ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ชุดที่4 การนำนำนำนำนำนำความร้ร้ร้อ ร้ อ ร้ร้ นของวัวัวัส วั ส วั ส วั ดุดุดุ ดุดุดุ นางชณิณิดณิณิาภา ธนเดชปวิวิวินวิท์ท์ ท์ท์ ตำตำตำตำแหน่น่งน่น่ครูรูรูรู วิวิวิทวิยฐานะ ครูรูรู ชำ รู ชำชำชำนาญการพิพิเพิพิศษ โรงเรีรีย รี ย รี นเทศบาล ๑ บ้ บ้านกลาง สัสัง สั ง สั กักั กั ด กั ดกองการศึศึก ศึ ก ศึ ษา เทศบาลตำตำตำตำบลบ้ บ้านกลาง กรมส่ส่งส่ส่เสริริมริริการปกครองท้ท้ ท้ อ ท้ องถิ่ถิ่ถิ่นถิ่กระทรวงมหาดไทย ชุชุชุ ด ชุ ดกิกิ กิ จ กิ จกรรมการเรีรีย รี ย รี นรู้รู้รู้ วิ รู้ รู้ วิ รู้วิ ท วิ ทยาศาสตร์ร์แ ร์ แ ร์ ละเทคโนโลยียี ยียี เรื่รื่ รื่ อ รื่รื่ อ รื่ ง วัวั วั สวั สดุดุร ดุร ดุ อบตัตั ตั ว ตั วเรา

ค ำน ำ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ เล่มนี้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ประกอบการจัดกิจกรรม การเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่องวัสดุรอบตัวเรา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โดยให้สอดคล้องกับสาระ มาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 โดยในเนื้อหา ของชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชุดที่ 4 สมบัติของวัสดุด้าน การนำความร้อน ประกอบด้วย สาระ มาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัด สาระสำคัญ จุดประสงค์การเรียนรู้สาระการเรียนรู้ คำแนะนำในการใช้ชุดกิจกรรมสำหรับครู และนักเรียน แบบทดสอบก่อนเรียน ใบกิจกรรม ใบความรู้ แบบทดสอบหลังเรียน ซึ่งออกแบบให้นักเรียนได้เรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่เน้นการปฏิบัติจริง ในการเรียนรู้ เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจ และมีทักษะการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุชุดนี้จะมีประโยชน์ต่อการจัด กิจกรรมการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และส่งเสริม พัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้มีทักษะการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์และมีผลสัมฤทธิ์ ที่สูงขึ้น ชณิดาภา ธนเดชปวินท์ ก

สารบัญ หน้า คำนำ ก สารบัญ ข คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับครู ค คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับ นักเรียน ง สาระ มาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัด จ สาระสำคัญ จ จุดประสงค์การเรียนรู้ ฉ สาระการเรียนรู้ ฉ แผนภูมิลำดับขั้นการเรียนรู้โดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ช แบบทดสอบก่อนเรียน 1 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 4 ใบกิจกรรมที่ 1 การทดสอบการนำความร้อนของวัสดุ 5 แบบบันทึกกิจกรรม 8 ใบกิจกรรมที่ 2 วัสดุแต่ละชนิดนำความร้อนได้เท่ากันหรือไม่ 10 แบบบันทึกกิจกรรม 11 ใบความรู้ 1 เรื่อง สมบัติของวัสดุด้านการนำความร้อน 14 ใบกิจกรรมที่ 3 การนำความร้อนของวัสดุ 17 แบบทดสอบหลังเรียน 19 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 22 เอกสารอ้างอิง 23 ข

