ใบความรู้ประกอบการสอน เรื่อง อักษรย่อน่ารู้ คู่เครื่องหมายวรรคตอน-11170838

ใบความรทู้ ี่ 4 เร่ือง อกั ษรยอ่ น่ารู้ควบค่เู ครอ่ื งหมายวรรคตอน
หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 8 เร่ือง เรยี งรอ้ ยความคดิ พนิ ิจภาษา

แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 4 เร่ือง การอา่ นอกั ษรย่อและเครอ่ื งหมายวรรคตอน
รายวชิ า พ้นื ฐานภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรยี นท่ี 2 ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๕

อักษรย่อ คือ อักษรที่ใช้แทนคำเต็ม ซ่ึงมักจะเป็นคำหรือศัพท์เฉพาะที่ยาวเพ่ือการ
ส่ือสารที่รวดเร็วและกระชับ อาจใช้ท้ังในการพูดและการเขียน ท้ังน้ี ควรใช้ในกลุ่มผู้รับสาร
ทเ่ี ขา้ ใจอักษรย่อน้นั เม่ือใชอ้ กั ษรยอ่ แทนคำเต็มให้เขยี นกำกับดว้ ยเครื่องหมายมหพั ภาค ( . )
การอ่านอักษรยอ่ ต้องอา่ นเตม็ ทุกคำ

ตวั อย่าง อกั ษรย่อ

หมวดคำท่วั ๆ ไปทีค่ วรร้จู กั เช่น

อักษรย่อ คำเตม็ อักษร คำเต็ม
ยอ่
ถ. ถนน ต. ตำบล
บ. บาท, บา้ น อ. อำเภอ, อาจารย์
ร. รชั กาล จ. จังหวัด
ด.ช. เด็กชาย ด.ญ. เด็กหญงิ
น. น.ส. นางสาว
น. นาย ชม. ชัว่ โมง
สต. นาฬกิ า, คำนาม รร. โรงเรยี น/โรงแรม (ดูท่ีบรบิ ทของประโยค)
นสพ. ส.ค.ส. ส่งความสุข
กทม. สตางค์ พ.ร.บ. พระราชบญั ญัติ
โทร. หนังสือพมิ พ์ พ.ร.ก. พระราชกำหนด
จม. กรงุ เทพมหานคร กม. กฎหมาย
ภ.ง.ด. โทรศัพท์ รธน. รฐั ธรรมนญู
ปณ. จดหมาย ป.ล. ปัจฉิมลิขติ
ภาษีเงนิ ได้
ทที่ ำการไปรษณยี ์

หมวดการศกึ ษา โรงเรยี น และมหาวิทยาลัย เชน่

อกั ษรย่อ คำเต็ม อักษรยอ่ คำเตม็
นร. นักเรยี น นศ. นกั ศกึ ษา
อ. อาจารย์ ดร. ดอกเตอร์
ศ. ศาสตราจารย์ ผอ. ผอู้ ำนวยการ
รศ. รองศาสตราจารย์ รร. โรงเรยี น
จนท. เจ้าหนา้ ท่ี ม. มหาวิทยาลยั
ป. ประถมศกึ ษา ม. มัธยมศึกษา
ค.บ. ครุศาสตรบณั ฑิต ศษ.บ ศึกษาศาสตรบณั ฑติ
ค.ม. ครศุ าสตรมหาบณั ฑติ ศศ.บ. ศิลปศาสตรบัณฑิต

หมวดกระทรวงตา่ ง ๆ
หมายเหตุ อกั ษรยอ่ ของกระทรวงจะไม่ใสเ่ ครอื่ งหมายมหพั ภาค ( . )

