สถานการณ์ทางสังคม จังหวัดนครสวรรค์

คำนำ

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นการนำเสนอ
ผลการสำรวจและวเิ คราะห์ข้อมูลด้านสังคมของกลุ่มเป้าหมายต่างๆ รวมถึงสถานการณ์ทางสงั คม ตามมิติ
ความม่ันคงของมนุษย์ ๑๒ มิติ ประกอบด้วย มิติท่ีอยู่อาศัย มิติการศึกษา มิติการมีงานทำและรายได้
มิติครอบครวั มิติชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม มิติศาสนาและวฒั นธรรม มิติความปลอดภัยในชีวิต
และทรพั ยส์ ิน มติ ิสิทธแิ ละความเปน็ ธรรม มติ กิ ารเมอื ง และมิตสิ งิ่ แวดล้อมทรพั ยากรและพลงั งาน ซึ่งมีการ
จัดเก็บข้อมูลจากหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องแล้วนำมาวิเคราะห์เป็นภาพรวมสถานการณ์ทางสังคม
ของจังหวัด เพื่อให้ทราบถึงสถานการณ์ปัญหาและประเด็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของกลุ่มเป้าหมาย
ในพื้นที่ อีกทั้งเป็นฐานข้อมูลด้านสังคมในการกำหนดนโยบายและทิศทางการพัฒนาจังหวัดตลอดจน
จดั ทำแผนปฏบิ ัติที่สอดคล้องกบั สภาพปัญหาสงั คมของกลุ่มเป้าหมาย

สำนักงานพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์จังหวัดนครสวรรค์ ขอขอบคุณ
ส่วนราชการระดับจังหวัดที่เก่ียวข้องทุกหน่วยงานที่เห็นความสำคัญและกรุณาให้ข้อมูลท่ีเป็นประโยชน์
ต่อการจัดทำข้อมูลสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ สำนักงานพัฒนาสังคมและความม่ันคง
ของมนุษย์จังหวัดนครสวรรค์ หวังเป็นอย่างยิ่งว่ารายงานสถานการณ์ทางสังคมฉบับนี้จะเป็นประโยชน์
ต่อหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องทุกระดับได้สามารถนำไปใช้เป็นฐานข้อมูลในการพัฒนาแผนงาน/โครงการ
ดา้ นการป้องกัน แก้ไขปัญหาทางสังคมและการจัดสวัสดิการทางสังคมเพ่ือพัฒนาคณุ ภาพชีวิตประชาชน
ในจงั หวัดนครสวรรค์ ได้อย่างเหมาะสมและมีประสทิ ธภิ าพต่อไป

สำนกั งานพฒั นาสงั คมและความมัน่ คงของมนษุ ย์จงั หวัดนครสวรรค์
มีนาคม ๒๕๖๓

สารบัญ หนา้

คำนำ ก
บทสรปุ ผบู้ ริหาร ฉ
สารบญั ซ
สารบญั ตาราง ฎ
สารบญั แผนภมู ิ ๑
บทท่ี ๑ บทนำ ๒-๒๓
บทที่ ๒ ขอ้ มูลทั่วไปของจงั หวัดนครสวรรค์ ๒
๓
๑. ทีต่ ั้งและอาณาเขต ๔
๒. ลกั ษณะภมู ิประเทศ ๔
๓. ลักษณะภูมิอากาศ ๕
๔. เขตพนื้ ที่การปกครอง ๗
๕. ขอ้ มลู ประชากร ๘
๖. ดา้ นการศึกษา ๘
๗. ด้านแรงงาน ๑๐
๘. การคมนาคม ๒๐
๙. แหลง่ ทอ่ งเท่ยี วสำคญั ๒๔-๑๑๑
๑๐. วฒั นธรรมประเพณีทสี่ ำคญั ๒๔
บทที่ ๓ สถานการณ์ทางสงั คมของจังหวัดนครสวรรค์ ๒๖
๑. ขอ้ มูลประชากรของจงั หวัดนครสวรรค์ ๓๑
๒. ข้อมูลสถานการณ์ทางสงั คมตามมิตคิ วามมัน่ คงของมนุษย์ ๑๒ มิติ ๓๓
๓๘
๒.๑ มติ ดิ ้านทอี่ ยูอ่ าศัย ๓๙
๒.๒ มิตดิ า้ นสขุ ภาพ ๔๒
๒.๓ มติ ิด้านอาหาร ๔๖
๒.๔ มิติดา้ นการศกึ ษา ๕๐
๒.๕ มิติการมงี านทำและรายได้ ๗๑
๒.๖ มิติด้านครอบครวั ๗๑
๒.๗ มิตดิ ้านชมุ ชนและการสนบั สนนุ ทางสงั คม
๒.๘ มติ ิดา้ นศาสนาและวฒั นธรรม หนา้ ฉ
๒.๙ มติ คิ วามปลอดภยั ในชีวิตและทรัพยส์ ิน

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

สารบญั (ตอ่ )

หน้า

๒.๑๐ มติ สิ ทิ ธิและความเป็นธรรม ๗๒

๒.๑๑ มิติดา้ นการเมือง ๗๒

๒.๑๒ มติ ิด้านสงิ่ แวดล้อม ทรัพยากร/พลังงาน ๗๓

❖ ข้อมูลดัชนีความก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index - HAI)

๓. ข้อมูลสถานการณท์ างสังคมของจังหวัดนครสวรรคใ์ นเชงิ ประเดน็ ๗๗-๑๑๕

และเชิงกลมุ่ เปา้ หมาย

๓.๑ สถานการณเ์ ดก็ และเยาวชน ๗๗

๓.๒ สถานการณผ์ ู้สงู อายจุ งั หวดั นครสวรรค์ ๘๔

๓.๓ สถานการณ์คนพกิ ารของจงั หวัดนครสวรรค์ ๘๗

๓.๔ สถานการณ์คนไรท้ พ่ี ่งึ และผทู้ ำการขอทาน ๑๐๖

๓.๕ สถานการณ์กลุ่มชาตพิ นั ธุ์ ๑๐๘

๓.๖ สถานการณผ์ ้ปู ระสบปญั หาทางสงั คม ๑๐๘

บทท่ี ๔ บทสรปุ และข้อเสนอแนะ ๑๑๒

๑. สถานการณ์ดา้ นเดก็ และเยาวชน ๑๑๒

๒. สถานการณด์ ้านครอบครวั ๑๑๒

๓. สถานการณด์ า้ นผสู้ งู อายุ ๑๑๒

❖ ข้อเสนอแนะดา้ นการป้องกนั และแก้ไขปญั หาสงั คม ๑๑๓

❖ ขอ้ เสนอแนะในการจัดทำรายงานสถานการณท์ างสงั คมจงั หวัดนครสวรรค์

ภาคผนวก

แบบรายงานสถานการณ์ทางสงั คมจังหวดั ปี ๒๕๖๒ (รายไตรมาส)

กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คงขอมนษุ ย์

บรรณานกุ รม

รายงานสถานการณท์ างสังคมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ช

สารบัญตาราง หน้า
๔
ตารางท่ี ๑ แสดงเขตการปกครองส่วนภูมภิ าคและส่วนทอ้ งถิ่น พ.ศ. ๒๕๖๒ ๕
ตารางที่ ๒ แสดงจำนวนประชากรจำแนกตามเขตการปกครองรายอำเภอและเพศ
๖
พ.ศ.๒๕๖๑ - ๒๕๖๒
ตารางที่ ๓ แสดงจำนวนประชากรท่ีมสี ัญชาติไทยและมีช่อื อยู่ในทะเบยี นบ้าน ๗
๘
แยกตามอายุ พ.ศ.๒๕๖๑ - ๒๕๖๒ ๒๔
ตารางท่ี ๔ แสดงจำนวนสถานศึกษา ๒๖
ตารางท่ี ๕ แสดงจำนวนแรงงานต่างด้าวในพื้นทจี่ ังหวัดนครสวรรค์ ๒๘
ตารางที่ ๖ แสดงจำนวนครวั เรือนและประชากรในจังหวดั นครสวรรค์ แยกรายอำเภอ ๓๒
ตารางที่ ๗ แสดงจำนวนประชากร แยกตามชว่ งอายุ
ตารางท่ี ๘ แสดงขอ้ มลู ของตวั ชีว้ ดั และอันดบั ของตวั ชี้วัดจากทัง้ หมด ๗๗ จงั หวัด ๓๓
ตารางที่ ๙ แสดงจำนวนครัวเรือนท่มี ีความมัน่ คงในทอี่ ยู่อาศยั และบ้าน
๓๔
มีสภาพคงทนถาวร ๓๕
ตารางที่ ๑๐ แสดงอัตราการใชบ้ รกิ ารผปู้ ว่ ยนอก จำแนกรายอำเภอ (ครง้ั ตอ่ คนต่อป)ี
๓๖
ปงี บประมาณ ๒๕๖๒
ตารางท่ี ๑๑ แสดงจำนวนผู้ป่วยดว้ ยโรคไม่ติดต่อทส่ี ำคญั แยกรายอำเภอ ๓๖
ตารางท่ี ๑๒ แสดงจำนวนโรงพยาบาลภาครัฐ จำแนกระดบั สถานบริการ
๓๗
สงั กดั สำนกั งานสาธารณสุขจงั หวดั
ตารางที่ ๑๓ แสดงหนว่ ยงาน/สถานบรกิ ารสาธารณสขุ ภาครฐั ๓๗
๓๘
นอกสังกดั สำนกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ
ตารางที่ ๑๔ แสดงข้อมลู สถานบริการสาธารณสุขและรา้ นขายยาสงั กัดภาคเอกชน ๔๑

จังหวัดนครสวรรค์ ๔๑
ตารางที่ ๑๕ แสดงจำนวนสถานบรกิ ารสาธารณสุขของรฐั และเอกชน หนา้ ซ

ปี พ.ศ. ๒๕๕๙ - ๒๕๖๑
ตารางท่ี ๑๖ แสดงจำนวนบคุ ลากรทางการแพทย์ตอ่ ประชากร ปี พ.ศ. ๒๕๕๙ - ๒๕๖๑
ตารางท่ี ๑๗ แสดงจำนวนตลาดสด ตลาดนัด ร้านอาหาร/แผงลอย จังหวดั นครสวรรค์

ปีงบประมาณ ๒๕๖๒ จำแนกรายเครอื ขา่ ยบรกิ ารสขุ ภาพ (CUP)
ตารางท่ี ๑๙ แสดงจำนวนนกั เรียน/นกั ศกึ ษาท่อี อกกลางคนั ตามระดบั การศกึ ษา

ปีการศกึ ษา ๒๕๕๙ - ๒๕๖๑
ตารางที่ ๒๐ แสดงจำนวนจดุ ตดิ ต้งั เน็ตประชารฐั (หมบู่ ้าน) จงั หวัดนครสวรรค์

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

สารบญั ตาราง

ตารางท่ี ๒๑ ประชากรอายุ ๑๕ ปขี นึ้ ไปทมี่ งี านทำ จำแนกตามอตุ สาหกรรม หนา้
เปน็ รายไตรมาส พ.ศ. ๒๕๖๑ - ๒๕๖๒ ๔๒

ตารางที่ ๒๒ แสดงจำนวนผู้ประกนั ตน ปี พ.ศ.๒๕๕๖ - ๒๕๖๒ ๔๓
ตารางท่ี ๒๓ แสดงรายได้ของประชากรเฉล่ยี ตอ่ คนตอ่ ปี จำแนกรายอำเภอ ๔๕

ปี พ.ศ. ๒๕๕๘-๒๕๖๒ ๔๖
ตารางที่ ๒๔ แสดงการจดทะเบียนสมรสและการหยา่ ตง้ั แต่ พ.ศ. ๒๕๕๙-๒๕๖๒ ๔๖
ตารางท่ี ๒๕ แสดงข้อมลู ความเข้มแขง็ ของครอบครัวในแตล่ ะตวั ชีว้ ดั ระดบั
๔๙
จังหวัดนครสวรรค์
ตารางที่ ๒๖ แสดงสถานการณค์ วามรนุ แรงในครอบครวั จงั หวดั นครสวรรค์ ๕๐

ประจำปี พ.ศ.๒๕๕๙ - ๒๕๖๒ ๕๔
ตารางที่ ๒๗ แสดงจำนวนชมุ ชน/ตำบลตน้ แบบด้านเศรษฐกจิ และสงั คม ๕๙

จังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ ๖๑
ตารางท่ี ๒๘ แสดงจำนวนองค์กรเครอื ขา่ ย ๖๓
ตารางที่ ๒๙ แสดงจำนวนองค์กรชุมชน ตามพระราชบัญญัตสิ ภาองคก์ รชุมชน ๖๔
๖๖
พ.ศ. ๒๕๕๑ ๗๑
ตารางที่ ๓๐ แสดงจำนวนการสง่ เสรมิ และขับเคลอ่ื นโรงเรียนผสู้ งู อายุ ๗๒
ตารางที่ ๓๑ แสดงจำนวนการจัดตงั้ ศนู ยพ์ ฒั นาคณุ ภาพชวี ติ และสง่ เสรมิ อาชีพผ้สู งู อายุ ๗๓
ตารางที่ ๓๒ แสดงขอ้ มลู ทำเนียบสมาคม ชมรมคนพกิ ารของจงั หวัดนครสวรรค์ ๗๔
ตารางท่ี ๓๓ แสดงจำนวนการจดั ต้ังศูนยพ์ ฒั นาครอบครวั ในชมุ ชน ตั้งแต่ ปี ๒๕๔๗ - ๒๕๕๙ ๗๖
ตารางท่ี ๓๔ แสดงสถติ ิคดอี าญา (แยกตามประเภทคดี) ๗๘
ตารางที่ ๓๕ แสดงสถติ คิ ดพี ้ืนฟสู มรรถภาพผตู้ ิดยาเสพติด ๗๙
ตารางท่ี ๓๖ แสดงการใหบ้ ริการด้านกระแสไฟฟา้ ภายในจังหวดั ปี พ.ศ. ๒๕๖๑
ตารางที่ ๓๗ แสดงจำนวนผ้ใู ช้น้ำ และกำลังการผลติ ๘๒
ตารางที่ ๓๘ แสดงจำนวนประชากรเดก็ และเยาวชนจงั หวดั นครสวรรค์
ตารางท่ี ๓๙ แสดงจำนวนคดีทเ่ี ยาวชนเปน็ ผกู้ ระทำความผิด
ตารางท่ี ๔๐ แสดงจำนวนผู้ลงทะเบยี นโครงการเงินอดุ หนนุ เพื่อการเล้ยี งดูเดก็ แรกเกิด

ตั้งแตป่ ี พ.ศ.๒๕๕๘ จนถึง ๓๐ กนั ยายน ๒๕๖๒
ตารางท่ี ๔๑ แสดงจำนวนผ้ใู ชบ้ รกิ ารภายในประเภทตา่ งๆ ของบ้านพกั เดก็

และครอบครวั

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ฌ

สารบญั ตาราง หนา้
๘๔
ตารางที่ ๔๒ แสดงจำนวนผู้สงู อายใุ นจงั หวดั นครสวรรค์ ผสู้ ูงอายุท่ีไดร้ บั เบย้ี ยงั ชพี
ผสู้ งู อายุ จำแนกรายอำเภอ ๘๖

ตารางท่ี ๔๓ แสดงขอ้ มลู จำนวนผไู้ ด้รับการสนบั สนนุ เงินกยู้ มื ประกอบอาชพี (รายบุคคล) ๘๖
กองทนุ ผสู้ งู อายุ ๙๓
๙๔
ตารางท่ี ๔๔ แสดงจำนวนผสู้ งู อายทุ ่ีได้รบั การช่วยเหลอื แยกรายอำเภอ ๙๕
ตารางท่ี ๔๕ แสดงประเภทความพกิ ารจังหวัดนครสวรรค์ ๙๗
ตารางที่ ๔๖ แสดงระดบั การศกึ ษาของคนพกิ ารจงั หวัดนครสวรรค์
ตารางท่ี ๔๗ แสดงการได้รบั เบย้ี ยงั ชพี ความพกิ าร ๙๘
ตารางที่ ๔๘ แสดงการปรบั สภาพแวดลอ้ มทอ่ี ยอู่ าศยั สำหรบั คนพิการ ปี ๒๕๖๐ - ๒๕๖๒ ๙๘
๑๐๐
จังหวัดนครสวรรค์
ตารางท่ี ๔๙ แสดงจำนวนผู้ช่วยคนพกิ าร ตง้ั แต่ปี ๒๕๕๙ - ๒๕๖๒ ๑๐๖
ตารางท่ี ๕๐ แสดงรายช่ือผ้ชู ่วยคนพิการจงั หวดั นครสวรรค์
ตารางที่ ๕๑ แสดงจำนวนคนพกิ ารทีไ่ ด้รบั การชว่ ยเหลอื (คน) ๑๐๗
ตารางที่ ๕๒ แสดงการจา้ งงานคนพกิ ารในสถานประกอบการ/หนว่ ยงานภาครฐั
๑๐๕
ตามมาตรา ๓๔ ๑๐๗
ตารางที่ ๕๓ แสดงการจ้างงานคนพกิ ารในสถานประกอบการ/หน่วยงานภาครฐั ๑๐๘
๑๐๙
ตามมาตรา ๓๕ ๑๑๐
ตารางท่ี ๕๔ แสดงขอ้ มลู ทำเนียบสมาคม ชมรมคนพกิ ารของจงั หวัดนครสวรรค์ ๑๑๑
ตารางท่ี ๕๕ แสดงการออกบตั รผูแ้ สดงความสามารถจงั หวัดนครสวรรค์ ๑๑๑
ตารางท่ี ๕๖ แสดงจำนวนผู้ประสบปญั หาจังหวดั นครสวรรค์
ตารางท่ี ๕๗ แสดงประเภทสภาพปญั หาของกล่มุ เป้าหมาย (Social Map)
ตารางที่ ๕๘ แสดงประเภทความชว่ ยเหลอื ท่ีต้องการของกลมุ่ เปา้ หมาย (Social Map)
ตารางท่ี ๕๙ แสดงความต้องการของผปู้ ระสบปญั หาทางสงั คมรายครัวเรือน
ตารางที่ ๖๐ แสดงประวัตกิ ารไดร้ บั สวัสดกิ าร (Social Map)

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ญ

สารบัญแผนภมู ิ

แผนภมู ิท่ี ๑ แสดงจำนวนรอ้ ยละของประชากรแยกเพศของจงั หวัดนครสวรรค์ หน้า
แผนภมู ิที่ ๒ แสดงการเปรียบเทียบคา่ ดัชนีแตล่ ะมิตปิ ี ๒๕๖๐-๒๕๖๑ ๒๕
กบั คา่ เฉลี่ยประเทศ และคา่ ดชั นปี ี ๒๕๕๙ จงั หวดั นครสวรรค์ ๓๐
แผนภมู ิท่ี ๓ แสดงจำนวนครัวเรอื นท่ีมีความมนั่ คงในทอ่ี ย่อู าศยั และบา้ น
มีสภาพคงทนถาวร ๓๒
แผนภูมิที่ ๔ แสดงการเปรียบเทียบการจดทะเบยี นสมรสและการหยา่
ต้งั แต่ พ.ศ. ๒๕๕๙ - ๒๕๖๒ ๔๖
แผนภมู ิท่ี ๕ แสดงดชั นีความก้าวหนา้ ของคนนครสวรรค์
แผนภูมิท่ี ๖ แสดงดชั นคี วามก้าวหน้าของคนนครสวรรค์ จำแนกตามมิติ ๗๕
แผนภมู ิท่ี ๗ แสดงดชั นคี วามกา้ วหน้าของคนนครสวรรค์ จำแนกรายละเอยี ดตามมติ ิ ๗๖
แผนภูมิที่ ๘ แสดงจำนวนผลู้ งทะเบียนโครงการเงินอดุ หนุนเพ่ือการเลย้ี งดเู ด็กแรกเกิด ๗๖
ต้งั แต่ปี พ.ศ.๒๕๕๘ จนถงึ ปัจจบุ ัน ๗๙
แผนภมู ิท่ี ๙ แสดงจำนวนของผ้มู สี ิทธิตามโครงการเงนิ อุดหนนุ เพื่อการเล้ียงดู
เดก็ แรกเกิด ตง้ั แต่ปี พ.ศ.๒๕๕๘ จนถึงปจั จุบนั ๘๑

