แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เซลล์ของสิ่งมีชีวิต

แบบประเมินคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ 47

นกั เรียนช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 1/......... ค่า ผลการ
ระดับ ประเมนิ
เลข ชือ่ -สกลุ คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์

ท่ี รักชา ิต
ซื่อสัตย์
ีม ิวนัย
ใฝ่เรียนรู้
พอเ ีพยง
ุม่ง ัมน
เ ็ปนไทย

จิตสาธารณะ

ค่าเฉล่ีย

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

เกณฑก์ ารประเมินคณุ ภาพ เกณฑก์ ารประเมนิ คุณภาพ 48

ช่วงคา่ เฉลี่ย ค่าระดับ คา่ ชว่ ง ผลการประเมิน
ต้ังแต่ ถงึ ไม่ผา่ น
0.00 0.99 0 0.99 ผ่าน
1.00 1.66 1 0.66 ดี
1.67 2.33 2 0.66 ดีเยี่ยม
2.34 3.00 3 0.66

49

แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 21 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 1
รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน ว 21101
หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 เซลลข์ องสิ่งมชี ีวติ จานวน 2 ชวั่ โมง
การลาเลยี งสารเข้าออกจากเซลล์ ภาคเรยี นท่ี 1/2565
เรอ่ื งที่ 1 การออสโมซิส
ผ้สู อนโดย นางสาวนภิ าพร แสงสรุ ยิ ะ

1. มาตรฐานการเรียนรู้ / ตวั ชี้วดั
มาตรฐานการเรยี นรู้
มาตรฐาน ว 1.2 เข้าใจสมบัติของส่ิงมีชีวิต หน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต การลาเลียงสารเข้า และออก

จากเซลล์ ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าท่ีของระบบต่าง ๆ ของสัตว์และมนุษย์ท่ีทางานสัมพันธ์กัน

ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ ของอวัยวะต่าง ๆ ของพืชที่ทางานสัมพันธ์กัน รวมท้ังนาความรู้ไปใช้

ประโยชน์

ตวั ช้ีวัด

ว 1.2 ม.1/5 อธิบายกระบวนการแพร่และออสโมซิสจากหลักฐานเชิงประจักษ์และยกตัวอย่างการ
แพร่ และออสโมซิสในชวี ติ ประจาวัน
2. สาระสาคัญ

การออสโมซิส เป็นกระบวนการเคล่ือนที่ของน้าจากบริเวณท่ีมีความเข้มข้นของสารละลายต่าไปยัง
บรเิ วณทีม่ ีความเข้มข้นของสารละลายสูง หรอื บริเวณทม่ี ีโมเลกุลของน้ามากไปส่บู ริเวณที่มโี มเลกลุ ของน้าน้อย
โดยผ่านเยื่อเลือกผ่าน ซึ่งมีลักษณะเป็นเยื่อบาง ๆ ท่ียอมให้ของเหลวหรือน้าแพร่ผ่านเข้าและออกได้ แต่ไม่
ยอมใหส้ ารอื่น ๆ ผ่านได้ โดยมปี ัจจยั ควบคมุ มาเกย่ี วข้อง คือ ความเขม้ ขน้ ของสารและ อณุ หภูมิ
3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. นักเรยี นสามารถอธบิ ายกระบวนการออสโมซิสได้ (K)

2. นกั เรยี นสามารถยกตวั อย่างการออสโมซิสในชีวติ ประจาวันได้ (K)

3. นักเรยี นสามารถบอกปัจจัยควบคุมการออสโมซิสได้ (K)

4. นักเรยี นสามารถเปรียบเทียบการแพร่และการออสโมซิสได้ (K)

5. นักเรียนใฝร่ ู้ใฝเ่ รียน (A)

4. สาระการเรยี นรู้
4.1 ความรู้

การออสโมซิส เป็นกระบวนการเคล่ือนที่ของน้าจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารละลายต่าไปยัง