อักษรยอ่ คำเตม็ อกั ษรยอ่ คำเตม็
นร สำนกั นายกรัฐมนตรี อก กระทรวงอุตสาหกรรม
กห กระทรวงกลาโหม พณ
กค กระทรวงการคลัง พน กระทรวงพาณชิ ย์
กต กระทรวงการต่างประเทศ วธ กระทรวงพลงั งาน
กก กระทรวงการทอ่ งเท่ยี วและกีฬา รง กระทรวงวฒั นธรรม
กษ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คค กระทรวงแรงงาน
มท กระทรวงมหาดไทย ศธ กระทรวงคมนาคม
สธ กระทรวงสาธารณสขุ ทส กระทรวงศกึ ษาธิการ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ
ดศ กระทรวงดิจิทลั เพอ่ื เศรษฐกิจ พม และส่ิงแวดลอ้ ม
และสงั คม กระทรวงการพัฒนาสังคม
- และความมน่ั คงของมนษุ ย์
อว กระทรวงการอดุ มศกึ ษา
วิทยาศาสตร์ วิจยั และนวตั กรรม -

หมวดหนว่ ยงานรัฐ องคก์ ร และสถานที่ราชการ เชน่

อกั ษรย่อ คำเตม็ อักษรยอ่ คำเต็ม
อบต. องค์การบรหิ ารส่วนตำบล
อบจ. องค์การบรหิ ารสว่ นจงั หวดั รฟท. การรถไฟแหง่ ประเทศไทย
ทต.
ทม. เทศบาลตำบล กฟผ. การไฟฟ้าฝา่ ยผลิตแหง่ ประเทศไทย
ทน. เทศบาลเมอื ง
รพ. เทศบาลนคร กฟภ. การไฟฟา้ สว่ นภมู ิภาค
สพฐ. โรงพยาบาล
สำนกั งานคณะกรรมการ กปภ. การประปาส่วนภมู ิภาค
สอศ. การศึกษาขัน้ พ้นื ฐาน
สำนกั งานคณะกรรมการ ททท. การท่องเท่ียวแห่งประเทศไทย
สกอ. การอาชีวศึกษา
สำนกั งานคณะกรรมการ รร. โรงเรยี น(ซ้ำกับตารางบน)
ป.ป.ช. การอุดมศึกษา
สช. สำนกั งานคณะกรรมการส่งเสริม
สสวท. คณะกรรมการปอ้ งกันและ
ปราบปรามการทจุ รติ แหง่ ชาติ การศึกษาเอกชน

สถาบันสง่ เสรมิ การสอน สทศ. สถาบันทดสอบทางการศึกษา
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
แห่งชาติ

ศบค. ศูนย์บรหิ ารสถานการณ์

แพรร่ ะบาดของโรคติดเช้ือไวรสั

โคโรนา 2019

ป.ป.ส. สำนกั งานคณะกรรมการป้องกนั

และปราบปรามยาเสพติด

รพ.สต โรงพยาบาลส่งเสริม

สขุ ภาพตำบล

หมวดเดือนทั้ง 12 เดอื น

อกั ษรย่อ คำเต็ม อกั ษรย่อ คำเต็ม
ม.ค. มกราคม ก.ค. กรกฎาคม
ก.พ. กมุ ภาพันธ์ ส.ค. สงิ หาคม
ม.ี ค. มีนาคม ก.ย. กนั ยายน
เม.ย. เมษายน ต.ค. ตลุ าคม
พ.ค. พฤษภาคม พ.ย. พฤศจิกายน
ม.ิ ย. มถิ ุนายน ธ.ค. ธนั วาคม

หมวดตำแหนง่ คณะทำงานของหน่วยงานรฐั เช่น

อักษรย่อ คำเต็ม อักษรย่อ คำเต็ม

ครม. คณะรัฐมนตรี รมว. รฐั มนตรวี า่ การ

ส.ส. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ส.ว. สมาชกิ วฒุ ิสภา

ผวจ. ผูว้ า่ ราชการจงั หวัด ส.ท. สมาชิกสภาเทศบาล

ส.อบต. สมาชิกสภาองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำบล ส.อบจ. สมาชิกสภาองค์การบริหารสว่ นจังหวดั