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ฎ

บทสรปุ สำหรับผูบ้ รหิ าร

สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดนครสวรรค์ ได้จัดทำรายงาน
สถานการณ์ทางสังคม ประจำปี ๒๕๖๒ โดยมีวตั ถปุ ระสงค์ ดังน้ี

๑. เพื่อให้มีข้อมูลสถานการณ์ทางสังคมระดับจังหวัดที่ถูกต้อง ชัดเจน ครอบคลุม
ทกุ กลุ่มเป้าหมายที่สามารถใช้ประโยชน์ในการปอ้ งกัน และแกไ้ ขปญั หาสังคมทเ่ี กิดขน้ึ

๒. เพื่อให้หน่วยงานในระดับท้องถิ่น และระดับจังหวัดนำข้อมูลไปใช้ในการกำหนดแผนงาน
โครงการ เพ่อื คมุ้ ครอง ป้องกัน และแกไ้ ขปัญหาสงั คมทเี่ กดิ ขึน้

๓. เพื่อให้หน่วยงานระดับกระทรวงนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์วิเคราะห์สถานการณ์ แนวโน้ม
และกำหนดนโยบายและแผนงานในการปอ้ งกันและแกไ้ ขปญั หาสังคมภาพรวมตอ่ ไป

วิธีการจัดเก็บข้อมูล ดำเนินการรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิด้านสังคมของทุกกลุ่มเป้าหมาย
จากหนว่ ยงานดา้ นสงั คมทเ่ี กี่ยวข้อง เปน็ รายไตรมาส ประกอบกับการรวบรวมผลการดำเนินงานของสำนักงาน
พฒั นาสงั คมและความมัน่ คงของมนุษย์จงั หวดั นครสวรรค์ ในปีงบประมาณ ๒๕๖๒
ประเด็นการจดั เกบ็ ข้อมูล ประกอบด้วย ๔ สว่ น คือ

๑. ข้อมูลท่ัวไปของจังหวดั นครสวรรค์
๒. ข้อมลู ดชั นคี วามมั่นคงของมนษุ ย์ ๑๒ มติ ิ ปี ๒๕๖๐-๒๕๖๑ ได้แก่

๒.๑ มิตทิ อี่ ยู่อาศัย
๒.๒ มติ ิสขุ ภาพ
๒.๓ มติ อิ าหาร
๒.๔ มิตกิ ารศึกษา
๒.๕ มติ กิ ารมงี านทำและรายได้
๒.๖ มิติครอบครวั
๒.๗ มิติชุมชนและการสนับสนนุ ทางสังคม
๒.๘ มิติศาสนาและวัฒนธรรม
๒.๙ มติ คิ วามปลอดภัยในชวี ิตและทรพั ยส์ นิ
๒.๑๐ มิติสิทธิและความเป็นธรรม
๒.๑๑ มิตกิ ารเมอื ง
๒.๑๒ มิตสิ ่งิ แวดล้อม ทรพั ยากร/พลงั งาน
๓. ข้อมูลดัชนคี วามก้าวหน้าของคน (Human Achievement Index - HAI)

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ก

๔. ข้อมูลสถานการณ์เชิงกลุ่มเป้าหมายตามภารกจิ ของกระทรวงการพัฒนาสังคมฯ ได้แก่
ขอ้ มลู เดก็ และเยาวชน สตรีและครอบครัว ผูส้ ูงอายุ คนพิการ คนเรร่ อ่ น คนไร้ท่ีพ่งึ และขอ้ มูลผู้ประสบปัญหา
ทางสังคม

❖ สรปุ สถานการณ์ทางสงั คมจังหวดั นครสวรรค์
๑. ข้อมูลตามดชั นคี วามม่ันคงของมนษุ ย์
จังหวัดนครสวรรค์ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ๖๙.๕๓ ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยภาพรวมประเทศ

เพียงเล็กน้อย อยู่ในอันดับที่ ๔๑ จาก ๗๗ จังหวัดทั่วประเทศ มีความเด่นในมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร
มีค่าดัชนีสูงเปน็ อนั ดับ ๑๐ จาก ๗๗ จังหวัด (๗๙.๒๒ จากค่าเฉลี่ยทั่วประเทศ ๖๙.๗๐) ซึ่งตัวชี้วัดท่สี ำคญั
คือ อัตราปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงต่อ ๑,๐๐๐ ครัวเรือน น้อยที่สุด เป็นอันดับ ๑ ของประเทศ
ในทางกลับกัน จังหวัดนครสวรรค์มีค่าดัชนีในมิติสุขภาพ อยู่ในอันดับที่ ๖๐ (๖๔.๗๒ จากค่าเฉลี่ย
ทั่วประเทศ ๗๐.๒๓) และมิติที่มีแนวโน้มและค่าดัชนีลดลงจากปี ๒๕๕๙ คือ ความปลอดภัยในชีวิต
และทรพั ย์สนิ

๒. ขอ้ มลู ดชั นีความก้าวหนา้ ของคน (Human Achievement Index - HAI)
ข้อมูลจากระบบฐานข้อมูลด้านสังคมและคุณภาพชีวิต สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจ

และสังคมแหงชาติ ดัชนีความก้าวหนา้ ของคน ประกอบด้วย ๘ ดัชนีย่อยคือ ๑) ด้านสุขภาพ ๒) ด้านการศึกษา
๓) ด้านชีวิต การงาน ๔) ด้านรายได้ ๕) ด้านที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม ๖) ด้านชีวิตครอบครัวและชุมชน
๗) ด้านการ คมนาคมและการสื่อสาร และ ๘) ด้านการมีส่วนร่วม โดยดัชนีย่อยในแต่ละด้าน มี ๔ ตัวชี้วัด
เท่าๆ กัน รวม ตัวชี้วัดทั้งหมด ๓๒ ตัวชี้วัด พบว่า จังหวัดนครสวรรค์อยู่ในลำดับที่ ๕๒ ของประเทศ
โดยค่าดัชนีความก้าวหน้าการพัฒนาคนในปี ๒๕๖๒ เท่ากับ ๐.๕๘๖๙ ซึ่งถือว่าการพัฒนาคนในภาพรวม
ของจังหวดั ยงั ไมเ่ ปล่ียนแปลงเมื่อเปรียบเทยี บกบั ช่วงทผ่ี า่ นมา ใกลเ้ คียงกับปี ๒๕๕๘ ทม่ี ีค่าเทา่ กบั ๐.๕๘๔๔
เม่อื พิจารณาดชั นียอ่ ย พบวา่ การพัฒนาท่อี ยูอ่ าศัยและสภาพแวดล้อมมีความก้าวหน้ามากทสี่ ุด คอื มีค่าดัชนี
๐.๙๓๕๒ รองลงมาเป็นด้านชีวิตการงาน การคมนาคมและการสื่อสาร สุขภาพ ชีวิตครอบครัวและชุมชน
รายได้ และการมีส่วนร่วม ตามลำดับ ส่วนด้านการศึกษามีความก้าวหน้าน้อยที่สุด คือมีค่าดัชนี ๐.๔๐๙๑
เมื่อเปรียบเทยี บกบั ปี ๒๕๕๘

๓. ขอ้ มลู สถานการณเ์ ชิงกลุ่มเปา้ หมาย
๓.๑ สถานการณ์ดา้ นเด็กและเยาวชน
ประเด็นที่น่าห่วงใยคือด้านพฤติกรรมเดก็ และเยาวชน ข้อมูลจากสถานพินิจและค้มุ ครอง

เด็กและเยาวชนจังหวัดนครสวรรค์ ปีงบประมาณ ๒๕๖๒ มีคดีที่เยาวชนเป็นผู้กระทำความผิด จำนวน
๒๗๙ คน ศาลพิพากษาให้เข้ารบั การฝกึ อบรมในศูนยฝ์ ึกและอบรมเดก็ และเยาวชนเขต ๖ จังหวัดนครสวรรค์
จำนวน ๗๒ คน เป็นคดียาเสพติดมากที่สุด จำนวน ๔๓ คน นอกจากนี้ สถานการณ์การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น
พบวา่ จงั หวดั นครสวรรคอ์ ยู่ลำดบั ท่ี ๑๕ ของประเทศ

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ข

๓.๒ สถานการณ์ด้านครอบครวั
จากผลการประเมินตามตัวชี้วัดครอบครัวเข้มแข็ง ๕ ด้าน ได้แก่ ด้านสัมพันธภาพ

ด้านการทำบทบาทหน้าที่ของครอบครัว ด้านการพึ่งตนเอง ด้านทุนทางสงั คม และด้านการหลีกเลี่ยงภาวะ
เสี่ยงและการปรับตัวได้ในภาวะยากลำบาก ซึ่งผู้ตอบแบบประเมินจำนวน ๑,๐๗๓ ครัวเรือน พบว่า
สถานการณ์ครอบครัวจังหวัดนครสวรรค์มคี า่ เฉลย่ี สูงทุกด้าน คือ

ด้านสมั พันธภาพ มคี า่ ดัชนีความเขม้ แข็ง ๖๗.๐๐ ผา่ นเกณฑร์ อ้ ยละ ๙๕.๓๔ ไมผ่ ่านเกณฑ์
ร้อยละ ๔.๖๖ อาทิ สมาชกิ ในครอบครัวมีการพดู คุยและ/หรอื รบั ฟงั กันและกนั ทกุ วัน คดิ เปน็ รอ้ ยละ ๗๗.๒๖

ดา้ นการทำบทบาทหน้าทขี่ องครอบครัว มีค่าดัชนีความเข้มแข็ง ๗๔.๐๐ ผ่านเกณฑ์
ร้อยละ ๙๗.๘๖ ไม่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ ๒.๑๔ ครอบครัวมีการดูแล ใส่ใจความปลอดภัยของสมาชิกทุกคน
คดิ เป็นร้อยละ ๘๑.๓๖

ด้านการพึ่งตนเอง มีค่าดัชนีความเข้มแข็ง ๖๓.๐๐ ผ่านเกณฑ์ร้อยละ ๙๙.๓๕ ไม่ผ่าน
เกณฑ์ร้อยละ ๐.๖๕ ในครอบครัวมีสมาชกิ ทส่ี ามารถหารายได้มาเล้ียงดูครอบครวั ได้ คิดเป็นรอ้ ยละ ๙๖.๑๘
ครอบครัวสามารถดูแลสมาชิกท่ีเจ็บป่วย สมาชิกที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ให้ดำเนินชีวิตไปได้ด้วยดี
ร้อยละ ๙๙.๘๑

ดา้ นทนุ ทางสงั คม มีคา่ ดชั นีความเขม้ แข็ง ๖๕.๐๐ ผ่านเกณฑ์ร้อยละ ๙๙.๑๖ ไม่ผา่ นเกณฑ์
ร้อยละ ๐.๘๔ พบว่าสมาชิกในครอบครัวมีความสัมพันธ์ที่ดีและการได้รับการยอมรับจากเพื่อนบ้าน
ร้อยละ ๑๐๐

ด้านการหลีกเลี่ยงภาวะเสย่ี งและการปรบั ตัวได้ในภาวะยากลำบาก มคี า่ ดัชนคี วามเข้มแข็ง
๗๓.๐๐ ผ่านเกณฑร์ ้อยละ ๙๐.๒๑ ไม่ผา่ นเกณฑ์รอ้ ยละ ๙.๗๙ โดยในตัวช้วี ดั ย่อยพบวา่ ครอบครัวร่วมมือกัน
แก้ไขปัญหา เมือ่ เกดิ ภาวะวิกฤติ ๙๙.๗๒

ในทางกลับกัน ยังมีประเด็นที่น่าห่วงใย คือ พบว่ามีการกระทำความรุนแรงในครอบครัว
จำนวน ๒๖ ราย สาเหตุส่วนใหญ่มาจากการเมาสุรา และยาเสพติด สาเหตุละ ๑๓ คน คิดเป็นร้อยละ ๕๐
รองลงมา คือ มีอาการด้านจิตเวช ความหึงหวง และปัญหาด้านเศรษฐกิจ สาเหตุละ ๔ คน คิดเป็นร้อยละ
๑๕.๓๙ ตามลำดับ และจากข้อมูลผู้รับบริการของบ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดนครสวรรค์ พบว่า
สภาพปญั หาส่วนใหญเ่ นื่องจากการเลีย้ งดูเดก็ ไม่เหมาะสม

๓.๓ สถานการณ์ดา้ นผสู้ ูงอายุ
จังหวัดนครสวรรค์ได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแล้ว คือ มีประชากรที่อายุ ๖๐ ปี ขึ้นไปจำนวน

๒๐๙,๖๘๘ คน จากประชากรทั้งสน้ิ ๑,๐๕๙,๘๘๗ คน (ณ วนั ที่ ๓๑ ธนั วาคม ๒๕๖๒) คิดเป็นรอ้ ยละ ๑๙.๗๘
ปีงบประมาณ ๒๕๖๒ มีผู้ได้รับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ จำนวน ๑๗๙,๙๕๓ คน ผู้สูงอายุในสภาวะยากลำบาก
ได้รบั การสงเคราะหจ์ ากสำนักงานพฒั นาสังคมและความมัน่ คงของมนษุ ย์ จำนวน ๓๑๓ คน ด้านการส่งเสริม
และพัฒนาผู้สูงอายใุ นพื้นที่ มีโรงเรียนผู้สูงอายุ จำนวน ๒๑ แห่ง ใน ๑๓ อำเภอ มีศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิต

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ค

.และส่งเสริมอาชีพผู้สูงอายุ (ศพอส.) จำนวน ๓๑ แห่ง ใน ๑๕ อำเภอ มีผู้ขึ้นทะเบียนคลังปัญญาผู้สูงอายุ
จำนวน ๑๗๔ คน ประเดน็ ที่น่าห่วงใยด้านผู้สูงอายุ คือ การจัดสวัสดิการรองรับผู้สงู อายทุ ี่เพิ่มมากขึน้ และ
ข้อจำกดั ในการเขา้ ถงึ บริการภาครฐั ของผ้สู ูงอายใุ นภาวะพึ่งพิง

๓.๔ สถานการณด์ ้านคนพกิ าร
จากฐานข้อมูลระบบงานออกบัตรประจำตัวคนพิการของกรมส่งเสริมและพัฒนาคณุ ภาพ

ชีวิตคนพิการ (พก.) (ข้อมูล ณ วันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๒) พบว่าจังหวัดนครสวรรค์มีคนพิการที่ได้รับ
การออกบัตรประจำตัวคนพิการจำนวน ๓๗,๕๑๘ คน เป็นเพศชายมากกว่าเพศหญิง โดยเพศชาย
มีจำนวน ๑๙,๘๕๒ คน (ร้อยละ ๕๒.๙๑) และเพศหญิง จำนวน ๑๗,๖๖๖ คน (ร้อยละ ๔๗.๐๘) ส่วนใหญ่
อาศยั อยใู่ นอำเภอเมืองฯมากทส่ี ดุ จำนวน ๖,๘๕๙ คน (คิดเปน็ รอ้ ยละ ๑๘.๒๘) รองลงมา คอื อำเภอลาดยาว
จำนวน ๔,๐๑๖ คน (คิดเปน็ ร้อยละ ๑๐.๗๐) และอำเภอตาคลี จำนวน ๓,๔๙๐ คน (คิดเปน็ ร้อยละ ๙.๓๐)
ตามลำดับ โดยสดั สว่ นของคนพกิ ารจงั หวัดนครสวรรค์ คิดเป็นรอ้ ยละ ๓.๔๐ ของประชากรท้งั จงั หวดั

ประเภทความพิการ มีความพิการทางการเคลื่อนไหวหรือทางร่างกายมากที่สุด จำนวน
๒๑,๔๘๗ คน (คิดเป็นร้อยละ ๕๗.๒๗) รองลงมาคือความพิการทางการได้ยินหรือสื่อความหมาย จำนวน
๕,๑๗๓ คน (คิดเปน็ รอ้ ยละ ๑๓.๗๘) และความพกิ ารทางการเห็น จำนวน ๓,๔๒๗ คน (คิดเปน็ รอ้ ยละ ๙.๑๓)
ตามลำดับ

สาเหตุความพิการ เนื่องจากภาวะความเจ็บป่วยและโรคต่างๆ ในภายหลัง ร้อยละ
๓๒.๑๗ มากกว่า ๑ สาเหตุ ร้อยละ ๖.๖๔ พิการจากอุบัติเหตุร้อยละ ๔.๕๘ ทั้งนี้ พบว่าส่วนใหญ่ร้อยละ
๕๐.๔๘ แพทยไ์ ม่ระบุสาเหตุความพกิ าร

ระดับการศึกษา ส่วนใหญ่ผู้พิการจบชั้นประถมศึกษาสูงถึง ๑๓,๓๐๘ คน คิดเป็นร้อยละ
๔๑.๖๒ รองลงมาอายุถึงเกณฑ์แต่ไมไ่ ดเ้ รยี น ถึง ๑๐,๑๖๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๓๑.๗๙

สวัสดิการที่ไดร้ ับ ปีงบประมาณ ๒๕๖๒ ได้รับเบีย้ ยังชีพความพกิ าร จำนวน ๕,๓๔๓ คน
(คิดเป็นร้อยละ ๗๗.๘๙) ได้รับการปรับสภาพที่อยู่อาศัยให้เหมาะสมสำหรับความพิการ จำนวน ๖๙ หลงั
ได้รับบริการจากผู้ช่วยคนพิการ จำนวน ๕๑ คน ได้รับการจ้างงานจากสถานประกอบการ ๔๘ แห่ง จำนวน
๑๕๓ คน กยู้ มื เงินทุนประกอบอาชพี จากกองทนุ ส่งเสริมและพฒั นาคุณภาพชีวติ คนพกิ าร จำนวน ๔๘๐ คน
เป็นเงิน ๒๔,๑๗๑,๐๕๕ บาท การช่วยเหลือเงินสงเคราะหฟ์ ื้นฟูสมรรถภาพชีวิตคนพิการจำนวน ๑๒๕ คน
เปน็ เงิน ๒๕๐,๐๐๐ บาท ได้รับรถสามล้อโยกจำนวน ๘ คัน

ประเดน็ ทนี่ า่ หว่ งใย คือ ข้อจำกดั ในการเขา้ ถงึ สิทธิสวสั ดกิ ารและบริการต่างๆ

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ง

๓.๕ สถานการณ์ด้านผปู้ ระสบปญั หาทางสังคม
จากการสำรวจข้อมูลผู้ประสบปัญหาทางสังคมรายครัวเรือน (Social Map) ในพื้นที่

จังหวดั นครสวรรค์ ท้ัง ๑๕ อำเภอ ระหวา่ งเดือนกุมภาพนั ธ์-มีนาคม ๒๕๖๑ พบว่ามีผปู้ ระสบปญั หาทางสงั คม
จำนวน ๒๙,๖๒๐ คน จากจำนวนประชากร ๑,๐๔๔,๔๐๐ คน คิดเป็นร้อยละ ๒.๘๔ ซึ่งประเด็นปัญหาของ
ผู้ประสบปัญหาทางสังคมที่พบมากทีส่ ุดคือ มีรายได้ไม่เพียงพอแก่การครองชีพ (ร้อยละ ๓๑.๘๙) รองลงมา
คอื ยากจน (รอ้ ยละ ๒๕.๕๐) และมีหนีส้ ิน และไมม่ กี ารออม (ร้อยละ ๑๑.๒๐) ตามลำดับ

ความต้องการของผู้ประสบปัญหาทางสังคม ๓ ลำดับแรก คือ ต้องการเงินสงเคราะห์
จำนวน ๒๓,๔๖๗ ราย คดิ เปน็ ร้อยละ ๖๓.๘๓ รองลงมา คอื ต้องการเงนิ ทุนประกอบอาชพี จำนวน ๗,๙๓๖ ราย
คิดเป็นร้อยละ ๒๑.๕๙ และต้องการทุนการศึกษา จำนวน ๒,๑๓๐ ราย คิดเป็นร้อยละ ๕.๗๙ ตามลำดับ
ประวัติการได้รับสวัสดิการ ๓ ลำดับแรก พบว่า สวัสดิการที่เคยได้รับมากที่สุด คือ สวัสดิการที่ได้รับจาก
การลงทะเบียนโครงการเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ จำนวน ๒๐,๑๑๐ คน คิดเป็นร้อยละ ๕๔.๗๐ รองลงมา คอื
เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ จำนวน ๑๒,๒๐๙ คน คิดเป็นร้อยละ ๓๓.๒๑ และเบี้ยความพิการ จำนวน ๓,๕๑๒ คน
คดิ เป็นรอ้ ยละ ๙.๕๕ ตามลำดับ

