เล่มที่ 8 การลบเศษส่วน p6

แบบฝึกทักษะ เรอื่ ง การบวก ลบ คณู
และหารเศษส่วน

กลุม่ สาระการเรียนร้คู ณิตศาสตร์
สำหรบั นกั เรียนชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี 6

เลม่ ท8ี่
“การลบเศษสว่ น”

โรงเรยี นประถมศกึ ษาธรรมศาสตร์

สำนักงานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาปทุมธานี เขต1
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พ้ืนฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ

ก

คำนำ

ในการจัดทำแบบฝึกทักษะ เร่ือง การบวก ลบ คูณ และหารเศษส่วน ฉบับน้ี ผู้จัดทำ
มีวัตถุประสงค์เพ่ือใช้เป็นสื่อประกอบการเรียนการสอนออนไลน์ในสถานการณ์ COVID-19
กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามหลักสูตรการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551
สำหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6 ภาคเรียนที่ 1 นักเรียนสามารถศึกษาได้ด้วยตนเอง
ตามความสามารถของแต่ละบุคคล ตามความสนใจท้ังในและนอกเวลาเรียน และนักเรียน
สามารถทราบความก้าวหน้าในการเรียนรู้ของตนเองได้จากการทำแบบทดสอบก่อนเรียน
(Pretest) และแบบทดสอบหลงั เรียน (Posttest) แบบฝึกทกั ษะ เรอ่ื ง การบวก ลบ คณู และ
หารเศษส่วน มีเน้ือหาทม่ี งุ่ เนน้ ใหน้ ักเรยี นเกดิ ความรู้ความเข้าใจ ทกั ษะการคิดคำนวณ และมี
เจตคติท่ีดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ เพ่ือจะได้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่าง
ถูกต้อง

ผู้จัดทำหวังว่า แบบฝึกทักษะน้ีจะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนการเรียนรู้คณิตศาสตร์
ระดับช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6 ให้มีประสิทธิภาพยิ่งข้ึนและบรรลุวัตถุประสงค์ของหลักสูตร
ผู้จัดทำขอขอบคุณผู้ท่ีมีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่านที่มีส่วนช่วยให้ส่ือการเรียนรู้ฉบับนี้สำเร็จลุล่วง
ไปดว้ ยดี ไว้ ณ โอกาสน้ี

จดิ าภสั จำปาเทศ

คานา ข

คำนำ หน้า
สารบญั ก
คำช้แี จ้ง ข
สาระสำคญั 1
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ 2
แบบทดสอบก่อนเรียน 2
ใบความรู้ เร่ือง การลบเศษส่วน 3
แบบฝึกทกั ษะท่ี 1 5
แบบฝึกทักษะที่ 2 7
แบบทดสอบหลงั เรยี น 8
กระดาษคำตอบ 10
เฉลยแบบฝกึ ทักษะ 12
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น-หลังเรียน 13
บรรณานุกรม 17
18

1

คำช้ีแจง

แบบฝกึ ทักษะชดุ น้ี ใชป้ ระกอบการเรยี นการสอนสาระการเรยี นรู้คณติ ศาสตร์
ระดบั ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี 6 เรื่อง การบวก ลบ คูณ และหารเศษสว่ น ให้ครูผู้สอน และ
นกั เรยี นปฏบิ ตั ดิ ังนี้

1. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน 10 ขอ้ เสรจ็ แล้วตรวจแบบทดสอบ
โดยดูเฉลยทา้ ยเลม่

2. นักเรยี นบนั ทึกคะแนนทไี่ ดล้ งในตารางบันทึกคะแนนการทำแบบฝึกทกั ษะ
แบบทดสอบก่อนเรยี น และแบบทดสอบหลังเรียน ของนกั เรยี นรายบุคคล

3. นักเรยี นศึกษาสาระสำคญั ผลการเรียนรทู้ ี่คาดหวัง จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ใน
แตล่ ะชดุ กอ่ นที่จะศึกษาเน้ือหาในบทเรียน

4. นักเรียนและครูรว่ มกนั ศึกษาเนื้อหาความรู้ และตวั อยา่ งก่อนทำแบบฝกึ ทกั ษะ
แต่ละชุด โดยครูชแ้ี นะเพม่ิ เติมให้สมบรู ณแ์ ละสรปุ ความเขา้ ใจ

5. เมอื่ นักเรียนทำแบบฝกึ ทักษะแตล่ ะแบบฝกึ ทกั ษะเสรจ็ แลว้ ให้ตรวจสอบ
คำตอบ โดยดเู ฉลยท้ายเล่ม และใหน้ กั เรียนบันทึกคะแนนทไี่ ด้ลงในแบบกรอกคะแนนแบบ
ฝึกทกั ษะของนักเรียนรายบุคคล

