การล้างจมูกเด็กป่วยที่มีน ้ามูกคั่งค้าง โดย รัชนี แก้วไสล พยาบาลวิชาชีพ 1
สาเหตุการเกิดน ้ามูก เยื่อบุจมูกบวม มีการอักเสบเนื อเยื่อชั นใต้เยื่อ บุจมูก ส่งผลให้มีการหลั่งของน ้ามูกมากขึ น ระยะแรก น ้ามูกลักษณะใส ต่อไปเป็นเหนียว ข้นและเหลือง ท้าให้มีอาการคัดจมูกและจาม 2
อาการแทรกซ้อนของภาวะน ้ามูกคั่งค้าง ภาวะอุดกั นทางเดินหายใจ ส่งผลให้ป่วย -โรคหลอดลมอักเสบและปอดอักเสบ เกิดอาการหายใจเร็ว หอบเหนื่อย หายใจ ล้าบาก ระบบหายใจล้มเหลวเสียชีวิตได้ 3
ลักษณะสีของน ้ามูก สีขาวขุ่น -โพรงจมูกบวมจากการอักเสบ สีเหลือง - ติดเชื อในโพรงจมูกและไซนัส สีเขียว - ติดเชื อในจมูกรุนแรงขึ น 4
การดูแลรักษาภาวะน ้ามูกคั่งค้างในเด็ก คือ การล้างจมูก การล้างจมูกคือ การท้าความสะอาดโพรงจมูก โดยการใส่น ้าเกลือความ เข้มข้น 0.9% เข้าไปชะล้างมูก คราบมูกหรือหนองในโพรงจมูกให้สะอาด 5
ภาพตัดขวางโพรงจมูก เส้นทางน ้าไหล.....ขณะล้างจมูก 6
ประโยชน์ของการล้างจมูก 7 - ช่วยขับเอาน ้ามูกเหนียวข้นที่เด็กไม่สามารถขับออกมาได้เอง - ป้องกันการลุกลามของเชื อโรคจากจมูกและโพรงไซนัสเข้าสู่ปอด - ช่วยเพิ่มความชุ่มชื นแก่เยื่อบุจมูก บรรเทาอาการคัดแน่นจมูก - ช่วยบรรเทาอาการระคายเคืองและลดการอักเสบในจมูก - ท้าให้เยื่อบุจมูกยุบบวมท้าให้หายใจโล่งขึ น
1. น ้าเกลือ 0.9 %NSS อุปกรณ์ในการล้างจมูก 2. กระบอกฉีดยา 3. จุกล้างจมูก 4. แก้วสะอาด 8
ขั นตอนการล้างจมูกเด็ก 1.เด็กเล็กใช้ผ้าห่อตัวไว้ เด็กโตต้องให้ความร่วมมือ 2.ให้เด็กก้มหน้าเล็กน้อย หรืออยู่ในท่าศีรษะตรง 3. วิธีฉีดน ้าเกลือเข้าไปในจมูกสอดปลายกระบอกฉีดยาเข้าไปในรูจมูกข้าง ที่จะล้าง โดยวางปลายกระบอกฉีดยาชิดรูจมูกด้านบน 4.ให้เด็กอ้าปากร้องค้าว่า “อา”หรือหายใจทางปาก 5.ฉีดน ้าเกลือเข้าไปในจมูก ครั งละ 10 ซีซีจนน ้าเกลือและน ้ามูกไหลออก ทางปาก หรือไหลย้อนออกมาทางจมูกอีกข้าง ท้าสลับข้างซ ้าๆ จนใช้ น ้าเกลือหมดประมาณ 200 ซีซี 9
การท้าความสะอาดอุปกรณ์หลังล้างจมูก • ล้างอุปกรณ์ที่ใช้ด้วยน ้าสบู่หรือน ้ายาล้างจาน แล้ว ล้างออกด้วยน ้าประปาจนสะอาด ผึ่งลมหรือแดด ให้แห้ง • กระบอกฉีดยา ควรตั งคว่้าลงในตะแกรงหรือแก้ว สะอาดที่ไม่มีน ้าขัง 10
ข้อควรระวังในการล้างจมูกเด็กเล็ก 1. ผู้ดูแลต้องล้างมือให้สะอาด ก่อนล้างจมูกให้เด็ก เพื่อลดการติดเชื อ 2. น ้าเกลือที่ใช้เหลือควรเททิ ง ห้ามน้ากลับมาใช้ใหม่หรือเทกลับขวดเดิม 3. ห้ามใช้น ้าประปาล้างจมูก เพราะท้าให้เยื่อบุจมูกบวม เนื่องจากความ เข้มข้นไม่เหมาะสมกับเซลล์ของร่างกาย 4. น ้าเกลือที่ใช้ล้างจมูกไม่ควรแช่ตู้เย็น อาจท้าให้ปวดในโพรงจมูกและไซนัส ได้ 5. ระยะเวลาที่เหมาะสม ควรล้างตอนเช้าก่อนอาหาร หรือตอนเย็นหลัง รับประทานอาหาร 2 ชั่วโมง เพื่อป้องกันการส้าลัก….อาเจียน 11
อาการผิดปกติที่ต้องรีบมาพบแพทย์ - มีน ้ามูกมาก เหนียวข้นเหลือง หายใจเร็วมากกว่า 40 ครั งต่อนาที - หายใจล้าบาก กระสับกระส่าย - รับประทานอาหารน้อยลง อ่อนเพลีย ซึมลง 12