๓.๖ ประเด็นปญั หาทน่ี า่ หว่ งใย ๓ ลำดบั แรก
๑) สถานการณ์ดา้ นเด็กและเยาวชน ประเดน็ ทนี่ ่าหว่ งใย คอื ด้านพฤติกรรมเดก็ และเยาวชน
๒) สถานการณ์ดา้ นครอบครัว ประเด็นที่นา่ หว่ งใย คือ ดา้ นการเลย้ี งดเู ด็กอยา่ งไมเ่ หมาะสม

และการใช้ความรนุ แรงในครอบครัว
๓) สถานการณ์ด้านผสู้ ูงอายุ ประเด็นทนี่ า่ หว่ งใย คือ การจดั สวัสดกิ ารรองรบั ผสู้ ูงอายุทเี่ พม่ิ

มากขน้ึ และข้อจำกัดในการเขา้ ถึงบรกิ ารภาครฐั ของผูส้ ูงอายุในภาวะพึง่ พิง

ขอ้ เสนอแนะด้านการป้องกนั และแก้ไขปญั หาสงั คม
ควรบูรณาการแผนงาน โครงการ และร่วมมือ ร่วมใจในการแก้ปัญหาสังคมให้ลดน้อยลง

ด้วยการดำเนินการอย่างต่อเนื่องและจริงจัง โดยเฉพาะประเด็นสถานการณ์เด็ก เยาวชน ครอบครัว และ
ผู้สูงอายุ ที่จะส่งผลกระทบต่อปัญหาสังคมในภาพรวมของจังหวัด โดยกิจกรรมที่ควรจะจัดขึ้น คือ
มีการส่งเสริมเพิ่มความรู้ในการพัฒนาครอบครัวซ่ึงเกี่ยวเนื่องกับการพัฒนาเด็กและเยาวชน เพื่อลดปัญหา
การเลี้ยงดูเด็กไม่เหมาะสม ลดปัญหาพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของเด็กและเยาวชน ตลอดจนเป็นการใช้
ครอบครวั เปน็ ฐานในการดูแลผสู้ ูงอายุในจงั หวัดนครสวรรค์ต่อไป

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ จ

บทที่ ๑
บทนำ

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มีอำนาจหน้าที่เก่ียวกับการพัฒนาสังคม
การสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในสังคม การส่งเสริมและสร้างความ ม่ันคงในชีวิตของ
สถาบนั ครอบครวั และชมุ ชน เปน็ กระทรวงหลกั ในการขบั เคล่อื นการพัฒนาสังคมให้ประชาชนมีความเปน็ อยู่
ที่ดี การแก้ไขปัญหาสังคมจึงเป็นภารกิจสำคัญของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์
ในการขับเคลื่อนร่วมกับกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ รวมถึงท้องถ่ิน และชุมชน เพื่อให้ผู้ที่ได้รับผลกระทบ
ทางสังคมสามารถเข้าถึงบรกิ ารสวัสดิการสังคม และได้รับการคุ้มครองทางสังคม โดยสำนักงานพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด ซ่ึงเป็นตัวแทนของกระทรวงในระดับภูมิภาค มีอำนาจหนา้ ทใ่ี นการวิเคราะห์
รายงานสถานการณ์ทางสังคมและเศรษฐกิจ เพื่อกำหนดนโยบายด้านสังคมในระดับจังหวัด เสนอแนะ
แนวทาง แก้ไข ส่งเสริม ประสานงานและดำเนินการช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาสังคมในจังหวัด ตลอดจน
ส่งเสริมสนับสนุนให้องค์กรเครือข่ายทั้งภาครัฐ และเอกชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาสังคม
โดยการจดั ทำแผนงาน โครงการ และกจิ กรรมดา้ นการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คงของมนุษย์

การดำเนินงานด้านสงั คม จำเปน็ ต้องมขี ้อมูลสถานการณท์ างสังคมในพ้นื ท่ี เพือ่ ให้การวิเคราะห์
ปัญหาและการจัดทำแผนงาน โครงการต่าง ๆ มีความสอดคล้องกับสภาพปัญหาสังคมในจังหวัด รายงาน
สถานการณ์ทางสังคมฉบับน้ี จะสะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ในปีงบประมาณ
พ.ศ. ๒๕๖๒ ซง่ึ ได้วิเคราะหส์ ถานการณ์ทางสงั คมจากข้อมูลต่างๆ ดังนี้

๑. ขอ้ มูลพ้นื ฐานของจังหวดั
๒. ขอ้ มลู กลุม่ เปา้ หมายตามภารกิจของกระทรวงการพฒั นาสังคมและความมน่ั คงของมนษุ ย์
๓. ข้อมลู จากรายงานสถานการณค์ วามม่ันคงของมนษุ ยป์ ระเทศไทย ปี ๒๕๖๐ - ๒๕๖๑
๔. ข้อมลู ด้านสงั คมจากหนว่ ยงานราชการทเ่ี กี่ยวขอ้ ง

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี 2562 หน้า ๑

บทที่ ๒
ขอ้ มูลทวั่ ไปของจังหวดั นครสวรรค์

ตราประจำจงั หวัดนครสวรรค์

ตามคตทิ างศาสนา ทเี่ ชือ่ ถือกนั มาว่าบนสวรรคน์ ั้นเปน็ ท่อี ยู่ของเหลา่ เทพทั้งหลาย และผู้มีบุญ
มากเท่านัน้ จึงจะได้ไปบงั เกิดในสวรรค์ มีวิมาน เป็นที่สถิตอย่างสุขสบายเมือ่ จังหวัดนี้ชื่อว่า “นครสวรรค”์
แปลว่า เมืองของชาวสวรรค์ จึงได้นำเอา วมิ าน มาเป็นสญั ลักษณข์ องเมอื งน้ี

จังหวัดนครสวรรค์ เป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ในภาคเหนือตอนล่างของประเทศ ตั้งอยู่ประมาณ
ละติจูดที่ ๑๕.๕-๑๖.๗ องศาเหนือ และลองจจิ ูดที่ ๙๙.๗-๑๐๐.๔ องศาตะวนั ออก ระยะทางจากกรุงเทพฯ
ถงึ จงั หวดั นครสวรรค์ตามเสน้ ทางหลวงสายพหลโยธนิ (สายที่ ๑) ๒๓๗ กโิ ลเมตร หรอื ระยะทางตามทางรถไฟ
๒๕๐ กิโลเมตร พ้ืนที่อยสู่ ูงจากระดับนำ้ ทะเล ๓๐ เมตร

พื้นที่ของจังหวัด ๙,๕๙๗.๖๗๗ ตารางกิโลเมตร หรือ ๕,๙๙๘,๕๔๘ ไร่ มากเป็นอันดับ ๙
ของภาคเหนอื

๑. ทีต่ ง้ั และอาณาเขต

ทีต่ ง้ั และอาณาเขต ตดิ ตอ่ กับจังหวัดต่าง ๆ ดงั นี้

ทศิ เหนอื ตดิ ต่อกับ - อำเภอปางศลิ าทอง อำเภอขาณุวรลักษบุรี

อำเภอบงึ สามัคคี จังหวดั กำแพงเพชร

- อำเภอบงึ นาราง อำเภอโพทะเล อำเภอบางมลู นาก

อำเภอดงเจริญ จังหวัดพิจิตร

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๒

ทศิ ตะวนั ออก ตดิ ต่อกบั - อำเภอชนแดน อำเภอบงึ สามพัน อำเภอวเิ ชียรบรุ ี
ทศิ ใต้ จังหวัดเพชรบรู ณ์
ทิศตะวนั ตก
- อำเภอโคกเจรญิ อำเภอหนองมว่ ง จังหวัดลพบรุ ี
ติดตอ่ กบั - อำเภออนิ ทรบ์ รุ ี จังหวัดสงิ ห์บรุ ี อำเภอบา้ นหม่ี

จังหวดั ลพบุรี
- อำเภอสรรพยา อำเภอมโนรมย์ อำเภอเมอื งชัยนาท

จงั หวัดชัยนาท
ตดิ ตอ่ กบั - อำเภอเมอื งอุทยั ธานี อำเภอทพั ทัน

อำเภอสว่างอารมณ์ อำเภอลานสกั อำเภอบา้ นไร่
จงั หวัดอุทัยธานี
- อำเภออมุ้ ผาง จงั หวดั ตาก

๒. ลักษณะภมู ปิ ระเทศ
ลักษณะภูมิศาสตร์โดยทั่วไป ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุม่ เหมาะแก่การเกษตร เป็นที่ราบประมาณ

๓ ใน ๔ ของพ้ืนท่จี ังหวัด มแี ม่น้ำสายสำคัญคอื แมน่ ำ้ ปงิ แมน่ ้ำวงั แมน่ ำ้ ยม และ แม่น้ำน่าน ไหลมารวมกัน
เป็นแม่น้ำเจ้าพระยา ผ่านช่วงกลางของจังหวัด และมีเพียง ๖ อำเภอ ที่ตั้งอยู่บนแม่น้ำสายหลัก สภาพภูมิ
ประเทศทางด้านทิศตะวันตกของจังหวัด มีภูเขาสลับซับซ้อนและเป็นป่าทึบในเขตอำเภอลาดยาว
อำเภอแม่วงก์ อำเภอแม่เปิน และอำเภอชุมตาบง พื้นที่ป่าของจังหวัดเป็นสภาพป่าที่เชื่อมโยงติดต่อกับ
ป่าห้วยขาแข้งของจังหวัดอุทัยธานี ในส่วนทางใต้ของอำเภอแม่วงก์ ส่วนตอนบนของอำเภอ แม่วงก์ และ
อำเภอลาดยาว เป็นส่วนติดต่อกับป่าทึบของจังหวัดตากที่เชื่อมโยงไปถึงป่าทุ่งใหญ่นเรศวรของจังหวัด
กาญจนบรุ ี ส่วนด้านตะวันออกของจังหวัด อำเภอหนองบวั และอำเภอไพศาลี เป็นพ้ืนทร่ี าบลาดเทตดิ ต่อกับ
เทอื กเขาเพชรบูรณ์

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๓

สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัด เป็นที่ราบค่อนข้างแคบบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำ โดยเฉพาะ
ตอนกลางของจงั หวดั ซึ่งอย่ใู นเขตอำเภอเมอื งนครสวรรค์ อำเภอบรรพตพิสยั อำเภอชมุ แสง อำเภอท่าตะโก
อำเภอโกรกพระ อำเภอเก้าเลี้ยว และอำเภอพยุหะคีรี สภาพพื้นที่ทางทิศตะวันตก (เขตอำเภอลาดยาว
อำเภอแม่วงก์ อำเภอแม่เปิน และอำเภอชุมตาบง) และทิศตะวันออก (เขตอำเภอหนองบัว อำเภอไพศาลี
อำเภอตากฟ้า และอำเภอตาคลี) มีลักษณะเป็นแบบลอนลูกคลื่น ยกตัวขึ้นจากตอนกลางของจังหวัด
สูงจากระดับนำ้ ทะเล ปานกลาง ๒๐ - ๑๐๐ เมตร

๓. ลกั ษณะภูมิอากาศ
ลักษณะภูมิอากาศส่วนใหญ่ของจังหวัดมีลักษณะอากาศร้อนชื้น มีช่วงฤดูฝน และฤดูแล้ง

ที่เห็นชัดเจน ฤดูฝนได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้อยู่ในช่วงกลางเดือนพฤษภาคมถงึ กลางเดือน
ตุลาคม และจะมีฝนตกชุกในเดือนกันยายนถึงตุลาคม ส่วนฤดูหนาวได้รับอิทธิพลจากลมมรสุม
ตะวันออกเฉียงเหนือ ในช่วงกลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ และจะมีอากาศหนาวเย็นในช่วง
ปลายเดือนธันวาคมถึงกลางเดือนมกราคม สภาพภูมิอากาศของจังหวัดนครสวรรค์จะสัมพันธ์กับปริมาณ
น้ำฝนในแต่ละปี หากปีใดปรมิ าณน้ำฝนมากกว่า ๑,๒๐๐ มลิ ลิเมตรต่อปี จะเกิดปญั หาน้ำท่วม ถ้าปริมาณฝน
ตำ่ กว่า ๑,๐๐๐ มิลลเิ มตรตอ่ ปี จะประสบปญั หาฝนแลง้ ทัง้ นสี้ ืบเนอื่ งจากสภาพพืน้ ทีข่ องจังหวัดท่ีมีลักษณะ
คลา้ ย ทอ้ งกระทะ หรือผีเสอื้ กางปกี บนิ

๔. เขตพ้ืนที่การปกครอง
จังหวัดนครสวรรค์ จัดรูปการปกครองตามลักษณะการปกครองส่วนภูมิภาค โดยแบ่งออกเป็น

๑๕ อำเภอ ๑,๔๓๒ หมู่บ้าน ๑๒๘ ตำบล และจัดรูปการปกครองตามลักษณะการปกครองส่วนท้องถ่ิน
ประกอบดว้ ย องคก์ ารบริหารสว่ นจงั หวัด ๑ แหง่ เทศบาล ๒๑ แห่ง (เทศบาลนคร ๑ แห่ง เทศบาลเมือง ๒ แหง่
เทศบาลตำบล ๑๘ แหง่ ) และองคก์ ารบริหารสว่ นตำบล ๑๒๑ แห่ง

ตารางที่ ๑ แสดงเขตการปกครองส่วนภมู ิภาคและส่วนทอ้ งถิน่ พ.ศ. ๒๕๖๒

ที่ อำเภอ พ้ืนท่ี จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน
(ตร.กม.) หมูบ่ า้ น ตำบล เทศบาล อบต.
๑๖
๑ เมืองนครสวรรค์ ๗๔๘.๒๖๘ ๑๗๒ ๑๖ ๒
๓ ๗
๒ โกรกพระ ๒๙๗.๑๙๔ ๖๕ ๙ ๒ ๑๑
๒ ๑๒
๓ ชมุ แสง ๗๑๖.๗๒๖ ๑๒๖ ๑๑ ๒ ๑๒
๑ ๙
๔ ลาดยาว ๖๙๑.๐๙๖ ๑๔๙ ๑๒
๕ บรรพตพสิ ัย ๙๖๙๐๑๙.๐๘๙๗๖ ๑๑๘ ๑๓

๖ หนองบัว ๘๑๙.๕๐๕ ๑๐๗ ๙

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๔

ท่ี อำเภอ พน้ื ท่ี จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน
(ตร.กม.) หมู่บา้ น ตำบล เทศบาล อบต.
๗ ตาคลี ๘๕๔.๐๖๒ ๑๒๕ ๑๐
๘ เกา้ เล้ียว ๒๕๖.๗๑๓ ๑๐ ๒
๙ ทา่ ตะโก ๖๐๗.๒๒๕ ๔๓ ๕ ๑ ๔
๑๐ ตากฟา้ ๕๗๐.๖๙๒ ๑๑๒ ๑๐ ๑ ๑๐
๑๑ ไพศาลี ๙๗๙.๔๕๗ ๗๖ ๗ ๒ ๖
๑๒ พยุหะครี ี ๗๔๐.๗๙๔ ๑๐๑ ๘ ๑ ๘
๑๓ แมว่ งก์ ๗๖๖.๘๐๘ ๑๒๕ ๑๑ ๒ ๙
๑๔ แม่เปนิ ๒๖๐.๒๐๐ ๖๖ ๔ - ๔
๑๕ ชุมตาบง ๓๗๙.๐๔๐ ๒๔ ๑ - ๑
๒๓ ๒ - ๒
รวม ๙,๕๙๗.๖๗๗
๑,๔๓๒ ๑๒๘ ๒๑ ๑๒๑

ท่มี า : ทท่ี ำการปกครองจังหวดั นครสวรรค์ , ข้อมูลเดอื น ธนั วาคม ๒๕๖๒

๕. ขอ้ มูลประชากร
ประชากรจังหวัดนครสวรรค์ ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๖๒ จำนวน ๑,๐๕๙,๘๘๗ คน

ชายจำนวน ๕๑๗,๗๒๓ คน หญิง จำนวน ๕๔๒,๑๖๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๕๑.๑๓ อำเภอที่มีประชากร
มากที่สุด คือ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จำนวน ๒๔๕,๐๓๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๒๑.๑๑ อำเภอที่มีประชากร
น้อยที่สุด คือ อำเภอชุมตาบง จำนวน ๑๘,๙๙๙ คน คิดเป็นร้อยละ ๑.๗๖ ความหนาแน่นของประชากร
ลดลง

ตารางที่ ๒ แสดงจำนวนประชากรจำแนกตามเขตการปกครองรายอำเภอและเพศ พ.ศ.๒๕๖๑ - ๒๕๖๒

พ.ศ.๒๕๖๑ พ.ศ.๒๕๖๒

อำเภอ จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน
ประชากร ประชากร ประชากร ประชากร ประชากร ประชากร

ชาย (คน) หญงิ (คน) รวม ชาย (คน) หญงิ (คน) รวม

เมืองฯ ๑๑๘,๓๘๒ ๑๒๖,๕๒๔ ๒๔๔,๙๐๖ ๑๑๘,๒๘๙ ๑๒๖,๗๔๕ ๒๔๕,๐๓๔

โกรกพระ ๑๗,๓๑๓ ๑๘,๒๓๗ ๓๕,๕๕๐ ๑๗,๓๐๗ ๑๘,๑๕๒ ๓๕,๔๕๙

ชุมแสง ๓๑,๓๐๗ ๓๓,๒๔๘ ๖๔,๕๕๕ ๓๑,๐๓๓ ๓๓,๐๔๑ ๖๔,๐๗๔

หนองบัว ๓๓,๙๑๔ ๓๔,๙๗๕ ๖๘,๘๘๙ ๓๓,๗๖๐ ๓๔,๘๑๘ ๖๘,๕๗๘

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๕

อำเภอ พ.ศ.๒๕๖๑ พ.ศ.๒๕๖๒
จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน จำนวน
บรรพตพิสยั ประชากร ประชากร ประชากร ประชากร ประชากร ประชากร
เก้าเลย้ี ว ชาย (คน) หญิง (คน) รวม ชาย (คน) หญงิ (คน) รวม
ตาคลี ๔๒,๓๕๐ ๔๔,๐๓๖ ๘๖,๓๘๖ ๔๒,๐๗๓ ๔๓,๘๓๓ ๘๕,๙๐๖
ทา่ ตะโก ๑๖,๘๗๗ ๑๗,๗๓๘ ๓๔,๖๑๕ ๑๖,๘๖๔ ๑๗,๖๙๙ ๓๔,๕๖๓
ไพศาลี ๕๓,๒๑๙ ๕๔,๙๑๙ ๑๐๘,๑๓๘ ๕๒,๕๕๖ ๕๔,๕๒๖ ๑๐๗,๐๘๒
พยุหะคีรี ๓๒,๕๗๒ ๓๔,๓๓๑ ๖๖,๙๐๓ ๓๒,๔๖๐ ๓๔,๑๐๘ ๖๖,๕๖๘
ลาดยาว ๓๕,๒๕๐ ๓๖,๓๓๑ ๗๑,๕๘๑ ๓๕,๑๒๑ ๓๖,๒๑๘ ๗๑,๓๓๙
ตากฟา้ ๒๙,๘๙๖ ๓๑,๗๔๐ ๖๑,๖๓๖ ๒๙,๗๙๗ ๓๑,๕๕๕ ๖๑,๓๕๒
แมว่ งก์ ๔๒,๗๓๗ ๔๔,๖๕๓ ๘๗,๓๙๐ ๔๒,๔๖๕ ๔๔,๔๖๐ ๘๖,๙๒๕
แมเ่ ปนิ ๑๙,๘๘๙ ๒๐,๕๘๕ ๔๐,๔๗๔ ๑๙,๘๒๓ ๒๐,๕๘๐ ๔๐,๔๐๓
ชุมตาบง ๒๖,๔๕๕ ๒๖,๕๖๐ ๕๓,๐๑๕ ๒๖,๒๗๒ ๒๖,๔๕๑ ๕๒,๗๒๓
๑๐,๔๘๙ ๑๐,๔๐๗ ๒๐,๘๙๖ ๑๐,๔๙๔ ๑๐,๓๘๘ ๒๐,๘๘๒
รวม
๙,๔๒๙ ๙,๖๐๑ ๑๙,๐๓๐ ๙,๔๐๙ ๙,๕๙๐ ๑๘,๙๙๙
๕๒๐,๐๗๙ ๕๔๓,๘๘๕ ๑,๐๖๓,๙๖๔ ๕๑๗,๗๒๓ ๕๔๒,๑๖๔ ๑,๐๕๙,๘๘๗