บริเวณทม่ี ีความเข้มข้นของสารละลายสงู หรือบริเวณทม่ี ีโมเลกุลของน้ามากไปสบู่ ริเวณที่มโี มเลกลุ ของน้าน้อย

โดยผ่านเยื่อเลือกผ่าน ซ่ึงมีลักษณะเป็นเย่ือบาง ๆ ที่ยอมให้ของเหลวหรือน้าแพร่ผ่านเข้าและออกได้ แต่ไม่

ยอมให้สารอืน่ ๆ ผา่ นได้

50

4.2 ทกั ษะ/กระบวนการ
1. การลงความเห็นจากข้อมูล
2. ทกั ษะการตคี วามหมายและลงข้อสรุป
3. ทกั ษะการสงั เกต

4.3 คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
1. นักเรียนใฝ่รูใ้ ฝ่เรยี น
2. นักเรยี นมุ่งมนั่ ในการทางาน
3. นกั เรียนมวี ินัย

5. การจัดกิจกรรมการเรยี นรู้
การจดั กจิ กกรมการเรยี นรู้/แนวทางการเสรมิ แรงหรอื ช่วยเหลือนักเรียน ใชร้ ูปแบบการจดั การเรียน

การสอนแบบเสาะหาความรู้ (Inquiry Cycles:5Es)
ชั่วโมงที่ 1
ขัน้ ที่ 1 ขนั้ สรา้ งความสนใจ

1. ครูทบทวนทวนความรเู้ ดิมเกย่ี วกับกระบวนการแพร่ โดยต้งั คาถามดังตอ่ ไปน้ี
- กระบวนการแพร่ คอื อะไร
แนวคาตอบ การแพร่ เป็นกระบวนการเคลื่อนที่ของอนุภาคสารจากบริเวณที่มีความเข้มข้นสูงไปยัง

บริเวณทีม่ คี วามเข้มข้นตา่ จนกระทั่งความเข้มขน้ ของสารทั้งสองบรเิ วณสมดลุ กัน
- ปจั จยั ควบคุมการแพรม่ ีอะไรบา้ ง
แนวคาตอบ 1. ความเข้มขน้ ของสาร 2. อุณหภูมิ 3. ขนาดอนุภาคของสาร 4. ความสามรถในการ

ละลายของสาร
- ให้นักเรยี นยกตวั อย่างการแพรใ่ นชวี ติ ประจาวัน
แนวคาตอบ พิจารณาคาตอบของนักเรียน โดยให้อยู่ในดุลยพินิจของครู เช่น การแพร่ของกล่ินน้าหอม

การแพรข่ องสผี สมอาหาร การแพร่ของน้าตาลในนา้ เปน็ ตน้
2. จากน้นั ครแู นะนาเรือ่ งทีจ่ ะเรียนในชัว่ โมง ว่าคือเรื่อง การออสโมซสิ
3. ครูกระตุ้นความสนใจนักเรียนโดยการแสดงรูปผักท่ีพ่อค้าแม่ค้าขายในตลาด แล้วถามว่า ทาไมพ่อค้า

แมค่ ้าจงึ ต้องพรมน้าผกั ตลอดเวลา

51

แนวคาตอบ พจิ ารณาคาตอบของนักเรียน โดยให้อยูใ่ นดลุ ยพนิ ิจของครู เชน่ เพอ่ื ใหผ้ ักไม่เหี่ยว เป็นตน้
ข้ันท่ี 2 ขั้นสารวจและค้นหา

4. จากน้นั ครเู ปิดวดิ โี อการทดลองการแพรผ่ า่ นเย่ือเลอื กผ่านให้นักเรยี นดู
https://youtu.be/59YUef8JDPs

5. ครใู หน้ กั เรียนบนั ทึกการทดลองทเี่ หน็ จากวิดโี อลงในสมุด
6. เม่ือการทดลองจบลง และนักเรียนบันทึกผลการทดลองครบถ้วน จากนั้นให้นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์
และแปลผลข้อมลู ท่ีได้
ขั้นที่ 3 ขน้ั อธิบายและลงข้อสรุป
7. ครูและนกั เรยี นรว่ มกันอภปิ รายผลจากกิจกรรมทด่ี ู ดงั นี้

