สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

ผู้จัดทำ น.ส.ธิมาพร ทองเพชรแก้ว เลขที่ 7 น.ส.นันทิชา สายบัว เลขที่ 9 Intangibie Assets หน่วยที่ 10 ปวส.1/4 การบัญชี (สินทรัพย์ไม่มีตัวตน)

ความหมายและคุณสมบัติของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ประเภทของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน อายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน การรับรู้รายการและการวัดมูลค่า การตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน การเลิกใช้และการจำ หน่าย การแสดงรายการและเปิดเผยข้อมูลในงบการเงิน Topics

1 สินทรัพย์ไม่มีตัวตน หมายถึง สินทรัพย์ที่ไม่มีรูปร่างไม่สามารถ มองเห็น สัมผัสไม่ได้ แต่สามารถตีราคาให้มีมูลค่าเป็นตัวเงินได้ เมื่อได้รับ สินทรัพย์ ไม่มีตัวตนจะใช้ราคาทุน และจะต้องตัดบัญชีให้หมดไปภายใน ระยะเวลาที่ได้รับประโยชน์จาก สินทรัพย์นั้น ได้แก่ สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ สัมปทาน สิทธิการเช่า เป็นต้น สินทรัพย์ไม่มีตัวตน ที่ไม่ต้องทำ การตัดบัญชี ได้แก่ เครื่องหมายการค้า ค่าความนิยม เป็นต้น ความหมายของ “ สินทรัพย์ไม่มีตัวตน” คุณสมบัติของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน 1) สามารถระบุได้ หมายถึง สินทรัพย์ไม่มีตัวตนจะต้องสามารถระบุแยก จากค่าความนิยมได้อย่างชัดเจน สินทรัพย์นั้นจะต้องมีความเป็นเอกเทศ กล่าวคือกิจการสามารถนำ ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตที่เฉพาะ เจาะจงของสินทรัพย์นั้นไปให้เช่า ขายหรือแลกเปลี่ยนได้ 2) อยู่ภายในการควบคุมกิจการ หมายถึง กิจการมีอำ นาจในการใช้ สินทรัพย์ และสามารถจำ กัดไม่ให้ผู้อื่นเข้ามาใช้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ จากสินทรัพย์นั้นในอนาคต 3) ก่อให้เกิดประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต หมายถึง รายได้ ที่จะเกิด ขึ้นจากการขายผลิตภัณฑ์ หรือการให้บริการ ต้นทุนที่ประหยัดได้หรือ ประโยชน์อื่นที่เกิดขึ้นจากการใช้สินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้น เช่น สินทรัพย์ ทางปัญญา ที่นำ มาใช้ในกระบวนการผลิต อาจทำ ให้ต้นทุนการผลิตใน อนาคตลดลง

2 กิจการจะรับรู้สินทรัพย์ไม่มีตัวตนก็ต่อเมื่อเข้าเกณฑ์ดังต่อไปนี้ มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจใน อนาคตจากสินทรัพย์นั้น ราคาทุนของสินทรัพย์สามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ กิจการต้องตัดสินทรัพย์ไม่มีตัวตนออกจากบัญชีเมื่อ กิจการจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตนออก กิจการคาดว่าจะไม่ได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตจาก สินทรัพย์นั้นทั้งจากการมาใช้ประโยชน์หรือจากการขาย ประเภทของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน แบ่งออกเป็น 2 ประเภท 1. สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่สามารถระบุได้(Identifiable intangible Asset) เป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนตามคำ นิยามและต้องสามารถระบุได้ต่อ เมื่อสามารถแยกเป็นเอกเทศได้ คือ สามารถแยก หรือแบ่งจากกิจการ และสามารถขาย โอน ให้สิทธิ ให้เช่าหรือแลกเปลี่ยนได้อย่างเอกเทศและ ได้มาจากการทำ สัญญาสิทธิทางกฏหมายอื่นๆ