เมื่อพิจารณาประชากรที่มีสัญชาติไทยและมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน ตามกลุ่มอายุ ปี ๒๕๖๒
พบว่า ประชากรอายุ ๐ - ๑๔ ปี มีจำนวน ๑๕๙,๙๙๑ คน คิดเป็นรอ้ ยละ ๑๕.๔๑ อายุ ๑๕ - ๖๐ ปี จำนวน
๖๘๒,๕๖๗ คน หรือร้อยละ ๖๕.๗๗ อายุ ๖๑ ปีขึ้นไป จำนวน ๑๙๕,๒๑๑ คน คิดเป็นร้อยละ ๑๘.๘๑
ประชากรวัยเด็กและแรงงานลดลง ประชากรผู้สงู อายเุ พม่ิ ขนึ้

ตารางท่ี ๓ แสดงจำนวนประชากรทม่ี ีสญั ชาติไทยและมชี อ่ื อยใู่ นทะเบยี นบ้านแยกตามอายุ พ.ศ.๒๕๖๑-๒๕๖๒

อายุ พ.ศ. ๒๕๖๑ พ.ศ. ๒๕๖๒

ชาย หญิง รวม ชาย หญิง รวม

๐ - ๑๔ ปี ๘๔,๘๗๒ ๗๙,๓๘๕ ๑๖๔,๒๕๗ ๘๒,๖๒๖ ๗๗,๓๖๕ ๑๕๙,๙๙๑
๑๕ - ๖๐ ปี ๓๔๑,๐๕๙ ๓๔๘,๑๐๐ ๖๘๙,๑๕๙ ๓๔๔,๒๖๔ ๓๔๔,๕๒๖ ๖๘๒,๕๖๗
๖๑ ปขี ึ้นไป ๘๒,๒๒๖ ๑๐๖,๒๓๔ ๑๘๘,๔๖๐ ๘๕,๑๐๙ ๑๑๐,๑๐๒ ๑๙๕,๒๑๑
๕๐๘,๑๕๗ ๕๓๓,๗๑๙ ๑,๐๔๑,๘๗๖ ๕๐๕,๗๗๖ ๕๓๑,๙๙๓ ๑,๐๓๗,๗๖๙
รวม

ทีม่ า : ข้อมลู สำคัญจังหวดั นครสวรรค์ (กรมการปกครอง ๒๕๖๒)

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ๖

๖. ดา้ นการศกึ ษา
จังหวัดนครสวรรค์มีสถานศึกษาทีส่ ังกัดภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน

โดยการจดั การศกึ ษาต้ังแต่เตรยี มอนบุ าลจนถึงปรญิ ญา จำนวน ๖๕๔ แห่ง

ตารางท่ี ๔ แสดงจำนวนสถานศึกษา จำนวนสถานศกึ ษา
(แหง่ )
ที่ หน่วยงาน
๑๖๒
๑ สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้นื ฐาน ๑๔๕
- สำนกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษานครสวรรค์ เขต ๑ ๑๙๘
- สำนกั งานเขตพื้นท่กี ารศกึ ษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต ๒
- สำนกั งานเขตพื้นท่กี ารศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต ๓

- สำนักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษามัธยมศกึ ษา เขต ๔๒ ๓๗
๕๒
๒ สำนกั งานคณะกรรมการส่งเสริมการศกึ ษาเอกชน ๑
๓ สำนักงานบรหิ ารงานการศึกษาพเิ ศษขน้ั พนื้ ฐาน ๑๑
๔ สถาบนั อาชีวศึกษา ๔
๕ สำนักงานคณะกรรมการอดุ มศึกษา ๑๖
๖ สำนักงานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั
๘
จงั หวดั นครสวรรค์

๗ สำนกั งานพระพทุ ธศาสนาจงั หวดั นครสวรรค์

๘ สถาบันการพลศกึ ษา ๑

๙ องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น ๑๘

๑๐ การศึกษาแบบ Home school ๑

รวมทงั้ หมด ๖๕๔

ทม่ี า : สำนกั งานเขตพ้ืนทีก่ ารศกึ ษามธั ยมศกึ ษาเขต ๔๒ จังหวัดนครสวรรค,์
สำนกั งานศกึ ษาธิการจงั หวดั นครสวรรค์ ,
สำนักงานเขตพนื้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษานครสวรรค์ เขต ๑, ๒, ๓
สำนกั งานอาชีวศกึ ษาจงั หวดั นครสวรรค์ , สถาบันการอาชีวศกึ ษาภาคเหนอื ๔ และ
สำนกั งานส่งเสริมการปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ จังหวดั นครสวรรค์
ขอ้ มูล ณ มกราคม ๒๕๖๓

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๗

๗. ด้านแรงงาน
จังหวัดนครสวรรค์มีประชากร จำนวน ๑,๐๕๙,๘๘๗ คน แรงงานต่างด้าวในพื้นที่จังหวัด

นครสวรรค์ จำนวนทั้งสิ้น ๘,๓๗๗ คน

ตารางที่ ๕ แสดงจำนวนแรงงานต่างด้าวในพืน้ ที่จงั หวัดนครสวรรค์ จำนวน (คน)
ลำดบั รายการ ๒๒๕
๑ คนตา่ งด้าวประเภททว่ั ไป
๒ คนต่างดา้ วทผี่ า่ นการพสิ จู นส์ ญั ชาติ ๖,๔๑๖
๓ คนต่างด้าวเขา้ มาทำงานตามระบบ MOU ๑,๖๖๐
๔ บคุ คลทีไ่ มม่ สี ถานะทางทะเบียน
รวมท้ังสนิ้ (คน) ๗๖
๘,๓๗๗

ทมี่ า : สำนกั งานจดั หางานจังหวดั นครสวรรค์ ขอ้ มลู ณ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๖๓

๘. การคมนาคม
จังหวัดนครสวรรค์ อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครตามเส้นทางหลวงแผ่นดินสายเอเชีย ๒๓๗

กิโลเมตร จงั หวดั นครสวรรค์ เปน็ จงั หวัดทเ่ี ป็นประตูสู่ภาคเหนือ การเดนิ ทางติดต่อกบั จังหวัดตา่ ง ๆ นบั ได้ว่า
สะดวกมาก เสน้ ทางการติดต่อทางถนนระหวา่ งจังหวดั ต่าง ๆ มีเสน้ ทางสายหลกั ๆ ดังนี้

➢การคมนาคมทางรถยนต์
๑. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๑ (พหลโยธิน) จากกรุงเทพฯ ผ่านนครสวรรค์ไปสิ้นสุด

ที่เชียงราย เป็นเส้นทางสายหลักและสายดั้งเดิมที่ใช้ในการคมนาคมเชื่อมระหว่างภาคเหนือกับภาคกลาง
เส้นทางสายนี้ส่วนใหญ่เป็นเส้นทาง ๒ เลน ขณะนี้ถนนช่วงนครสวรรค์ - กำแพงเพชร เป็น ๔ เลนแล้ว
กำลงั มีการขยายไปถึงจงั หวัดเชยี งใหม่

๒. ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข ๓๒ (บางปะอิน - นครสวรรค์) เป็นเส้นทางหลวงแผ่นดนิ
ที่แยกออกจากเส้นทางหมายเลข ๑ เริ่มจากอำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลัดสู่นครสวรรค์
เส้นทางสายนี้เป็นเส้นทาง ๘ เลน ทำให้การเดินทางสู่จังหวัดนครสวรรค์สะดวกและรวดเร็วมาก ใช้เวลา
ประมาณ ๒ ชั่วโมงครึ่ง ในระยะทาง ๒๓๗ กิโลเมตร จากกรุงเทพฯ ถึงนครสวรรค์ เส้นทางนี้ประสานต่อ
กบั เส้นทางหมายเลข ๑ ทจี่ งั หวัดนครสวรรคม์ งุ่ สู่จังหวัดเชียงราย

๓. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๑๑ เป็นทางหลวงที่แยกจากเส้นทางหมายเลข ๓๒
(อินทร์บุรี - เขาทราย) ตรงอำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี ผ่านอำเภอตากฟ้า ท่าตะโก หนองบัว จังหวัด
นครสวรรค์ เข้าสู่จังหวดั พษิ ณุโลก ไปสิ้นสุดที่จังหวัดเชียงใหม่ ตามเส้นทางสายนี้มีถนนเช่ือมเข้าตัวอำเภอ
ไพศาลี ตาคลี ท่าตะโก อำเภอเมืองนครสวรรค์ และอำเภอชุมแสง และมีถนนเครือข่ายเชื่อมอำเภอตา่ ง ๆ
ทีก่ ล่าวดว้ ย

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ๘

๔. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๑๑๗ เป็นเส้นทางเชื่อมระหว่างจังหวัดนครสวรรค์กับ
จงั หวดั พษิ ณโุ ลก โดยผา่ นทางอำเภอเกา้ เลี้ยว อำเภอบรรพตพสิ ัย ออกทางอำเภอโพทะเล ของจังหวัดพิจิตร
ไปสู่จงั หวัดพิษณุโลก ทำให้การตดิ ต่อไปยงั จงั หวัดพิษณุโลกและพิจติ รสะดวกและรวดเร็วขึ้นมาก (ระยะทาง
ประมาณ ๑๓๑ กิโลเมตร)

๕. ทางหลวงแผ่นดิน ๒๒๕ (นครสวรรค์ - ชยั ภมู ิ) เปน็ เสน้ ทางเชื่อมระหวา่ งนครสวรรค์กับ
จังหวัดต่าง ๆ ทางภาคอีสาน เส้นทางนี้ผ่านทางอำเภอชุมแสง อำเภอหนองบัว ตัดผ่านเส้นทางหลวง
หมายเลข ๑๑, ๒๑ ท่ีอำเภอหนองบวั อำเภอบงึ สามพนั (จงั หวดั เพชรบูรณ์) สู่จงั หวัดชยั ภมู ิ

การเดนิ ทางติดต่อกบั จังหวดั ข้างเคียง มเี ส้นทางเชื่อมต่อผา่ นอำเภอตา่ ง ๆ มากมายพอสรุป
เป็นหลักใหญ่ ๆ ได้ดังนี้

๑. กรุงเทพฯ (ผ่านสระบรุ ี - ลพบรุ ี - ชัยนาท) ตามเส้นทางหมายเลข ๑
๒. กรุงเทพฯ (ผ่านบางบัวทอง - สุพรรณบุรี - ชัยนาท) ตามเส้นทางหมายเลข ๓๔๐ เข้าสู่
เส้นทางหมายเลข ๑ ชัยนาท ผ่านเข้าพยุหะคีรี หรือเส้นทางสายเอเชีย (บางปะอิน - นครสวรรค์) ตาม
เสน้ ทางหมายเลข ๓๒
๓. ชยั นาท - อำเภอเมืองนครสวรรค์ ประมาณ ๖๐ กิโลเมตร
๔. อุทยั ธานี - อำเภอเมอื งนครสวรรค์ ผา่ นทางอำเภอโกรกพระ (หมายเลข ๓๒๒๐, ๓๓๑๙
และ ๓๐๐๕) ประมาณ ๓๖ กิโลเมตร ผ่านทางถนนสายเอเชีย (หมายเลข ๓๓๓ และ ๓๒) ประมาณ ๔๗
กิโลเมตร
๕. พษิ ณโุ ลก - อำเภอเมืองนครสวรรค์ ประมาณ ๑๓๑ กโิ ลเมตร
๖. พิจติ ร - อำเภอเมอื งนครสวรรค์ ประมาณ ๑๑๐ กโิ ลเมตร
๗. สพุ รรณบุรี (ผ่านถนนหมายเลข ๓๔๐) ประมาณ ๑๕๕ กิโลเมตร
๘. สิงห์บรุ ี (ผา่ นถนนเอเชยี หมายเลข ๓๒ , ๑) ประมาณ ๙๕ กิโลเมตร
๙. ลพบุรี (ผ่านถนนเอเชีย หมายเลข ๓๒ , ๑) ประมาณ ๑๓๕ กิโลเมตร
๑๐. กำแพงเพชร (ผา่ นถนนพหลโยธิน หมายเลข ๑) ประมาณ ๑๒๐ กิโลเมตร
๑๑. ตาก (ผ่านถนนพหลโยธิน หมายเลข ๑) ประมาณ ๑๘๐ กโิ ลเมตร
๑๒. เพชรบูรณ์ (ผ่านทางถนนหมายเลข ๒๒๕ และแยกเข้าถนนหมายเลข ๒๑) ประมาณ
๑๙๒ กโิ ลเมตร
โดยมีเส้นทางคมนาคมขนสง่ ในเขตพน้ื ท่ีจงั หวัดนครสวรรค์ แบ่งเปน็
ทางหลวงแผ่นดิน ในความดูแลของแขวงทางหลวงนครสวรรค์ท่ี ๑ และแขวงทางหลวง
นครสวรรคท์ ่ี ๒ (ตากฟา้ ) กรมทางหลวง จำนวน ๔๙ สายทาง ระยะทาง ๑,๑๐๓.๗๕๘ กิโลเมตร
ทางหลวงชนบท ในความดูแลของแขวงทางหลวงชนบทนครสวรรค์ กรมทางหลวงชนบท
จำนวน ๔๗ สายทาง ระยะทาง ๗๓๒.๕๐๙ กิโลเมตร

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๙

ทางหลวงท้องถิ่น ในความดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ
➢ คมนาคมทางรถไฟ
จังหวัดนครสวรรค์มีเส้นทางรถไฟ มีสถานีรถไฟ ๑๕ สถานี ผ่านตัวอำเภอต่างๆ ได้แก่

อำเภอตาคลี อำเภอเมืองนครสวรรค์ และอำเภอชมุ แสง
➢ การคมนาคมทางอากาศ
จังหวดั นครสวรรค์ ไม่มสี นามบินพาณิชย์ มแี ต่สนามบินของกองบิน ๔ อำเภอตาคลี

ซึ่งเดิมเคยใชเ้ ปน็ สนามบินของกองทพั อเมริกัน ที่มีศักยภาพสูงสำหรบั เครือ่ งบินไอพน่ และสนามบินเกษตร
ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ศักยภาพของสนามบนิ เหล่านีส้ ามารถปรับเปน็ สนามบินพาณชิ ยไ์ ด้

๙. แหลง่ ทอ่ งเท่ยี วสำคญั
จังหวัดนครสวรรค์ แหล่งทเี่ ทยี่ วท่สี ำคญั หลายแหง่ มีทงั้ แหลง่ ทอ่ งเที่ยวธรรมชาติ และทสี่ รา้ งข้ึน

แตล่ ะแห่งมีจุดเดน่ ท่นี า่ สนใจแตกต่างกนั ทนี่ า่ สนใจ มดี ังนี้
๑. ตน้ แม่นำ้ เจา้ พระยา

บรเิ วณตลาดในเมอื งนครสวรรค์ จุดเดน่ คอื
เป็นจุดกำเนดิ ของแมน่ ำ้ “เจ้าพระยา” ที่ธรรมชาติ
บันดาลให้ แม่น้ำสองสี ปิงและน่านมาบรรจบกัน
จากจุดนี้สามารถนั่งเรือไปยังเกาะกลางลำน้ำ (พา
สาน)เพอ่ื ชมแม่นำ้ สองสีได้อย่างชัดเจน ระหวา่ งทาง
ยังสามารถซึมซับ วิถีความเป็นอยู่ของชาวบ้านท่ี
อาศยั อยู่รมิ น้ำเจ้าพระยาได้ทั้งสองฝัง่

๒. ศาลเจ้าพอ่ เทพารกั ษ์ - เจา้ แมท่ ับทมิ
ท่ตี ง้ั อำเภอเมืองฯ ห่างจากจังหวดั นครสวรรค์ ๓

กม. จุดเด่นคือ ตามตำนานความศักดิ์สิทธิ์ของ
องค์เจ้า ที่ปกป้องรักษาชาวปากน้ำโพให้รอดพ้น
จากโรคระบาดท่คี กุ คาม จนเป็นทปี่ ระจกั ษใ์ นความ
ศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองตลอดมาจนถึงปัจจุบัน และ
นอกจากนี้ยังเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวไทย-จีน
และชาวต่างชาติอีกดว้ ย และเปน็ ทม่ี าของต้นกำเนดิ
งานประเพณแี หเ่ จ้าพ่อ-เจา้ แม่ปากน้ำโพ ทเี่ ล่ืองชื่อ
ของชาวจงั หวดั นครสวรรค์

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๑๐

๓. ศาลเจา้ แม่หน้าผา หนา้ ๑๑
เรยี กท่ัวไปวา่ ศาลเจ้าปงึ เถา่ ม่า หรอื ศาลเจา้ แม่

ตงั้ อยรู่ มิ ฝ่งั แมน่ ้ำปิงด้านทศิ ตะวนั ตก หา่ งจากตลาด
ปากน้ำโพข้ึนไปตามถนนโกสยี ์ประมาณ ๒ กิโลเมตร
บริเวณริมฝั่งเป็นโขดหินสูงชันจึงเรียกว่า หน้าผา
ปึงเถ่ากง และปงึ เถา่ มา่ เป็นเทพเจ้าทเี่ คารพ กราบ
ไหว้ในหมู่คนจีนโพ้นทะเล เป็นชื่อตำแหน่งของ
เทพเจ้าผู้เป็นใหญ่ที่ให้การคุ้มครองปกปักรักษา
ผทู้ อ่ี าศัยในเขตคามท่ที า่ นดูแลอยู่
๔. ศาลเจา้ พอ่ - เจา้ แมช่ ุมแสง

หรือ “ศาลเจ้าพ่อคลองจระเข้เผือก” ศาลนี้มี
ตำนานเล่าขานกันว่ามีขอนไม้ลอยตามลำน้ำน่าน
วนเวียนทวนน้ำอยู่หน้าศาล เจ้าพ่อได้ประทับฝัน
ให้ชาวบ้านนำขอนไม้นี้ขึ้นมาและนำไปแกะสลัก
เปน็ องค์เจ้าพ่อ และเจา้ พอ่ จะประทบั ในไมแ้ กะสลกั
นี้ เพื่อปกป้องภัยพิบัติให้ชาวบ้านอยู่เย็นเป็นสุข
มีความเจริญรุ่งเรืองในอาชีพค้าขาย และการ
เดินทางด้วยความปลอดภัย คณะกรรมการจัดงาน
เจ้าพ่อเจ้าแม่ชุมแสงจัดงานทำบุญใหญ่ๆ ถวายให้
เจ้าพ่อเจ้าแม่ชุมแสง ๒ ครั้ง คือ ในวันเกิดเจ้าพ่อ
เจ้าแม่ ประมาณหลงั ตรษุ จีน ๑๕ วนั
๕. ศาลเจ้าพอ่ - เจา้ แมโ่ กรกพระ

หรือศาลเจ้ากวนอู (บึงเถ่ากง) ตั้งอยู่ติดตลาด
อําเภอโกรกพระ หันหน้าเข้าหาคลอง อายุราว
๑๐๐ ปีเศษ เกิดพร้อมกับชุมชนโกรกพระ โดย
พ่อค้าชาวจีนได้มาค้าขาย และได้สร้างศาลเจ้า
เพื่อยึดเหนี่ยวจิตใจ ชาวตลาดโกรกพระเช่ือว่า
เจ้าพ่อกวนอูเป็นเทพเจ้าท่ีศักดิสิทธิ สามารถ
ดลบันดาลให้มคี วามสุข ความเจริญรุ่งเรือง ค้าขาย
ประสบความสําเร็จ การจัดงานใหญ่ ๆ จะตรงกับ
เทศกาลของชาวจนี ทั่วไป

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๖. วดั เกยไชยเหนอื หนา้ ๑๒
ที่ตั้งห่างจากอำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์

๓๙ กม. จุดเด่นคือ มีองค์เจดีย์บรรจุพระบรมธาตุ
ทรงลังกาฐานแปดเหลี่ยม สันนิษฐานว่าสร้างข้ึน
ในสมัยกรุงศรีอยุธยา พระอุโบสถหลังเก่าที่มี
สถาปัตยกรรมงดงาม สร้างในสมัยรัชกาลที่ ๓
และบริเวณนี้ยังเป็นต้นกำเนิดของตำนานจระเข้
ยักษช์ อ่ื “ไอด้ ่างเกยไชย” อีกด้วย

