padi

PAD I

PADI

Mohd. Tajuddin Haji Abdul Rahman
B.A. (Hons) Dip. Ed. (U.M)

Karya Bistori Sdn. Bhd.
Ku a I a Lumpur
1986

Pengenalan

"Apakah yang anda lakukan sebelum
bertolak ke sekolah setiap hari?"

Mungkin ada yang menjawab begini:
"Sebelum ke sekolah, soya mandi, go­
sok gigi dan mengambil sarapan pagi."
Jika itulah jawapannya, anda adalah
salah seorang murid yang berdisiplin. An­
do pasti akan dopat mengikuti pengajar­
an yang diberikan oleh guru dengan sem­
purna. Badon yang bersih dan tidak lapar
membolehkan anda menerima pelajaran
dengan baik.

1



Padi sebagai Makanan Asas

Beras berasal daripada padi. Oleh kera­
na beras merupakan makanan asas pen­
duduk Malaysia, maka padi merupakan
tanaman makanan yang penting di nega­
ra ini.

Padi menduduki tempat kedua selepas
getah dari segi keluasan kawasan tanam­
an. Luas kawasan yang bertanam padi di

Malaysia sekarang ini ialah 520,000 hek­
tar (1.3 juta ekar).

Walaupun keluasannya besar, keperlu­
an beras bagi penduduk Malaysia masih
belum mencukupi. Oleh itu Malaysia ter­
paksa membeli beras daripada Thailand,

·

Burma dan China.

Pokok Padi

Setelah melihat tentang kepentingan
padi, sekarang mari kita meninjau pula
tentang pokok padi itu sendiri. Pengetahu­
an yang mendalam tentangnya akan me­
nyebabkan kita lebih mengetahui tentang
bahan-bahan makanan yang kita makan.
Kita akan mendapat tahu, dari manakah
bahan-bahan itu berasal.

Padi adalah tanaman jenis rumput.
Mengikut ahli-ahli kaji tumbuhan, ia ada­
lah sejenis pokok herba. lni bermaksud,

3



padi itu berpokok rendah dan berdaun.
Padi tergolong dalam kumpulan GRAMI­

KEAE, iaitu sekumpulan dengan jagung,
kacang, tebu dan juga buluh.

Jenis Padi
Padi adalah sejenis tanaman paya,

oleh itu ia memerlukan air yang banyak
untuk pertumbuhannya. Di Kedah dan Per­
lis, padi sawah disebut padi bendang. Di
Negeri Sembilar. dan Johor disebut sa­
wah. Di Pahang pula, ia disebut paya.

Padi jenis berikutnya ialah padi huma
ataupun padi bukit. Padi jenis ini ditanam
di kawasan-kawasan yang bertanah ting­
gi dan di kawasan bertanah pamah yang
kering.

Bahagian Pokok Padi
Pokok padi mempunyai batang yang

bulat dan terdiri daripada beberapa ruas.
Sahagian dalam batangnya adala�. be­
rongg· �

Daunnya berbentuk leper dan mempu­
nyai urat-urat daun yang selari. Daunnya
tumbuh dalam keadaan bersudut dengan
batangnya.

Akarnya adalah jenis akar rambut. Di
bahagian perdunya terdapat daun tunas.

5

Daun tunas ini akhirnya membesar dan
menjadi anak padi. Anak padi yang ba­
nyak akan membentuk serumpun pokok
padi.

Pokok padi mempunyai satu mayang
buah. Mayang buah atau bulir ini terletak
di bahagian atas pokok padi berkenaan.
Dari mayang �uah inilah terdapat tangkai
padi yang mengandungi buah padi yang
disebut sagaran.

Sejarah Ring:Cas Padi
Penanm nan padi mempunyai sejarah­

nya yang tcrsendiri. Menurut ahli-ahli seja­
rah, orang-orang yang berpindah m asuk
dari utara ke �elatan ke kepulauan Me­
layu lebih kurang 3000 tahun lampau te­
lah memperkenal"an padi sebagai seje­
nis tanaman di 1'/.alaysia dan Asia Teng­
gara.