3 สิทธิบัตร ( Patent ) หมายถึง หนังสือสำ คัญที่รัฐออกให้เพื่อ คุ้มครองการประดิษฐ์คิดค้นหรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ ที่เกี่ยว กับการประดิษฐ์คิดค้นหรือการออกแบบ เพื่อให้ได้สิ่งของ,เครื่องใช้ หรือสิ่งอำ นวยความสะดวกต่างๆที่เราใช้กันอยู่ในชีวิตประจำ วัน ลิขสิทธิ์ ( Copyrights ) หมายถึง สิทธิแต่ผู้เดียวที่กฎหมาย รับรองให้ผู้สร้างสรรค์กระทำ การใด ๆ เกี่ยวกับงานที่ตนได้ทำ ขึ้น อันได้แก่ สิทธิที่จะทำ ซ้ำ ดัดแปลง หรือนำ ออกโฆษณา สัมปทานและการอนุญาตให้ใช้สิทธิ ( Franchises and Licening ) หมายถึง สิทธิที่รัฐบาลหรือบุคคลให้บุคคลธรรมดา หรือนิติบุคคลเพื่อประกอบกิจการเฉพาะอย่างหรือเป็นตัวแทนขาย ผลิตภัณฑ์ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง 2. สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่สามารถระบุได้ (Unidentifiable intangible Asset) เช่น ค่าความนิยม (goodwill)เป็นค่าความนิยม ที่รับรู้จากการรวบรวมธุรกิจ ถือเป็นสินทรัพย์ที่แสดงถึงประโยชน์เชิง เศรษฐกิจในอนาคต

4 สามารถแบ่งเป็น 2 ลักษณะ 1.สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการให้ประโยชน์ที่แน่นอน (Limited-life intangible assets) หมายถึง สินทรัพย์ไม่มีตัวตนซึ่งมีอายุการใช้ จำ กัด อายุการใช้งานของสินทรัพย์ประเภทนี้ถูกจำ กัดด้วยกฎหมาย ข้อ บังคับ ข้อผูกพัน สัญญา หรือโดยสภาพของสินทรัพย์นั่นเองได้แก่ สิทธิ บัตร ลิขสิทธิ์ สัมปทาน สิทธิสัญญาเช่า เป็นต้น สินทรัพย์ประเภทนี้จะต้องตัดจำ หน่ายไปตามอายุการใช้งานที่ถูกจำ กัด นั้น ในกรณีที่ปรากฏว่าอายุการใช้ของสินทรัพย์นั้นน้อยกว่าอายุตาม กฎหมายหรือข้อผูกพันสัญญา 2. สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการให้ประโยชน์ไม่แน่นอน (Indefinitelife intangible assets) ไม่สามารถกำ หนดอายุการใช้งานได้แน่นอน ได้แก่ เครื่องหมายการค้า ชื่อหรือยี่ห้อร้านสัมปทานที่ไม่กำ หนดค่าความนิยม หากสินทรัพย์มีอายุในการให้ประโยชน์เป็นรอบๆ ตามกฎหมายแต่ สามารถขอต่ออายุได้ เช่น เครื่องหมายการค้าที่ต่ออายุได้ทุก10 ปี ก็ถือว่า เป็นสินทรัพย์ที่มีอายุการให้ประโยชน์ไม่แน่นอน กิจการต้องไม่ตัดจำ หน่าย สินทรัพย์ไม่มีตัวตนอายุการให้ประโยชน์ไม่แน่นอนแต่ให้ทดสอบการด้อยค่า ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนทุกปี อายุการให้ประโยชย์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

4 ตัวอย่างที่ 1 กิจการซื้อสิทธิบัตร เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25X1 ในราคา 500,000 บาทสิทธิบัตรมีอายุการใช้งานทั้งสิ้น 40 ปี ในวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 มูลค่าตามบัญชีสุทธิของสิทธิบัตร คือ 487,500 บาทราคาตลาดในวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 คือ 550,000 บาทหากกิจการใช้วิธีการตีราคาใหม่ จะมีวิธีปฏิบัติทางการบัญชีอย่างไร? กิจการอาจโอนส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ (ที่แสดงในกำ ไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น) ไปยังกำ ไรสะสมโดยตรงเมื่อกิจการ จำ หน่ายหรือเลิกใช้สินทรัพย์ หรือทยอยโอนส่วนเกินทุนไปยังกำ ไรสะสม โดยไม่ผ่านกำ ไรหรือขาดทุน