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ เล่มนี้ จัดทำขึ้นเพื่อใช้ในการจัดกิจกรรมประกอบการเรียน ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ มีทักษะการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สูงขึ้น ซึ่งมีข้อแนะนำ ในการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ดังนี้ 1. ครูควรศึกษาเนื้อหาของชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ ให้ละเอียด 2. ครูควรฝึกปฏิบัติตามขั้นตอนต่าง ๆ ของการทดลอง และเตรียมวัสดุอุปกรณ์ ในการฝึกปฏิบัติในการเรียนรู้ให้มีความพร้อมก่อนนำไปจัดกิจกรรม 3. ครูควรเตรียมกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้เรียบร้อย และเพียงพอกับจำนวนนักเรียนก่อนที่จะนำไปจัดการเรียนรู้ 4. ครูควรเตรียมสถานที่จให้มีความเหมาะสมกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 5. ครูควรชี้แจงให้นักเรียนรู้บทบาทของตนเอง และขั้นตอนในการเรียนรู้โดยใช้ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำ ความร้อนของวัสดุ 6. ครูควรให้คำแนะนำหากนักเรียนไม่เข้าใจการเรียนและไม่ผ่านการประเมิน ผลการเรียนรู้ ควรซ่อมเสริมเพิ่มเติมนอกเหนือจากเวลาเรียนได้ คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง วัสดุรอบตัวเรา สำหรับครู ค

1. ทำแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน 10 ข้อ 2. ฟังคำชี้แจงก่อนปฏิบัติกิจกรรม 3. ศึกษาและปฏิบัติกิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ มีจำนวน 3 กิจกรรม ดังนี้ กิจกรรมที่ 1 การทดสอบการนำความร้อนของวัสดุ กิจกรรมที่ 2 วัสดุแต่ละชนิดนำความร้อนได้เท่ากันหรือไม่ กิจกรรมที่ 3 การนำความร้อนของวัสดุ 4. ทำแบบทดสอบหลังเรียน จำนวน 10 ข้อ คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง วัสดุรอบตัวเรา สำหรับนักเรียน ง ให้เพื่อน ๆ ปฏิบัติตาม ขั้นตอนต่อไปนี้

มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ ระหว่างสมบัติของสสารกับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่าง หลักและธรรมชาติของการ เปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ว 2.1 ป .4/1เป รีย บ เทีย บ ส ม บัติท างก าย ภ าพ ด้าน ค ว าม แ ข็ง ส ภ าพ ยืด ห ยุ่น การนำความร้อนและการนำไฟฟ้าของวัสดุโดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์จากการทดลอง และระบุการนำสมบัติเรื่องความแข็ง สภาพยืดหยุ่น การนำความร้อน และการนำไฟฟ้า ของวัสดุไปใช้ในชีวิตประจำวัน ผ่านกระบวนการออกแบบชิ้นงาน ว 2.1 ป .4/2 แ ล ก เป ลี่ย น ค ว าม คิด กับ ผู้อื่น โด ย การอ ภิป ร าย เกี่ย ว กับ ส ม บัติ ทางกายภาพของวัสดุอย่างมีเหตุผลจากการทดลอง วัสดุ 2 สิ่งที่มีอุณหภูมิต่างกัน เมื่อนำมาสัมผัสกันจะเกิดการถ่ายโอนความร้อนให้แก่กัน วัสดุที่ยอมให้ความร้อนถ่ายโอนผ่านได้ดี เรียกว่า ตัวนำความร้อน ส่วนวัสดุที่ความร้อนถ่ายโอนผ่าน ได้ยาก เรียกว่า ฉนวนความร้อน จ สาระ มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด สาระที่ 2 วิทยาศาสตร์กายภาพ ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระสำคัญ

1. ระบุวัสดุที่เป็นตัวนำความร้อนและฉนวนความร้อนได้ 2. อธิบายเกี่ยวกับการนำความร้อนของวัสดุต่าง ๆ ได้ 3. อธิบายสมบัติของวัสดุด้านการนำความร้อนได้ 4. ทดลอง สังเกต อภิปราย และบันทึกผลเกี่ยวกับวัสดุต่างชนิดกัน มีการนำความร้อนที่ต่างกัน 5. ทดลอง สังเกต อภิปราย และบันทึกผลเกี่ยวกับการนำความร้อนของวัสดุได้ 6. มีความสนใจ ใฝ่เรียนรู้ ละเอียดรอบคอบ รับผิดชอบ มีความซื่อสัตย์สุจริต 1. วัสดุแต่ละชนิดสามารถนำความร้อนได้แตกต่างกัน วัสดุที่นำความร้อนได้ดี จะถ่ายเทพลังงานบริเวณหนึ่ง เรียกว่า ตัวนำความร้อน วัสดุบางชนิดที่ยอมให้ ความร้อนไหลผ่านได้ เรียกว่า ฉนวนความร้อน 2. ในชีวิตประจำวันมีการนำวัสดุต่าง ๆ มาใช้ทำสิ่งของเครื่องใช้ตามสมบัติ ของวัสดุนั้น ๆ จุดประสงค์การเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ ฉ

ศึกษาเนื้อหา ในชุดกิจกรรมเล่มต่อไป ทดสอบก่อนเรียน ศึกษาเนื้อหา ในชุดกิจกรรม ปฏิบัติกิจกรรม ศึกษาเนื้อหาใหม่ ในชุดกิจกรรม ปฏิบัติกิจกรรม ทดสอบหลังเรียน ผ่าน ไม่ผ่าน อ่านคำแนะนำการใช้ ช แผนภูมิลำดับขั้นการเรียนรู้โดยใช้ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย (×) ทับตัวอักษร ก ข ค หรือ ง ที่ถูกต้อง เพียงข้อเดียว (จำนวน 10 ข้อ 10 คะแนน) 1. วัสดุในข้อใดสามารถนำความร้อนได้ดีที่สุด ก. ไม้ ข. แก้ว ค. โลหะ ง. พลาสติก 2. วัสดุในข้อใดที่เป็นฉนวนความร้อน ก. เงิน ข. ทองแดง ค. กระเบื้อง ง. อะลูมิเนียม 3. นำน้ำร้อนใส่แก้ว 4 ใบเมื่อจับแก้วใบใดจะรู้สึกร้อนที่สุด ก. แก้วไม้ ข. แก้วพลาสติก ค. แก้วกระเบื้อง ง. แก้วทองเหลือง แบบทดสอบก่อนเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่4 การนำความร้อนของวัสดุ 1

4. ถ้าเราใช้ช้อนโลหะตักแกงที่กำลังเดือดแล้วรู้สึกร้อนเพราะสาเหตุใด ก. มืออยู่ใกล้เตา ข. ช้อนนำความร้อนมาสู่มือ ค. ความร้อนจากการระเหย ง. น้ำแกงที่กำลังเดือดหกใส่มือ 5. วัสดุในข้อใดไม่มีสมบัติการนำความร้อน ก. พลาสติก ข. เหรียญเงิน ค. ทองแดง ง. อะลูมิเนียม 6. วัสดุแต่ละชนิดนำความร้อนได้เท่ากันหรือไม่ ก. เท่ากันเพราะเป็นวัสดุเหมือนกัน ข. เท่ากันเพราะถ้าให้ความร้อนเท่ากัน ค. ไม่เท่ากันเพราะให้ความร้อนไม่เท่ากัน ง. ไม่เท่ากันเพราะวัสดุต่างชนิดกันนำความร้อนต่างกัน 7. เพราะเหตุใดแก้วกาแฟจึงนิยมทำมาจากพลาสติก ก. เป็นตัวนำความร้อนที่ดี ข. เป็นตัวนำไฟฟ้าที่ดี ค. เป็นฉนวนความร้อนที่ดี ง. เป็นฉนวนไฟฟ้าที่ดี 8. ข้อใดให้ความหมายของคำว่าฉนวนความร้อน ก. วัสดุที่นำความร้อนได้น้อยมาก ข. วัสดุที่สามารถนำความร้อนได้ดี ค. วัสดุที่นำความร้อนได้ปานกลาง ง. วัสดุที่ยอมให้ความร้อนไหลผ่านได้ 2

