BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 1
2 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI Khi mẹ là “bác sĩ” Cũng là câu chuyện bác sĩ vào vai “mẹ” để giúp mẹ yên tâm chăm sóc da những ngày thai kỳ và chăm bé kỹ hơn từ khi sơ sinh tới tuổi dậy thì. “
4 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI Khi mẹ là “bác sĩ” DÀNH CHO MẸ BẦU VÀ CÁC MẸ MUỐN TÌM HIỂU KIẾN THỨC VỀ DA ĐỂ CHĂM BÉ TỪ SƠ SINH ĐẾN DẬY THÌ
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 5
6 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI Bác sĩ chào bạn, Khi cầm trên tay cuốn sách này, bác sĩ hiểu rằng bạn hoặc người nhà đang có những trăn trở bệnh lý về da và mong muốn tìm hiểu cách chăm sóc, làm đẹp an toàn, hiệu quả. Nhưng trước khi lật mở những trang tiếp theo để tìm lời giải, bác sĩ mong rằng bạn sẽ dành ít phút đọc thư ngỏ dưới đây để một lần nữa chắc chắn, cuốn sách này được viết ra để dành cho bạn. Hơn 10 năm trước, khi vẫn là một bác sĩ nội trú, trong một lần tìm kiếm thuật ngữ “mụn”, bác sĩ thấy từ khóa này xuất hiện dày đặc trên các trang thông tin online. Thế nhưng, có rất nhiều thông tin sai lệch về mụn và cách điều trị, có thể do chủ đích marketing của kênh hoặc do người viết không có chuyên môn. Một số kênh chính thống như các bệnh viện đăng những kiến thức về mụn quá hàn lâm. Hiện tại, vấn đề còn trầm trọng hơn khi luồng thông tin chưa được kiểm chứng đang truyền miệng với tốc độ chóng mặt trên Tiktok, Youtube, Google. Thậm chí, một số bệnh viện lớn còn cóp nhặt thông tin sai trên các trang mạng nước ngoài, biên dịch lại gây hiểu lầm cho người đọc. Theo những gì bác sĩ quan sát, chưa có bất kì tài liệu nào về da mà mọi người đều có thể đọc và hiểu một cách đơn giản. Mỗi lần da, tóc có vấn đề hay muốn tìm hiểu một phương pháp làm đẹp, theo thói quen, bạn tìm kiếm các thông tin trên mạng, review. Khi không có kiến thức đúng bạn rất dễ bị dẫn dắt, bị lừa vào liệu trình cả trăm triệu. Quan trọng hơn, khi đối mặt với một bệnh lý đặc biệt như bạch biến, vảy nến... nếu không có một nền tảng kiến thức đúng về bệnh làm chỗ dựa bạn dễ bị rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm. Bộ sách Skincare Lifebook - Chăm sóc da trọn đời ra đời với lý tưởng cung cấp cho cộng đồng những kiến thức khoa học, dễ hiểu và thấm đậm tính nhân văn trong từng câu chữ. LỜI TỰA Bác sĩ Hoàng Văn Tâm Tác giả bộ sách Hoàng Van Tâm Trân trọng,
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 7 Skincare Lifebook như một câu chuyện kể về hành trình “trọn đời” của làn da từ khi còn là trẻ sơ sinh đến tuổi già. Bộ sách được biên soạn gồm 3 cuốn, phân theo vấn đề thường gặp trong từng độ tuổi - từ đó đưa ra các chỉ dẫn phù hợp mà vẫn thuận tiện cho việc tra cứu: Cuốn 1 - Khi mẹ là “bác sĩ”, dành cho các mẹ muốn tìm hiểu về da để chăm bé từ sơ sinh đến dậy thì hay tự chăm sóc cho mình khi có bầu, cho con bú. Cuốn 2 - Giữ gìn làn da thanh xuân, dành cho những ai muốn tự setup quy trình chăm sóc da cho bản thân hay muốn sở hữu một làn da không tuổi