ขรก. ขา้ ราชการ ตร. ตำรวจ

นพ. นายแพทย์ พญ. แพทย์หญงิ

ผบ.ทบ. ผบู้ ญั ชาการทหารบก ผบ.ตร. ผบู้ ัญชาการตำรวจ

ผบ.ทร. ผบู้ ญั ชาการทหารเรอื ผบ.ทอ. ผูบ้ ญั ชาการทหารอากาศ

ตชด. ตำรวจตระเวนชายแดน อส. อาสาสมคั ร

หมวดยศตำรวจ - ทหารทคี่ วรร้จู ัก เชน่

อกั ษรย่อ คำเตม็ อักษรย่อ คำเต็ม
ตวั อย่าง ยศทหาร
ตัวอยา่ ง ยศตำรวจ สบิ ตรี
ส.ต. สิบโท
ส.ต.ต. สบิ ตำรวจตรี ส.ท. สบิ เอก
ส.อ. ร้อยตรี
ส.ต.ท. สิบตำรวจโท ร.ต. รอ้ ยโท
ร.ท. ร้อยเอก
ส.ต.อ. สบิ ตำรวจเอก ร.อ. พนั ตรี
พ.ต. พันโท
ร.ต.ต. ร้อยตำรวจตรี พ.ท. พนั เอก
พ.อ. พลตรี
ร.ต.ท. รอ้ ยตำรวจโท พล.ต. พลโท
พล.ท. พลเอก
ร.ต.อ. ร้อยตำรวจเอก พล.อ.

พ.ต.ต. พันตำรวจตรี

พ.ต.ท. พนั ตำรวจโท

พ.ต.อ. พันตำรวจเอก

พล.ต.ต. พลตำรวจตรี

พล.ต.ท. พลตำรวจโท

พล.ต.อ. พลตำรวจเอก

หมวดวนั ทัง้ 7 วัน /เวลา เช่น

อกั ษรย่อ คำเตม็ อักษรย่อ คำเตม็
อา อาทติ ย์ จ. จันทร์
อ. อังคาร พ. พุธ
พฤ. พฤหสั บดี ศ. ศกุ ร์
ส. เสาร์ วัน เดอื น ปี
พ.ศ. พทุ ธศกั ราช ว.ด.ป. ครติ สศ์ ักราช
จ.ศ. จลุ ศกั ราช ค.ศ. รตั นโกสินทรศก
ฮ.ศ. ฮิจเราะห์ศกั ราช ร.ศ. มหาศักราช
ม.ศ.
อกั ษรย่อ
มม. หมวดหนว่ ยวัดระยะ เช่น
ซม.
ม. คำเตม็ อักษรยอ่ คำเต็ม
ว. มลิ ลิเมตร ตร.มม. ตารางมลิ ลิเมตร
กม. เซนติเมตร ตร.ซม. ตารางเซนตเิ มตร
น. ตร.ม.
เมตร ตร.ว. ตารางเมตร
อกั ษรย่อ วา ตร.กม. ตารางวา
มก. กิโลเมตร ตารางกโิ ลเมตร
กก. นิว้ ฟ.
ซก. ฟุต
ล.
ลบ. หมวดหน่วยชงั่ น้ำหนัก ความจุ ปรมิ าตร เชน่
ลบ.ซม.
คำเต็ม อักษรยอ่ คำเตม็
มลิ ลิกรมั ก. กรมั
กโิ ลกรมั มล. มิลลลิ ติ ร
เซนตกิ รมั ซล. เซนติลติ ร
กล. กิโลลติ ร
ลติ ร ลูกบาศกม์ ิลลิเมตร
ลกู บาศก์ ลบ.มม. ลูกบาศกเ์ มตร
ลูกบาศก์เซนตเิ มตร ลบ.ม.