Terjumpanya sebilah pisau pipih di Su­
ngai Tembeling, Pahang menyebabkan
ahli-ahli sejarah membuat satu tanggap­
an bahawa pisau itu d:gunakan untuk me­
nuai padi. Pisau ini digunakan oleh peta­
ni-petani di Zaman Batu Baru.

Semasa pedagang.pedagang India
berniaga di Melaka, per.anaman padi te­
lah pun dijalankan di kawasan ini.

6







Kumpulan Pad!
Padi terbahagi kepada duo kumpulan

utamc iaitu jenis INDICA dan JAPONICA.
Padi jenis Japonica banyak ditanam di
nega�a-negara sejuk dan Indica pula di­
tanam di negeri-negeri tropika, contohnya
di Malaysia.

Padi Japonica mempunyai bijian yang
pencek dan meleket bila dimasak. Dagi
jenis Indica pula, biasanya mempunyai
bijian yang panjang dan tidak meleket bi­
la dimasak.

Penjenlsan Mengikut Kematangan

Daripada duo kumpulan padi yang uta­

rna itu, terdapat pula beribu-ribu jenis ba­

ka yang lain. Walaupun terdapat banyak

jenis padi, ia dapat dijeniskan mengikut

tempoh kematangannya (padi masak).

Jika berdasarkan kepada tempoh rna­

tang, padi boleh dibahagikan kepada ti-

ga k�mpulan, iaitu: ...

i. Padi Jangkamasa Panjang atau Padi

B�at ·

Padi jenis ini mengambil masc di an­

tara 180 hari hingga 200 hari untuk ma­

sak.

ii. Padi Jenis Pertengahan atau jangka­

masa sederhana.

Padi jenis ini mengambil maso di an-

10

tara 140 hari hingga 180 hari untuk ma­
sak.
iii. Padi Jangkamasa Pendek atau Padi
Ringan.
Padi jenis ini dopat mengeluarkan ha­
sil dolam tempoh 140 hari sahaja.

NamaPadi
Padi mempunyai nama-namanya yang

tersendiri. Nama ini digunakan untuk mem­
bezakan di antara sejenis padi dengan
yang lain.

Di dalam l<umpulan padi berat nama­
nama yang terkenal ialah Mayang Se­
gumpal dan Merah Sempilai. Radin Ebos,
Radin China dan Subang lntan pula ada­
lah nama untuk padi jenis pertengahan.

Padi ringan adalah jenis yang amat di­
gemari oleh petani-petani untuk ditanam.
Contoh padi ringan ialah, Malinja, Ria,
Bahagia, Mahsuri, Jaya dan Sri Malaysia.
Oleh kerana padi ini dopat masak dolam
tempoh yang singkat, ia ditanam sebagai
padi luar musim.

Padi Sawah
Terdapat duo cora penanaman padi di

negara ini. Cora pertama ialah menanam
padi di l<awasan daratan (padi huma).

11

Cara kedua ialah menanam padi di ka­
wasan-kawasan yang airnya bertakung
(Padi Sawah).

Di China dan India, Padi Sawah telah di­
tanam sejak beribu-ribu tahun dahulu lagi.
Di Malaysia, penanamannya dimulai di
Melaka dan jajahan takluknya seperti Ne­
geri Sembilan dan Pahang Barat. Menurut
ahli-ahli sejarah, penanaman padi di sini
diperkenalkan oleh orang-orang Minang­
kabau dan Sumatera yang berpindah ke
Melaka di zaman pemerintahan kesultan­
an Melaka.

PadiHuma
Penanaman padi daratan (padi huma)

dilakukan di kawasan yang bertanah pa­
mal"l dan juga di lereng-lereng bukit. Pena­
naman ini banyak dilakukan oleh petani­
petani pertanian pindah.