với chăm sóc da chống lão hoá, các biện pháp can thiệp như filler, Botox, meso, căng chỉ,... Cuốn 3 - Hỏi đáp bệnh lý về da cùng bác sĩ chuyên khoa, dành cho người đang gặp phải các bệnh lý da liễu đặc biệt: bạch biến, vảy nến, rụng tóc, các bệnh lý về da thường gặp ở người lớn tuổi. Bộ sách được thiết kế theo lối hỏi – đáp cùng với những hình ảnh minh họa với thiết kế độc đáo hứa hẹn sẽ cung cấp những trải nghiệm đọc tuyệt vời dành cho bạn đọc. Bác sĩ Tâm hy vọng, Skincare Lifebook sẽ trở thành nguồn tham khảo hữu ích và thực tế cho bạn. Bởi bác sĩ tin rằng, dù bạn là các bậc cha mẹ, các bạn trẻ hay chỉ đơn giản là các độc giả yêu thích chăm sóc da, mỗi người đều tìm thấy những lời giải cho những thắc mắc của mình từ bộ sách này. Cảm ơn và chúc bạn thật nhiều sức khỏe và thành công! GIỚI THIỆU VỀ SÁCH SKINCARE LIFEBOOK SÁCH CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI
8 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI 1. Làn da khỏe mạnh ở trẻ sơ sinh 2. Chăm da bé đúng cách, mẹ đã biết chưa? 3. 6 vấn đề da thường gặp ở trẻ sơ sinh mà mẹ nên biết 4. U máu ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm? 21. Dậy thì, lang ben và các vấn đề liên quan 22. Vì sao mụn xuất hiện? 23. Tất tần tật về cách chăm sóc và điều trị mụn 24. Gai đen, nỗi lo của mẹ khi con bước vào tuổi phát triển 25. Da sần như da gà liệu có phải dày sừng nang lông? 12. Viêm da cơ địa, nỗi lo lắng của mẹ sẽ được giải quyết 13. Tưa lưỡi ở trẻ bú mẹ 14. Cẩm nang điều trị thủy đậu cho mẹ và bé 15. Con bị tay chân miệng có cần đến bệnh viện không? 30. Phụ nữ có thai và các bệnh da thường gặp 31. Các bệnh da và cách chăm sóc da ở phụ nữ có thai 32. Cách giảm đau đầu vú khi cho con bú 33. Bị nứt vú khi cho con bú xử trí thế nào? 34. Phụ nữ có thai và mụn trứng cá 16. Mẹ đừng lúng túng khi con bị Sởi Đức - Rubella 17. Thương con bị sốt phát ban Roseola quá, mẹ phải làm gì đây? 18. Xử lý triệt để vết bọ chét, côn trùng đốt 19. Đừng chủ quan với bệnh chốc ở trẻ nhỏ 20. Mách mẹ cách trị chấy hiệu quả, ít tốn kém 5. Làm gì khi con bị bớt rượu vang? 6. Bớt cá hồi - nụ hôn của thiên thần 7. Những em bé với chiếc mông xanh 8. Cần làm gì với vết bớt đen bẩm sinh? 26. Các phương pháp trị tăng tiết mồ hôi 27. Bớt Becker: loại bớt có lông xuất hiện ở tuổi dậy thì 28. Bớt Hori? Nám chân đinh? Nám chân sâu? Nám đốm? 29. Tật nhổ tóc – nỗi đau thầm kín của mẹ 9. Làm thế nào để xoá vết bớt cà phê? 10. Đừng lo lắng khi con bị bớt Ota 11. Sự thật về bớt mất/giảm sắc tố bẩm sinh MỤC LỤC TẬP 1 KHI MẸ LÀ BÁC SĨ
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 9 Làn da khỏe mạnh ở trẻ sơ sinh Làn da của em bé sơ sinh rất mỏng manh, nhạy cảm. Việc có hiểu biết những đặc điểm sinh lý cơ bản của da trẻ sơ sinh là rất quan trọng giúp cha mẹ phân biệt được, đâu là tình trạng da bình thường, đâu là tình trạng da bệnh trong những thay đổi da thường gặp. Từ đó, bậc cha mẹ bớt lo khi có sự biến đổi trên da của con cũng như có thể đưa trẻ thăm khám sớm khi phát hiện ra biểu hiện bất thường.
