เครื่องมือและอุปกรณ์(ใบความรู้)

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 1
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 1
เคร่ืองมือและอุปกรณ์ท่ีใชใ้ นการเขียนแบบ

การปฏิบัติการเขียนแบบ ท่ีจะไดแ้ บบงานท่ีถูกตอ้ งและเป็นมาตรฐาน จะตอ้ ง
อาศัย ทักษะของผูป้ ฏบัติการเขียนแบบรวมทัง้ เคร่ืองมือและอุปกรณ์ท่ีใชใ้ นการเจียน
แบบมีความสาํ คัญมากและไดค้ ุณภาพงานท่ีเป็นมาตรฐานเคร่ืองมือและอุปกรณ์ท่ีใช้
ในการเขียนแบบมีดั งน้ี
1.1 โตะ๊ เขียนแบบ (DRAWING TABLE)

โตะ๊ เขียนแบบโดยทั่ว ๆ ไปจะมีขนาดมาตรฐานจาก 600 X 900 มม.ถึง
1,050 X 2100 มม. คุณลักษณะท่ีดีของโต๊ะเขียนแบบ คือ
1. สามารถควบคุมการปรั บเอียงของโตะ๊ ได้ 1 ดา้ น
2. สามารถควบคุมการปรั บความสูงไดด้ ว้ ยมือหรือเทา้
3. สามารถปรั บตาํ แหน่งกระดานให้อยูใ่ นแนวตัง้ ได้
4. มีโคมไฟ
5. มีอุปกรณ์ประกอบในการเขียนแบบ
โตะ๊ เขียนแบบท่ีเป็นรางเล่ือน มีแขนเล่ือนตามขวางซ่ึงเล่ือนไปทางซา้ ยและขวา
ของโต๊ะเขียนแบบรูปร่างและการเคล่ือนท่ี ตลอดจนการควบคุมการเคล่ือนท่ีจะแตก
ตา่ งกันไปตามบริษั ทผูผ้ ลิต ดังรูป 1.1 ซ่ึงแสดงถึงสว่ นตา่ งๆ ของโต๊ะเขียนแบบท่ี
เป็นรางเล่ือน ซ่ึงมีขอ้ ดีดังน้ี
1. มั่นคงและแมน่ ยาํ
2. ขณะใชง้ านสามารถเอียงโตะ๊ เป็นมุมชัน และชุดหัวไมเ่ ล่ือนลง
3. ทัง้ ชุดหัวและแขนเล่ือนตามขวางลอ็ คไดท้ ุกตาํ แหน่ง ซ่ึงเป็นคุณลักษณะ

ท่ีสาํ คัญเม่ือตอ้ งเขียนตัวอักษรหรือใชอ้ ุปกรณ์อ่ืนๆ ในการเขียนแบบท่ี
ตอ้ งการตาํ แหน่งอันมั่นคง

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 2
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.1 ลักษณะกระดานเขียนแบบและโต๊ะเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.2 โตะ๊ เขียนแบบ

1.2 กระดานเขียนแบบ

จะตอ้ งมีพ้ืนผิวเรียบท่ีขอบดา้ นซา้ ยมือจะตอ้ งเรียบและตรง เน่ืองจากหัวของ
ไมท้ ี (T-Square) จะตอ้ งแนบและเล่ือนข้ึนลงท่ีขอบดา้ นซา้ ยมือนั น้ กระดานเขียน
แบบสว่ นใหญน่ ิยมนํามาใชใ้ นการเขียนแบบสนามหรือเขียนแบบนอกสถานท่ี บาง
ครั ง้ กน็ ํามาใชเ้ ขียนแบบในโรงเรียนบา้ งเหมือนกันกรณีท่ีโรงเรียนนั น้ ไมม่ ีโตะ๊ เขียน
แบบมาตรฐาน เพราะถา้ หากวา่ นั กศกึ ษาเขียนไมเ่ สร็จ สามารถนําไปเขียนตอ่ ท่ีบา้ น
ไดโ้ ดยไมต่ อ้ งแกะแบบออกจากกระดาน ดังแสดงในภาพท่ี 1.3