Padi yang ditanam secara ini adalah
padi berat ataupun padi jangkamasa
panjang. Penanaman padi huma, tidal<
memerlukan penjagaan yang rapi dan ta­
buran hujan yang banyak.

Di antara nama-nama padi huma yang
terkenal ialah Kuku Balam, Taring Pelan­
duk, Anak Lebah dan sebagainya.

12

Kawasan-kawasan Penanaman Padi Hu­
ma

Di antara negeri-negeri yang menanam
padi huma di Malaysia ialah Kelantan, Te­
rengganu, Sabah dan Sarawak.

Sebelum padi ini ditanam, kawasan per­
tanian akan dibersihkan. Selalunya ka­
wasan hutan yang baru diterokai diguna­
kan sebagai tapak pertanian kerana ia
bertanah subur. Setelah dibersihkan, lu­
bang-lubang kecil dibuat di tapak perta­
nian dengan menggunal<an tugal. Di do­
lam lubang inilah biji benih dan sedikit
baja dimasukkan.

Padi huma dapat menghasilkan di anta­
ra 490 gantang hingga 615 gantang se­
hektar. Penghasilannya bergantung kepa­
da penjagaan yang rapi, kesuburan ta­
nah dan air hujan.

Kehendak/Keperluan Penanaman Padi
Muka Bumi dan Tanah-tanih

Setelah mengenali tentang padi secara
dekat, sekarang cuba kita tinjau pula
apakah kehendak-kehendak yang diper­
lukan oleh padi untuk dapat tumbuh de­
ngan baik.

Syarat utama yang diperlukan dalam
penanaman padi sawah ialah muka bumi

13

yang rata. Kawasan-kawasan dataran

yang berharnpiran dengan sungai sesuai

untuk padi. Kawasan .tanah yang rata itu

rnernbolehkan air dirnasukkan dan dike­

luarkan dengan rnudah ke petak-petak

·

sawah.

Tanah Ianor yang subur arnot baik untuk

padi. Jika terdapat lapisan tanah liat di

bahagian bawah sesuatu lapisan tanah

lanar, keadaan ini arnot baik untuk padi.

Keadaan lapisan tanah yang sedemikian

dapat rnenghalang air di petak sawah

rneresap dengan cepat.

Kehendak Keperluan Padi: Hujan

Taburan hujan juga rnemainkan pe­
ranan penting untuk pertumbuhan padi
sawah. Padi rnernerlukan taburan hujan le­

bih daripada 1770 mm (70 inci) setahun.

Taburan hujan yang lebat arnot diperlu­

kan terutarna sekali sernasa padi mulai di­
tanarn.

Padi sawah rnernerlukan air yang sen­
tiasa berada di petak sawah sejak masa
'rnengubah' hinggalah duo rninggu sebe­
lurn padi dituai. Kedalarnan air yang di­

perlukan ialah di antara 5 sm -15sm (2 inci

-6 inci).
· Di kawasan-kawasan yang airnya terla-

14





Biji Benih
Anda telah mengetahui tentang kehen­

dak-kehendak keperluan padi. Sekarang,
mari kita melihat pula bagaimanakah pa­
di ditanam sehinggalah hasilnya dapat
dituai.

Langkah pertama yang mesti dilakukan
sebelum penanaman padi ialah pemilih­
an biji benih. Jika benih yang dipilih tidak
baik, hasil yang diperolehi nanti akan ber­
kurangan.

Biji benih yang baik hendaklah dipilih
daripada pokok yang sihat dan cukup
matang. Biji benih ini juga hendaklah be­
bas daripadd sebarang penyakit padi.
Padi yang kurang berisi atau separuh sam­
pang tidak sesuai untuk dijadikan benih.