เครื่องหมายวรรคตอน เป็นเครื่องหมายท่ีใช้ประกอบการเขียน เมื่ออ่านข้อความท่ี
ใชเ้ ครอ่ื งหมายบางชนิด ตอ้ งทำเสียงใหส้ อดคล้องกบั ขอ้ ความ บางชนดิ ใชแ้ ยกสว่ น แยกตอน
บางชนดิ ตอ้ งอา่ นเครอ่ื งหมายน้ัน ๆ

ตวั อยา่ งเครอ่ื งหมายวรรคตอนท่คี วรรจู้ กั

ท่ี ชอื่ เคร่อื งหมาย หลกั การใช/้ ตวั อยา่ ง

๑. มหัพภาค . ๑. เขยี นไวห้ ลังตวั อกั ษร เพอ่ื แสดงว่าเป็นอกั ษรย่อ

เชน่

ม.ค. คำเต็มวา่ มกราคม

กทม. คำเตม็ วา่ กรุงเทพมหานคร

อ. คำเตม็ วา่ อาจารย์, อังคาร

ส.ส. คำเต็มว่า สมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎร

๒. เขียนไว้ข้างหลังตวั อักษรหรือตวั เลขท่ี เพ่อื บอก
ลำดบั ขอ้
เช่น

1. 2. 3. หรือ ก. ข. ค.

๓. ใชค้ ั่นระหว่างชว่ั โมงกบั นาทเี พ่อื บอกเวลา
เช่น

10.20 น. อา่ นวา่ สิบนาฬิกาย่ีสิบนาที
09.23 น. อา่ นวา่ เกา้ นาฬกิ ายี่สิบสามนาที

๔. ใช้เป็นจุดทศนิยม แลว้ จดุ ทศนิยมให้อา่ นตวั เลข
เรยี งกนั ไป
เชน่

5.12 อ่านวา่ หา้ จุดหนง่ึ สอง
8.25 อ่านวา่ แปดจุดสองห้า

ที่ ช่ือ เคร่อื งหมาย หลกั การใช/้ ตัวอยา่ ง

๒. เสมอภาค = 1. ใชเ้ ขียนคัน่ กลาง เพอ่ื แสดงความขา้ งหนา้ กับข้าง

หลงั วา่ มีส่วนเทา่ กนั

เชน่

๒ + ๒ = ๔ (อา่ นวา่ สองบวกสองเทา่ กับสี)่

5 + 5 = 10 (อา่ นว่า หา้ บวกหา้ เทา่ กบั สิบ)

6 + 2 = 8 (อ่านวา่ หกบวกสองเท่ากับแปด)

๓. จุลภาค , ๑. คนั่ จำนวนเลขนบั จากหลักหน่วยไปทีละ ๓ หลัก
เชน่
๑,๕๐๐ อ่านว่า หน่ึงพันหา้ รอ้ ย
2,46๐,๐๐๐ อ่านวา่ สองล้านส่ีแสนหกหมน่ื

๒. ใชใ้ นหนงั สอื พจนานกุ รมเพ่อื คนั่ ความหมายของ
คำทมี่ ีความหมายหลาย ๆ อยา่ ง
เชน่

บรรเทา ก. ทเุ ลาหรือทำให้ทุเลา, ผอ่ นคลายหรอื
ทำใหผ้ ่อนคลายลง

๔. วงเล็บ ( ) ๑. ใชก้ นั ข้อความท่ขี ยายหรอื อธบิ ายไว้เป็นพเิ ศษ
นขลิขิต เพอื่ ชว่ ยให้เข้าใจข้อความนนั้ ได้แจ่มแจง้ ขนึ้
เชน่
มนษุ ยไ์ ดส้ รา้ งโลภะ (ความโลภ) โทสะ
(ความโกรธ) และโมหะ (ความหลงผิด) ใหเ้ กดิ ขนึ้ ในใจ
ของตนเอง