5 การรับรู้รายการ การรับรู้รายการเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขทุกข้อดังนี้ 1. เป็นไปตามนิยามของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน 2. เป็นไปตามเกณฑ์การรับรู้รายการ - มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่หน่วยงานจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจใน อนาคตหรือศักยภาพในการให้บริการที่จะเกิดจากสินทรัพย์นั้น หลักการวัดมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน 1.วิธีการวัดมูลค่าโดยอิงราคาตลาด วิธีราคาตลาดเป็นการวัดมูลค่า ยุติธรรม โดยอ้างอิงราคาและข้อมูลที่เกิดจากรายการในตลาด (Market Transactions) ซึ่งเกี่ยวข้องกับสินทรัพย์และหนี้สินที่มี ลักษณะคล้ายคลึงกันหรือที่สามารถเปรียบเทียบกันได้ เช่น ราคาปิด (Quoted Price) ของหลักทรัพย์ที่มีการซื้อขายคล่องในตลาด 2.วิธีการวัดมูลค่าโดยใช้รายได้ (Income approach) หลักการใน การวัดมูลค่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตนตามวิธีการวัดมูลค่าโดยใช้รายได้ตั้งอยู่ บนพื้นฐานของกระแสเงินสดหรือกำ ไรที่สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่พิจารณา สามารถก่อให้เกิดได้ วิธีกระแสเงินสดเป็นการวัดมูลค่ายุติธรรมโดย ประมาณกระแสเงินสดหรือรายได้แล้วคิดลดมาเป็นมูลค่าปัจจุบัน 3.การวัดมูลค่าโดยวิธีราคาทุน วิธีราคาทุนเปลี่ยนแทนเป็นการวัดมูลค่า ยุติธรรมโดย ใช้ราคาทุนเปลี่ยนแทนสินทรัพย์(Current Replacement Cost) ที่ต้องการวัดมูลค่า ซึ่งต้องคํานึงถึงความเสี่ยง ต่างๆ เช่น ความล้าสมัยทางกายภาพ และเทคโนโลยี การรับรู้รายการและการวัดมูลค่า

6 รายจ่ายเพื่อการวิจัยและพัฒนา การวิจัย (Research) หมายถึง การคิดค้น การสำ รวจตรวจสอบที่ มุ่งหวังเพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ ความเข้าใจใหม่ๆ ทางวิทยาศาสตร์หรือทาง ด้านเทคนิค การพัฒนา (Development) หมายถึง การนำ ผลของการวิจัย หรือความรู้อื่นมาใช้ในแผนงานหรือการออกแบบเพื่อผลิตสิ่งใหม่หรือสิ่ง ที่ดีขึ้นกว่าเดิม ก่อนที่จะเริ่มผลิต ขาย หรือใช้ในเชิงพาณิชย์ กิจการต้องไม่รับรู้สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่เกิดจาก ”การวิจัย” แต่ให้รับ รู้รายจ่ายในการวิจัยเป็นค่าใช้จ่ายเมื่อรายจ่ายนั้นเกิดขึ้น เนื่องจาก กิจการไม่สามารถที่จะแสดงว่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้นมีอยู่จริงในขั้นตอน ของการวิจัย และ ไม่มีหลักฐานที่แน่ชัดว่ารายจ่ายในการวิจัยดังกล่าวจะ ก่อให้เกิดประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตแก่กิจการ

7 ตัวอย่างที่ 1 บริษัท ก ซื้อลิขสิทธ์เพลงไทยเมื่อ 2 ปี ก่อนมีมูลค่าตามบัญชีจำ นวน 10 ล้านบาท ในปัจจุบันบริษัท ก ต้องการแลกเปลี่ยนลิขสิทธิ์เพลงดัง กล่าว กับค่ายเพลงในประเทศเกาหลีซึ่งบริษัท ก และบริษัทค่ายเพลงเกาหลี ได้ว่าจ้างผู้ประเมินราคาอิสระประเมินมูลค่ายุติธรรมของลิขสิทธิ์เพลงไทย มีมูลค่า 15 ล้านบาท ลิขสิทธิ์เพลงเกาหลีไม่สามารถวัดมูลค่ายุติธรรมได้ อย่างน่าเชื่อถือ ในการแลกเปลี่ยนนี้ไม่ต้องมีการจ่ายเงิน ส่วนเพิ่มใดๆทั้งสิ้น แนวคำ ตอบ จากการพิจารณารายการแลกเปลี่ยนนี้มีเนื้อหาเชิงพาณิชย์เนื่องจาก ลักษณะของเพลงไทย และเพลงเกาหลีมีความเสี่ยง จังหวะเวลา และ จำ นวนที่แตกต่างกัน และมีผลกระทบต่อรูปแบบของกระแสเงินสดที่จะเกิด ขึ้นที่แตกต่างกัน ดังน้ัน บริษัท ก จะบันทึกลิขสิทธิ์เพลงเกาหลีที่ได้มาจาก การแลกเปลี่ยนด้วยราคา 15 ล้านบาท ซึ่งเป็นมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่นำ าไปแลก และรับรู้ผลต่างของราคาตามบัญชีของสินทรัพย์จำ นวน 5 ล้าน บาทในงบกำ ไรขาดทุน ตัวอย่างโจทย์