10 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI - Da các bé mỏng, ít lông, kết nối trong da yếu hơn nên dễ bị tổn thương, nhiễm khuẩn. - Phần phụ da đã phát triển nhưng chưa hoàn thiện. Do ảnh hưởng của hormone từ mẹ nên tuyến bã của trẻ thường phì đại trong vài tuần sau sinh. - Tuyến mồ hôi ở trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện và chưa phản ứng đầy đủ với các kích thích bên ngoài vì vậy em bé dễ bị miliaria (rôm sảy). - Điều hoà nhiệt qua cơ chế giãn co mạch máu ở da còn hạn chế nên trẻ dễ bị mất nhiệt hơn. Da trẻ sơ sinh khác gì người lớn? - Trẻ sinh trước 34 tuần thai có lớp sừng chưa trưởng thành làm mất nước nhanh qua da, tăng mất nhiệt dẫn tới rối loạn điện giải. - Ở hầu hết các trẻ sinh non, chức năng hàng rào bảo vệ da sẽ hoàn thiện sau 2 - 3 tuần tuổi (trẻ có cân nặng quá thấp có thể mất 4 - 8 tuần). Trẻ đẻ non sau bao lâu da sẽ hoàn thiện? - Gây là chất có màu trắng, hình thành từ tuyến bã và các tế bào sừng từ quý 3 của thai kì. Trẻ sinh non dưới 28 tuần hoặc cân nặng < 1 kg thường không có chất này. Chất gây là gì? - Chất này giúp giữ nước, cân bằng pH da nên có tác dụng chống vi khuẩn, chống nấm. Vì vậy không nên cố gắng lau hết chất gây. Chất gây có tác dụng gì, có nên loại bỏ ngay sau sinh? Chất gây trên da trẻ sơ sinh
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 11 - Ở một số trẻ, cutis marmorata có màu trắng (cutis marmorata alba) do mạch máu nằm sâu. Đây cũng là hiện tượng bình thường. - Đám xanh tím có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng và không cần phải can thiệp. Ở một số trẻ mắc hội chứng Down, ba nhiễm sắc thể 18, hội chứng Cornelia de Lange biểu hiện này có thể kéo dài hơn. - Da trẻ sơ sinh đủ tháng thường mềm, mịn và mượt. Sau 24 - 36 giờ trẻ bị bong vảy da sinh lý và có thể kéo dài 3 tuần sau đó. - Con của bạn xuất hiện bong vảy da ngay sau sinh gợi ý đến một số bất thường như thiếu máu trong tử cung, vảy cá bẩm sinh… Con tôi vừa sinh đã bị bong vảy da, đây có phải bất thường? - Em bé có thể bị tình trạng gọi là cutis marmorata: trên da xuất hiện màu xanh tím dạng lưới, thường ở thân mình, chân tay, đối xứng 2 bên. - Cutis marmorata có thể gặp ở 50% số trẻ sơ sinh. Đây là một hiện tượng bình thường do giãn các mao mạch và mạch máu nhỏ khi gặp lạnh và mất đi khi trời ấm. Nếu tình trạng trên không hết sau ủ ấm, cần loại trừ giãn mạch dạng cutis marmorata bẩm sinh. Bé sinh ra đã xuất hiện đám xanh tím ở da, đây có phải bất thường? Đám xanh tím dạng mạng lưới ở tay, đối xứng 2 bên ở trẻ sơ sinh Đám xanh tím tự mất đi khi ủ ấm, kéo dài vài tuần là “ hiện tượng bình thường ở trẻ sơ sinh.
