เล่มที่ 5 การเขียนเศษเกินในรูปจำนวนคละ p6

แบบฝึกทักษะ เรือ่ ง การบวก ลบ คณู
และหารเศษส่วน

กล่มุ สาระการเรียนรคู้ ณิตศาสตร์
สำหรบั นกั เรยี นชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี 6

เลม่ ท5ี่
“การเขยี นเศษเกิน

ในรูปจำนวนคละ”

โรงเรียนประถมศึกษาธรรมศาสตร์

สำนกั งานเขตพ้ืนทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต1
สำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ

ก

คำนำ

ในการจัดทำแบบฝึกทักษะ เรื่อง การบวก ลบ คูณ และหารเศษส่วนฉบับน้ี ผ้จู ัดทำมี
วัตถุประสงค์เพ่ือใช้เป็นส่ือประกอบการเรียนการสอนออนไลน์ในสถานการณ์ COVID-19
กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ ตามหลักสูตรการศึกษาข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช 2551
สำหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6 ภาคเรียนท่ี 1 นักเรียนสามารถศึกษาได้ด้วยตนเอง
ตามความสามารถของแต่ละบุคคล ตามความสนใจท้ังในและนอกเวลาเรียน และนักเรียน
สามารถทราบความก้าวหน้าในการเรียนรู้ของตนเองได้จากการทำแบบทดสอบก่อนเรียน
(Pretest) และแบบทดสอบหลงั เรียน (Posttest) แบบฝกึ ทักษะ เร่ือง การบวก ลบ คูณ และ
หารเศษส่วน มีเนือ้ หาท่มี งุ่ เนน้ ให้นกั เรยี นเกิดความรู้ความเข้าใจ ทักษะการคดิ คำนวณ และมี
เจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ เพ่ือจะได้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่าง
ถกู ตอ้ ง

ผู้จัดทำหวังว่า แบบฝึกทักษะนี้จะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนการเรียนรู้คณิตศาสตร์
ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ให้มีประสิทธิภาพย่ิงข้ึนและบรรลุวัตถุประสงค์ของหลักสูตร
ผู้จัดทำขอขอบคุณผู้ที่มีส่วนเก่ียวข้องทุกท่านท่ีมีส่วนช่วยให้สื่อการเรียนรู้ฉบับน้ีสำเร็จลุล่วง
ไปด้วยดี ไว้ ณ โอกาสน้ี

จดิ าภสั จำปาเทศ

สารบญั ข

คำนำ หน้ำ
สารบัญ ก
คำช้แี จง้ ข
สาระสำคัญ 1
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ 2
แบบทดสอบกอ่ นเรียน 2
ใบความรู้ เรื่อง การเขียนเศษเกินในรูปจำนวนคละ 3
แบบฝกึ ทักษะที่ 1 5
แบบฝกึ ทกั ษะท่ี 2 7
แบบทดสอบหลังเรยี น 8
กระดาษคำตอบ 10
เฉลยแบบฝกึ ทักษะ 12
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน-หลังเรียน 13
บรรณานกุ รม 17
18

1

สาระสำคัญ

แบบฝกึ ทักษะชดุ นี้ ใช้ประกอบการเรียนการสอนสาระการเรยี นรคู้ ณิตศาสตร์
ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เร่ือง การบวก ลบ คูณ และหารเศษส่วน ใหค้ รูผู้สอน
และนักเรยี นปฏิบัติดังนี้

1. นกั เรยี นทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น จำนวน 10 ข้อ เสรจ็ แลว้ ตรวจแบบทดสอบ
โดยดเู ฉลยทา้ ยเลม่

2. นกั เรียนบันทึกคะแนนที่ได้ลงในตารางบนั ทกึ คะแนนการทำแบบฝึกทักษะ
แบบทดสอบก่อนเรียน และแบบทดสอบหลงั เรียน ของนักเรียนรายบคุ คล