9. ภาชนะที่ใช้ทำอาหารเพราะเหตุใดจึงนิยมทำมาจากโลหะ ก. เป็นฉนวนไฟฟ้าที่ดี ข. เป็นตัวนำไฟฟ้าที่ดี ค. เป็นฉนวนความร้อนที่ดี ง. เป็นตัวนำความร้อนที่ดี 10. ข้อใดบอกความหมายของการพาความร้อนได้ถูกต้อง ก. การถ่ายโอนความร้อนในตัวกลางที่เป็นของเหลว ข. การถ่ายโอนความร้อนผ่านตัวกลางที่เป็นของแข็ง ค. การถ่ายโอนความร้อนผ่านตัวกลางที่เป็นแก๊ส ง. ถูกทั้ง ก และ ข 3

ข้อ คำตอบ 1 ค 2 ค 3 ง 4 ข 5 ก 6 ง 7 ค 8 ก 9 ง 10 ค เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ 4

ใบกิจกรรมที่ 1 การทดสอบการนำความร้อนของ วัสดุ เพื่อน ๆ เคยสังเกตหรือไม่ว่าทำไมภาชนะที่ใช้ทำอาหารจึงต้องมีที่จับที่ทำมาจาก พลาสติกหรือไม่ก็ทำมาจากไม้ ภาพที่ 1 ภาชนะห้องครัว ที่มา : https://th.aliexpress.com/w/wholesale-kitchen-utensil-rail.html. แสดงว่าที่ทำมาจากพลาสติกหรือไม้นั้นก็เพื่อที่จะไม่ให้ความร้อนผ่านมาถึงมือ คนปรุงอาหารได้ ภาพที่ การทำอาหารด้ายความร้อน ที่มา : http://inter.news-lifestyle.com/content/150282/. 5

เพื่อนๆมาลองทำกิจกรรมกัน นะครับ 1. วัตถุประสงค์ของการทดลองนี้คือ .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 2. วัสดุที่นำมาทดลองมีอะไร .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 3. เพื่อน ๆ คิดว่าวัสดุชนิดใดนำความร้อนได้ดีที่สุด .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... เพื่อน ๆ ลองตอบคำถามกันก่อนทำกิจกรรมนะคะ คำถามก่อนการทำกิจกรรม 6

จุดประสงค์ 1. ทดสอบการนำความร้อนของวัสดุต่าง ๆ ได้ 2. บอกสมบัติการนำความร้อนของวัสดุได้ อุปกรณ์ 1. ช้อนพลาสติก 1 อัน 2. ช้อนโลหะ 1 อัน 3. ไม้บรรทัดเหล็ก 1 อัน 4. แท่งไม้1 อัน 5. แท่งแก้ว 1 อัน ขั้นตอนการทำกิจกรรม 1. เทน้ำร้อนใส่แก้วจนเกือบเต็มแก้ว (เทด้วยความระมัดระวังนะคะ) 2. นำช้อนพลาสติก ช้อนโลหะ แท่งแก้ว ไม้บรรทัดเหล็ก และแท่งไม้แช่ลงในแก้วน้ำร้อน 3. จับปลายช้อนพลาสติก ปลายช้อนโลหะ ปลายแท่งแก้ว ปลายไม้บรรทัดเหล็ก และปลายแท่งไม้เปรียบเทียบความรู้สึกที่สัมผัสวัสดุแต่ละชนิด อ่านขั้นตอนการท ากิจกรรม แล้วป ิบัติกิจกรรมได้เลยนะคะ 7