จากกิจกรรมพบว่าระดับของเหลวในหลอดแก้วจะเพ่ิมสูงขึ้น ซ่ึงเกิดจากการแพร่ของน้าภายนอกถุงเซล
โลเฟน (ความเข้มขน้ ของสารละลายต่า) ผ่านเขา้ ไปในถงุ (ความเขม้ ขน้ ของสารละลายสูง) โดยถุงเซลโลเฟนจะ
ทาหน้าท่เี ปน็ เย่ือเลือกผ่านทีย่ อมให้อนภุ าคของน้าผ่านเข้าไปได้ แต่ไมย่ อมให้อนุภาคของนา้ ตาลที่มีขนาดใหญ่
ผ่านออกมา ซ่ึงอนุภาคของน้าท่ีผ่านเข้าไปจะทาให้ระดับของเหลวในหลอดแก้วเพ่ิมสูงข้ึน ซ่ึงเรียก
กระบวนการน้ีว่า การออสโมซิส

8. ครูถามคาถามทา้ ยกจิ กรรม โดยเขียนถามบนกระดานและให้นักเรยี นช่วยกนั ตอบคาถามลงในสมุด โดยมี
คาถามดงั น้ี

1. ระดบั ของเหลวในหลอดแก้วมกี ารเปลยี่ นแปลงอยา่ งไร เพราะเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น
แนวคาตอบ ระดับของเหลวในหลอดแก้วจะสูงข้ึนเพราะเกิดจากการออสโมซิสของน้าภายนอกถุงเซล
โลเฟนผา่ นเขา้ ไปในถุง
2. หากเปลี่ยนน้าในบีกเกอร์เป็นสารละลายที่มีความเข้มข้นมากกว่าสารละลายน้าตาลทรายระดับ
ของเหลวในหลอดแก้วมกี ารเปลี่ยนแปลงอย่างไรเพราะเหตุใด
แนวคาตอบ ระดับของเหลวในหลอดแก้วจะลดลงเพราะเกิดจากการออสโมซิสของน้าภายในถุงเซล
โลเฟนออกไปยังบรเิ วณทีม่ สี ารละลายความเขม้ ข้นสูงหรือบริเวณที่มีปริมาณนา้ น้อย
ชัว่ โมงท่ี 2
9. จากน้นั ครูใหน้ ักเรียนยกตวั อย่างการออสโมซิสในชีวิตประจาวนั
แนวคาตอบ การแช่ดอกไม้ในแจกนั การพรมน้าผัก การทาไข่เค็ม เป็นต้น
10. ครใู หน้ กั เรยี นศกึ ษาปัจจยั ควบคุมการออสโมซิส จากนนั้ ร่วมกันอภปิ รายดังน้ี
ปัจจัยควบคุมการออสโมซิส การออสโมซิสของสารจะเกิดข้ึนได้ช้าหรือเร็วซึ่งมีหลายปัจจัยมาเกี่ยวข้อง
ดังน้ี
1. ความเข้มข้นของสาร ถ้าความเข้มข้นของสารละลายระหว่างสองบริเวณแตกต่างกันมาก การออสโม
ซิสจะเกิดไดอ้ ย่างรวดเร็ว แต่ถา้ ความเข้มขน้ ของสารละลายสองบริเวณใกลเ้ คยี งกัน การออสโมซิสจะเกดิ ขน้ึ ช้า
2. อุณหภูมิ การเพ่ิมอุณหภูมิเสมือนเป็นการเพิ่มพลังงานจลน์ให้แก่อนุภาคสารทาให้อนุภาคสาร
เคลือ่ นท่ีได้เรว็ กระบวนการออสโมซิสจึงเกดิ ขนึ้ เรว็
ข้นั ที่ 4 ขนั้ ขยายความรู้
11. ครแู ละนักเรียนรว่ มกนั เปรยี บเทียบความแตกตา่ งการแพรแ่ ละการออสโมซสิ โดยไดข้ อ้ สรปุ ดงั นี้
การแพรเ่ ปน็ การเคล่ือนที่ของสารจากบริเวณท่ีมีความเข้มมากไปยังบริเวณที่มีความเข้มน้อย สว่ นการ
ออสโมซิสเป็นการเคล่ือนท่ีของน้าผ่านเยื่อเลือกผ่านจากบริเวณที่มีน้ามาก (ความเข้มข้นต่า) ไปยังบริเวณท่ีมี
นา้ นอ้ ย (ความเขม้ ข้นสูง)

