หลวงประดิษฐไพเราะ

หลวงประดิษฐไพเราะ

by ครธู รี ะยทุ ธ

หลวงประดษิ ฐไพเราะ มชี ือ่ เดมิ วา่ ศร ศิลปบรรเลง เป็นบุตรของ นายสนิ นางยิม้
ศลิ ปบรรเลง เนอ่ื งจากบิดาคือครสู ินเป็นเจา้ ของวงป่ีพาทย์ และเปน็ ศษิ ยข์ องพระ
ประดษิ ฐไพเราะ

ในปี พ.ศ. ๒๔๔๓ ขณะเมื่ออายุ ๑๙ ปี ทา่ นได้แสดงฝมี ือเดยี่ วระนาดเอก
ถวายสมเด็จพระเจ้านอ้ งยาเธอ เจา้ ฟ้ากรมพระยาภาณพุ นั ธว์ุ งศ์วรเดช เปน็ ที่ตอ้ ง
พระทัยมาก จงึ ทรงรบั ตวั เขา้ มาไวท้ ี่วงั บูรพาภิรมย์ ทาหน้าทค่ี นระนาดเอก ประจา
วงวังบูรพาไปดว้ ย พร้อมกบั สมเดจ็ ท่านได้ เชญิ ครูมาสอนท่วี งั คือ พระยาประสาน
ดรุ ยิ ศัพท์ (แปลก ประสานศัพท)์ เน่อื งจากจางวางศร ได้รับพระกรณุ าจากสมเด็จ
เจ้าฟ้ากรมพระยา ภาณุพนั ธ์ุวงศ์วรเดช เปน็ อยา่ งมาก ทรงจดั หาครูทม่ี ฝี มี ือมา
ฝึกสอน ทาใหจ้ างวางศรมีฝมี ือกล้าแขง็ ขนึ้ ในสมัยน้นั ไมม่ ใี ครมฝี ีมือเทยี บเท่าได้เลย

จางวางศร ได้รบั พระราชทานบรรดาศกั ด์ิ เป็นหลวงประดษิ ฐไ์ พเราะ ในสมยั รัชกาลที่ ๖
เมอื่ วนั ท่ี ๑๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๘ ทงั้ ๆ ที่ท่านไม่เคยรับราชการอยู่ในกรมกองใดมา
ก่อน ทงั้ น้กี เ็ พราะฝมี ือและความสามารถของท่าน เป็นทต่ี อ้ ง พระหฤทัยนัน่ เอง

ครัน้ ถงึ ปี พ.ศ.2469 ทา่ นไดเ้ ข้ารับราชการในกรมป่พี าทยแ์ ละโขนหลวง
กระทรวงวังท่านไดม้ สี ว่ นถวายการสอนดนตรีให้กบั พระบาทสมเดจ็ พระปกเกล้าเจา้ อยหู่ ัว
และสมเดจ็ พระนางเจ้า ราไพพรรณีพระบรมราชนิ รี วมทัง้ มสี ว่ นชว่ ยงานพระราชนพิ นธ์
เพลงสามเพลง คือเพลงราตรปี ระดบั ดาว เถา เพลงเขมรละออองค์ เถา และเพลงโหมโรง
คลื่นกระทบฝัง่ สามชนั้ หลวงประดิษฐไพเราะ ได้แตง่ เพลงไวม้ ากกวา่ ร้อยเพลง ดังนี้

เพลงโหมโรง โหมโรงกระแตไตไ่ ม้ โหมโรงปฐมดสุ ติ โหมโรงศรทอง
โหมโรงประชมุ เทวราช โหมโรงบางขุนนนท์ โหมโรงนางเย้อื ง โหม

โรงมา้ สบดั กบี และโหมโรงบเู ซ็นซ๊อค เป็นตน้

เพลงเถา อาทิ กระต่ายชมเดอื น เถา ขอมทอง เถา เขมร เถา เขมรปาก

ท่อ เถา เขมรราชบรุ ี เถา แขกขาว เถา แขกสาหรา่ ย เถา แขกโอด เถา จีน
ลน่ั ถนั เถา ชมแสงจันทร์ เถา ครวญหา เถา เต่าเห่ เถา นกเขาขแมร์ เถา
พราหมณ์ดดี น้าเต้า เถา มุลง่ เถา แมลงภู่ทอง เถา ยวนเคลา้ เถา ช้างกนิ
ใบไผ่ เถา ระหกระเหิน เถา ระส่าระสาย เถา ไส้พระจนั ทร์ เถา ลาวเสี่ยง
เทยี น เถา แสนคานงึ เถา สาวเวียงเหนือ เถา สารกิ าเขมร เถา โอล้ าว เถา
ครุ่นคิด เถา กาสรวลสรุ างค์ เถา แขกไทร เถา สุรนิ ทราหู เถา เขมรภมู ิ
ประสาท เถา แขไขดวง เถา พระอาทิตย์ชิงดวง เถา กราวรา เถา ฯลฯ

หลวงประดษิ ฐไพเราะ ถึงแกก่ รรมเม่อื วนั ท่ี ๘ มีนาคม พ.ศ.
๒๔๙๗ รวมอายุ ๗๓ ปี

ขอขอบคุณข้อมลู จาก

taffzone.amnuaysilpa.ac.th/
T_son_sinrapa