๒. ใชก้ ันข้อความที่บอก ท่ีมาของคำหรือข้อความ
เชน่

ชลี (กลอน) ก. อญั ชลี, ไหว้

๓. ใช้กบั หวั ขอ้ ท่ีเป็นตวั อกั ษรหรือตัวเลข ซง่ึ อาจจะ

ท่ี ช่อื เครอ่ื งหมาย หลกั การใช/้ ตัวอยา่ ง

ใช้เพยี งเครอื่ งหมายวงเลบ็ ปิดก็ได้

เช่น

(ก) หรอื ก) (๑) หรอื ๑)

๕. ยตั ิภังค์ - ๑. ใชแ้ ยกพยางค์เพ่อื บอกคำอา่ น โดยเขยี นไว้
ระหวา่ งพยางค์แต่ละพยางค์
เช่น
เสมา อา่ นวา่ เส - มา
เกษตร อา่ นวา่ กะ – เสด

๒. ใชใ้ นความหมายวา่ “ถงึ ” เพอื่ แสดงช่วงเวลา
จำนวน สถานที่
เช่น

- เวลา ๙.๐๐ - ๑๐.๓๐ น. อา่ นวา่ เวลาเก้านาฬิกา
ถึงสิบนาฬิกาสามสิบนาที

- มีผู้ชมประมาณ ๑๐ - ๒๐ คน อา่ นวา่ มผี ู้ชม
ประมาณสิบถึงยส่ี ิบคน

- ระยะทางนครนายก - จนั ทบุรี อา่ นว่า ระยะทาง
นครนายกถึงจันทบุรี

๓. ใชเ้ ขียนแสดงลำดบั ย่อยของรายการทีไ่ ม่ตอ้ งใส่
ตวั อักษร มีรายการคร่าว ๆ ดงั น้ี

- พิธีเปิดงาน
- รำอวยพร
- ดนตรีบรรเลง
- ปดิ งาน

๖. อัญประกาศ “ ” ๑. ใชเ้ พอ่ื แสดงว่าคำหรือขอ้ ความน้ัน เปน็ คำพูดหรอื
ความนกึ คดิ เชน่

ที่ ชื่อ เครอ่ื งหมาย หลักการใช/้ ตวั อยา่ ง

- “ขอใหท้ ุกคนตง้ั ใจจรงิ แล้วจะประสบความสำเรจ็ ”

๒. ใชเ้ พือ่ เนน้ คำหรือขอ้ ความน้ันใหเ้ ดน่ ชัดขนึ้ เช่น
- คำว่า “ตะโก้” พจนานกุ รมฉบับบณั ฑิตยสถาน

พ.ศ. ๒๕๔๒ ไดใ้ ห้ความหมายไวว้ า่ หมายถึง “ชอื่ ขนม
ชนิดหน่งึ ทำดว้ ยแปง้ ขา้ วเจา้ กวนเขา้ กับน้ำตาล ใสแ่ หว้
หรอื ขา้ วโพดเป็นตน้ ก็ได้ หยอดหนา้ ดว้ ยกะทกิ วนกบั
แป้ง”

๗. ปรัศนี ? ใช้เม่อื สิ้นสดุ ความหรือประโยคทเ่ี ปน็ คำถาม เช่น

- ทำไมเธอถงึ มาโรงเรียนสาย ?

- ใครมาแล้วบา้ ง ?

๘. อศั เจรยี ์ ! ๑. ใช้เขียนหลังคำ วลี หรือประโยคทเ่ี ปน็ คำอทุ าน

เช่น

- อือ้ ฮือ ! มากจงั เลย

- โอย๊ ! เจ็บ

๒. ใช้เขยี นหลงั คำเลียนเสยี งธรรมชาติ เพอ่ื ให้ผูอ้ า่ น

ทำเสียงได้เหมาะสมกบั เหตุการณ์ในเรอ่ื งน้นั ๆ เชน่

- โครม !