๗. วัดเกาะหงษ์
ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองนครสวรรค์ ห่างจากตัว

จังหวัดประมาณ ๖ กม. จุดเด่นคือภายในวัดมี
พระวิหารลักษณะศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลาย
มีรอยพระพุทธบาทจำลองปรากฏอยู่บนฝาผนัง
ชมความอัศจรรย์ในการรักษาโรคด้วยวิธีเหยียบฉ่า
ซึ่งเปน็ การรักษาโรคแบบโบราณ สบื ทอดกันมากว่า
๑๐๐ ปี และยังเป็นสถานที่พระพุทธเจ้าหลวง
รัชกาลที่ ๕ ทรงเสด็จประพาสต้น และนอกจากนี้
ยงั มี พระสงั กจั จายน์ยนื

๘. วัดพระปรางคเ์ หลือง
จดุ เดน่ คอื ในอดตี ที่ผา่ นมาวดั น้ีมีชื่อเสียงในการ

รักษาโรคภัยไข้เจ็บโดยทางยาสมุนไพร ไสยศาสตร์
รดน้ำมนต์และคาถาอาคมตามหลักของแผนโบราณ
รวมทั้งการรักษาโรคเคล็ดขัดยอก และอัมพาต โดย
วิธีเหยียบฉ่า อย่างได้ผล และนอกจากนี้ยังเป็น
สถานที่พระพุทธเจ้าหลวง รัชกาลที่ ๕ ทรงเสด็จ
ประพาสตน้ อกี ดว้ ย

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๙. วดั ปา่ สริ ิวฒั นวิสุทธิ์ หนา้ ๑๓
ที่ตั้งอยู่ในอำเภอท่าตะโก ห่างจากจังหวัด

ประมาณ จุดเด่นคือ วัดป่าสิริวัฒนวิสุทธิ์ ในสมเดจ็
พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง
นราธิวาสราชนครินทร์ จัดสร้างขึ้นเพื่อเฉลิม
พระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพล
อดุลยเดชมหาราช ในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา
ครบ ๗๒ พรรษา สรา้ งเปน็ เรอื หลวงนาม“ราชญาณ
นาวา ฑฆี ายุมงคล” การสร้างเปน็ รปู เรอื นี้ หมายถึง
พาหนะที่จะช่วยขนสัตว์ ที่ตกอยู่ให้ห้วงแห่ง
สังสารวฏั

๑๐. วดั นครสวรรค์
ตั้งอยู่ในตัวเมืองนครสวรรค์ จุดเด่นคือเป็น

วดั เกา่ แก่คบู่ า้ นค่เู มอื งมาแต่โบราณ เดิมช่ือวัดหวั เมอื ง
ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นวัดนครสวรรค์ มีพระประธาน
ในพระอุโบสถนามว่า “หลวงพ่อศรีสวรรค์” ซึ่งเป็น
พระพทุ ธรปู ประจำเมอื งนครสวรรค์

๑๑. วัดพระหนอ่ ธรรินทร์ใกล้วารนิ คงคาราม
(วดั เขาดินใต้)

จุดเด่นคือ พระพุทธเจ้าหลวงรัชกาลที่ ๕
ทรงเสด็จประพาสต้น นมัสการหลวงพ่อเฮง
พระที่รัชกาลที่ ๕ ทรงนับถือมาก ตั้งอยู่บนเขา
หน้าวัดเขาดนิ ประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง
ทสี่ มเด็จพระศรีพชั รนิ บรมราชนิ ีนาถถวาย

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๑๒. วัดครี วี งศ์ หน้า ๑๔
ที่ตั้งอยู่บนยอดเขาในเขตเทศบาลนคร

นครสวรรค์ จุดเดน่ คือ มพี ระจุฬามณีเจดยี ต์ งั้ อยู่บน
ยอดเขาดาวดึงส์ ภายในประดิษฐานพระบรม
สารีริกธาตุ ที่สรา้ งสมัยปลายกรุงสโุ ขทยั เมื่อขึ้นไป
ที่องค์พระเจดีย์ จะมองเห็นทัศนียภาพเมือง
นครสวรรค์ ท่สี วยงาม

๑๓. วดั วรนาถบรรพต
เดิมชื่อ วัดกบ หรือ วัดเขากบ เป็นวัดเก่าแก่

ของนครสวรรค์ ตั้งอยู่บนยอดเขาและเชิงเขากบ
วัดสร้างในสมัยสุโขทัย ผู้สร้างคือพญาบาลเมือง
วัดมีปูชนียวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ เจดีย์ใหญ่สร้าง
ในสมัยสุโขทัยพระพุทธไสยาสน์ (พระนอน)
ยาวประมาณ ๑๐ วาเศษ อุโบสถหลังเก่าซง่ึ มีรูปป้ัน
ตากบ-ยายเขียด รอยพระพุทธบาทจำลอง สมัย
สุโขทัยประดิษฐานอยู่ในวิหารเจดีย์บรรจุพระบรม
สารีริกธาตุพระพทุ ธรูปหินปางนาคปรก

๑๔. วัดโพธาราม
เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ

เดิมสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นก่อนสมัยรัตนโกสินทร์
เมื่อคราวตลาดปากน้ำโพประสบอัคคีภัยครั้งใหญ่
เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๗ วัดโพธาราม ได้ประสบภัยดงั กลา่ ว
นนั้ ดว้ ย หลังจากนั้นพระครูสวรรคน์ คราจารย์ (ชว่ ง)
เป็นเจ้าอาวาสจึงได้วางแผนการพัฒนาวัดใหม่
ได้รับพระราชทานวสิ ุงคามสมี า พ.ศ. ๒๔๘๑

รายงานสถานการณท์ างสังคมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๑๕. วดั ศรีอุทุมพร หนา้ ๑๕
สร้างขึ้นเป็นวัดนับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๕ โดยมี

พระครูจ้อย จนฺทสุวณฺโณ ดำเนินการและปกครอง
วัดมาตั้งแต่แรกเริ่มสร้างวัด ชาวบ้านมักจะเรียกวา่
“ วัดวังเดื่อ ” พื้นที่ที่ตั้งวัดนั้นเป็นที่ราบลุ่ม
สภาพแวดล้อมเป็นที่นาและมีหมู่บ้านล้อมรอบ
อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มีอุโบสถกว้าง ๘ เมตร
ยาว ๑๖ เมตร ศาลาการเปรียญ กว้าง ๒๒ เมตร
ยาว ๔๐ เมตร กฏุ ิสงฆ์จำนวน ๔ หลัง

๑๖. วัดจอมคีรีนาคพรต
เป็นวัดโบราณ ภายในบริเวณวัด แบ่งออก

เป็น ๒ ส่วน ส่วนหน่งึ ตั้งอยู่บนยอดเขาสูง เป็นที่ตั้ง
โรงอุโบสถที่ศักดิ์สิทธิ์และวิหาร รวมทั้งมณฑป
และเจดยี ์ อกี ส่วนหน่ึงตั้งอยู่บรเิ วณเชงิ เขา เปน็ ทีต่ ้ัง
ศาลาการเปรยี ญ กฎุ ิ สำหรับภิกษุสามเณร ได้อาศัย
บำเพ็ญสมณะธรรมและเป็นที่บำเพ็ญบุญของ
พุทธศาสนิกชน และมีโรงอุโบสถที่เรียกว่า “ โบสถ์
เทวดาสรา้ ง” วัดยังสิ่งศักด์ิสทิ ธต์ิ ่าง ๆ อาทิ รูปหล่อ
พระอคั รสาวกทัง้ คู่ สร้างขึน้ ในสมัยทวาราวดี , ยกั ษ์
อารักขาพระพุทธเจ้า เป็นของเกา่ โบราณสร้างสมัย
เดียวกนั , มณฑปครอบรอยพระพทุ ธบาท

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๑๗. วัดศรสี วุ รรณ หรอื วัดเข่อื นแดง
เป็นวัดโบราณ สร้างขึ้นตั้งแต่ต้นสมัยกรุงศรี

อยุธยา เล่าต่อกันมาว่า คหบดีตระกูลหนึ่งมภี รรยา
๒ คน ต่างคนก็มีบุตรชาย เมื่ออายุครบบวชก็ได้
สร้างวัด ภรรยาคนหนึ่งสร้างวัดชื่อ “วัดฉิมพลี
ยางโทน” อยู่ทางทิศใต้ ส่วนอีกคนหนึ่งสร้าง
“วัดเขื่อนแดง” หรือ “วัดศรีสุวรรณ” วัดนี้มีชื่อ
เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “วัดตะแลงแกง”เนื่องจาก
เคยเปน็ ทกี่ กั ขงั และประหารนกั โทษ เดิมเป็นวัดร้าง
ทรุดโทรม ไดร้ ับการบูรณะขนึ้ ใหมเ่ มอื่ คราวสงคราม
มหาเอเชียบูรพา ราว พ.ศ. ๒๔๘๕ ทางการทหาร
ได้อาศัยที่วัดศรีสุวรรณเป็นที่ตั้งกองบัญชาการ
ยทุ ธภมู ชิ ่ัวคราว เป็นท่ีตั้งค่ายทหารนครสวรรค์

๑๘. วดั มหาโพธิใต้
เป็นวนั ทเ่ี ก่าแก่ ตัง้ อยูร่ มิ แม่นำ้ ปงิ ฝัง่ ตะวนั ออก

ตามหลักฐานวัดนี้สร้างมาแล้ว ๓๒๗ ปี ประมาณ
พ.ศ. ๒๑๙๙ ในสมยั ของสมเดจ็ พระนารายมหาราช
ในสมัยกรงุ ศรีอยธุ ยา

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๑๖

๑๙. วัดศรีสวรรคส์ ังฆาราม (วัดถือนำ้ ) หนา้ ๑๗
วัดศรีสวรรค์สังฆาราม ตั้งอยู่ริมแม่น้ำ

เจ้าพระยาทางฝั่งตะวันออก เป็นวัดเก่าแก่ทาง
ประวัติศาสตร์เดิมมีชื่อว่า “วัดถือน้ำ ” เนื่องจาก
เคยเป็นสถานที่ประกอบพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยา
ของทางราชการประจำทุก ภายในวดั มีวตั ถุโบราณ
อายุไม่ต่ำกว่า ๒๐๐ ปี มีแจกันโบราณสมัยรัชกาล
ที่ ๕ พระพุทธรูปทองคำปางปฐมเทศนา และ
พระพุทธรูปเน้ือเงนิ พระประธานในพระอโุ บสถหลงั
เกา่ ประมาณอายุได้ ๑๐๐ ปเี ศษ

๒๐. แกง่ ลานนกยงู
เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาตขิ องอทุ ยาน

แห่งชาติแม่วงก์ตั้งอยู่ในพื้นที่หน่วยพทิ ักษ์อทุ ยาน
แห่งชาติแม่วงก์ ที่ มว.๔ (แม่เรวา) มีลักษณะเป็น
ลานหินกว้างมีน้ำไหลผา่ นตลอดปี การเดินทางเริ่ม
จ า ก น ค ร ส ว ร ร ค์ - ล า ด ย า ว - ส ี ่ แ ย ก เ ข า ช น ก ั น -
บ้านตลิ่งสงู -หนว่ ยพทิ กั ษ์ฯ(แมเ่ รวา)-แก่งลานนกยูง
เป็นระยะทางประมาณ ๙๖ กิโลเมตร มีบ้านพัก
ไว้บริการนักท่องเที่ยว และมีลานกางเตน็ ท์สำหรับ
กางเต็นทพ์ กั แรม

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๒๑.บงึ บอระเพ็ด
จุดเด่นคือ เป็นบึงน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดใน

ประเทศไทย มีเนื้อที่ประมาณ ๑๓๒,๗๓๗ ไร่
ครอบคลุมพื้นที่ ๓ อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง
นครสวรรค์ อำเภอท่าตะโก และอำเภอชุมแสง ใน
อดีตบึงบอระเพ็ดได้ชื่อว่าเป็น “ทะเลเหนือ” หรือ
“จอมบึง” เพราะมีสัตว์และพันธุ์พืชน้ำอยูม่ ากมาย
และนอกจากนีภ้ ายในบึงบอระเพด็ ยังมอี าคารแสดง
พนั ธุส์ ตั วน์ ้ำ ที่สรา้ งเปน็ อาคารรูปเรอื กระแชง ขนาด
กว้าง ๓๕.๕ เมตร ยาว ๑๐๕ เมตร ภายใน
ประกอบด้วย อุโมงค์น้ำจืดยาว ๒๔ เมตร ตู้พันธุ์
ปลาน้ำจืดทีห่ ายากและสวยงามกว่า ๑๐๐ ชนิด

๒๒. สะพานเดชาตวิ งศ์
จุดเด่นคือ เป็นสะพานที่สำคัญแห่งหนึ่งของ

ประเทศไทย ขา้ มแม่น้ำเจ้าพระยา เพ่อื ใหเ้ ปน็ ประตู
สู่ภาคเหนือ สร้างเมอื่ ปี ๒๔๘๕ และยังเปน็ จุดชมววิ
แม่นำ้ เจ้าพระยาทส่ี วยงามท่ีสุดอีกจุดหนึง่

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๑๘

๒๓. วนอุทยานถำ้ เพชร-ถำ้ ทอง หนา้ ๑๙
แ ห ล ่ ง ท ่ อ ง เ ท ี ่ ย ว ส ่ ว น ใ ห ญ ่ เ ป ็ น ถ ้ ำห ิ นปู น

จากการสำรวจในอดีตพบว่ามีถ้ำประมาณ ๖๐ ถ้ำ
ปัจจุบัน ได้ดำเนินการปรับปรุงพัฒนาเส้นทางเดิน
และสิ่งอำนวยความสะดวกให้สามารถเข้าเที่ยวชม
ความสวยงามของหินงอกหินย้อย จำนวน ๙ ถ้ำ
แต่ละถ้ำมีความหลากหลายของประติมากรรม ถ้ ำ
แตกต่างกนั นอกจากนย้ี ังมีเสน้ ทางศึกษาธรรมชาติ
เขาหินปูน ระยะทาง ๑,๒๐๐ เมตร ที่เหมาะสม
แกก่ ารเรียนรขู้ องเยาวชนในเสน้ ทางศึกษาธรรมชาติ
มีทรัพยากรธรรมชาติที่น่าสนใจ เช่น ธรณีวิทยา
ของเขาหินปูน ซากดึกดำบรรพ์สัตว์ไม่มีกระดูก
สันหลังอายุเพอร์เมียน ป่าละเมาะเขาหินปูน
พืชเฉพาะถน่ิ และพืชสมนุ ไพรหลากหลายชนดิ

๒๔. วนอทุ ยานเขาหลวง
มีลักษณะเป็นภูเขาสลับ ซับซ้อน มีแหล่ง

ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ ยอดเขาหลวง ยอดเขา
เขียว น้ำตกเขาหลวง ถ้ำบ่อยา ถ้ำธารทิพย์
ถ้ำเขาพระ และถ้ำเขาประทุน การเดินทางจาก
จังหวัดนครสวรรค์ ตามถนนสายเอเชียไปทาง
จังหวัดกำแพงเพชรประมาณ ๒๐ กิโลเมตร
เมื่อถึงสามแยกไฟแดงบ้านหนองเบน ให้เลี้ยวซ้าย
ไปทางอำเภอลาดยาวประมาณ ๗๐๐ เมตร เลี้ยว
ซ้ายอีกครั้งเข้าสู่เส้นทางไปวัดศรีอุทุมพรประมาณ
๓ กิโลเมตร จะถึงสามแยกให้เลี้ยวซ้ายผ่านบ้าน
วังเลาไปทางบ้านผาแดงประมาณ ๖ กิโลเมตร
จะถึงที่ทำการรวมระยะทางทั้งสิ้นประมาณ ๒๙
กโิ ลเมตร

รายงานสถานการณท์ างสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

๑๐. วฒั นธรรมประเพณีท่สี ำคญั
วัฒนธรรมประเพณีของชาวจังหวัดนครสวรรค์เป็นมรดกเก่าแก่ที่สืบทอดมาเป็นเวลานาน

มหี ลักฐานทางประวตั ิศาสตร์และโบราณคดีปรากฏชัดเจน วิถีชวี ิตของชาวจังหวัดนครสวรรค์ไดม้ ีวิวัฒนาการ
ต่อเนือ่ งมาจนถงึ ปจั จุบัน และเนื่องจากประชากรของชาวจังหวัดนครสวรรค์มีหลายเช้ือชาติประเพณตี ่าง ๆ
ทส่ี ืบทอดจงึ มีแบบอยา่ งตามเชอ้ื ชาตินนั้ ๆ และนำมาผสมกลมกลนื กนั เปน็ ประเพณีและวฒั นธรรมของจงั หวดั
นครสวรรคท์ น่ี ่าสนใจมดี งั นี้

๑ ประเพณีแห่เจ้าพ่อ - เจ้าแม่ เป็นประเพณีของชาวไทยเชื้อสายจีนที่อาศัยอยู่ในจังหวัด
นครสวรรค์ จัดขนึ้ เป็นประจำทกุ ปีในชว่ งเทศกาลตรษุ จีน เพ่อื ความเปน็ สิริมงคล การแหเ่ จ้าน้ีเริ่มทำคร้ังแรก
ในปี พ.ศ. ๒๔๗๕ และไดป้ ฏบิ ัติสบื เน่อื งมาจนถึงปัจจุบัน

พิธีแห่จะตรงกับวันขึ้น ๔ ค่ำ เดือน ๑ ของชาวจีน โดยแห่กลางคืน (ชิวชา) และกลางวัน
(ชิวส่ี) ในขบวนแหป่ ระกอบไปด้วย ขบวนเชิดมงั กรทอง ขบวนเชิดสงิ โต ขบวนเอง็ กอ นอกจากนี้ ยังมีขบวน
รถนางฟา้ เจ้าแมก่ วนอมิ และขบวนดนตรีจนี ฯลฯ เป็นต้น

ปัจจุบัน ประเพณีแห่เจา้ น้ี จัดทั้งในอำเภอชุมแสง อำเภอเก้าเล้ียว อำเภอลาดยาว อำเภอ
บรรพตพิสัย อำเภอหนองบัว และในอำเภอเมืองนครสวรรค์ แต่ที่ยิ่งใหญ่มากจะเป็นประเพณีแห่เจ้าแม่
ปากน้ำโพ ในอำเภอเมอื งนครสวรรค์

๒ ประเพณกี ารแขง่ เรือ ประเพณีแขง่ เรอื ของชาวจงั หวัดนครสวรรค์ จะจัดข้นึ เป็นประจำทุกปี
ในช่วงเทศกาลออกพรรษา โดยวัดทตี่ ้งั อยบู่ ริเวณริมฝง่ั แมน่ ้ำเจา้ พระยาจะจดั รวมกบั งานประจำปีของวดั เช่น
งานปิดทองไหวพ้ ระของวดั เขา (วัดจอมครี นี าคพรต) งานประจำปขี องวัดเกาะหงษ์ เป็นต้น

ในงานจะมีการนำเรอื ขนาดกลาง หรือเรือขนาดเล็กจากสถานท่ีตา่ ง ๆ มาทำการแข่งขันกัน
มีเสียงเชียร์อย่างสนุกสนาน ปัจจุบันได้จัดประเพณีแข่งเรือของชาวจังหวัดนครสวรรค์ ที่หน้าศาลากลาง
จังหวัด มีการแข่งขันชิงรางวัลถ้วยพระราชทานของ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
โดยการแขง่ ขนั เรอื จะจัดขึ้น ๒ วนั

๓ ประเพณสี งกรานต์ ของชาวจงั หวัดนครสวรรค์ จดั ข้นึ เปน็ ประจำทกุ ปใี นแต่ละทอ้ งถน่ิ โดยจะ
มีการตักบาตรข้าวสาร และอาหารแห้งภายในวัด และสถานที่ราชการ มีการสรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวผ้ใู หญ่
เล่นสาดน้ำ แต่ที่น่าสนใจ ได้แก่ ประเพณีสงกรานต์ของชาวบ้านเขาทอง ตำบลเขาทอง อำเภอพยุหะคีรี
ซึ่งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดนครสวรรค์ เป็นระยะทางประมาณ ๑๙ กิโลเมตร ชาวบ้านเขาทองจะทำบุญ
ในตอนเช้า เวลาบ่ายจะไปรวมตัวกันที่ลานวัด มีการละเล่นในประเพณีตรุษสงกรานต์ ได้แก่ การละเล่น
จับข้อมือสาวนางสุ่ม นางสาก นางควาย และการร้องรำทำเพลง ได้แก่ การละเล่นรำโทนหรือรำวง
ได้แพร่หลายความนยิ มมาตงั้ แต่ พ.ศ. ๒๔๘๓