12 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI - Sau gắng sức (ho, thở mạnh, khóc, rặn…) bàn tay, bàn chân, môi của em bé chuyển sang màu đỏ tím, sau đó sẽ chuyển nhanh về màu hồng được gọi là chứng xanh tím đầu cực (acrocyanosis). Hiện tượng này là bình thường, có thể tồn tại trong 24 - 48 giờ sau sinh. - Cần phân biệt rõ ràng giữa hiện tượng nêu trên với hiện tượng tím khi trẻ bị tim bẩm sinh, cơn ngừng thở (tím đầu cực không tự chuyển về màu hồng). Em bé khi khóc bàn tay trở lên tím hơn, liệu đây có phải bất thường? - Hiện tượng trên gọi là thay đổi màu sắc Harlequin, thường chỉ tồn tại từ 30 giây đến 20 phút. Khi trẻ khóc hoặc ngọ nguậy nhiều thì tình trạng trên giảm. Thay đổi màu da của Harlequin liên quan đến sự chưa trưởng thành sinh lý của trung tâm dưới đồi trong việc điều hoà mạch máu ngoại biên. - Có thể thấy ở trẻ đủ tháng nhưng thường gặp hơn ở trẻ đẻ non. Tỉ lệ gặp 10% ở trẻ khoẻ mạnh. Thường xảy ra từ ngày thứ 2 đến thứ 5 sau sinh và có thể tiếp tục trong 3 tuần tiếp. Khi em bé nằm nghiêng 1 nửa cơ thể bị đỏ, 1 nửa bị trắng, đây có phải bất thường? “Hiện tượng khi bé nằm nghiêng, 1 nửa cơ thể bị đỏ, 1 nửa bị trắng là hiện tượng bình thường, các mẹ không cần phải lo lắng. Thay đổi màu sắc Harlequin: 1 nửa cơ thể của trẻ bị đỏ khi nằm nghiêng
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 13 Khi rặn chân em bé chuyển màu đỏ tím, chuyển nhanh về màu hồng sau đó - Da các bé mỏng, ít lông, kết nối trong da yếu hơn nên dễ bị tổn thương, nhiễm khuẩn - Trẻ sinh trước 34 tuần thai có lớp sừng chưa trưởng thành làm tăng mất nước qua da, tăng mất nhiệt dẫn tới rối loạn điện giải - Em bé có thể bị tình trạng gọi là cutis marmorata. Đám xanh tím tự mất đi khi ủ ấm, kéo dài vài tuần đến vài tháng là hiện tượng bình thường ở trẻ sơ sinh. Nếu kéo dài lâu hơn cần cho bé đi khám sớm - Cần phân biệt tím khi trẻ bị tim bẩm sinh, cơn ngừng thở (tím đầu cực không tự chuyển về màu hồng). Điểm chốt Tài liệu tham khảo 1. Amy S.Paller, MD et al (2016). Clinical pediatric Dermatology, Fifth edition. Elsevier. 2. F. S. Afsar, (2010). Physiological skin conditions of preterm and term neonates Clinical and Experimental Dermatology, 35, 346–350 3. Judy Tang, (2010). Harlequin colour change: unilateral erythema in a newborn. CMAJ. 2010 Nov 23; 182(17): E801. 4. Teresa Oranges, Valentina Dini, and Marco Romanelli, (2015). Skin Physiology of the Neonate and Infant: Clinical Implications. ADVANCES IN WOUND CAR
14 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI Chăm da bé đúng cách, bố mẹ đã biết chưa? Chăm sóc da trẻ sơ sinh là một việc rất quan trọng và cũng đầy thử thách cho những ông bố, bà mẹ mới. Những bậc phụ huynh lần đầu tiếp cận công việc này thường cảm thấy bỡ ngỡ, lo lắng. Để vượt qua được những khó khăn này, việc nắm vững cách chăm sóc da trẻ sơ sinh là điều cực kỳ cần thiết. Hi vọng nhờ những kiến thức và kỹ năng dưới đây, bậc cha mẹ có thể tự tin hơn trong việc bảo vệ sức khỏe cho bé.
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 15 - Lớp chất gây trên da có tác dụng bảo vệ, vì thế chỉ nên lau trẻ sau chào đời bằng khăn khô. - Lần tắm đầu tiên nên đợi khi nhiệt độ và nhịp tim trẻ ổn định, sớm nhất là 6 giờ sau sinh. - Với trẻ có tiền sử gia đình bị viêm da cơ địa thì nên bôi dưỡng ẩm sau tắm sớm nhất có thể. Điểm chốt TẮM BÉ Cách tắm cho bé lần đầu tiên Những hoạt động cần làm sau khi tắm cho em bé Trong những lần tắm tiếp theo Lớp chất gây trên da có tác dụng bảo vệ, vì thế chỉ nên lau trẻ ngay sau chào đời bằng khăn khô để tránh làm ảnh hưởng đến lớp này. Lần tắm đầu tiên nên đợi khi nhiệt độ và nhịp tim trẻ ổn định, sớm nhất là 6 giờ sau sinh. Nên sử dụng găng tay trong lần tắm trẻ đầu tiên. ời gian tắm khoảng 5 phút. Nên tắm bằng nước thường hoặc sữa tắm nhẹ dành cho trẻ em. Nếu da bé bị khô hoặc tiền sử gia đình bị viêm da cơ địa có thể sử dụng dầu tắm để cung cấp thêm độ ẩm cho bé. Bắt đầu tắm trước khi rụng dây rốn. Nên tắm cho bé ít nhất 2–3 lần mỗi tuần, mỗi lần kéo dài khoảng 5 phút. Trong khi tắm nên lau rửa cho trẻ bằng khăn tắm. Tắm buổi tối giúp cải thiện giấc ngủ, kích thích xúc giác, tăng gắn kết giữa người chăm sóc và trẻ. Nhiệt độ nước thích hợp là 37 – 37.5ºC, nhiệt độ phòng khoảng 21 - 24ºC Bé nên được phủ khăn tắm lên ngay lập tức và vỗ khô, sau 5 - 10 phút có thể bôi kem dưỡng ẩm. Với trẻ có tiền sử gia đình bị viêm da cơ địa thì việc dùng dưỡng ẩm thường quy ngay sau sinh có thể giúp giảm tỉ lệ xuất hiện viêm da cơ địa sau này. “ 1. Tắm bé
16 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI “Hạn chế sử dụng các dung dịch sát khuẩn chứa cồn, betadine vì nguy cơ gây kích ứng cho trẻ.” - Viêm da do chà xát: da đỏ nhẹ ở vùng bị chà xát bởi tã lót, bao gồm: mặt trong đùi, mông, bụng, da vùng sinh dục. Viêm do chà xát được giải quyết khá nhanh bằng việc thay tã lót thường xuyên, đảm bảo tã lót không quá chặt và vệ sinh tã đúng cách. - Viêm da tiếp xúc kích ứng: thể phổ biến nhất, biểu hiện là vùng đỏ da ở nếp lằn mông, mông, quanh hậu môn, mu, ít gặp hơn ở bụng dưới và trên đùi. Em bé bị kích ứng là do nước tiểu, phân, hoặc chất liệu của tã Các biểu hiện của hăm tã Tại sao phải chú ý tới vùng tã lót của trẻ? - Tỷ lệ trẻ mắc các vấn đề ở vùng tã lót khá cao: trong cộng đồng 7 - 35%, trẻ nằm viện là 17 - 43%. - Khả năng bị bệnh ở trẻ trai và trẻ gái là ngang nhau, phổ biến ở trẻ dưới 2 tuổi. “Em bé đẻ non dễ bị hăm hơn trẻ đủ tháng. Trẻ ăn sữa công thức dễ hăm tã hơn bé bú mẹ hoàn toàn. 3. Chăm sóc vùng tã lót cho em bé như thế nào 2. Chăm sóc rốn - Chăm sóc dây rốn theo WHO, chăm sóc cho dây rốn khô (dry core care): giữ vùng rốn sạch và dây rốn nên được tiếp xúc với không khí hoặc phủ lỏng bằng vải sạch. Nếu rốn dính nước tiểu hoặc phân, hãy làm sạch bằng nước vô khuẩn hoặc