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 3
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.3 แสดงลักษณะของกระดานเขียนแบบและการใชง้ านกับไมท้ ี
1.3 ไมท้ ี (T SQUARE)

ไมท้ ีเป็นเคร่ืองมือท่ีสาํ คัญในงานเขียนแบบ ไมท้ ีมีสว่ นประกอบ 2 สว่ น คือหัว
(HEAD) ทาํ จากไมเ้ น้ือแขง็ และใบ (BLADE)ทาํ จากไมท้ ีขอบทาํ จาก
พลาสติกใส ทัง้ สองสว่ นจะยึดตัง้ ฉากกัน ไมท้ ีใชส้ าํ หรั บเขียนเสน้ ในแนวนอน
และใชป้ ระกอบกับฉากสามเหล่ียม สาํ หรั บเขียนเสน้ ในแนวดิ่ง และเสน้ เอียง
เป็นมุมตา่ ง ๆ

ภ

ภาพท่ี 1.4 ลักษณะการใชไ้ มท้ ีเขียนเสน้

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 4
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.5 การจับไมท้ ีในงานเขียนแบบ

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 5
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.4 บรรทัดสามเหล่ียม (TRIANGLES)
บรรทัดสามเหล่ียมปกติทาํ จากพลาสติกใส สามารถมองเป็นเสน้ ท่ีเขียนไดช้ ัดเจน
บรรทัดสามเหล่ียมจะใชค้ ูก่ ับไมท้ ีสาํ หรั บเขียนเสน้ ดิ่ง เสน้ เอียงเป็นมุมตา่ ง ๆ บรรทัด
สามเหล่ียมปกติจะมี 2 อัน คือ 90° -45° -45°และ 90°-30°-60°

ภาพท่ี 1.6 ลักษณะการใชบ้ รรทัดสามเหล่ียม
ภาพท่ี 1.7 แสดงลักษณะของบรรทัดสามเหล่ียมมุม 45° และ 30°-60°

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 6
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.8 แสดงลักษณะของบรรทัดสามเหล่ียมชนิดปรั บมุมได้
ภาพท่ี 1.9 แสดงวธิ ีการแบง่ มุมดว้ ยบรรทัดสามเหล่ียม 45°

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 7
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.10 แสดงวธิ ีการแบง่ มุม 15° และ 75° ดว้ ยบรรทัดสามเหล่ียม 45° และ
บรรทัดสามเหล่ียม 30°-60°

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 8
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.5 บรรทัดมาตราสว่ น (SCALE)
เป็นบรรทัดท่ีมีมาตราสว่ นตา่ ง ๆ หลายขนาด เชน่ 1:1, 1:2, 1:5,

1.25 เพ่ือสะดวกในการเขียนแบบลักษณะตา่ งๆ ท่ีตอ้ งใชม้ าตราสว่ นในการ
เขียนแบบเพ่ือยอ่ หรือขยายทาํ ให้สะดากและรวดเร็วซ่ึงจะใชม้ ากในงานเขียน
แบบทางสถาปั ตยกรรม

ภาพท่ี 1.11 ลักษณะของบรรทัดมาตรสว่ น
1.6 บรรทัดเขียนสว่ นโคง้ (IRREQULAR CURVES)

บรรทัดเขียนสว่ นโคง้ เป็นการเขียนท่ีจะใชใ้ นการเขียนสว่ นโคง้ หรือ
เสน้ โคง้ ในแบบงานท่ีไมส่ ามารถใชว้ งเวียนเขียนการใชบ้ รรทัดสว่ นโคง้
เป็นการเขียนท่ีจะตอ้ งให้เสน้ ตอ่ เน่ืองกันโดยการให้สว่ นโคง้ ของบรรทัดสัมผัส
3 จุด แลว้ จึงลากเสน้ ผา่ นจุดซ่ึงผูป้ ฏิบัติงานจะตอ้ งมีความชาํ นาญ และมี
ประสบการณ์ในการใชบ้ รรทัดเขียนสว่ นโคง้ จึงสามารถเขียนสว่ นโคง้ ได้
สมบูรณ์