- ปงั !

๙. ไมย้ มก หรอื ๆ ใช้เขียนหลังคำ วลี หรอื ประโยค เพ่อื ใหอ้ ่านซำ้ คำ

ยมก วลี หรอื ประโยค อกี ครงั้ หนึ่ง เชน่

- เดก็ เลก็ ๆ อา่ นวา่ เด็กเลก็ เลก็

- ในวนั หนึ่ง ๆ อ่านวา่ ในวนั หน่ึงวนั หนึ่ง

- แตล่ ะวนั ๆ อ่านวา่ แตล่ ะวนั แตล่ ะวนั

๑๐. ไปยาลน้อย ฯ ใชล้ ะคำท่ีร้กู ันดีแล้วโดยละสว่ นท้ายไว้เหลอื แต่สว่ น
หนา้ ของคำพอเปน็ ท่ีเขา้ ใจ เชน่
- กรงุ เทพฯ คำเต็มคอื กรุงเทพมหานคร

ท่ี ช่อื เครื่องหมาย หลักการใช/้ ตวั อยา่ ง

๑๑. ไปยาลใหญ่ ฯลฯ ใช้สำหรบั ละขอ้ ความข้างท้ายทอ่ี ย่ใู นประเภท
เดียวกันซ่ึงยังมอี กี มาก แตไ่ มไ่ ด้นำมาแสดงไว้ เชน่
- ส่ิงของทซ่ี อ้ื ขายกนั ในตลาดมี เน้อื สัตว์ ผกั นำ้ ตาล
น้ำปลา ฯลฯ

๑๒. สัญประกาศ _________ ใชข้ ดี ไวใ้ ตค้ ำหรอื ข้อความทีส่ ำคัญ เพือ่ เนน้ ใหผ้ ้อู า่ น
สังเกตเป็นพเิ ศษ เช่น
- หลกั การอ่านตวั เลขมตี ีพมิ พร์ วมอยู่ในหนังสอื อ่าน
อยา่ งไรเขยี นอยา่ งไร

๑๓. บุพสญั ญา ” ใชแ้ ทนคำหรอื ขอ้ ความที่อยบู่ รรทดั บนเพื่อไม่ต้อง
เขยี นซ้ำอีก เช่น
กฎหมาย อา่ นวา่ กด - หมาย
กระจก ” กระ – จก

๑๔. ทบั / ใชข้ ีดหลังจำนวนเลข เพ่อื แบง่ จำนวนยอ่ ยออกจาก
จำนวนใหม่ เชน่
- บ้านเลขที่ ๕๖/๓๔๒ อ่านว่า บา้ น - เลข - ท่ี -
หา้ - สิบ - หก - ทับ - สาม - ส่ี - สอง

๑๕. ทวิภาค : ๑. ใชบ้ ่งบอกวา่ กำลงั จะมีรายละเอียดปลกี ยอ่ ยทแ่ี ยก
ไว้เป็นข้อ ๆ เช่น
- แม่สีมี ๓ สี : สแี ดง, สเี หลอื ง, สนี ้ำเงิน

๒. ใช้เป็นตัวแบ่งอตั ราสว่ น อ่านวา่ ตอ่ เชน่
- ผสมนำ้ ยานล้ี งในนำ้ ดว้ ยอัตราสว่ น 1 : 4 (นำ้ ยา

หน่งึ ส่วนตอ่ นำ้ สสี่ ่วน)

ท่ี ชื่อ เคร่อื งหมาย หลกั การใช/้ ตัวอยา่ ง

๓. ใช้เปน็ ตัวคนั่ ตัวเลขบอกเวลา สำหรบั ภาษาไทย

สามารถใชม้ หพั ภาคแทนได้ เชน่

- เวลา 12 : 00 น. (เวลาสิบสองนาฬกิ า)