chất làm sạch với độ pH trung tính. Cách chăm sóc dây rốn theo WHO - Tại các nước phát triển, tỷ lệ nhiễm trùng rốn rất thấp, khoảng 1/1000. Trẻ chỉ cần chăm sóc rốn khô như trên. - Còn tại các nước đang phát triển, tỷ lệ này cao hơn, khoảng 8% đối với trẻ sinh tại bệnh viện, 22% trẻ sinh ở nhà. Vì vậy, nếu bé được sinh tại nhà hay trong điều kiện nguy cơ có nhiễm khuẩn cao nên sử dụng chlorhexidine để chăm sóc rốn hằng ngày. - Chlorhexidine 4% dạng dung dịch hoặc gel giúp giảm 50% tỉ lệ nhiễm khuẩn rốn và giảm 12% tử vong ở trẻ do nhiễm khuẩn rốn. Bôi chlorhexidine trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, sau đó ngày 1 lần tới khi rốn rụng hoàn toàn. Có nên sử dụng các chất kháng khuẩn để chăm sóc rốn cho bé?
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 17 - Nguyên tắc A là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất. Cho da vùng tã lót tiếp xúc với không khí càng nhiều càng tốt. Thay tã lót thường xuyên mỗi 1 - 3 giờ hoặc ngay khi trẻ đi vệ sinh và ít nhất một lần mỗi đêm. Tránh cọ xát hoặc chà xát trong khi thay tã lót, cần rửa nhẹ nhàng khu vực da nhạy cảm này (đối với trẻ đẻ non thì điều này cần đặc biệt tuân thủ). Dự phòng viêm da tã lót thế nào? - Viêm da do nấm Candida: đám đỏ da với các tổn thương vệ tinh nhỏ như đầu đinh ghim xung quanh. Khi viêm da tã lót không đáp ứng với điều trị thông thường cần nghĩ đến Candida. Viêm da do nấm Candida: đám đỏ da kèm các thương tổn vệ tinh nhỏ ở rìa thương tổn Dự phòng viêm da tã lót thế nào? Nguyên tắc “ABCDE” + A – (air out the skin): cần làm thoáng khí cho da bằng cách tháo bỏ bỉm/tã thường xuyên. + B – (barrier): sử dụng các loại thuốc bôi bảo vệ (thuốc chống hăm) cho trẻ. + C – (clean): làm sạch vùng da bị hăm tã. + D – (disposable diapers): trong lúc bị hăm tã, cân nhắc dùng loại tã sử dụng một lần. + E – (educate): giáo dục bậc cha mẹ, người chăm sóc trẻ các biện pháp phòng tránh hăm tã. NGUYÊN TẮC A-E
18 SKINCARE LIFE BOOK - CHĂM SÓC DA TRỌN ĐỜI - Zinc oxide (kẽm oxide) và petrolatum (vaseline) là 2 loại kem bảo vệ có thể dự phòng và điều trị viêm da tã lót tốt. Chúng tạo nên lớp màng lipid bảo vệ, ngăn cản da tiếp xúc trực tiếp với các chất gây kích ứng. - Kem được bôi mỗi khi thay tã lót với những trẻ có nguy cơ và bôi bất kì lúc nào với trẻ đã mắc bệnh. Bôi một lớp dày lên các vùng da tiếp xúc với các chất kích ứng. - Khi thay tã lót không nên cố gắng chà xát, lau đi hoàn toàn lớp màng cũ, thay vào đó mẹ nên rửa nhẹ nhàng để loại bỏ phân bám vào lớp kem, sau đó bôi kem bảo vệ chồng lên. Cách sử dụng kem bảo vệ (barrier cream)? - Phương pháp truyền thống là dùng nước và khăn lau khô. Ngày nay, vì tính tiện dụng mẹ thường sử dụng giấy lau. - Mẹ không nên chọn khăn lau có chứa chất tạo mùi thơm, alcohol (cồn),… vì có thể gây kích ứng cho