6. เมอ่ื นักเรยี นทำแบบฝึกทักษะครบทกุ ขอ้ แลว้ จงึ ทำแบบทดสอบหลงั เรียน และ
ตรวจคำตอบจากเฉลยทา้ ยเลม่ แลว้ บันทึกผลทไ่ี ด้ลงในตารางบนั ทึกคะแนนประจำตวั
นักเรยี น เพอ่ื ให้ทราบผลการเรียนและการพฒั นาการเรยี นรู้

7. นักเรียนส่งแบบฝกึ ทักษะทั้งชดุ ให้ครู และครูตรวจสอบความถูกต้องอกี คร้งั
8. ครนู ำผลการประเมนิ หลงั เรยี นไปเปรียบเทียบกบั ผลการประเมินก่อนเรียนว่ามี
การพัฒนาขึ้นในระดับใด และตรวจสอบขอ้ บกพรอ่ ง หาวิธีการ แนะนำ แกไ้ ข เพ่อื
ช่วยเหลือนักเรียนตอ่ ไป

2

สาระสำคัญ

การลบเศษส่วนเม่ือตัวส่วนเท่ากัน ทำได้โดยนำตัวเศษมาลบกันโดยตัว
ส่วนคงเดิม

การลบเศษส่วนเม่ือตัวส่วนไม่เท่ากันต้องทำตัวส่วนของเศษส่วนทุก
จำนวนให้เท่ากันก่อน โดยอาจทำให้ตัวส่วนแต่ละจำนวนเท่ากับ ค.ร.น.
ของตัวส่วนทั้งหมด แลว้ จึงหาผลลบ

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

เม่อื กำหนดประโยคสญั ลักษณก์ ารลบเศษสว่ น นกั เรยี นสามารถหา
ผลลพั ธ์ได้

3

คำชีแ้ จง ให้นักเรยี นอ่านคำถามตอ่ ไปนีท้ ลี ะขอ้ แล้วกาเครอ่ื งหมาย ทับตวั อกั ษร
ก, ข, ค และ ง ที่นกั เรยี นเหน็ ว่าถูกต้องที่สุดเพยี งข้อเดยี ว

1. 7 − 2 =  ข. 8

15 9 45

ก. 1 ง. 11

45 45

ค. 9 ข. 1

45 8

2. 3 − 2 =  ง. 1

43 12

ก. 1 ข. 3

6 4

ค. 1 ง. 2

9 3

3. 4 − 3 =  ข. 1

5 10 12

ก. 3 ง.

5

ค. 1

2

4. 5 − 3 = 

64

ก. 2

24

ค. 8

10

4

5. 7 − 3 =  ข. 1

84 4

ก. 4 ง. 1

8 2

ค. 1

8

6. 7 − 5 =  ข. 2 1

26 3

ก. 2 2 ง. 4 1

3 2

ค. 1

2

7. 3 − 7 =  มีวธิ ีการหาคำตอบไดอ้ ย่างไร
86
ข. (38)− (7  4)
ก. 3 − 5
14 24
ค. (83)− (6 7) ง. (3 7)− (8 7)
24 48

8. 20 − 7 =  ข. 13

18 9 18

ก. 6 ง. 6

8 9

ค. 13

9

9. 6 − 2 =  หาคำตอบไดอ้ ยา่ งไร ข. ทำสว่ นให้เท่ากนั ก่อน

84

ก. ทำเศษใหเ้ ทา่ กันก่อน

ค. ตวั เศษลบตัวเศษและตัวสว่ นคงเดิม ง. ตัวเศษลบตัวเศษและตัวสว่ นลบตัวสว่ น

10. จากขอ้ 9 ได้คำตอบเท่าไร ข. 2
ก. 4
4
4
ง. 4
ค. 2
8
8

5

1. การลบเศษสว่ นทีม่ ีตวั ส่วนเท่ากนั
การลบ คอื การหักออก หรอื นำออกจากส่วนเดมิ ทมี่ ีอยู่

ด.ช.ยง่ิ ยง มนี ้ำในกระป๋อง 4 ใน 5 = 4 ดงั รปู

5

ด.ช. ย่งิ ยง เทนำ้ ใหเ้ พ่อื นไป 1 ใน 5 คอื 1 ส่วนน้ีใหเ้ พอื่ น

5

จะเหลือนำ้ เท่าไร.....?