การทดลอง ความรู้สึกของการจับวัสดุ ร้อน ร้อนน้อย ไม่ร้อน 1. แท่งไม้ 2. แท่งแก้ว 3. ช้อนโลหะ 4. ช้อนพลาสติก 5. ไม้บรรทัดเหล็ก ให้เพื่อน ๆ บันทึกผล การทำกิจกรรมลงในตาราง แบบบันทึกนี้นะคะ แบบบันทึกกิจกรรม 8

1. วัสดุชนิดใดที่ความร้อนสามารถเคลื่อนที่ผ่านได้ .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... 2. วัสดุชนิดใดที่ความร้อนไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านได้ .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 3. ถ้าให้จำแนกวัสดุที่ใช้ในการทดลองออกเป็นสองกลุ่มโดยใช้สมบัติของวัสดุที่ยอมให้ ความร้อนผ่านเป็นเกณฑ์จะจำแนกอย่างไร .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... 4. วัสดุที่ใช้ในการทดลองวัสดุใดบ้างที่เป็นตัวนำความร้อนและวัสดุใดบ้างที่เป็นฉนวน ความร้อน .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 5. สรุปผลการทดลองได้ว่าอย่างไร .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... เพื่อน ๆ มาร่วมกันตอบคำถามหลังทำกิจกรรมกันนะคะ คำถามหลังทำกิจกรรม 9

1. ทดสอบเกี่ยวกับการนำความร้อนของวัสดุต่าง ๆ ได้ 2. อธิบายเกี่ยวกับการนำความร้อนของวัสดุต่าง ๆ ได้ 1. แก้วน้ำ 1 ใบ 2. แท่งแก้ว 1 อัน 3. แท่งเหล็ก 1 อัน 4. ดินน้ำมัน 1 ก้อน 5. ตะเกียบไม้1 อัน 6. ตะเกียบพลาสติก 1 อัน 1. นำดินน้ำมันไปติดกับปลายแท่งแก้ว แท่งเหล็ก ตะเกียบไม้ตะเกียบพลาสติก โดยให้อยู่ในระดับเดียวกัน 2. วางแท่งวัสดุทั้งหมดลงในแก้วแล้วเทน้ำร้อนจัดลงในแก้ว 3. สังเกตการเปลี่ยนแปลงของก้อนดินน้ำมันจับเวลาที่ก้อนดินน้ำมันเริ่มหลอมเหลว และบันทึกผล ใบกิจกรรมที่2 วัสดุแต่ละชนิดนำความร้อนได้เท่ากันหรือไม่ จุดประสงค์การเรียนรู้ วัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอนการทำกิจกรรม 10

1. วัตถุประสงค์ของการทดลองนี้คืออะไร .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... 2. แท่งแก้ว แท่งเหล็ก ตะเกียบไม้ตะเกียบพลาสติก แต่ละชิ้นทำมาจากวัสดุชนิดใด .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... แบบบันทึกกิจกรรม ชนิดของวัสดุ ผลการทดลอง ระยะเวลาที่ก้อนดินน้ำมันหลอมเหลว (นาที) หมายเหตุ แท่งแก้ว แท่งเหล็ก ตะเกียบไม้ ตะเกียบพลาสติก คำถามก่อนทำกิจกรรม 11

1. สาเหตุใดก้อนดินน้ำมันที่ปลายวัสดุจึงหลอมเหลวได้ ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... 2. วัสดุชนิดใดที่ทำให้ก้อนดินน้ำมันหลอมเหลวเร็วที่สุด ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... 3. เรียงลำดับการหลอมเหลวของก้อนดินน้ำมันบนวัสดุทั้งหมด ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... 4. สรุปผลการทดลองนี้ว่าอย่างไร ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... คำถามหลังทำกิจกรรม 12

1. เพื่อน ๆ ได้เรียนรู้เรื่อง ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... 2. วัสดุที่มีสมบัติด้านการนำความร้อน หมายถึง เช่นอะไรบ้าง ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... 3. วัสดุที่มีสมบัติด้านการนำความร้อนนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันอย่างไร ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... เพื่อน ๆ มาร่วมกันสรุปความรู้ ที่ได้จากการทำกิจกรรมกันนะคะ 13

