“หญ้าแพรก ดอกมะเขือ และเรือน้อย” ความสอดคล้องระหว่างชื่อเรื่องกับเนื้อหาและแก่นเรื่อง หญ้าแพรก ดอกมะเขือ และเรือน้อย วรรณกรรมเยาวชนของ ว.วินิจฉัยกุล ซึ่งถ่ายทอดเรื่องราวของ การฝึกสอนของนักศึกษาครูผู้มีอุดมการณ์ ที่เจอกับปัญหาต่าง ๆ ระหว่างการฝึกสอน เช่น เด็กเกเร ไม่เคารพ ครูซึ่งเป็นนักศึกษาฝึกสอน ไม่ยอมรับความสามารถของครูฝึกสอน และเรื่องราวความรักของวัยหนุ่มสาว ซึ่ง สะท้อนภาพสังคมของชีวิตวัยเรียนในโรงเรียนและมหาวิทยาลัยได้อย่างดี หญ้าแพรก ดอกมะเขือ และเรือน้อย เป็นเรื่องราวของ บัวบรรณ นักศึกษาครูชั้นปีที่ ๕ ต้องเลือก โรงเรียนในการฝึกสอน เธอและเพื่อนของเธออีก ๒ คน คือ มนและแตงกวา ที่ได้ไปฝึกสอนโรงเรียนสาธิตใน มหาวิทยาลัยของตนเอง ซึ่งโรงเรียนนี้มีแต่หลีกเลี่ยงที่จะฝึกสอน เพราะเป็นโรงเรียนที่เด็กมีปัญหา เกเรบ้าง ไม่ให้ความเคารพครูฝึกสอนบ้าง ซึ่งทั้งสามก็ได้ไปเจอกับกับเด็กที่มีปัญหา คือ หอมไกลและฟ้าแลบ ซึ่งทั้งสอง ไม่ได้เคารพบัวบรรณ มน และแตงกวา เพราะเด็กทั้ง ๒ คนมองว่านักศึกษาฝึกสอนเหล่านี้มาแค่ทำหน้าที่ของ ตัวเองเพื่อให้เรียนจบ ไม่ได้อยากมาทำหน้าที่ครูจากใจจริง แต่เมื่อเวลาผ่านไป นักศึกษาฝึกสอนทั้ง ๓ คนก็ได้ พิสูจน์ตัวเองให้เห็นว่า พวกเขามีอุดมการณ์ในการเป็นครูอย่างแท้จริง ทำให้เด็ก ๆ ยอมรับและเปิดใจมาก ยิ่งขึ้น เมื่อพิจารณาเนื้อเรื่อง แก่นเรื่อง และชื่อเรื่องของหญ้าแพรก ดอกมะเขือ และเรือน้อยแล้ว จะเห็นได้ ว่าชื่อเรื่องมีความสอดคล้องกันกับแก่นเรื่องที่ผู้ประพันธ์ต้องการจะสื่อให้เห็นถึงอุดมการณ์ของนักศึกษา ฝึกสอนที่มีใจรักอยากจะเป็นครูอย่างแท้จริง ซึ่งเมื่อนำชื่อเรื่องมาแยกพิจารณาแล้วนั้น มีความน่าสนใจ ดังนี้ หญ้าแพรก ดอกมะเขือ เป็นสัญลักษณ์ของความรู้และสติปัญญา ซึ่งมนุษย์ทุกคนย่อมต้องการความรู้ เพื่อนำไปใช้ประกอบการดำรงชีวิต หญ้าแพรก เปรียบเสมือนความอดทน ถึงแม้ฤดูร้อน อากาศแห้งแล้ง แต่ หญ้าแพรกก็ยังทนอยู่ได้ไม่ตาย เมื่อถึงฤดูฝน ฝนตกมากเกิดน้ำท่วมขังแต่หญ้าแพรกก็ยังไม่ตาย ซึ่งไม่ว่าจะอยู่ ในสภาวะใดก็ยังเติบโตและงอกงามได้ ก็เหมือนสติปัญญาที่เจริญงอกงามหากอดทนและพยายามที่จะรับ ความรู้เข้ามา ดอกมะเขือ เป็นสัญลักษณ์ของความเคารพ ความอ่อนน้อมถ่อมตน โดยธรรมชาติของต้นมะเขือ เมื่อมีดอก ดอกของมันก็จะโค้งลงเพื่อเจริญเติบโตไปเป็นผล เหมือนผู้อยู่ในอาการแสดงความเคารพ หรือ คารวะบุคคลที่ตนเคารพบูชายกย่อง ถ้าดอกมะเขือดอกใด ชี้ดอกขึ้นเหมือนดอกไม้ชนิดอื่น ดอกนั้นจะไม่ให้ผล เพราะจะเน่าร่วงหล่นไป เหมือนบุคคลที่ขาดความอ่อนน้อมถ่อมตน ขาดความเคารพ ก็จะหมดโอกาสที่จะ ได้รับการถ่ายทอดความรู้จากครู ซึ่งเมื่อพิจารณาเนื้อเรื่องประกอบไปด้วย จึงเปรียบหญ้าแพรกและดอกมะเขือกับเด็กนักเรียนในเรื่องที่ มีความพยายาม อดทน และนอบน้อมซึ่งทำให้เด็กเหล่านี้ประสบความสำเร็จ เรียนจบและสามารถเข้าเรียนต่อ ในระดับมหาวิทยาลัยได้ตามที่ต้องการ ตามบทสรุปของเนื้อเรื่องที่ผู้ประพันธ์ใช้ในการปิดเรื่อง นางสาวสิรินทรา บุญค่ำ รหัส ๖๑๐๑๑๓๑๑๕๐๒๕ ปี ๒ หมู่ ๑ สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์
เรือน้อย พาหนะที่ทำให้ผู้โดยสารไปถึงยังจุดหมายปลายทาง เมื่อนำมาเปรียบกับอาชีพครู ครูจึง เปรียบเสมือนกับเรือจ้างที่คอยพานักเรียนไปถึงฝั่ง ก็คือวันที่นักเรียนประสบความสำเร็จ ซึ่งในเรื่องเมื่อพูดถึง เรือน้อย จึงเปรียบได้กับบัวบรรณ มน แตงกวาที่คอยอบรมสั่งสอนนักเรียน ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายเพราะ ตัวละคร อย่างหอมไกลและฟ้าแลบเป็นตัวละครที่คอยสร้างปมขัดแย้งขึ้น ทำให้ผู้อ่านได้เห็นถึงความพยายามของตัว ละครที่เป็นนักศึกษาฝึกสอนที่มีอุดมการณ์ในความเป็นครูอย่างแท้จริง การใช้คำว่า เรือน้อย แทนคำว่า เรือจ้าง อาจคิดได้ว่าเพราะตัวละครครูในเรื่องยังไม่ใช่ผู้ที่รับราชการ ครูอย่างแท้จริง แต่เป็นเพียงนักศึกษาฝึกสอนที่เพียงเริ่มต้นกับอาชีพนี้ ทำให้อาจเปรียบเป็นเรือลำน้อยที่คอย รับเด็ก ๆ ไปยังจุดหมายปลายทาง เมื่อพิจารณาชื่อเรื่องกับความสอดคล้องกับแก่นเรื่องแล้วนั้นมีความสอดคล้องกัน เพราะผู้ประพันธ์ ต้องการที่จะสื่อให้เห็นถึงอุดมการณ์ของความเป็นครู ชีวิตของนักศึกษาฝึกสอนที่มีความตั้งใจแน่วแน่ในสาย อาชีพนี้ จึงมีความเหมาะสมในการตั้งชื่อเรื่องขึ้น แต่เมื่อพิจารณาชื่อเรื่องกับเนื้อหาทั้งเรื่อง จะเห็นถึงความไม่สมเหตุสมผลของการตั้งชื่อเรื่อง เพราะ เนื้อเรื่องโดยส่วนใหญ่เน้นในการดำเนินเรื่องความรักของบัวบรรณและบู๊ตมากกว่าเนื้อเรื่องของนักศึกษา ฝึกกสอนผู้มีอุดมการณ์ทำให้เกิดความขัดแย้งของการตั้งชื่อเรื่องนี้ขึ้นได้ อย่างไรก็ตาม หญ้าแพรก ดอกมะเขือ และเรือน้อย เป็นวรรณกรรมเยาวชนที่คู่ควรแก่การอ่าน และ ที่สำคัญเหมาะสำหรับนักศึกษาที่กำลังศึกษาในอาชีพครู เพราะเนื้อหา คุณค่าต่าง ๆ สามารถนำไปเป็นต้นแบบ ในการปฏิบัติเมื่อถึงเวลาที่จะต้องออกฝึกสอน สามารถช่วยในการรับมือกับปัญหาต่าง ๆ ที่จะพบในช่วง ระหว่างฝึกสอนได้และไม่เพียงพูดถึงเรื่องราวของนักศึกษาฝึกสอน แต่ยังรวมไปถึงพฤติกรรม ความคิดของ นักเรียนที่มีต่อครูฝึกสอนทั้งด้านดีและไม่ดี ทำให้วรรณกรรมเยาวชนเล่มนี้มีความน่าสนใจและเหมาะสมแก่ ผู้อ่านอย่างมาก