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๒๐

๔ ประเพณีการเลี้ยงข้าวแช่ เป็นประเพณีที่ปฏิบัติต่อเนื่องกันมานับร้อยปี ของชาวบ้าน
บางมะฝ่อ อำเภอโกรกพระ จัดขนึ้ ในเทศกาลสงกรานต์เพียงวันเดยี ว โดยมกี ำหนดให้ตรงกบั วันหยุดราชการ
เพื่อให้ชาวบ้านบอกญาติพี่น้อง ซึ่งอยู่สถานที่ต่าง ๆ มาร่วมทำบุญ เหมือนเป็นการประชุมญาติพี่น้อง
ของแต่ละบา้ นด้วย

วันที่ ๑๔ เมษายน ชาวบ้านทุกคนจะไปร่วมทำบุญตักบาตรพระสงฆ์บนศาลาการเปรียญ
มรรคทายกจะประกาศให้ทราบว่า สงกรานตป์ นี ี้จะทำบุญกี่วนั วันก่อนสุดท้ายของการทำบุญสงกานต์จะมี
การนำอัฐิของบรรพชนไปตั้งรวมกัน ณ ศาลาการเปรียญ มีการสวดอภิธรรม ระยะนี้เอง มรรคทายกจะ
ประกาศทั่วไปว่า ปีนี้ใครจะศรัทธาทำข้าวแช่บ้าง ซึ่งก็จะมีผู้รับทำหลายราย พอถึงวั นนัดก็จะนำข้าวแช่
และกับแกลม้ บรรจใุ นภาชนะอย่างดีซึ่งเปน็ ของเก่า จัดใส่สาแหรกมสี าวงามหาบเดินไปวดั แต่งกายพ้นื บ้าน
สวยงาม ถึงวัดเวลา ๑๑.๐๐ น. จัดถวายพระสงฆ์ เมื่อพระสงฆ์ฉันอิ่มแล้ว ก็ยกลงมาจัดเลี้ยงกันจนถึง
เวลา ๑๓.๐๐ น. พระสงฆ์จะแสดงพระธรรมเทศนา เมื่อพระสงฆ์แสดงธรรมจบ ก็มีการสรงน้ำพระสงฆ์
ในวัดทกุ รปู จากน้นั จะมีการเล่นสงกรานต์ของหนุม่ สาวเปน็ ที่สนกุ สนาน

๕ ประเพณีบุญสลากภัต ประเพณีบุญสลากภัต เป็นประเพณีทำบุญที่มีมาแต่ครั้งพุทธกาล
คำว่า “สลากภัต” หมายถึงอาหารท่ีถวายพระตามสลาก นิยมทำในช่วง เดือน ๖ จนถึงเดือน ๘ ซึ่งเป็นฤดู
ที่มีผลไม้อุดมสมบูรณ์ การทำบุญสลากภัตถือว่าเป็นการทำบุญที่ได้บุญมาก เนื่องจากเป็นการทำโดย
ไม่เจาะจง เม่ือพระรูปใดจับสลากได้สำรับชุดใด ก็จะฉันสำรับนั้น เจ้าภาพจะไม่มีการแสดงยินดียินร้ายแก่
พระผูร้ ับ

งานบุญสลากภัตของอำเภอตากฟ้า ถือว่าเป็นงานบุญสลากภัตที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย
ที่จัดมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะที่วัดตากฟ้าได้จัดตามประเพณีมาเป็นประจำทุกปี ทั้งนี้เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๗
พระศรสี ทุ ธิเวที (ริด รติ เวที ป.ธ.๙, กศ.ม.) หรอื เจา้ คณุ ริด เจ้าคณะอำเภอตากฟา้ และเจา้ อาวาสวัดตากฟ้า
พระอารามหลวง เป็นผู้ริเริ่มสนับสนุนและส่งเสริมให้มีประเพณีบุญสลากภัตเป็นประเพณีประจำอำเภอ
ตากฟา้ มาจนถึงปัจจบุ ันน้ี

๖ ประเพณีตักบาตรเทียนโพธิ์ ประเพณีตักบาตรเทียนโพธิ์เป็นอีกหนึง่ ประเพณีที่มีเพียงหนงึ่
เดียวของไทย จัดขึ้นที่บริเวณวัดเขาไม้เดน อำเภอพยุหะคีรี ซึ่งเป็นเมืองโบราณมาก่อนตั้งแต่อดีตกาล
ชาวบ้านเก่าแก่ในพ้ืนทีจ่ ะเรียกท่ีน่วี ่า เมืองบน หลังจากนัน้ กม็ าต่อกบั สถานที่ กลายเป็น เมืองบนเขาไม้เดน
บ้าง เมืองบนโคกไม้เดนบ้าง จนบางทีก็สับสน สำหรับประเพณีตักบาตรเทียนโพธิ์ที่มีแห่งเดียวในไทยมี
ความพิเศษตรงที่การตักบาตร ชาวบ้านจะมาทำบุญเทียนที่อยู่ในพานที่ทางวัดจัดไว้ให้ เทียนหรือขี้ผ้ึง
จะหล่อมาเป็นรูปใบโพธิ์ นำใบโพธิ์เทียนนี้ไปใส่บาตร จะมีพระเดินบิณฑบาตขึ้นไปบนยอดเขาที่มีเจดีย์
อยู่ด้านบน จากนั้น จะทำการหล่อเทียนพรรษาด้วยเทียนรูปใบโพธิ์ที่ชาวบ้านนำมาใส่บาตร ประเพณีน้ี
จะจัดกันตอนเยน็ ก่อนวันเข้าพรรษา มีการแสดงแสง สี เสียง มีร้านค้ามาเปิดขายของมากมายตรงหน้าวดั
ชาวบ้านจะมารว่ มทำบุญใส่บาตรเทยี นโพธแ์ิ น่นวดั ยาวขน้ึ ไปตามขั้นบันไดเป็นภาพทส่ี วยงามทุก ๆ ปี

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๒๑

๗ เทศกาลหุ่นโคมไฟ จังหวัดนครสวรรค์ จัดงาน "เทศกาลหุ่นโคมไฟ" บริเวณลานมังกรทอง
อุทยานสวรรค์ จงั หวดั นครสวรรค์ เพือ่ นำเสนอความงดงามของศิลปะบนโคมไฟ มีการจัดอบรมและประกวด
การประดิษฐ์ประติมากรรมโคมไฟ เพื่อส่งเสริมช่างฝีมือที่มีทักษะอาชีพการทำหุ่นโคมไฟจำนวนม ากข้ึน
และเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยวที่มีความเกี่ยวข้องอย่างชัดเจนถึงเอกลักษณ์ของชุมชนชาวจีน
จังหวัดนครสวรรค์ นอกจากนี้ เทศกาลหุ่นโคมไฟนครสวรรค์ (Nakhonsawan Lantern Festival) ยังมี
ประตมิ ากรรมหนุ่ โคมไฟทผี่ สานศิลปะ แสง สี ดนตรี ซ่ึงยิง่ ใหญ่ตระการตาที่สุดในภาคเหนอื

๘ ประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีบุญบั้งไฟขอฝนของชาวอำเภอแม่เปิน จังหวัดนครสวรรค์
ไดป้ ฏิบตั ิสบื ทอดมาอยา่ งยาวนาน เนื่องจากชาวอสี านมาอาศยั อยมู่ ากกว่า ๘๕ เปอร์เซน็ ต์ หลังอพยพเข้ามา
ตั้งถิ่นฐาน และนำประเพณีบุญบั้งไฟเข้ามาเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๒ และประเพณีต่าง ๆ อย่างเช่น บุญบั้งไฟ
ก็ได้นำเข้ามาเผยแผ่ จนได้รับความนิยมมาโดยตลอด และจะทำพิธีก่อนเข้าสู่ฤดูฝน ซึ่งมีความเชื่อกันว่า
จะทำให้ฝนตกตามฤดูกาล และเป็นสัญญาณที่ดีว่า ฤดูกาลเพาะปลูกได้เริ่มขึ้นแล้ว ชาวบ้านในพื้นท่ี
ตำบลแม่เปิน อำเภอแมเ่ ปิน จงั หวดั นครสวรรค์ จะรว่ มกันจัดงานประเพณีบุญบง้ั ไฟทุกปี ชว่ งเดอื นพฤษภาคม
บรเิ วณอ่างเก็บนำ้ คลองโพธ์ิ เปน็ งานประเพณที ่ยี ่งิ ใหญ่และสวยงาม

๙ ประเพณีตักบาตรเทโว งานบุญประเพณีตักบาตรเทโว คือ การตักบาตรเนื่องในโอกาส
ที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ถือเป็นประเพณีนิยมท่ีพุทธศาสนิกชนได้ปฏิบัติสบื ทอดกันมา
โดยเฉพาะจังหวัดนครสวรรค์ ได้จัดงานบญุ ประเพณตี ักบาตรเทโวเป็นประจำทุกปี บริเวณหน้าพระจฬุ ามณี
เจดีย์ ยอดเขากบ โดยมีขบวนนางฟ้าเดินนำพระสงฆ์ซึ่งเดินลงมาจากยอดเขากบทางบันได เรียงเป็นแถว
เพื่อรับบิณฑบาตข้าวสารอาหารแห้งจากผู้มาร่วมทำบุญ นับเป็นการจัดงานบุญประเพณีตามเอกลักษณ์
ของชมุ ชนทอ้ งถน่ิ เปน็ การสืบสานประเพณีที่ดงี ามให้คงอยู่สบื ไป

๑๐ ประเพณีแห่เทียนพรรษา เป็นประเพณีที่สำคัญของชาวอำเภอท่าตะโก จัดขึ้นเป็นประจำ
ทุกปีในช่วงเทศกาลเข้าพรรษา โดยชาวอำเภอท่าตะโกได้สืบสานประเพณีแห่เทียนพรรษามาจำนวน
ไม่น้อยกว่า ๔๐ ปี ภายในงานมีการจัดตกแต่งต้นเทียนพรรษาเพื่อนำมาประกวดแข่งขันกัน การจัดงาน
แห่เทยี นพรรษา ประกอบดว้ ย ขบวนแหพ่ รรษาท่ีสวยงาม ยงิ่ ใหญ่ ภายในขบวนแห่มกี จิ กรรมเทดิ พระเกียรติ
การแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น และกิจกรรมภูมิปัญญาชาวบ้าน ตลอดจนการออกร้านจำหน่ายสินค้า
มากมาย

๑๑ ตามรอยเสด็จประพาสต้น จังหวัดนครสวรรค์ จัดงานตามรอยเสด็จประพาสต้น
ทุกเดือนสิงหาคมของทุกปี ณ อำเภอที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เคยเสด็จ
ประพาสต้น จำนวน ๘ แห่ง ได้แก่ ๑. วัดพระปรางคเ์ หลือง อำเภอพยุหะคีรี ๒. วัดเกาะหงษ์ อำเภอเมืองฯ
๓. วัดหัวดงใต้ อำเภอเก้าเลี้ยว ๔. วัดเก้าเลี้ยว อำเภอเก้าเลี้ยว ๕. บึงหูกวาง อำเภอบรรพตพิสัย
๖. วัดเขาหน่อ วัดบ้านแดน อำเภอบรรพตพิสัย ๗. วัดเขาดินใต้ อำเภอเก้าเลี้ยว และ ๘. วัดศรีสุวรรณ
(วัดเขื่อนแดง) อำเภอเมืองฯ เหตุที่เรยี กวา่ “ประพาสต้น” นั้น เนื่องจากเมื่อเวลาจะประพาสแล้วไม่อยาก

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ ๒๒

ให้ใครรู้ว่าจะเสด็จไป เพื่อใกล้ชิดกับประชาราษฎร์มากข้ึน ในการเสด็จฯ จะทรงเรือมาดเก๋ง ๔ แจว ๑ ลำ
แต่เรือลำเดียวไม่พอบรรทกุ เครื่องครัว จึงทรงซื้อเรือมาดประทุน ๔ แจว ที่แม่น้ำอ้อมแขวง จังหวัดราชบรุ ี
๑ ลำ โปรดใหเ้ จา้ หมื่นเสมอใจราช เป็นผู้คมุ เครอ่ื งครวั ไปในเรอื น้ัน เจา้ หมื่นเสมอใจราชมีชื่อเรียกว่า “อ้น”
จงึ ทรงดำรัสเรียกเรอื ลำนั้นวา่ “เรือตาอน้ ” เรยี กเรว็ ๆ จึงกลายเสยี งเปน็ “เรือตน้ ”

๑๒ ประเพณีลอยกระทง จังหวัดนครสวรรค์ จัดงานประเพณีลอยกระทงเป็นประจำทุกปี
ที่มีช่อื เสียงมายาวนาน ไดแ้ ก่ ชมุ ชนบา้ นหน้าผา อำเภอเมืองนครสวรรค์ จะนำกะลาทีเ่ ก็บสะสมไวต้ ลอดทั้งปี
มาทำความสะอาดและตกแต่งด้วยกระดาษสี ทำเทยี นวางไวก้ ลางกะลา ไม่ใส่ดอกไม้ ธูปเทียนเหมือนกระทง
ท่ัวไป เมอื่ ถงึ วนั ลอยกระทง ชาวบ้านจะนำกระทงกะลาท่ีเตรียมไวน้ ับพันใบ มาจดุ เทยี นและปล่อยลงในแมน่ ำ้
เจ้าพระยา โดยมีจุดเริ่มตั้งแต่ หน้าศาลเจ้าแม่หน้าผา อำเภอเมืองนครสวรรค์ ปัจจุบนั จังหวัดนครสวรรค์
มีสถานที่จัดงานประเพณีลอยกระทงที่น่าสนใจ ได้แก่ อาคารสัญลักษณ์ต้นแม่น้ำเจ้าพระ ยา “พาสาน”
ตลาดวัฒนธรรม เชน่ ตลาดเจ้าคะ่ ตลาดทา่ เรอื คลองคาง เป็นต้น

รายงานสถานการณท์ างสังคมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า ๒๓

บทที่ ๓
สถานการณ์ทางสังคมของจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

สถานการณ์ทางสังคมของจังหวดั นครสวรรค์
จากข้อมูลสถานการณท์ างสังคมจงั หวัดนครสวรรค์ ตามแบบรายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัด

ปี ๒๕๖๒ (รายไตรมาส) ทั้ง ๔ ไตรมาส ไตรมาสที่ ๑ (มกราคม-มีนาคม ๒๕๖๒) ไตรมาสที่ ๒ (เมษายน -
มถิ ุนายน ๒๕๖๒) ไตรมาสท่ี ๓ (กรกฎาคม - กันยายน ๒๕๖๒) และไตรมาสที่ ๔ (ตลุ าคม - ธันวาคม ๒๕๖๒)
มีวัตถุประสงค์ เพื่อสำรวจข้อมูลปัญหาทางสังคมของจังหวัดนครสวรรค์ วิเคราะห์และนำเสนอปัญหา
ทางสังคมของจังหวัดนครสวรรค์และเพื่อปอ้ งกันแก้ไขปัญหาทางสังคมแบบบูรณาการในจังหวัดนครสวรรค์
ซึง่ เปน็ การสำรวจขอ้ มลู โดยใช้ แบบสอบถามเป็นเคร่อื งมือในการเกบ็ ข้อมูล จากหน่วยงานท่เี ก่ยี วข้องในพื้นที่
จังหวดั นครสวรรค์ ตั้งแตเ่ ดือนมกราคม - ธันวาคม ๒๕๖๒ นำแบบสอบถามทีไ่ ด้รบั จากการสำรวจ รวบรวม
และบนั ทึกข้อมูลผา่ นทางระบบออนไลน์ท้ัง ๔ ครัง้ และนำขอ้ มลู ทีไ่ ด้มาวิเคราะหข์ อ้ มลู เชิงสถิติ และนำเสนอ
ผลการศึกษาในรปู แบบตารางประกอบคำบรรยาย

๑. ข้อมูลประชากรของจังหวัดนครสวรรค์
❖ โครงสร้างประชากร
ประชากรจังหวัดนครสวรรค์ ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๖๒ (ตามฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร์)

จำนวน ๑,๐๕๙,๘๘๗ คน เป็นชาย จำนวน ๕๑๗,๗๒๓ คน คิดเป็นร้อยละ ๔๘.๘๗ เป็นหญิง จำนวน
๕๔๒,๑๖๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๕๑.๑๓ อำเภอที่มีประชากรมากที่สุด คือ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จำนวน
๒๔๕,๐๓๖ คน คิดเป็นสดั สว่ น รอ้ ยละ ๒๓.๑๑ ของประชากรท้ังจังหวดั อำเภอทมี่ ปี ระชากรน้อยท่ีสุด คือ
อำเภอชมุ ตาบง จำนวน ๑๘,๙๙๙ คนคดิ เป็นสดั สว่ นร้อยละ ๑.๗๖ความหนาแนน่ ของประชากรลดลง

ตารางท่ี ๖ แสดงจำนวนครัวเรอื นและประชากรในจงั หวดั นครสวรรค์ แยกรายอำเภอ

พ.ศ.๒๕๖๒
อำเภอ จำนวนประชากรชาย จำนวนประชากรหญงิ จำนวนประชากรรวม

(คน) (คน) (คน)

เมืองนครสวรรค์ ๑๑๘,๒๘๙ ๑๒๖,๗๔๕ ๒๔๕,๐๓๔

โกรกพระ ๑๗,๓๐๗ ๑๘,๑๕๒ ๓๕,๔๕๙

ชมุ แสง ๓๑,๐๓๓ ๓๓,๐๔๑ ๖๔,๐๗๔

หนองบัว ๓๓,๗๖๐ ๓๔,๘๑๘ ๖๘,๕๗๘

บรรพตพิสยั ๔๒,๐๗๓ ๔๓,๘๓๓ ๘๕,๙๐๖

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 24

อำเภอ จำนวนประชากรชาย พ.ศ.๒๕๖๒ จำนวนประชากรรวม
(คน) จำนวนประชากรหญงิ (คน)
เก้าเลีย้ ว
ตาคลี ๑๖,๘๖๔ (คน) ๓๔,๕๖๓
ทา่ ตะโก ๕๒,๕๕๖ ๑๗,๖๙๙ ๑๐๗,๐๘๒
ไพศาลี ๓๒,๔๖๐ ๕๔,๕๒๖ ๖๖,๕๖๘
พยหุ ะครี ี ๓๕,๑๒๑ ๓๔,๑๐๘ ๗๑,๓๓๙
ลาดยาว ๒๙,๗๙๗ ๓๖,๒๑๘ ๖๑,๓๕๒
ตากฟา้ ๔๒,๔๖๕ ๓๑,๕๕๕ ๘๖,๙๒๕
แมว่ งก์ ๑๙,๘๒๓ ๔๔,๔๖๐ ๔๐,๔๐๓
แม่เปนิ ๒๖,๒๗๒ ๒๐,๕๘๐ ๕๒,๗๒๓
ชมุ ตาบง ๑๐,๔๙๔ ๒๖,๔๕๑ ๒๐,๘๘๒
๙,๔๐๙ ๑๐,๓๘๘ ๑๘,๙๙๙
รวม ๙,๕๙๐

๕๑๗,๗๒๓ ๕๔๒,๑๖๔ ๑,๐๕๙,๘๘๗

ท่มี า : ขอ้ มลู สำคัญจงั หวัดนครสวรรค์ (กรมการปกครอง ๒๕๖๒)

แผนภมู ิท่ี ๑ แสดงจำนวนร้อยละของประชำกรแยกเพศ
ของจังหวัดนครสวรรค์

เพศชาย (ร้อยละ ๔๘.๘๕)

เพศหญิง (ร้อยละ ๕๑.๑๕)

เพศชาย (ร้อยละ ๔๘.๘๕) เพศหญิง (รอ้ ยละ ๕๑.๑๕)