การนำความร้อน หมายถึง สมบัติของวัสดุที่ยอมให้ความร้อนเคลื่อนที่ผ่านได้ วัสดุต่างชนิดกันมีสมบัติในการนำความร้อนต่างกันวัสดุบางชนิดสามารถนำความร้อนได้ดี วัสดุที่สามารถยอมให้ความร้อนเคลื่อนที่ผ่านได้ดีเช่น เหล็ก ทองแดง อะลูมิเนียม ทองเหลือง เงิน เป็นต้น เราเรียกวัสดุที่ยอมให้ความร้อนผ่านได้ดีว่า ตัวนำความร้อน ฉนวนความร้อน หมายถึง วัสดุที่ยอมให้ความร้อนผ่านได้ไม่ดีหรือไม่ยอมให้ผ่าน ได้เลย วัสดุที่ความร้อนผ่านได้ไม่ดีหรือไม่ยอมให้ผ่าน เช่น ผ้า ไม้ยางพลาสติก กระดาษ โฟม เป็นต้น การถ่ายโอนความร้อนของวัสดุคือ การที่วัสดุสองชนิดที่มีอุณหภูมิต่างกันจะเกิด การถ่ายโอนความร้อนจากวัสดุที่มีอุณหภูมิสูงไปยังวัสดุที่มีอุณหภูมิต่ำการถ่ายโอนความร้อน มี3 วิธีคือ 1. การนำความร้อน คือ การถ่ายโอนความร้อนผ่านตัวกลางที่เป็นของแข็ง ของเหลว และแก๊ส จากที่อุณหภูมิสูงไปยังที่อุณหภูมิต่ำกว่าโดยตัวกลางไม่เคลื่อนที่ไปด้วย เช่น การนำ ความร้อนจากเตาผ่านกระทะไปยังอาหาร ภาพที่ 3 การปรุงอาหารfh;p8;k,ihvo ที่มา : http://inter.news-lifestyle.com/content/150282/. ใบความรู้ที่ 1 เรื่องสมบัติของวัสดุด้านการนำความร้อน 14

2. การพาความร้อน คือ การถ่ายโอนความร้อนผ่านตัวกลางที่เป็นของเหลวและ แก๊สโดยตัวกลางที่ได้รับความร้อนนั้นจะเคลื่อนที่พาความร้อนไปด้วย เช่น ไอน้ำพาความร้อน ขณะที่น้ำเดือดไปสู่บรรยากาศ ภาพที่ 4 ต้มน้ำเดือด ที่มาของภาพ :http://tanchualee.com/forum/index.php?topic=59.0. 3. การแผ่รังสีคือ การถ่ายโอนความร้อนที่ไม่ต้องอาศัยตัวกลาง เช่น การแผ่รังสี ความร้อนจากดวงอาทิตย์ส่งผ่านมายังโลกโดยไม่ผ่านตัวกลาง ภาพที่ 5 พลังงานแสงอาทิตย์ ที่มา : https://knowledge.jarm.com/view/48703. สมบัติด้านการนำความร้อนของวัสดุสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้ดังนี้ 1.เหล็กอะลูมิเนียมใช้ทำสิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น การทำภาชนะหุงต้ม กระทะ หม้อ กาน้ำ ซึ่งภาชนะเหล่านี้สามารถส่งผ่านความร้อนไปยังอาหารได้ดีทำให้อาหารสุกเร็ว โดยไม่สิ้นเปลืองพลังงานไฟฟ้าหรือแก๊สส่วนหูหรือที่จับภาชนะต่าง ๆ จะทำด้วยไม้หรือห่อหุ้ม ด้วยพลาสติกเพราะไม้และพลาสติกนั้นไม่ส่งผ่านความร้อนหรือเป็นฉนวนความร้อนนั่นเอง 15