da. Cách làm sạch (clean) vùng tã lót - Công nghệ tã lót phát triển giúp ngăn ngừa viêm da tã lót, bạn nên chọn tã có lõi siêu thấm, lớp ngoài thông thoáng, thêm chất làm mềm vào lớp tiếp xúc với bề mặt da. Nên chọn tã lót nào cho em bé? - Rửa vùng tã lót với nước ấm và vải mềm hoặc khăn lau tã nhẹ nhàng mỗi lần thay tã. Nên lau nhẹ nhàng vùng sinh dục từ trước ra sau và tránh cọ rửa quá mức. - Nếu sử dụng kem bảo vệ: loại bỏ nhẹ nhàng phân bám vào lớp kem hơn là cố gắng loại bỏ hoàn toàn lớp kem khỏi da. Vỗ khô hoặc cho da tiếp xúc với không khí càng lâu càng tốt. Nếu vùng da vẫn đỏ, bố mẹ có thể bôi thêm một lớp kem bảo vệ bên trên và tiếp tục lặp lại các bước trên đến khi ban đỏ biến mất. Nên đưa con đến gặp bác sĩ nếu sau vài ngày tình trạng da không tốt hơn. Giáo dục (educate) cho bố mẹ và người chăm sóc thế nào? “Chú ý Không bôi bột chống hăm vì có thể thúc đẩy vi khuẩn và nấm phát triển, làm tình trạng viêm da tã lót nặng hơn. Ngoài ra, trẻ có thể mắc phải các vấn đề về hô hấp khi hít phải các hạt nhỏ này.”
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 19 Tài liệu tham khảo 1. Ulrike Blume-Peytavi, M.D., Tina Lavender. Recommendations from a European Roundtable Meeting on Best Pratice Healthy Infant Skin Care. Pediatric Dermatology (2016) 311-321. 2. Molly J. Ness. Neonatal skin care: a concise review. Interational Journal of Dermatology 2013, 12-22 3. Dan Stewart. Umbilical Cord Care in the Newborn Infant (2016). American Academy of Pediatrics. 4. Shinha et al. Chlorhexidine skin or cord care for prevention of mortality and infections in neonates. Cochrane Database Syst Rev. 2015 Mar 5;(3): 5. Lisa Merrill (2015), Diaper Dermatitis. Nursing for Women’s Health 325-337 6. Chaithirayanon S (2016) Comparative Study between talcum and Zinc oxide Cream for the Prevention of Irritant Contact Diaper Dermatitis in Infants - Các biểu hiện của hăm tã: viêm da do chà xát, viêm da tiếp xúc kích ứng, viêm da do nấm Candida. - Dự phòng viêm da tã lót bằng nguyên tắc “ABCDE”. - Không nên bôi bột chống hăm. - Nếu hăm tã do Candida có thể bôi thuốc chống nấm, bệnh sẽ được kiểm soát sớm. Điểm chốt Sản phẩm gợi ý: Kem bảo vệ Bepanthen Balm chứa vaseline, lanolin, vitamin B5 - Nếu biết cách chăm sóc và bôi kem bảo vệ thì sau vài ngày da của em bé sẽ cải thiện. - Tuy vậy, tuỳ nguyên nhân có thể sử dụng các thuốc bôi sau: + Viêm da tã lót do Candida nên bôi chống nấm tại chỗ có chứa nystatin, clotrimazole, ketoconazole ngày 1 – 2 lần. Sau vài ngày da của con sẽ ổn. + Mỡ kháng sinh bôi chứa muciprocin 2% có hiệu quả với viêm da tã lót do Candida phối hợp với bội nhiễm vi khuẩn. + Corticoids bôi không được khuyến cáo cho tất cả các loại viêm da tã lót. Khi bị viêm da tã lót, có cần điều trị bằng thuốc không?
BÁC SĨ HOÀNG VĂN TÂM 187