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 25

ตารางที่ ๗ แสดงจำนวนประชากร แยกตามชว่ งอายุ

รายการขอ้ มลู หนว่ ยนบั จำนวน รวม
ชาย หญงิ

๑.๑ ประชากรอายุ ๐ - ๑๘ ปี คน ๑๐๖,๙๑๒ ๑๐๐,๐๒๙ ๒๐๖,๙๔๑
๑.๒ ประชากรอายุ ๑๙ - ๒๕ ปี
๑.๓ ประชากรอายุ ๒๖ - ๕๙ ปี คน ๔๙,๕๑๖ ๔๖,๗๗๘ ๙๖,๒๙๔
๑.๔ ประชากรอายุ ๖๐ ปีขนึ้ ไป
๑.๕ ประชากรอายุ ๑๐๐ ปขี น้ึ ไป คน ๒๕๗,๕๓๗ ๒๖๗,๓๐๙ ๕๒๔,๘๔๖
๑.๖ ครวั เรือนตามฐานขอ้ มลู ทะเบยี นราษฎร์
คน ๙๑,๖๐๕ ๑๑๗,๖๔๙ ๒๐๙,๒๕๔

คน ๒๐๖ ๒๒๘ ๔๓๔

ครวั เรือน ๔๑๕,๔๒๐

ท่ีมา : ขอ้ มลู สำคัญจงั หวดั นครสวรรค์ (กรมการปกครอง ๒๕๖๒)

เมื่อพิจารณาประชากรที่มีสัญชาติไทยและมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน ตามกลุ่มอายุ ปี ๒๕๖๒
พบว่า ประชากรอายุ ๐ - ๑๘ ปี มจี ำนวน ๒๐๖,๙๔๑ คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ ๑๙.๕๒ อายุ ๑๙ - ๕๙ ปี จำนวน
๖๒๑,๑๔๐ คน คิดเป็นร้อยละ ๕๘.๖๐ อายุ ๖๐ ปีขึ้นไป จำนวน ๒๐๙,๒๕๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๑๙.๗๘
จากโครงสร้างประชากรดังกลา่ วถอื วา่ จังหวดั นครสวรรค์ไดเ้ ข้าสูส่ งั คมผู้สงู อายแุ ล้ว

๒. ข้อมลู สถานการณ์ทางสังคมตามมิตคิ วามม่นั คงของมนษุ ย์ ๑๒ มติ ิ
❖ ดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ (Human Security Index) เป็นแนวคิดเกี่ยวกับความมั่นคง

ของมนุษย์ในเบื้องต้นเป็นแนวทางตามโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nations Development
Programme - UNDP) ท่ีกำหนดองคป์ ระกอบความม่ันคงของมนุษยไ์ ว้ ๗ มติ ิ ได้แก่ ความมน่ั คงทางเศรษฐกจิ
ความมน่ั คงทางอาหาร ความมน่ั คงทางสขุ ภาพ ความมั่นคงดา้ นสง่ิ แวดลอ้ ม ความม่ันคงสว่ นบุคคล ความมน่ั คง
ของชุมชน และความมั่นคงทางการเมือง ต่อมากระทรวงฯ ได้ทำการศึกษาดัชนีความมั่นคงของมนุษย์
เพื่อให้สอดคล้องเหมาะสมกับบริบทของสังคมไทย พิจารณาทั้งในมิติคุณภาพชีวิตและมิติภัยคุกคาม
และกำหนดตัวชี้วัดที่ครอบคลุมทั้งด้านความรอดพ้นจากความต้องการ (Freedom from want) มีโอกาส
ที่เท่าเทียม (Equal opportunities) และความรอดพ้นจากความกลัว(Freedom from fear) แต่การจัดทำ
ข้อมลู มขี อ้ จำกัดในตัวช้ีวัดบางตัวหาข้อมลู ไม่ได้ จึงจำเปน็ ตอ้ งนำตัวชีว้ ัดอน่ื ทมี่ ีข้อมลู มาทดแทน และเพ่ือให้
สอดคล้องกับทศิ ทางการพฒั นาประเทศและบริบทของสังคมไทย

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 26

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่นั คงของมนษุ ย์ ได้ศึกษาและกำหนดองคป์ ระกอบความมัน่ คง
ของมนษุ ยไ์ ว้ ๑๒ มิติ คือ

๑. มิตทิ ่ีอยู่อาศัย
๒. มติ ิสขุ ภาพ
๓. มิตอิ าหาร
๔. มติ กิ ารศึกษา
๕. มติ กิ ารมีงานทำและรายได้
๖. มติ คิ รอบครัว
๗. มติ ิชุมชนและการสนับสนุนทางสังคม
๘. มติ ศิ าสนาและวัฒนธรรม
๙. มติ คิ วามปลอดภัยในชีวติ และทรัพย์สนิ
๑๐. มิติสิทธแิ ละความเป็นธรรม
๑๑. มติ กิ ารเมือง
๑๒. มติ ิส่งิ แวดล้อม ทรพั ยากร/พลงั งาน

❖ ความมั่นคงของมนษุ ย์ จงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๐ - ๒๕๖๑
จังหวัดนครสวรรค์ มีค่าดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ๖๙.๕๓ ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยภาพรวมประเทศ

เพียงเล็กน้อย อยู่ในอันดับที่ ๔๑ จาก ๗๗ จังหวัดทั่วประเทศ มีความเด่นในมิติสิ่งแวดล้อมทรัพยากร
มีค่าดัชนีสูงเป็นอันดับ ๑๐ จาก ๗๗ จังหวัด (๗๙.๒๒ จากค่าเฉลี่ยทั่วประเทศ ๖๙.๗๐) ซึ่งตัวชีว้ ัดที่สำคัญ
คือ อัตราปริมาณการจำหน่ายน้ำมนั เชื้อเพลิงต่อ ๑,๐๐๐ ครัวเรือน น้อยที่สุด เป็นอันดับ ๑ ของประเทศ
อัตราการใช้ศักยภาพเชิงพลังงานทดแทนต่อ ๑,๐๐๐ ครัวเรือน อยู่อันดับที่ ๖ อัตราการผลิตติดตั้งไฟฟ้า
จากพลังงานทดแทนต่อ ๑,๐๐๐ ครัวเรือน อยู่อันดับที่ ๗ ของประเทศ ร้อยละของพ้ืนที่ป่าต่อพ้ืนทีจ่ ังหวัด
อนั ดบั ท่ี ๕๗ แต่ตัวชว้ี ัดเรื่องอัตรามลพิษท่ีไดร้ ับการร้องเรียนต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน ต่ำกว่าเกณฑเ์ ฉล่ีย
ประเทศ อยู่อนั ดบั ที่ ๕๘ สว่ นมิตทิ ี่มีแนวโน้มดีขึ้น และคา่ ดชั นมี ากกวา่ ปี ๒๕๕๙ คือ มติ คิ รอบครัว

ในทางกลบั กัน จงั หวัดนครสวรรค์มีค่าดัชนใี นมิติสขุ ภาพ อยู่ในอนั ดับที่ ๖๐ (๖๔.๗๒ จากคา่ เฉล่ยี
ทั่วประเทศ ๗๐.๒๓) ซึ่งตัวชี้วัดที่สำคัญ คือ อัตราผู้ป่วยทางสุขภาพจิตต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน อันดับ
๖๖ ของประเทศ อัตราบุคลากรทางการแพทย์ต่อประชากร มีอัตราเป็นอันดับ ๕๑ จาก ๗๗ จังหวัด อัตรา
การเจบ็ ป่วยด้วยโรคสำคัญ ๕ โรคต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ อยู่ในอันดับที่ ๕๐ ของประเทศ ในขณะทีอ่ ัตรา
การเข้าถึงบริการของผู้ป่วยต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ อยู่อันดับ ๒๒ ของประเทศ และมิติที่มีแนวโน้ม
และคา่ ดัชนลี ดลงจากปี ๒๕๕๙ คือ ความปลอดภยั ในชวี ติ และทรพั ย์สนิ

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจงั หวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 27

ตารางท่ี ๘ แสดงข้อมูลของตัวชว้ี ดั และอันดับของตวั ชี้วัดจากทั้งหมด ๗๗ จังหวัด

มิติ ตัวชีว้ ดั ขอ้ มลู ตัวชี้วัด อันดบั ที่
จาก ๗๗ จังหวดั

๑. ท่อี ยู่อาศยั ๑. ความหนาแนน่ ของประชากรตอ่ พื้นที่ ๑ ตร.กม. ๑๑๑.๐๐ ๓๒

๒. อัตราการถอื ครองท่อี ยู่อาศัย ๘๕.๕๐ ๔๔

๓. ร้อยละของทอี่ ยอู่ าศัยทีม่ สี ภาพคงทนถาวร ๙๙.๑๐ ๕๙
๒. สุขภาพ ๔. อตั ราเตียงต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน ๑๙๕.๕๓ ๔๕

๕. อตั ราบคุ ลากรทางการแพทย์ต่อประชากร ๒๕๑.๙๔ ๕๑
๑๐๐,๐๐๐ คน

๖. อตั ราผปู้ ว่ ยทางสุขภาพจติ ตอ่ ประชากร ๓,๑๔๘.๒๑ ๖๖
๑๐๐,๐๐๐ คน

๓. อาหาร ๗. อัตราการเจบ็ ป่วยด้วยโรคสำคัญ ๕ โรคต่อประชากร ๓,๘๑๔.๒๐ ๕๐
๑๐๐,๐๐๐ คน ๗๕,๒๕๕.๘๔ ๒๒
๔๓
๘. อตั ราการเขา้ ถงึ บริการของผปู้ ว่ ยตอ่ ประชากร ๑๕๖.๕๘ ๖๒
๑๐๐,๐๐๐ คน ๘๐.๕๕

๙. อตั ราของผูป้ ่วยอาหารเป็นพิษต่อประชากร
๑๐๐,๐๐๐ คน
๑๐. รอ้ ยละของร้านอาหารและแผงลอยที่ได้ CFGT

๑๑. ร้อยละของตลาดน่าซ้อื ๙๒.๓๑ ๔๒
๔. การศึกษา ๑๒. อัตรานกั เรยี นตอ่ ห้องเรยี น ๑๗.๐๗ ๒๐
๑๗.๕๐ ๓๖
๑๓. อตั รานักเรียนต่อครู

๑๔. อัตราการมคี อมพิวเตอร์ตอ่ ครวั เรือน ๐.๒๒๗๐ ๔๙

๕. การมงี าน ๑๕. อตั ราการมงี านทำ ๙๗.๕๐ ๖๓
ทำและรายได้ ๑๖. อตั ราการว่างงาน ๑.๒๐ ๔๖

๑๗. รายไดเ้ ฉลีย่ ตอ่ ครวั เรือน ๒๑,๐๐๒.๕๓ ๔๖

๑๘. ค่าใช้จ่ายเฉลีย่ ต่อครวั เรือน ๑๖๐๔๕.๑๘ ๒๑

๑๙. จำนวนหน้สี นิ เฉล่ียต่อครวั เรอื น ๒๑๑,๖๖๕.๙๐ ๕๘

๖. ครอบครวั ๒๐. อตั ราการจดทะเบียนหยา่ ต่อ๑,๐๐๐ ครวั เรือน ๕.๒๔ ๓๗

๒๑. ร้อยละความเข้มแข็งของครอบครัว ๘๘.๐๖ ๓๔

๒๒. ความรนุ แรงในครอบครัวตอ่ ๑,๐๐๐ ครวั เรือน ๐.๐๔ ๒๓

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า 28

มิติ ตวั ช้ีวัด ข้อมูลตัวชี้วัด อนั ดบั ท่ี
จาก ๗๗ จงั หวดั

๗.ชุมชนและ ๒๓. อัตราผทู้ ำประกันชวี ิตตอ่ ประชากร ๒๘.๐๑ ๔๒
การสนบั สนนุ ๒๔. อัตราผทู้ ำประกันสงั คมต่อกำลงั แรงงานรวม ๑๙.๔๙ ๔๖
ทางสงั คม ๒๕. อัตราการฆา่ ตัวตายและการทำลายตัวเอง ๖.๖๗ ๕๒

ต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน

๒๖. อตั ราผูถ้ อื กรมธรรมป์ ระกันอบุ ัตเิ หตุส่วนบคุ คล ๑.๗๗ ๓๓

ต่อประชากร

๘. ศาสนาและ ๒๗. จำนวนศาสนสถานทกุ ประเภทต่อประชากร ๗๗.๙๑ ๔๓

วัฒนธรรม ๑๐๐,๐๐๐ คน

๒๘. คนอายุ ๖ ปขี ้ึนไปทุกคนปฏิบตั กิ จิ กรรมทางศาสนา ๙๙.๑๙ ๕๘

อยา่ งน้อยสปั ดาหล์ ะ ๑ คร้งั

๙.ความ ๒๙. จำนวนฐานความผิดคดอี าญา ๔ กลุม่ ต่อประชากร ๙๙.๖๙ ๓๔

ปลอดภัยใน ๑๐๐,๐๐๐ คน

ชีวิตและ ๓๐. อัตราการเสียชวี ติ ด้วยอุบตั เิ หตุต่อประชากร ๑๘.๒๑๐ ๖๓

ทรัพยส์ นิ ๑๐๐,๐๐๐ คน

๑๐. สิทธิและ ๓๑. จำนวนคดีในศาลปกครองตอ่ ประชากร ๙.๘๖ ๕๕

ความเป็น ๑๐๐,๐๐๐ คน

ธรรม ๓๒. จำนวนเรอื่ รอ้ งเรยี นจากประชาชนผ่านศนู ยบ์ รกิ าร ๗๗.๔๔ ๕๖

ประชาชนต่อประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน

๓๓. ร้อยละของเรอื่ งท่ีได้ข้อยตุ ิตามข้อรอ้ งเรียนผา่ น ๙๕.๓๙ ๒๘

ศูนยบ์ รกิ ารประชาชน

๑๑. การเมอื ง ๓๔. อัตราการมาใช้สิทธลิ งคะแนนเลอื กตงั้ ส.ส. ๗๓.๙๗ ๕๒

แบบแบง่ เขตเลือกตงั้

๓๕. อตั ราการมาใช้สทิ ธลิ งคะแนนเลอื กตง้ั ส.ส. ๗๓.๙๗ ๕๒

แบบบญั ชีรายชือ่

๑๒.สิง่ แวดลอ้ ม ๓๖. อัตราการใช้ศกั ยภาพเชงิ พลงั งานทดแทน ๕.๘๖ ๖

ทรพั ยากร/ ตอ่ ๑,๐๐๐ ครัวเรอื น

พลังงาน ๓๗. ร้อยละของพนื้ ทป่ี า่ ตอ่ พ้ืนท่ีจงั หวัด ๙.๓๘ ๕๗

๓๘. อตั ราการผลิตตดิ ตั้งไฟฟ้าจากพลงั งานทดแทน ๑.๒๙ ๗

ตอ่ ๑,๐๐๐ ครัวเรือน

รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า 29

มิติ ตวั ชีว้ ดั ขอ้ มลู ตัวช้วี ัด อันดบั ท่ี
จาก ๗๗ จงั หวดั
๓๙. อัตราปรมิ าณการจำหน่ายนำ้ มันเชอ้ื เพลงิ
ต่อ ๑,๐๐๐ ครวั เรือน ๑๔๒.๖๘ ๑

๔๐. อตั ราปัญหามลพิษทไี่ ด้รบั การรอ้ งเรยี น ๑.๒๒ ๕๘
ตอ่ ประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน

ท่ีมา : ความมน่ั คงของมนษุ ย์ ประเทศไทย ปี ๒๕๖๐-๒๕๖๑ กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมน่ั คงของมนุษย์
แผนภมู ิท่ี ๒ เปรียบเทียบคา่ ดัชนีแต่ละมติ ปิ ี ๒๕๖๐ - ๒๕๖๑ กับค่าเฉลย่ี ประเทศ
และค่าดชั นปี ี ๒๕๕๙ จังหวดั นครสวรรค์

คำ่ เฉลีย่ ปี 60 -61 ปี 2560-2561 ปี 2559

ส่ิงแวดลอ้ มฯ ท่ีอยู่อาศยั สุขภาพ
การเมือง 80 อาหาร
70
สิทธิและความเป็ นธรรม 60 การศึกษา
50
40
30
20
10
0

ความปลอดภยั ในชีวิตฯ การมีงานทาและรายได้

ศาสนาและวฒั นธรรม ครอบครัว

ชุมชนและการสนบั สนุนทางสงั คม

ที่มา : ความม่นั คงของมนุษย์ ประเทศไทย ปี ๒๕๖๐-๒๕๖๑ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 30

❖ ขอ้ มูลสถานการณ์ทางสังคมตามมิตคิ วามมน่ั คงของมนษุ ย์ ๑๒ มิติ ของจังหวัดนครสวรรค์
๒.๑ มติ ดิ ้านทอ่ี ย่อู าศยั
๒.๑.๑ ชมุ ชนผมู้ ีรายได้น้อย
ชุมชนผมู้ รี ายไดน้ อ้ ย สามารถจำแนกประเภทชุมชนได้ ๓ ประเภทดงั นี้
๑) ชมุ ชนแออัด หมายถึง บริเวณพ้นื ท่ีทสี่ ว่ นใหญ่มีทอี่ ยอู่ าศัยอย่างหนาแน่น ไรร้ ะเบยี บ

และชำรุดทรุดโทรม ประชาชนอยู่กันอย่างแออัดหรือที่อาศัยอยู่รวมกันโดยมคี วามสัมพันธ์ทางสังคม ซึ่งมี
สภาพแวดลอ้ มไม่เหมาะสม อนั อาจเปน็ อนั ตรายตอ่ สุขภาพอนามยั และความปลอดภัยของผอู้ ยู่อาศัย และมี
ปัญหาทงั้ ในด้านเศรษฐกิจ สงั คม และความมั่นคงในการอยอู่ าศัย

๒) ชุมชนเมือง หมายถึง ชุมชนในเขตเมืองบริเวณพ้ืนท่ีที่มีสภาพแออัดและหรือเส่ือม
โทรม เป็นชุมชนท่มี กี ารอยู่อาศัยคอ่ นข้างหนาแน่น ลักษณะการอยอู่ าศัยส่วนใหญ่มักเป็นบ้านและที่ดินของ
ตนเอง หรอื บา้ นของตนเองบนท่ดี ินเชา่ สภาพทางกายภาพและระบบสาธารณปู โภคคอ่ นขา้ งดี ประชากรส่วน
ใหญป่ ระกอบอาชีพท่ีเปน็ ทางการ

๓) ชุมชนชานเมือง หมายถึง ชุมชนบริเวณชานเมือง ชุมชนที่ขาดการจัดระเบียบทาง
กายภาพ เป็นชุมชนที่มกี ารต้ังบ้านเรือนกระจายตามที่หากินเป็นกลุ่มๆ ประชาชนสว่ นใหญ่ประกอบอาชพี
เกษตรกรรม หรืออาชีพต่อเนื่องที่สัมพันธ์กับเกษตรกรรม สภาพบ้านเรือนค่อนข้างทรุดโทรม แต่ยั งไม่
หนาแน่น ขาดระบบสาธารณูปโภคทด่ี ี

จากการสำรวจชมุ ชนผมู้ รี ายได้น้อย ปี ๒๕๖๑ ของการเคหะแห่งชาติ จากแหลง่ ข้อมูล
ปฐมภูมิ (Primary Data) ที่ตรวจสอบได้ ซึ่งได้แก่ ภาพถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายดาวเทียม และการสำรวจ
ภาคสนามโดยสำรวจในพืน้ ท่ีเทศบาลนคร เทศบาล และเทศบาลตำบลปรากฏว่าจงั หวัดนครสวรรค์ มีชมุ ชนผู้
มรี ายได้น้อย ประเภทชุมชนแออัด จำนวน ๕๐ ชุมชน เปน็ ชุมชนเมือง ๖ ชุมชน ชมุ ชนชานเมือง ๑ ชมุ ชน

๒.๑.๒ ครวั เรือนมีความม่ันคงในท่ีอย่อู าศัย และบา้ นมีสภาพคงทนถาวร
ความมั่นคงในทีอ่ ยู่อาศยั หมายถึง สามารถอยู่ได้โดยไม่ต้องกังวลว่าจะมีปัญหาเร่อื ง

ที่พักอาศัย เช่น การไม่อยู่ในที่สาธารณะหรือเขตป่าสงวน ไม่อยู่ในเขตที่ประสบภัยน้ำท่วมอย่างร้ายแรง
ไม่ถกู ไล่ที่ เป็นต้น (กรมพฒั นาชุมชน กระทรวงมหาดไทย, ๒๕๖๐)