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ือหา 9
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ /13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1 .12 ลักษณะการใชบ้ รรทัดเขียนสว่ นโคง้

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 10/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.13 รั ศมีของโคง้
1.7 แผน่ แบบ (Templates)

มีให้เลือกหลายขนาดและหลายแบบ เชน่ วงกลม วงรี สามเหล่ียม
ส่เี หล่ียม ห้าเหล่ียม และหกเหล่ียม เป็นตน้ ดังแสดงในภาพท่ี 1.7
ภาพท่ี 1.14 แสดงลักษณะของแผน่ แบบรูปร่างตา่ งๆ และวธิ ีการใชแ้ ผน่ แบบ

รูปวงกลมขนาดเลก็

ภาพท่ี 1.15 แผน่ แบบท่ีใชใ้ นการเขียนแบบเทคนิค

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 11/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.8 วงเวียน (COMPASS)
วงเวียนเป็นเคร่ืองมือสาํ หรั บใชเ้ ขียนสว่ นโคง้ หรือวงกลม กอ่ นจะใชว้ ง

เวียนควรจะปรั บระยะไสด้ ินสอให้เสมอกับหลักศูนยก์ ลาง และควรลับดินสอ
ให้เอียงเพ่ือสะดวกในการวัดระยะรั ศมี และจะทาํ ให้เขียนสว่ นโคง้ สะดวก วง
เวียนท่ีใชง้ านในการเขียนแบบมีหลายลักษณะควรเลือกใชว้ งเวียนให้เหมาะ
สมกับขนาดเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางของวงกลมท่ีจะเขียน เชน่
1.8.1วงเวียนวงกลมเลก็ (BOW COMPASS) เป็นวงเวียนสาํ หรั บใช้
เขียนวงกลมท่ีมีรั ศมีไมเ่ กิน 15 มิลลิเมตร วงเวียนชนิดน้ีใชแ้ รงสปริง และสก
รูเป็นตัวปรั บขนาดความกวา้ งของรั ศมี

ภาพท่ี1.16 ลักษณะวงเวียนเขียนวงกลมเลก็
1.8.2 วงเวียนเขียนวงกลมโต (LARGE COMPASS) เป็นวงเวียน
ท่ีใชง้ านมาตรฐานทั่วไป ออกแบบสาํ หรั บใชเ้ ขียนวงกลมขนาดใหญซ่ ่ึงไม่
สามารถเขียนดา้ ยวงเวียนแบบ BOW COMPASS ได้

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 12/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.17 ลักษณะของวงเวียนวงกลมโต

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 13/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.8.3วงเวียนคาน (BEAM COMPASS) เป็นวงเวียนท่ีออกแบบสาํ หรั บ
ใชเ้ ขียนวงกลมขนาดใาหญซ่ ่ึงไมส่ ามารถเขียนดว้ ยวงเวียนธรรมดาได้

ภาพ ท่ี 1.18
ลั กษณะวงเวียนคาน

1.9 วงเวียนวัดระยะ (DIVIDERS)
วงเวียนวัดระยะมีรูปร่างลักษณะคลา้ ยกับวงเวียนท่ีนําใชง้ านเขียนแบบทั่วไป

แตป่ ลายขาวงเวียนจะเป็นปลายแหลมทัง้ สองขา้ งใชส้ าํ หรั บวัดระยะจากเคร่ืองมือ
วัดแลว้ นําไปถา่ ยขนาดลงบนแบบงาน หรือใชเ้ สน้ ตรงออกเป็นสว่ น ๆ กัน

ภาพท่ี 1.19 การใชง้ านวัดระยะแบง่ เสน้

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 14/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.20 ลักษณะของดินสอท่ีใชง้ านในวงเวียน

1.10 ปากการเขียนแบบ (DRAWING PEN)
ปากกาเขียนแบบ เป็นเคร่ืองมือท่ีใชเ้ ขียนใาห้เป็นเสน้ หรือสัญลักษณ์สาํ หรั บ