3. นกั เรียนศึกษาสาระสำคัญ ผลการเรยี นรทู้ ่คี าดหวัง จดุ ประสงค์การเรยี นรใู้ นแต่
ละชดุ กอ่ นทจี่ ะศึกษาเน้อื หาในบทเรียน

4. นกั เรยี นและครรู ่วมกนั ศกึ ษาเน้ือหาความรู้ และตวั อย่างกอ่ นทำแบบฝึกทกั ษะ
แตล่ ะชุด โดยครูชแี้ นะเพิ่มเตมิ ใหส้ มบรู ณ์และสรุปความเข้าใจ

5. เม่ือนกั เรียนทำแบบฝึกทกั ษะแต่ละแบบฝึกทกั ษะเสร็จแลว้ ใหต้ รวจสอบคำตอบ
โดยดูเฉลยทา้ ยเล่ม และให้นักเรยี นบนั ทึกคะแนนทไี่ ดล้ งในแบบกรอกคะแนนแบบฝกึ
ทกั ษะของนกั เรยี นรายบุคคล

6. เมื่อนักเรียนทำแบบฝกึ ทักษะครบทุกขอ้ แลว้ จงึ ทำแบบทดสอบหลังเรยี น
และตรวจคำตอบจากเฉลยทา้ ยเล่ม แลว้ บนั ทึกผลที่ได้ลงในตารางบันทกึ คะแนนประจำตวั
นกั เรยี น เพ่อื ให้ทราบผลการเรียนและการพัฒนาการเรยี นรู้

7. นักเรียนสง่ แบบฝึกทักษะทงั้ ชดุ ใหค้ รู และครตู รวจสอบความถูกตอ้ งอกี ครงั้
8. ครนู ำผลการประเมนิ หลังเรยี นไปเปรียบเทยี บกับผลการประเมนิ กอ่ นเรยี นว่ามี
การพฒั นาข้ึนในระดบั ใด และตรวจสอบขอ้ บกพรอ่ ง หาวธิ ีการ แนะนำ แก้ไข เพอื่
ช่วยเหลือนักเรียนตอ่ ไป

2

สาระสำคญั

การเขียนเศษเกินในรูปจำนวนคละ อาจทำได้โดยนำตัวส่วนไปหารตัว
เศษ ผลหารทไี่ ดจ้ ากการหารเปน็ จำนวนนับ เศษท่ีเหลือเป็นตัวเศษโดยมตี ัว
ส่วนคงเดมิ

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

เมอื่ กำหนดภาพหรือสญั ลักษณ์เศษเกนิ ให้ สามารถทำให้เป็นจำนวน
คละได้

3

คำชแ้ี จง ใหน้ กั เรยี นอ่านคำถามต่อไปน้ีทีละขอ้ แลว้ กาเคร่ืองหมาย ทับตวั อักษร
ก, ข, ค และ ง ที่นกั เรยี นเหน็ วา่ ถกู ตอ้ งท่สี ดุ เพยี งขอ้ เดยี ว