52

ข้ันที่ 5 ข้ันประเมิน
12. ครูใหน้ ักเรียนทาใบกจิ กรรม

6. กระบวนการวัดและประเมินผล

ส่งิ ท่วี ดั ผล วธิ ีวัดผล เครือ่ งมอื วัดผล เกณฑก์ ารประเมนิ

ดา้ นความรู้ - คาถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้น
- ใบกจิ กรรม ไป ถอื วา่ ผ่านการประเมิน
1. นักเรยี นสามารถ - ตอบคาถาม -แบบฝึกหัด

อธิบายกระบวนการ - ตรวจใบกิจกรรม

ออสโมซิสได้ -ตรวจแบบฝึกหดั

2. นกั เรยี นสามารถ

ยกตวั อย่างการออสโมซิส

ในชีวติ ประจาวันได้

3. นกั เรยี นสามารถบอก

ปจั จัยควบคมุ การออสโม

ซสิ ได้

4. นกั เรียนสามารถ

เปรยี บเทยี บการแพร่และ

การออสโมซสิ ได้

ด้านเจตคติ ผา่ นเกณฑ์ระดับ 2

4. นักเรียนใฝ่รู้ใฝ่เรียน -ประเมินจากแบบ -แบบสงั เกตพฤตกิ รรม
สังเกตพฤติกรรม

7. สือ่ /แหล่งการเรียนรู้
7.1 สือ่ การเรียนรู้
1. ใบกจิ กรรม

7.2 แหลง่ การเรยี นรู้

1. หนงั สือเรยี น วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ม.1 เลม่ 1
2. https://youtu.be/59YUef8JDPs
3. Power Point เร่ืองการลาเลยี งสารเขา้ ออกจากเซลล์

53

54

ภาคผนวก

55

ใบกจิ กรรม การแพร่และการออสโมซิส

ความหมาย การแพร่ ตวั อยา่ ง

................................................... ...................................................
................................................... ...................................................
................................................... ...................................................
................................................... ...................................................
................................................... ...................................................

ความหมาย

...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................

ความหมาย การออสโมซสิ ตัวอย่าง

................................................... ...................................................
................................................... ...................................................
................................................... ...................................................
................................................... ...................................................
................................................... ...................................................

ความหมาย

...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................

แบบประเมินคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ 56

นกั เรียนช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 1/......... คา่ ผลการ
ระดับ ประเมนิ
เลข ชือ่ -สกลุ คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์

ท่ี รักชา ิต
ซื่อสัตย์
ีม ิวนัย
ใฝ่เรียนรู้
พอเ ีพยง
ุม่ง ัมน
เ ็ปนไทย

จิตสาธารณะ

ค่าเฉล่ีย

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

เกณฑก์ ารประเมินคณุ ภาพ เกณฑก์ ารประเมนิ คุณภาพ 57

ช่วงคา่ เฉลี่ย ค่าระดับ คา่ ชว่ ง ผลการประเมิน
ต้ังแต่ ถงึ ไม่ผา่ น
0.00 0.99 0 0.99 ผ่าน
1.00 1.66 1 0.66 ดี
1.67 2.33 2 0.66 ดีเยี่ยม
2.34 3.00 3 0.66