2. ไม้หรือปูนใช้สำหรับสร้างบ้านทำให้ตัวบ้านไม่ร้อนเกินไปเพราะไม้และปูนสามารถ เป็นฉนวนความร้อนได้ไม่ส่งผ่านความร้อนจากภายนอกบ้านเข้ามาภายในตัวบ้าน ภาพที่ 6 การใช้วัสดุเป็นฉนวนกันความร้อนภายในบ้าน ที่มา : httphttp://www.forfur.com. 3. โฟมและพลาสติกใช้ทำภาชนะบรรจุอาหารเมื่อต้องการเก็บความร้อนของอาหาร หรือเครื่องดื่มให้คงอยู่ได้นาน ๆ เช่น กระติกน้ำร้อน กล่องข้าว เป็นภาชนะที่ไม่ส่งผ่าน ความร้อนออกไปจึงทำให้สามารถเก็บความร้อนอยู่ได้นาน ส่วนภาชนะที่ใช้ทำกระติกน้ำแข็งก็เช่นเดียวกันไม่ส่งผ่านความร้อนจากภายนอก เข้าไปข้างในทำให้เก็บความเย็นได้นาน เช่น กระติกน้ำแข็ง ถังน้ำแข็ง ภาพที่ 7 กระติกน้ำร้อน ที่มา :http://www.lazada.co.th/shop-electric-kettles-and-thermo-pots/. 16

นำภาชนะ 2 ใบ คือ ใบที่ 1 และใบที่ 2 ใส่น้ำร้อนที่มีอุณหภูมิ100 องศาเซลเซียส ลงไปในภาชนะใบที่ 1 ส่วนใบที่ 2 ใส่น้ำที่มีอุณหภูมิ30 องศาเซลเซียสลงไประหว่าง น้ำในภาชนะทั้งสองถูกเชื่อมต่อด้วยวัสดุที่เป็นตัวนำความร้อน 100 องศาเซลเซียส 30 องศา เซลเซียส ภาชนะใส่น้ำใบที่ 1 ภาชนะใส่น้ำใบที่ 2 เพื่อน ๆ ลองศึกษาข้อมูลที่กำหนดให้ แล้วตอบคำถามกันดูนะคะ ใบกิจกรรมที่3 การนำความร้อนของวัสดุ ข้อมูล 17

1. น้ำในภาชนะใดมีอุณหภูมิสูงสุด .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 2. วัตถุประสงค์ของการทดลองนี้คืออะไร .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 3. ทิศทางการเคลื่อนที่ของความร้อนในภาชนะทั้งสองใบเป็นอย่างไร .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 4. เมื่อใดความร้อนจะไม่ไหลผ่านวัสดุตัวนำความร้อนที่เชื่อมต่อกันทั้งสองภาชนะ .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... 5. ถ้าวัสดุที่เชื่อมต่อภาชนะทั้งสองใบเป็นฉนวนความร้อน ความร้อนจากภาชนะใบที่ 1 ถ่ายโอนไปยังภาชนะใบที่ 2 ได้หรือไม่ เพราะอะไร .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 18

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย (×) ทับอักษร ก ข ค และ ง ที่ถูกต้องที่สุด เพียงข้อเดียว (จำนวน 10 ข้อ 10 คะแนน) 1. วัสดุในข้อใดไม่นำความร้อน ก. ดิน ข. แก้ว ค. แท่งเหล็ก ง. แท่งพลาสติก 2. ฉนวนความร้อนมีสมบัติอย่างไร ก. นำความร้อนได้ดี ข. นำไฟฟ้าได้ดี ค. ไม่สามารถนำความร้อนได้ ง. นำความร้อนได้บางส่วน 3. เมื่อนำน้ำร้อนใส่แก้วอะลูมิเนียมจับแล้วรู้สึกร้อนเพราะอะไร ก. เป็นตัวนำไฟฟ้าที่ดี ข. เป็นฉนวนไฟฟ้าที่ดี ค. เป็นฉนวนความร้อนที่ดี ง. เป็นตัวนำความร้อนที่ดี แบบทดสอบหลังเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่4 เรื่อง การนำความร้อนของวัสดุ 19