1. ขอ้ ใดเปน็ เศษสว่ นแท้ ข. 3
ก. 5
7
3
ง. 5 3
ค. 7
7
4

2. ข้อใดเป็นจำนวนคละ ข. 25
ก. 16
30
21
ง. 2 9
ค. 21
16 11

3. ขอ้ ใดเป็นเศษเกนิ ข. 7
ก. 2 5
10
6
ง. 12
ค. 8
15
8

4. 56 เขยี นใหอ้ ยู่ในรปู จำนวนคละได้ตรงกบั ข้อใด
9

ก. 6 2 ข. 5 3

9 9

ค. 4 1 ง. 11
2
3

5. เศษส่วนจำนวนคละของ 32 และ 105 คือข้อใด

7 12

ก. 4 + 4 , 8 + 3 ข. 8 + 3 , 4 + 3

74 44

ค. 4 + 3 , 8 + 4 ง. 4 + 3 , 8 + 3

87 74

4

6. 82 เขยี นใหอ้ ยู่ในรปู จำนวนคละไดต้ รงกับข้อใด
3

ก. 25 1 ข. 27 1
3 3

ค. 28 1 ง. 29 1
3 3

7. 82 เขียนให้อยู่ในรูปจำนวนคละได้ตรงกับขอ้ ใด
3

ก. 10 4 ข. 11 4
12
12

ค. 12 4 ง. 13 4
12
12

8. 67 เขยี นใหอ้ ยู่ในรูปจำนวนคละได้ตรงกบั ขอ้ ใด
9

ก. 7 7 ข. 7 5

9 9

ค. 7 4 ง. 7 2

9 9

9. 95 เขยี นให้อยู่ในรูปจำนวนคละได้ตรงกับข้อใด
7

ก. 12 4 ข. 13 4
7
7

ค. 14 4 ง. 15 4
7 7

10. ประโยคในขอ้ ใดผิด ข. 60 = 6 6
ก. 83 = 7 6
99
77
ง. 59 = 9 4
ค. 121 = 10 1
66
12 12

5

เศษส่วนแท้ เศษเกนิ และจำนวนคละ
1. เศษส่วนแท้ คือ เศษสว่ นที่ตัวเศษมีค่านอ้ ยกวา่ ตวั สว่ น เชน่ 2 , 11

5 24

เปน็ ตน้
2. เศษเกิน คือ เศษส่วนที่ ตัวเศษ มคี ่า เท่ากบั หรือ มากกว่า ตัวสว่ น

เช่น 7 , 20 เปน็ ต้น

7 15

3. จำนวนคละ คอื จำนวนทีเ่ ขียนในรูปจำนวนเตม็ กับ เศษสว่ นอย่างตำ่
เช่น 2 1 ,5 7

49

การเขยี นเศษเกนิ ในรปู จำนวนคละ
ใหน้ ักเรยี นดูรูปตอ่ ไปน้ี

มีนำ้ 7 ส่วน ในกระปอ๋ งทแี่ บง่ 3 ส่วน เขยี นในรูป เศษเกนิ คือ 7

3

หรอื มนี ำ้ 2 กระปอ๋ ง กับอีก 1 ใน 3 เขยี นในรูป จำนวนคละ คือ 2 1

3

ดงั นนั้ 7 = 2 1

33

วิธคี ดิ

7 = 73 2 คร้ังเศษ 1 = 21
3 3

6

วิธที ี่ 1 7 = 2 + 2 + 2 +1

22

ดงั นั้น = 2+2+2+1
2222

= 1+1+1+ 1
2

= 3+ 1
2

7 = 31
22

วิธีที่ 2 7 = 6+1
ดังนน้ั 22

= 6+1
22

= 3+ 1
2

7 = 31
22

วิธที ี่ 2 วธิ ีต้ังหาร ดังน้ี

7 = 72
2

3

= 2 7-

6

1

ดงั นน้ั 7 = 3 1

22

การเขียนเศษเกินในรูปจานวนคละ อาจทาไดโ้ ดยนา
ตวั ส่วนไปหารตวั เศษ ผลหารที่ไดจ้ ากการหารเป็น
จานวนนบั เศษที่เหลือเป็ นตวั เศษโดยมีตวั ส่วนคงเดิม

7

คำชแี้ จง ให้นักเรยี นพจิ ารณาว่าเศษส่วนที่กำหนดใหต้ ่อไปนีข้ ้อใดเปน็ เศษส่วนแท้
เศษส่วนเกนิ และจำนวนคละ

......................... 1. 3
.........................
......................... 5
.........................
......................... 2. 4
.........................
......................... 3
.........................
......................... 3. 3
.........................
10

4. 3 7

9

5. 7

7

6. 5 3

7

7. 0

10

8. 8 3

11

9. 125 2

6

10. 10

7

8

คำช้ีแจง จงเขยี นเศษเกินในรปู จำนวนคละ โดยวธิ ีต้ังหาร

ตวั อย่ำงที่ 13 1. 83

7 21

วิธีทำ 1 วิธีทำ __________________________
7 _______________________________
_______________________________
173 - _______________________________