8 การตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ขึ้นอยู่กับการได้มาของสินทรัพย์ ดังกล่าวและอายุการให้ประโยชน์ พระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 145 พ.ศ. 2527 มาตรา 4 (2) (3)และ (4) กำ หนดไว้ดังนี้ 1) ต้นทุนเพื่อการได้มาซึ่งสิทธิการเช่า กรณีไม่มีหนังสือสัญญาเช่า หรือมีหนังสือสัญญาเช่า ที่มีข้อกำ หนด ให้ต่ออายุการเช่าได้ โดยเงื่อนไขในการต่ออายุนั้น เปิดโอกาสให้ต่อ อายุการเช่ากันได้ต่อๆ ไป ร้อยละ 10 กรณีมีหนังสือสัญญาเช่าที่ไม่มีข้อกำ หนดให้ต่ออายุการเช่าได้ หรือมี ข้อกำ หนดให้ต่ออายุการเช่าได้เพียงระยะเวลาอันจำ กัดแน่นอน ร้อย ละ 100 หารด้วย จำ นวนปีอายุการเช่า และอายุที่ต่อได้รวมกัน 2) ต้นทุนเพื่อการได้มาซึ่งสิทธิในกรรมวิธี สูตร กู๊ดวิล เครื่องหมายการค้า สิทธิประกอบกิจการตามใบอนุญาต สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์หรือสิทธิอย่างอื่น กรณีไม่จำ กัดอายุการใช้ ร้อยละ 10 กรณีจำ กัดอายุการใช้ ร้อยละ 100 หารด้วย จำ นวนปีอายุการใช้ 3) ทรัพย์สินอย่างอื่น ซึ่งโดยสภาพของทรัพย์สินนั้นสึกหรอหรือเสื่อม ราคาได้นอกจากที่ดินและสินค้า ร้อยละ 20 การตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตนหากมีระยะเวลาการใช้ประโยชน์ จำ กัดให้ตัดจำ หน่ายตามระยะเวลาดังกล่าว หากมีระยะเวลาไม่แน่นอนให้หัก ได้ไม่เกินร้อยละ 10 หรือหากเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่พัฒนาขึ้นเองและ เข้าเงื่อนไขการรับรู้เป็นสินทรัพย์ การตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

9 การตัดบัญชีสินทรัพย์ไม่มีตัวตนออกจากบัญชีเกิดจาก 2 สาเหตุ คือ 1) การจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้นออกไป หรือ 2) คาดว่าจะไม่ได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตไม่ว่าจากการใช้ หรือจากการจำ หน่าย โดยให้กิจการรับรู้ผลต่างระหว่างจำ นวนเงินสุทธิ ที่ได้รับจากการจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน (ถ้ามี) กับมูลค่าตามบัญชี ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้นเป็นกำ ไรหรือขาดทุนในงบกำ ไรขาดทุนทันทีที่ เกิดขึ้น ถ้าหากกิจการไม่ได้ใช้ประโยชน์จาก สินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้นอีกต่อไป แต่ยังไม่ได้ตัด ออกจากบัญชี กิจการยังคงต้องตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ ไม่มีตัวตนต่อไปจนกว่ากิจการจะดำ เนินการ (1) ตัดจำ หน่ายเต็มจำ นวนแล้วหรือ (2) จัดประเภทสินทรัพย์ดังกล่าวเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ถือไว้เพื่อ ขาย แล้วแต่เหตุการณ์ใดจะเกิดขึ้นก่อน การเลิกใช้และการจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ถือเป็นทรัพย์สินอื่นตามมาตรา 4 (5) กิจการต้องทบทวนวิธี การตัดจำ หน่ายและระยะเวลาการตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ณ วันที่ ในงบแสดงฐานะการเงินอย่างสม่ำ เสมอ แต่ไม่จำ เป็นต้องทำ ทุกงวดปีบัญชี กิจการต้องเปลี่ยนแปลงระยะเวลาในการตัดจำ หน่าย หากอายุการให้ ประโยชน์ที่คาดไว้ของสินทรัพย์นั้น แตกต่างอย่างเป็นสาระสำ คัญจากที่เคย ประมาณไว้ในอดีต

10 การแสดงรายการและการเปิดเผยข้อมูลใน งบการเงิน

11 การแสดงรายการและการเปิดเผยข้อมูลใน งบการเงิน

12 การแสดงรายการและการเปิดเผยข้อมูลใน งบการเงิน

13 บรรณานุกรม ความหมายของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน : https://www.prosoftibiz.com/Article/Detail/117361 ประเภทของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน : https://www.prosoftibiz.com/Article/Detail/117361 สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ สัมปทานอละการอนุญาตให้ใช้สิทธิ : https://www.prosofterp.com/Article/Detail/83949 อายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน : https://elfms.ssru.ac.th/anocha_ro/pluginfile.php/286/m od_resource/content/1/unit9.pdf รายจ่ายเพื่อการวิจัยและพัฒนา : http://www.sanpakornsarn.com/ การตัดจำ หน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน : http://www.sanpakornsarn.com/ การเลิกใช้และการจำ หน่าย ; http://www.sanpakornsarn.com/