4. วัสดุในข้อใดเหมาะสำหรับใช้ทำด้ามทัพพี ก. ไม้ ข. แก้ว ค. ทองแดง ง. อะลูมิเนียม 5. วัสดุในข้อใดที่เป็นฉนวนความร้อนทั้งหมด ก. เหล็ก ไม้เงิน ข. เหล็ก ไม้โฟม ค. เหล็ก โฟม เงิน ง. ไม้โฟม พลาสติก 6. ข้อใดกล่าวถูกต้องที่สุดเกี่ยวกับสมบัติของวัสดุด้านการนำความร้อน ก. วัสดุต่างชนิดกันนำความร้อนได้เท่ากัน ข. วัสดุต่างชนิดกันนำความร้อนได้เท่ากัน ค. วัสดุชนิดเดียวกันนำความร้อนได้ไม่เท่ากัน ง. ถูกทั้งสามข้อ 7. วัสดุในข้อใดผลิตโดยอาศัยหลักการเป็นฉนวนความร้อนที่ดี ก. แก้วน้ำเซรามิก ข. แก้วน้ำพลาสติก ค. แก้วน้ำอะลูมิเนียม ง. แก้วน้ำสแตนเลส 8. วัสดุในข้อใดเป็นฉนวนความร้อน ก. เหล็ก ข. ทองแดง ค. พลาสติก ง. อะลูมิเนียม 20

9. อุปกรณ์ทำครัวส่วนใหญ่เป็นการนำประโยชน์ด้านใดของวัสดุมาใช้ ก. การนำไฟฟ้า ข. การนำความร้อน ค. ฉนวนไฟฟ้า ง. ฉนวนความร้อน 10. การถ่ายโอนความร้อนที่มีตัวกลางเป็นแก๊สเป็นการถ่ายโอนความร้อนแบบใด ก. การพาความร้อน ข. การนำความร้อน ค. การแผ่รังสีความร้อน ง. การนำพาความร้อน 21

ข้อ คำตอบ 1 ง 2 ค 3 ง 4 ก 5 ง 6 ค 7 ข 8 ค 9 ข 10 ก เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่อง วัสดุรอบตัวเรา ชุดที่ 4 การนำความร้อนของวัสดุ 22

เอกสารอ้างอิง ณั ฐวีร์ ทวีวิเสสานนท์. (2551). วิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม2. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ ดอกหญ้าวิชาการ. ฝ่ายวิชาการดอกหญ้าวิชาการ. (2555). ติวเข้มวิทยาศาสตร์ป.5.กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ดอกหญ้า. รัตนาภรณ์ วามะสุรีย์. (2562). วิทยาศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์สร้างสรรค์สื่อเพื่อการเรียนรู้ วรสิทธิ์ ญวนพลอย. (2555). เก่งวิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 1. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์พัฒนาศึกษา. วินัย พัฒนรัฐ และคณะ. (2546). วิทยาศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่5. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ประสานมิตร. ศิริรัตน์ วงศ์ศิริและรักซ้อน รัตน์วิจิตต์เวช. (2552). วิทยาศาสตร์ป.5. กรุงเทพมหานคร : บริษัทอักษรเจริญทัศน์. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่5. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ คุรุสภาลาดพร้าว. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). หนังสือ เรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่5. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว. เอกรินทร์ สี่มหาศาล และคณะ. (2552). แม่บทมาตรฐานวิทยาศาสตร์ชั้นป.5. กรุงเทพมหานคร : อักษรเจริญทัศน์. 23