6

ดงั น้นั 13 = 16

77

2. 47 3. 125

9 58

วธิ ีทำ __________________________ วธิ ีทำ __________________________
_______________________________ _______________________________
_______________________________ _______________________________
_______________________________ _______________________________

9

4. 65 5. 223
7ว.ิธีท(-ำ1112_)_×__9_=_____________________
___ว_ธิ _ีท_ำ__(_-_1_1_)_×_9___=___1_1_×__9_______ 37
_________________=___…__…__…__…__…___
_________________=___(-_9_9_)________ วธิ ีทำ __________________________
_______________________________
ตอบ ..................... _______________________________
_______________________________

6. 53 7. 48

13 7

วิธีทำ __________________________ วิธีทำ __________________________
_______________________________ _______________________________
_______________________________ _______________________________
_______________________________ _______________________________

8. 84 9. 41

17 6

วิธีทำ __________________________ วิธีทำ __________________________
_______________________________ _______________________________
_______________________________ _______________________________
_______________________________ _______________________________

10

คำชแ้ี จง ใหน้ ักเรียนอ่านคำถามต่อไปน้ีทีละขอ้ แลว้ กาเคร่ืองหมาย ทบั ตัวอักษร
ก, ข, ค และ ง ที่นกั เรยี นเหน็ วา่ ถกู ตอ้ งท่สี ุดเพยี งข้อเดยี ว

1. ขอ้ ใดเป็นเศษส่วนแท้ ข. 3
ก. 5
7
3
ง. 5 3
ค. 7
7
4

2. ข้อใดเป็นจำนวนคละ ข. 25
ก. 16
30
21
ง. 2 9
ค. 21
16 11

3. ขอ้ ใดเปน็ เศษเกนิ ข. 7
ก. 2 5
10
6
ง. 12
ค. 8
15
8

4. 56 เขียนใหอ้ ยู่ในรปู จำนวนคละได้ตรงกบั ข้อใด
9

ก. 6 2 ข. 5 3

9 9

ค. 4 1 ง. 11
2
3

5. เศษส่วนจำนวนคละของ 32 และ 105 คือข้อใด
7 12

ก. 4 + 4 , 8 + 3 ข. 8 + 3 , 4 + 3

74 44

ค. 4 + 3 , 8 + 4 ง. 4 + 3 , 8 + 3

87 74

11

6. 82 เขยี นใหอ้ ยู่ในรปู จำนวนคละไดต้ รงกับขอ้ ใด
3

ก. 25 1 ข. 27 1
3 3

ค. 28 1 ง. 29 1
3 3

7. 82 เขียนให้อยู่ในรูปจำนวนคละได้ตรงกับข้อใด
3

ก. 10 4 ข. 11 4
12
12

ค. 12 4 ง. 13 4
12
12

8. 67 เขยี นใหอ้ ยู่ในรปู จำนวนคละได้ตรงกับขอ้ ใด
9

ก. 7 7 ข. 7 5

9 9

ค. 7 4 ง. 7 2

9 9

9. 95 เขยี นให้อยู่ในรูปจำนวนคละไดต้ รงกบั ข้อใด
7

ก. 12 4 ข. 13 4
7
7

ค. 14 4 ง. 15 4
7 7

10. ประโยคในขอ้ ใดผิด ข. 60 = 6 6
ก. 83 = 7 6
99
77
ง. 59 = 9 4
ค. 121 = 10 1
66
12 12

12

ชอ่ื ............................................................... เลขท.่ี .......... ช้ัน...................