ดงั น้ัน 4 − 1 = 4 −1 = 3

55 5 5

วธิ ีคดิ
คือ นำ ตัวเศษ มำ ลบกนั

ตัวส่วนคงเดมิ

6

2. การลบเศษส่วนเมอ่ื ตวั สว่ นไม่เท่ากนั
การลบเศษสว่ นทม่ี ีตัวสว่ นไมเ่ ท่ากนั ต้องทำตวั ส่วนของเศษส่วนทุกจำนวนให้

เทา่ กันก่อน โดยอาจทำให้ตัวส่วนของแตล่ ะจำนวนเท่ากับ ค.ร.น. ของตัวสว่ นท้ังหมด แลว้
จงึ ลบกนั

ตวั อยา่ งที่ 1 จงหาคำตอบของ 8 − 2 = 

15 10

วธิ ที ำ หา ค.ร.น. ของ 15 และ 10 ได้ 30
8 − 2 = (8 2)− (2 3)
15 10 30

= 16 − 6
30

= 10
30

=1
3

ตอบ 1

3

ตวั อยา่ งที่ 2 จงหาคำตอบของ 13 − 5 = 

86

วิธที ำ หา ค.ร.น. ของ 8 และ 6 ได้ 24
13 − 5 = (13 3)− (5 4)
86 24

= 39 − 20
24

= 19
24

ตอบ 19

24

7

คำช้แี จง จงเขียนเครื่องหมายถกู ✓หนา้ ขอ้ ทถี่ ูก และเคร่ืองหมาย  หน้าขอ้ ทีผ่ ิด

7 − 3 = 57
10 11 110
11 − 3 = 8
12 7 12
7 − 5 = 23
8 9 72
12 − 13 = 47
13 65 65
19 − 3 = 10
21 7 21
7 − 4 = 41
9 11 99
6 − 5 = 39
7 12 84
7 − 2 = 11
15 9 45
8−4= 4
9 9 18
7 − 1 = 13
8 3 24

8

คำช้ีแจง จงแสดงวิธีการลบเศษส่วนต่อไปนี้ (ตอบเป็นเศษสว่ นอย่างต่ำ)

1. 3 − 3 =  2. 4 − 3 = 

57 5

วิธีทา ___________________________ วธิ ีทา ___________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________

3. 7 − 1 =  4. 7 − 2 = 

82 15 9

วิธีทา ___________________________ วิธีทา ___________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________

9

5. 5 − 8 =  6. 7 − 4 = 

6 15 9 11

วิธีทา ___________________________ วิธีทา ___________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________

7. 11 − 12 =  8. 111 − 3 = 

9 15 121 11

วธิ ีทา ___________________________ วิธีทา ___________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________

9. 8 − 2 =  10. 16 − 5 = 

21 7 93

วธิ ีทา ___________________________ วธิ ีทา ___________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________
_________________________________ _________________________________

10

คำชี้แจง ให้นักเรยี นอ่านคำถามตอ่ ไปนท้ี ลี ะขอ้ แล้วกาเครอ่ื งหมาย ทบั ตวั อักษร
ก, ข, ค และ ง ทนี่ กั เรียนเห็นวา่ ถูกต้องท่สี ุดเพียงข้อเดยี ว

1. 7 − 2 =  ข. 8

15 9 45

ก. 1 ง. 11

45 45

ค. 9 ข. 1

45 8

2. 3 − 2 =  ง. 1

43 12

ก. 1 ข. 3

6 4

ค. 1 ง. 2

9 3

3. 4 − 3 =  ข. 1

5 10 12

ก. 3 ง. 2

5 6

ค. 1

2

4. 5 − 3 = 

64

ก. 2

24

ค. 8

10

11

5. 7 − 3 =  ข. 1

84 4

ก. 4 ง. 1

8 2

ค. 1

8

6. 7 − 5 =  ข. 2 1

26 3

ก. 2 2 ง. 4 1

3 2

ค. 1

2

7. 3 − 7 =  มีวธิ กี ารหาคำตอบได้อยา่ งไร
86
ข. (38)− (7  4)
ก. 3 − 5
14 24
ค. (83)− (6 7) ง. (3 7)− (8 7)
24 48

8. 20 − 7 =  ข. 13

18 9 18

ก. 6 ง. 6

8 9

ค. 13

9

9. 6 − 2 =  หาคำตอบไดอ้ ย่างไร ข. ทำสว่ นให้เทา่ กันก่อน

84

ก. ทำเศษให้เทา่ กันก่อน

ค. ตัวเศษลบตัวเศษและตวั ส่วนคงเดมิ ง. ตวั เศษลบตัวเศษและตวั สว่ นลบตวั สว่ น

10. จากข้อ 9 ไดค้ ำตอบเท่าไร ข. 2
ก. 4
4
4
ง. 4
ค. 2
8
8

12

ชอ่ื ............................................................... เลขท.่ี .......... ช้ัน...................

