายการเดียว ให้หาผลต่างได้ทันที
และเขียนผลลัพธ์ไว้ทางด้านปกติของบัญชี
นั้นๆ ในกรณีที่บัญชีนั้นๆ มีรายการ เพียง
ด้านเดียวและมีรายการเ
ดียว ไม่ต้องเขียน
ผลลัพธ์ด้วยดินสอก็ได้

Fun Fact







งบทดลอง
(Trial Balance)
คือ งบที่จัดทำขึ้นเพื่อพิสูจน์ความถูก
ต้องของการบันทึกบัญชีตามหลัก
บัญชีคู่ โดยจะทำขึ้นก่อนการจัดทำงบ
การเงิน หากมีข้อผิดพลาดในการ
บันทึกบัญชีจะแก้ไขได้ง่ายและทำให้
การจัดทำงบการเงินเป็นไปอย่าง
สะดวกและรวดเร็ว

รูปแบบของงบทดลองไม่มีรูปแบบตายตัว แต่
โดยปกติจะประกอบด้วย
1. หัวงบทดลอง (ประกอบด้วย ชื่อกิจการ คำ
ว่า “งบทดลอง” และวันที่ เดือน ปี ที่จัดทำ)
2. ชื่อบัญชี
3. เลขที่บัญชี
4. จำนวนเงินด้านเดบิต
5. จำนวนเงินด้านเครดิตหรืออาจเป็นแบบ
ฟอร์มดังนี้





การทำงบทดลองมีขั้นตอนดังนี้
1. เขียนหัวงบทดลอง โดยเขียนให้อยู่
กึ่งกลาง ดังนี้
บรรทัดที่ 1 ชื่อกิจการ
บรรทัดที่ 2 คำว่า งบทดลอง
บรรทัดที่ 3 วัน เดือน ปีที่จัดทำงบทดลอง
2. เขียนชื่อบัญชีและเลขที่บัญชีในช่องชื่อ
บัญชีและช่องเลขที่บัญชีเรียงตามลำดับผัง
บัญชีเฉพาะที่มียอดคงเหลือ

3. นำยอดคงเหลือในบัญชีแยก
ประเภททั่วไป ไปแสดงในช่องเดบิต
หรือเครดิต โดยแสดงให้ตรงกับยอด
คงเหลือปกติของบัญชีนั้นๆ
4. รวมยอดช่องเดบิตและช่องเครดิต
ซึ่งจะต้องเท่ากันทั้ง 2 ช่อง



ในกรณีที่งบทดลองไม่ลงตัว จะต้องหาข้อผิด
พลาดและแก้ไขให้ถูกต้อง สาเหตุที่งบทดลองไม่
ลงตัวมีหลายสาเหตุ โดยแบ่งลักษณะของข้อผิด
พลาด (Type of errors) เป็น 3 ลักษณะดังนี้

ลักษณะที่ 1 ข้อผิดพลาดในการทางบทดลอง
ได้แก่
1. นำยอดคงเหลือจากบัญชีแยกประเภททั่วไป
ไปแสดงในงบทดลองไม่ถูกต้อง
2. นำยอดคงเหลือจากบัญชีแยกประเภททั่วไป
ทางด้านเดบิต ไปแสดงในงบทดลองทางด้าน
เครดิต หรือนายอดคงเหลือจากบัญชีแยก
ประเภททั่วไปทางด้านเครดิต ไปแสดงใน งบ
ทดลองทางด้านเดบิต

ลักษณะที่ 2 ข้อผิดพลาดในการคำนวณ
หายอดคงเหลือ ได้แก่
1. คำนวณยอดคงเหลือไม่ถูกต้อง
2. นำยอดคงเหลือไปแสดงผิดด้าน ได้แก่
นำยอดคงเหลือด้านปกติเดบิตไปแสดง
ด้านเครดิตหรือนำยอดคงเหลือด้านปกติ
เครดิตไปแสดงด้านเดบิต

ลักษณะที่ 3 ข้อผิดพลาดในการบันทึกรายการ
ได้แก่
1. บันทึกจำนวนเงินในสมุดรายวันทั่วไปไม่ถูก
ต้อง
2. บันทึกรายการในสมุดรายวันทั่วไปไม่ถูกด้าน
คือด้านเดบิตบันทึกเป็นด้านเครดิต หรือด้าน
เครดิตบันทึกเป็นด้านเดบิต โดยบันทึกจำนวน
เงินทั้งสองด้านไม่เท่ากัน
3. ผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภททั่วไปไม่
ถูกต้อง เช่น จำนวนเงินไม่ถูกต้อง หรือบันทึก
ไม่ถูกด้าน คือด้านเดบิตบันทึกเป็นด้านเครดิต
หรือด้านเครดิตบันทึกเป็นด้านเดบิต





ขั้นตอนในการทำ
1. ค้นหาข้อผิดพลาด พบว่า
1.1 นายอดคงเหลือจากบัญชีแยกประเภท
ทั่วไป ไปแสดงในงบทดลองไม่ถูกต้อง คือ
ยอดคงเหลือปกติเดบิต นำไปแสดงด้าน
เครดิต และยอดคงเหลือปกติเครดิต นำไป
แสดงด้านเดบิต ได้แก่ บัญชีอุปกรณ์ตัด
เย็บ บัญชีเงินกู้ บัญชีถอนใช้ส่วนตัว-
นางสาวพาฝัน บัญชีรายได้เบ็ดเตล็ด และ
บัญชีค่าโฆษณา

1.2 รวมจำนวนเงินด้านเดบิตผิด



2. งบทดลองที่ถูกต้อง