ก่อนเรียน ง หลงั เรียน ง
ขอ้ ก ข ค ข้อ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

ทดสอบ คะแนน ผลการพัฒนา
คะแนนเต็ม ก่อนเรียน หลังเรียน
คะแนนทไ่ี ด้
10 10

13

เฉลย
แบบฝกึ ทักษะ

14

คำช้แี จง ใหน้ กั เรียนพิจารณาว่าเศษส่วนที่กำหนดใหต้ อ่ ไปนข้ี อ้ ใดเป็นเศษสว่ นแท้
เศษสว่ นเกิน และจำนวนคละ

เศษสว่ นแท้ 1. 3
เศษส่วนเกิน
เศษสว่ นแท้ 5
จำนวนคละ
เศษสว่ นเกนิ 2. 4
จำนวนคละ
เศษสว่ นแท้ 3
จำนวนคละ
จำนวนคละ 3. 3
เศษส่วนเกิน
10

4. 3 7

9

5. 7

7

6. 5 3

7

7. 0

10

8. 8 3

11

9. 125 2

6

10. 10

7

15

คำชี้แจง จงเขียนเศษเกินในรปู จำนวนคละ โดยวิธีตัง้ หาร

ตวั อย่ำงท่ี 13 1. 83 21 833-

7 21

วิธีทำ 7 131- วิธีทำ

7 63

6 20

ดงั น้นั 13 = 16 ดงั น้นั 83 = 320

77 21 21

2. 47 9 5 - 3. 125 58 1252-
47
9 58

วธิ ีทำ วิธีทำ

ดงั น้นั 45 116

2 9

47 = 52 ดงั น้นั 125 = 2 9
99
58 58

16

47. (-1615) × 9 =  5. 223

วิธ1ีท2ำ (-11) × 9 = 11 × 9 37

วธิ ีทำ 5 วธิ ีทำ 6
37 223
12 65= ……………

60=- (-99) 2221-
ดตงอั นบ้นั ....6...5.....=....5..5..5.
ดงั น้นั 223 = 6 1
12 12
37 37

6. 53 7. 48

13 4 7 6
13 53 7 48
วิธีทำ วธิ ีทำ

52 - 42 -

1 6

ดงั น้นั 53 = 4 1 ดงั น้นั 48 = 66

13 13 77

8. 84 9. 41

17 4 6 6
17 84 6 41
วิธีทำ วิธีทำ

68 - 36 -

16 5

ดงั น้นั 84 = 416 ดงั น้นั 41 = 65

17 17 66

17

ขอ้ เฉลย
1ค
2ข
3ก
4ง
5ค
6ข
7ง
8ง
9ค
10 ก

18

กระทรวงศกึ ษาธิการ. (2545). แนวทางการวัดและประเมนิ ผลในชัน้ เรียน กลุม่ สาระ
การเรยี นรู้คณติ ศาสตร์ หลกั สตู รการศกึ ษาข้ันพนื้ ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551.
กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พ์องคก์ ารรับสง่ สนิ ค้าและพสั ดุภณั ฑ์ (ร.ส.พ.).

___________. (2549). ค่มู อื ครูสาระการเรยี นรพู้ ้ืนฐาน คณติ ศาสตร์ กลมุ่ สาระการ
เรยี นรคู้ ณติ ศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปที ี่ 6. กรงุ เทพฯ : สถาบันส่งเสริมการสอน
วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลย.ี

___________. (2551). หลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พ้ืนฐาน พทุ ธศักราช 2551.
กรงุ เทพฯ : ชุมชนสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

___________. (2552). แบบฝกึ ทกั ษะสาระการเรียนรพู้ ืน้ ฐานคณติ ศาสตร์ เลม่ 1
กลุ่มสาระการเรยี นรู้คณิตศาสตร์ ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6. พิมพ์คร้ังท่ี 6.
กรงุ เทพฯ : สถาบันสง่ เสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลย.ี

ทรงวทิ ย์ สวุ รรณธาดา และคณะ. (2553). หนังสอื เรียน แบบฝกึ หัด คณติ ฯ พนื้ ฐาน
ป.6 เทอม 1(หลักสูตรแกนกลาง 2551). กรงุ เทพฯ : สำนักพิมพ์แมค็ .