ก่อนเรียน ง หลงั เรียน ง
ขอ้ ก ข ค ข้อ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

ทดสอบ คะแนน ผลการพัฒนา
คะแนนเต็ม ก่อนเรียน หลังเรียน
คะแนนทไ่ี ด้
10 10

13

เฉลย
แบบฝึกทักษะ

14

คำช้แี จง จงเขียนเครื่องหมายถูก ✓หน้าข้อทถ่ี กู และเครอ่ื งหมาย  หน้าข้อท่ีผดิ

 7 − 3 = 57
10 11 110

 11 − 3 = 8
12 7 12

 7 − 5 = 23
8 9 72

 12 − 13 = 47
13 65 65

 19 − 3 = 10
21 7 21

 7 − 4 = 41
9 11 99

 6 − 5 = 39
7 12 84

 7 − 2 = 11
15 9 45

 8−4= 4
9 9 18

 7 − 1 = 13
8 3 24

15

คำช้แี จง จงแสดงวธิ กี ารลบเศษส่วนตอ่ ไปนี้ (ตอบเป็นเศษส่วนอย่างตำ่ )

1. 3 − 3 =  2. 4 − 3 = 

57 5

วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 5 และ 7 ได้ 35 วิธีทา หำ ค.ร.น. ของ 1 และ 5 ได้ 5

3 − 3 = (3 7)− (3 5) 4 − 3 = (4 5)− 3
57 35
55
= 21 −15 = 20 − 3
35 5
= 17 = 3 2
=6 55
35

3. 7 − 1 =  4. 7 − 2 = 

82 15 9

วิธีทา หำ ค.ร.น. ของ 8 และ 2 ได้ 8 วิธีทา หำ ค.ร.น. ของ 15 และ 9 ได้ 45

7 − 1 = 7 − (1 4) 7 − 2 = (7  3)− (2 5)
82 8 15 9 45

= 7−4 = 21 −10
8 45

=3 = 11
8 45

16

5. 5 − 8 =  6. 7 − 4 = 

6 15 9 11

วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 6 และ 15 ได้ 30 วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 9 และ 11 ได้ 99

5− 8 = (5 5)− (8 2) 7 − 4 = (7 11)− (4 9)
6 15 9 11 99
30
= 25 −16 = 77 − 36
99
45
= 9 =1 = 41
99
45 5

7. 11 − 12 =  8. 111 − 3 = 

9 15 121 11

วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 9 และ 15 ได้ 45 วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 121 และ 11 ได้ 121

11 − 12 = (11 5)− (12  3) 111 − 3 = 111 − (311)
9 15 45 121 11 121

= 55 − 36 = 111 − 33
45 121

= 19 = 78
45 121

9. 8 − 2 =  10. 16 − 5 = 

21 7 93

วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 21 และ 7 ได้ 21 วธิ ีทา หำ ค.ร.น. ของ 9 และ 3 ได้ 9

8 − 2 = 8 − (2  3) 16 − 5 = 16 − (5 3)
21 7 21 93 9

= 8−6 = 16 −15
21 9

=2 =1
21 9

17

ขอ้ เฉลย
1ง
2ง
3ค
4ข
5ค
6ก
7ข
8ก
9ข
10 ค

18

กระทรวงศึกษาธกิ าร. (2545). แนวทางการวัดและประเมินผลในชัน้ เรยี น กลมุ่ สาระ
การเรียนรู้คณิตศาสตร์ หลักสูตรการศกึ ษาขนั้ พน้ื ฐาน พุทธศักราช 2551.
กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์องค์การรบั ส่งสินค้าและพัสดภุ ัณฑ์ (ร.ส.พ.).

___________. (2549). คู่มอื ครสู าระการเรยี นรู้พื้นฐาน คณติ ศาสตร์ กลมุ่ สาระการ
เรยี นรคู้ ณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 6. กรงุ เทพฯ : สถาบนั ส่งเสริมการสอน
วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

___________. (2551). หลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พ้ืนฐาน พุทธศกั ราช 2551.
กรงุ เทพฯ : ชมุ ชนสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

___________. (2552). แบบฝึกทกั ษะสาระการเรียนรูพ้ ืน้ ฐานคณิตศาสตร์ เล่ม 1
กลุ่มสาระการเรยี นรู้คณติ ศาสตร์ ชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 6. พมิ พค์ ร้งั ที่ 6.
กรงุ เทพฯ : สถาบันสง่ เสริมการสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี.

ทรงวิทย์ สวุ รรณธาดา และคณะ. (2553). หนงั สือเรียน แบบฝกึ หดั คณติ ฯ พ้นื ฐาน
ป.6 เทอม 1(หลกั สูตรแกนกลาง 2551). กรงุ เทพฯ : สำนกั พมิ พแ์ มค็ .