สภาพคงทนถาวร หมายถงึ บา้ นที่มีโครงสร้าง มหี ลังคามงุ กระเบือ้ งหรอื สงั กะสี และ
มีฝาครบทั้ง ๔ ด้าน มีประตูหน้าต่างที่อยู่ในสภาพดี แข็งแรง ไม่ชำรุด อยุ่คงทน สามารถอยู่ต่อไปได้นาน
ไมน่ ้อยกว่า ๕ ปี (กรมพฒั นาชุมชน กระทรวงมหาดไทย, ๒๕๖๐)

ข้อมลู จากการสำรวจข้อมูลความจำเป็นพืน้ ฐาน (จปฐ.) ปี๒๕๖๒ ของจงั หวัดนครสวรรค์ พบว่า
ครัวเรือนมคี วามมั่นคงในทีอ่ ยูอ่ าศัยและบ้านมีสภาพคงทนถาวร จากการสำรวจทั้งหมดจำนวน ๒๕๒,๘๖๘
ครัวเรือน ผ่านเกณฑ์ ๒๕๒,๗๔๒ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ ๙๙.๙๕ ไม่ผ่านเกณฑ์ ๑๒๖ ครัวเรือน คิดเป็น
รอ้ ยละ ๐.๐๕

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 31

ตารางที่ ๙ แสดงจำนวนครัวเรือนท่มี ีความม่นั คงในท่อี ย่อู าศัยและบา้ นมสี ภาพคงทนถาวร

ท่ี พื้นที่ สำรวจท้งั หมด ผา่ นเกณฑ์ ร้อยละ ไม่ผา่ น รอ้ ยละ
(ครวั เรอื น) เกณฑ์
๐.๑๒
๑ อำเภอเมืองนครสวรรค์ ๕๔,๑๖๔ คร ๕๔,๑๐๑ ๙๙.๘๘ ๖๓ ๐.๐๗
๒ อำเภอโกรกพระ ๘,๙๐๘ คร ๘,๙๐๒ ๙๙.๙๓ ๖ ๐.๐๒
๓ อำเภอชุมแสง ๑๖,๙๔๘ คร ๑๖,๙๔๕ ๙๙.๙๘ ๓ ๐.๐๑
๔ อำเภอหนองบวั ๑๘,๒๐๔ คร ๑๘,๒๐๓ ๙๙.๙๙ ๑ ๐.๐๐
๕ อำเภอบรรพตพสิ ยั ๒๒,๓๒๖ คร ๒๒,๓๒๖ ๐ ๐.๐๐
๖ อำเภอเก้าเลย้ี ว ๙,๓๔๕ คร ๙,๓๔๕ ๑๐๐ ๐ ๐.๐๕
๑๐๐ ๐.๐๓
๐.๐๓
๗ อำเภอตาคลี ๒๒,๕๒๖ คร ๒๒,๕๑๔ ๙๙.๙๕ ๑๒ ๐.๐๔
๘ อำเภอทา่ ตะโก ๑๘,๐๖๔ คร ๑๘,๐๕๙ ๙๙.๙๗ ๕ ๐.๐๒
๙ อำเภอไพศาลี ๑๕,๘๕๖ คร ๑๕,๘๕๑ ๙๙.๙๗ ๕ ๐.๐๔
๑๐ อำเภอพยุหะครี ี ๑๖,๑๗๗ คร ๑๖,๑๗๐ ๙๙.๙๖ ๗ ๐.๑๕
๑๑ อำเภอลาดยาว ๒๑,๑๕๓ คร ๒๑,๑๔๙ ๙๙.๙๘ ๔ ๐.๐๐
๑๒ อำเภอตากฟา้ ๙,๓๕๒ คร ๙,๓๔๘ ๙๙.๙๖ ๔ ๐.๐๐
๑๓ อำเภอแมว่ งก์ ๑๑,๐๑๖ คร ๑๑,๐๐๐ ๙๙.๘๕ ๑๖ ๐.๐๕
๑๔ อำเภอแม่เปิน ๔,๔๖๔ คร ๔,๔๖๔ ๐
๑๕ อำเภอชมุ ตาบง ๔,๓๖๕ คร ๔,๓๖๕ ๑๐๐ ๐
๑๐๐

ภาพรวมจงั หวัด ๒๕๒,๘๖๘ คร ๒๕๒,๗๔๒ ๙๙.๙๕ ๑๒๖

ท่ีมา : สำนกั งานพฒั นาชมุ ชนจังหวัดนครสวรรค์ (จากขอ้ มลู พ้ืนฐาน จปฐ. พ.ศ. ๒๕๖๒)

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หนา้ 32

แผนภมู ิท่ี ๓ แสดงจำนวนครัวเรอื นทมี่ คี วามมั่นคงในที่อยูอ่ าศยั และบา้ นมสี ภาพคงทนถาวร

จานวนครัวเรอื นท่ีมีความมนั่ คงในทีอ่ ยอู่ าศยั และบา้ นมสี ภาพคงทนถาวร

11,016 4,464 4,365 54,164 อาเภอเมืองนครสวรรค์
9,352 อาเภอโกรกพระ

21,153 อาเภอชุมแสง
อาเภอหนองบวั

อาเภอบรรพตพิสยั

อาเภอเก้าเลย้ี ว

16,177 8,908 อาเภอตาคลี
อาเภอท่าตะโก

อาเภอไพศาลี

15,856 16,948 อาเภอพยหุ ะคีรี
อาเภอลาดยาว

18,204 อาเภอตากฟ้า

18,064 อาเภอแมว่ งก์

22,526 9,345 22,326 อาเภอแม่เปิน
อาเภอชมุ ตาบง

ท่มี า : สำนกั งานพฒั นาชุมชนจังหวัดนครสวรรค์ (จากขอ้ มลู พ้ืนฐาน จปฐ. พ.ศ. ๒๕๖๒)

๒.๒ มิตดิ ้านสขุ ภาพ
มิติดา้ นสุขภาพ หมายถึง การมีสขุ ภาพอนามัยทด่ี ี มหี ลักประกนั ด้านสุขภาพท่เี หมาะสม เข้าถึง

บรกิ ารทางสุขภาพได้ พฤตกิ รรมการดำเนินชีวติ มีความเสี่ยงต่อการเจบ็ ปว่ ยตอ่ รา่ งกาย จิตใจน้อย และเม่ือมี
การเสรมิ สร้างสขุ ภาพใหส้ ามารถดำรงอยไู่ ดอ้ ยา่ งปกตสิ ขุ

๒.๒.๑ จำนวนผปู้ ่วยท่เี ข้ารับการรักษา

ตารางท่ี ๑๐ แสดงอตั ราการใชบ้ รกิ ารผูป้ ว่ ยนอก จำแนกรายอำเภอ (ครง้ั ตอ่ คนตอ่ ปี) ปงี บประมาณ ๒๕๖๒

ลำดบั อำเภอ คน คร้ัง : ปี

๑ อำเภอเมืองนครสวรรค์ ๓๗๗,๕๒๕ ๑,๔๖๒,๓๓๙

๒ อำเภอโกรกพระ ๔๓,๐๕๑ ๒๑๓,๑๓๗

๓ อำเภอชุมแสง ๗๐,๙๑๘ ๒๙๕,๒๕๔

๔ อำเภอหนองบวั ๖๘,๖๗๗ ๓๒๙,๙๘๓

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า 33

ลำดบั อำเภอ คน ครัง้ : ปี
๕ อำเภอบรรพตพสิ ัย ๙๖,๗๕๗ ๔๐๙,๓๔๐
๖ อำเภอเก้าเล้ยี ว ๔๖,๔๓๒ ๒๑๐,๕๔๗
๗ อำเภอตาคลี ๙๗,๑๖๓ ๓๙๕,๗๒๗
๘ อำเภอทา่ ตะโก ๗๔,๖๑๕ ๓๗๐,๔๐๗
๙ อำเภอไพศาลี ๗๔,๒๔๐ ๒๗๕,๗๕๗
๑๐ อำเภอพยุหะครี ี ๗๗,๔๙๔ ๓๗๐,๓๘๐
๑๑ อำเภอลาดยาว ๙๗,๘๘๗ ๔๐๘,๗๙๓
๑๒ อำเภอตากฟ้า ๔๒,๔๙๖ ๑๘๒,๓๕๑
๑๓ อำเภอแม่วงก์ ๕๑,๑๗๕ ๒๐๕,๓๑๑
๑๔ อำเภอแมเ่ ปิน ๑๕,๕๗๑ ๖๔,๙๗๘
๑๕ อำเภอชุมตาบง ๒๔,๐๐๔ ๘๐,๒๘๐
ภาพรวมจงั หวัด ๑,๒๕๘,๐๐๕ ๕,๒๗๔,๕๘๔

ทีม่ า : สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒
จากขอ้ มูลการเข้ารับบรกิ ารผูป้ ว่ ยนอก ของสำนักงานสาธารณสุขจงั หวัดนครสวรรค์จะเห็นได้ว่า

ประชาชนส่วนใหญ่ของจังหวัดนครสวรรค์สามารถเข้าถึงบริการทางสุขภาพได้อย่างทั่วถึงทุกอำเภอ
โดยอำเภอเมืองนครสวรรค์มีผู้ป่วยเข้ารับบริการมากที่สุด จำนวน ๓๗๗,๕๒๕ คน ๑,๔๖๒,๓๓๙ ครั้งต่อปี
รองลงมา คือ อำเภอลาดยาว จำนวน ๙๗,๘๘๗ คน และอำเภอตาคลี จำนวน ๙๗,๑๖๓ คน ตามลำดบั

ตารางท่ี ๑๑ แสดงจำนวนผปู้ ว่ ยดว้ ยโรคไมต่ ิดตอ่ ที่สำคัญ แยกรายอำเภอ

อำเภอ โรคเบาหวาน โรคความดนั โรคหัวใจ โรคหลอด โรคมะเร็ง
โลหิตสงู ขาดเลอื ด เลือดสมอง
๔๒๙
อำเภอเมอื งฯ ๑๒,๘๒๖ ๓๐,๐๑๑ ๖๒๗ ๘๖๐

อำเภอโกรกพระ ๑,๘๔๒ ๕,๓๙๓ ๓๖ ๓๙ ๖๐

อำเภอชมุ แสง ๓,๕๐๓ ๙,๓๖๙ ๘๔๑ ๘๕๓ ๑๑๐

อำเภอหนองบวั ๔,๐๔๖ ๙,๕๗๒ ๙๓ ๑๒๑ ๑๒๖

อำเภอบรรพตพสิ ยั ๔,๕๐๙ ๑๓,๒๖๐ ๑๒๕ ๑๙๗ ๒๗๗

รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า 34

อำเภอ โรคเบาหวาน โรคความดนั โรคหวั ใจ โรคหลอด โรคมะเร็ง
โลหิตสูง ขาดเลือด เลือดสมอง
อำเภอเกา้ เล้ยี ว ๑,๙๘๕ ๗๖
อำเภอตาคลี ๕,๗๑๑ ๕,๗๒๘ ๓๗ ๑๗๕ ๑๔๔
อำเภอทา่ ตะโก ๔,๑๑๓ ๑๓,๔๗๖ ๒๓๕ ๒๓๐ ๙๓
อำเภอไพศาลี ๓,๖๕๕ ๘,๘๙๔ ๗๑ ๗๓ ๑๑๔
อำเภอพยหุ ะครี ี ๔,๑๔๒ ๙,๑๓๔ ๒๐๑ ๒๑๙ ๑๐๑
อำเภอลาดยาว ๔,๔๙๘ ๙,๘๔๗ ๑๖๒ ๑๘๖ ๑๓๕
อำเภอตากฟา้ ๒,๓๐๐ ๑๒,๑๒๒ ๖๒๒ ๑๑๓๑ ๔๐
อำเภอแม่วงก์ ๒,๐๘๖ ๕,๖๘๖ ๔๖ ๔๑ ๕๖
อำเภอแมเ่ ปนิ ๙๙๒ ๕,๗๐๕ ๓๐๘ ๔๗๓ ๓๒
อำเภอชมุ ตาบง ๘๖๙ ๑,๖๗๔ ๑๑๒ ๑๓๑ ๑๗
๕๗,๐๗๗ ๑,๙๙๐ ๑๐๔ ๑๕๐ ๑๘๑๐
รวม
๑๔๑,๘๖๑ ๓๖๒๐ ๔๘๗๙

ที่มา : สำนักงานสาธารณสขุ จงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒

จังหวัดนครสวรรค์ มีผู้ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงจำนวนมากที่สุด คือ ๑๔๑,๘๔๑ คน
รองลงมาคือโรคเบาหวาน จำนวน ๕๗,๐๗๗ คน และโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน ๔,๘๗๙ คน ตามลำดบั
นอกจากนีย้ งั มีสถติ ิผ้ปู ว่ ยดา้ นสขุ ภาพจติ จำนวน ๕,๒๖๘ คน

๒.๒.๒ ด้านการสาธารณสุข
ตารางที่ ๑๒ แสดงจำนวนโรงพยาบาลภาครัฐ จำแนกระดับสถานบรกิ าร สงั กดั สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด

จำนวนโรงพยาบาล

รพศ. รพช. (จำแนกตามขนาดเตียง) จำนวน รพ.สต.

๑๒๐ เตียง ๙๐ เตยี ง ๖๐ เตยี ง ๓๐ เตยี ง ๑๐ เตยี ง

๑/๗๖๘ เตียง ๑ ๒ ๔ ๕ ๑ ๑๘๙

ท่ีมา : กลมุ่ งานพฒั นายทุ ธศาสตรส์ าธารณสขุ สำนกั งานสาธารณสุขจงั หวดั นครสวรรค์ ปี พ.ศ. ๒๕๖๑

รายงานสถานการณ์ทางสงั คมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า 35

ตารางท่ี ๑๓ แสดงหน่วยงาน/สถานบรกิ ารสาธารณสขุ ภาครัฐ นอกสงั กดั สำนกั งานปลัดกระทรวงสาธารณสขุ

จงั หวดั ชอื่ หน่วยงาน/สถานบริการสาธารณสุขนอกสังกัด สป. , นอกกระทรวง สธ.

นครสวรรค์ ศูนยว์ ิชาการสังกดั กระทรวงสาธารณสขุ รพ.สงั กดั กระทรวงสาธารณสขุ
๑. สำนกั งานปอ้ งกนั ควบคุมโรคที่ ๓ ๑. รพ.สง่ เสรมิ สุขภาพ (แม่และเดก็ )
๒. ศูนย์อนามยั ท่ี ๓ ๒. รพ.จติ เวชนครสวรรคร์ าชนครนิ ทร์
๓. ศนู ยส์ ขุ ภาพจติ ที่ ๓
๔. สำนักงานสนับสนุนบริการสุขภาพที่ ๓ รพ.สังกัดกระทรวงกลาโหม
๕. ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ ๓ ๑. รพ.ค่ายจริ ประวตั ิ (กรมแพทยแ์ ละทหารบก)
๖. วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สปร.ฯ ๒. รพ.กองบิน ๔ (กองพลบนิ ท่ี ๓

กองบัญชาการยทุ ธ์ทางอากาศ)
ศูนยบ์ รกิ ารสาธารณสุขเทศบาล ๔ แห่ง

ที่มา : กลมุ่ งานพฒั นายทุ ธศาสตรส์ าธารณสุข สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั นครสวรรค์ ปี พ.ศ. ๒๕๖๑

❖ สถานบริการสาธารณสขุ ของเอกชน
ตารางที่ ๑๔ แสดงข้อมลู สถานบริการสาธารณสขุ และรา้ นขายยาสังกดั ภาคเอกชน จงั หวดั นครสวรรค์

ลำดบั รายการ จำนวน (แหง่ )

๑ โรงพยาบาล ๕
๒ คลนิ ิกแพทย์ ๑๔๗
๓ คลนิ กิ ทันตกรรม ๖๔
๔ สถานพยาบาล ๑๓๔
๕ รา้ นขายยาปัจจบุ นั ๑๗๔
๖ รา้ นขายยาบรรจเุ สรจ็ ๙๕
๗ รา้ นขายยาแผนโบราณ ๗๒
๘ สถานท่ีผลติ ยาแผนโบราณ ๑๔

รวมท้งั สิน้ ๗๐๕

ทมี่ า : กลมุ่ งานคมุ้ ครองผบู้ รโิ ภค สำนกั งานสาธารณสุขจงั หวดั นครสวรรค์ ปี พ.ศ. ๒๕๖๑

รายงานสถานการณท์ างสงั คมจังหวดั นครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒ หน้า 36

๒.๒.๓ อัตรากำลังบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข
อัตราส่วนแพทย์ต่อประชากร ๑ : ๑,๗๗๖ อัตราส่วนพยาบาลวิชาชีพต่อประชากร

๑ : ๑,๐๒๕ คลินกิ แพทย์ จำนวน ๑๔๗ แหง่ คลินิกทนั ตกรรม ๖๔ แหง่ สถานพยาบาล ๑๓๔ แห่ง ร้านขาย
ยาแผนปัจจบุ ัน ๑๗๔ แห่ง และร้านขายยาแผนโบราณ ๗๒ แห่ง

ตารางที่ ๑๕ แสดงจำนวนสถานบรกิ ารสาธารณสขุ ของรัฐและเอกชน ปี พ.ศ. ๒๕๕๙-๒๕๖๑

ลำดับ รายการ พ.ศ.๒๕๕๙ พ.ศ.๒๕๖๐ พ.ศ.๒๕๖๑

๑ แพทย์ ๔๙๘ ๕๔๓ ๖๐๐
๒ ทันตแพทย์ ๑๒๒ ๑๓๗ ๑๖๐
๓ เภสชั กร ๒๘๒ ๓๑๑ ๓๓๔
๔ พยาบาลวชิ าชพี และพยาบาลเทคนิค ๘๓๖ ๙๖๐ ๑,๐๔๖
๕ ผชู้ ่วยพยาบาล ๓๙ ๔๖ ๘๔
๖ โรงพยาบาล ๒๕ ๒๕ ๒๕
๗ โรงพยาบาล ภาครฐั ๑๘ ๑๘ ๑๘
๘ โรงพยาบาล เอกชน ๗ ๗ ๗
๙ โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบล (รพ.สต.) ๑๘๙ ๑๘๙ ๑๘๙
๑๐ จำนวนเตียง ๒,๐๔๔ ๒,๐๔๔ ๒,๐๔๔
๑๑ ศูนย์สุขภาพชมุ ชนเขตเมือง (ศสม) ๕ ๕ ๕
๑๒ คลนิ ิกแพทย์และทันตแพทย์ ๒๑๒ ๒๑๒ ๒๑๒

รวมทัง้ สนิ้ ๔,๒๗๗ ๔,๔๙๗ ๔,๗๒๔

ตารางที่ ๑๖ แสดงจำนวนบุคลากรทางการแพทย์ตอ่ ประชากร ปี พ.ศ. ๒๕๕๙-๒๕๖๑

พ.ศ. ๒๕๕๙ พ.ศ. ๒๕๖๐ พ.ศ. ๒๕๖๑

บคุ ลากร จำนวน อตั ราส่วน : จำนวน อัตราส่วน : จำนวน อัตราส่วน
ประชากร ประชากร : ประชากร

แพทย์ ๔๙๘ ๑ : ๒,๑๔๑ ๕๔๓ ๑ : ๑,๙๖๒ ๖๐๐ ๑ : ๑,๗๗๖

ทนั ตแพทย์ ๑๒๒ ๑ : ๘,๗๔๑ ๑๓๗ ๑ : ๗,๗๗๖ ๑๖๐ ๑ : ๖,๖๕๘

เภสชั กร ๒๘๒ ๑ : ๓,๗๘๒ ๓๑๑ ๑ : ๓,๔๒๖ ๓๓๔ ๑ : ๓,๑๙๐

พยาบาลวิชาชพี ๘๑๙ ๑ : ๑,๓๐๒ ๙๒๔ ๑ : ๑,๑๕๓ ๑,๐๓๙ ๑ : ๑,๐๒๕

ทีม่ า : สำนกั งานสาธารณสขุ จังหวดั นครสวรรค์ ปี พ.ศ. ๒๕๖๑ หนา้ 37
รายงานสถานการณท์ างสังคมจงั หวัดนครสวรรค์ ปี ๒๕๖๒