Cara Pemilihan Benih
Untuk memastikan benih-benih yang di­

pilih itu benar-benar bermutu ujian peng­
apungan hendaklah dilal<ukan. Melalui
cora inilah sahaja biji benih yang tidak
baik dapat diasingkan dengan benih
yang bernas.

Cora ujian pengapungan ini dilakukan
adalah seperti berikut:
1. Sediakan larutan air garam yang ke­

tumpatannya 1.13 (Ketumpatan ini do-

17

pat diuji dengan memasukkan sebiji
te!ur ayam di dalam larutan tersebut.
Jika telur ayam dimasukkan, sebaha­
gian daripada telur itu akan timbul).
2. Biji benih dimasukkan di dalam larut­
ari tersebut dan dikacau.
Biji benih yang ringan akan terapung di
atas larutan air garam. Benih padi yang
berat dan bernas akarr mendap ke ba­
wah. Biji benih yang patut dipilih untuk di­
semai ialah yang mendap ke bawah itu.

Percambahan Benih
Sebelum biji benih ditaburkan di tapak

semaian, biji benih itu hendaklah dicam­
bahkan terlebih dahulu.

Setelah biji benih yang baik dipilih me­
lalui kaedah pengapungan, ambil biji
benih itu dan basuhkan dengan air tawar.
Tujuan biji benih tersebut dibilas adalah
untuk mengeluarkan air garam di bahagi­
an kulit biji padi itu. Setelah itu, rendamkan
ke dalam air-selama 24-48 jam.

Apabila cuaran putih kelihatan pada
biji benih, tuskan biji benih itu dan kemudi­
an letakkan di atas guni lembab di tempat
yang teduh. Biarkan benih itu bercambah
di guni lembab tersebut selama 48 jam.

18

)iji Penyemaian
�ut. Kerja-kerjo penyemaian dilakukan do­

10- lam bulan Mei. Semosa benih dibiorkan
bercambah, petani akon menyediakan
ut- tapak semaian. Tapak semaian ini selolu­
nya terletak di sotu kawasan penjuru sa­
di wah. Tapak semoian yang baik hendak­
ng lah terletak di tempat lopang dan tidak
terlindung daripada cohayo matahari.
>0-
Terdapat tiga cora dolam menyedio­
di­ kan tapak semaian. Di ontaranyo ialah
tapak semaian basah, tapak semaian
J. kering dan tapak semaian rakit.

ok Tapak Semaian Basah
m-
Tapak semoion bosah dibuot di kowa-
�e­
oiji
or.
oh
gi­
on

tto
di­
oot
foh

Kawasan tapak semaian

19



san yang bertanah datar dan mendapat
bekalan air yang mencukupi. Kawasan­
kawasan yang mempunyai kawasan air
yang baik adalah sesuai untuk menggu­
nakan tapak semaian jenis ini.

Tanah di tapak semaian hendaklah di­
tenggala ataupun dicangkul supaya ta­
nahnya menjadi lembut. Setelah itu, tahi
lembu atau tahi kerbau perlu digaul ke
dalam tanah itu bagi menambahkan ke­
suburannya. Permukaannya hendaklah
diratakan sebelum anak benih ditabur­
kan.

Kawasan di keliling tapak semaian hen­
daklah dipagar supaya benih-benih padi
tidak dirosakkan oleh binatang-binatang.
Apabila anak benih sudah tumbuh, aras
air hendaklah dinaikkan secara beransur­
ansur.

Tapak Semaian Kering
Tapak semaian kering pula digunakan

di kawasan-kawasan yang mempunyai
bekalan air yang kurang. Tapak semaian
ini dibuat di kawasan bertanah rata dan
berhampiran dengan punca air seperti
perigi atau sungai.

Untuk membolehkan biji benih bercam­
bah dengan cepat, tanah di tapak semai-

Untuk melihat muka surat seterusnya, sila berhubung
dengan petugas kami di kaunter.

21