กระดาษเขียนแบบท่ีเป็ น
กระดาษไข ปากกาเขียนแบบประกอบดว้ ยหลอด และปลายเขม็ ใชส้ าํ หรั บเขียน
เสน้ ท่ีมีขนาดความหนาของเสน้ จะเพิม่ ข้ึนตามอนุกรมกา้ วหน้าเรขาคณิตคูณดว้ ย

ภาพท่ี 1.21 ขนาดของเสน้ ท่ีเขียนจากปากกา

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 15/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.11 ดินสอเขียนแบบ (DRAWING PENCIL)
ดินสอเขียนแบบเป็นเคร่ืองมือท่ีใชข้ ีดให้เป็นเสน้ บนกระดาษเขียนแบบ ดินสอ

เขียนแบบมี 2 ชนิด คือ ดินสอเปลือกไมแ้ ละดินสอแบบเปล่ียนไสไ้ ด้ สว่ นท่ีสาํ คัญ
ท่ีสุดของดินสอเขียนแบบคือ ไสด้ ินสอ ซ่ึงดินสอ ซ่ึงทาํ จากกราไฟต์
(GRAPHITE) โดยนํามาอัดให้เป็นแทง่ โดยให้มีความแขง็ ออ่ นของไสแ้ บง่
เป็นกรดตา่ ง เพ่ือให้เหมาะสมกับการนําไปใชใ้ นงานเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.22 ลักษณะของดินสอเขียนแบบ

เกรด B, HB, F ใชส้ าํ หรั บเขียนเสน้ รอบรูป ตัวเลข ตัวอักษร
เกรด H, 2H ใชส้ าํ หรั บเขียนเสน้ บอกขนาด เสน้ ชว่ ยบอกขนาด เสน้ ตัด

เกรด 3H,5H ใชส้ าํ หรั บร่างแบบ

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 16/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.23 การแบง่ เกรดของไสด้ ินสอ

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 17/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.12 เคร่ืองเหลาดินสอ (PENCIL SARPENERS)
เคร่ืองเหลาดินสอเป็นอุปกรณ์มาตรฐานท่ีใชใ้ นงานเขียนแบบ เพ่ืออาํ นวย

ความสะดวกในการทาํ งานโดยเคร่ืองเหลาจะเหลาปอกเฉพาะเปลือกไมอ้ อกโดย
จะปลอ่ ยไสด้ ินสอเปลือยไวเ้ พ่ือสามารถนําไปทาํ การเหลาเป็นรูปร่างตามตอ้ งการ

1.12 อุปกรณ์ทาํ ความสะอาด
อุปกรณ์ทาํ ความสะอาดในงานเขียนแบบดว้ ยมือ ประกอบดว้ ย ยางลบ แปรง

ปั ดเศษยางลบ และแผน่
กันลบ เป็นตน้

ภาพท่ี 1.25 แปรงปั ดเศษยางลบและอุปกรณ์ทาํ ความสะอาด

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 18/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

1.13 ยางลบ
รูปร่างโดยทั่ว ๆ ไปของยางลบจะเป็นรูปทรงส่เี หล่ียมผืนผา้ โดยยางลบแบง่ ออก
เป็น 3 ชนิด คือ
1. ยางลบดินสอ
2. ยางลบหมึก
3. ยางลบพลาสติก
ควรเลือกใชย้ างลบตามวัสดุท่ีใช้ เชน่ เม่ือใชห้ มึกควรใชย้ างลบหมึกลบดว้ ยแรงกด
เบาๆ และตอ้ งระมัดระวังดว้ ย
เพราะวา่ ความเสยี ดทานท่ีเกิดจากความเร็วของการลบ อาจจะทาํ ให้ผิวหน้างานเขียน
แบบเสยี หายได้

วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ ใบเน้ื อหา
หน่วยการเรียนท่ี 1 : เคร่ืองมือ และ 19/13
อุปกรณ์ในการเขียนแบบ

ภาพท่ี 1.26 ยางลบ