เมืองดินดี

เมองดนด ติดตามขาวสารไดทาง Facebook และ Youtube: นิทานวิทยาศาสตรนารู Email: [email protected] โครงการ นิทานวิทยาศาสตรนารู สูหัวใจรักษสิ่งแวดลอม ไดรับการสนับสนุนจาก กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสรางสรรค 388 อาคารเอส.พี. (ไอบีเอ็ม) ชั้น 6 อาคารเอ ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400 โทร. 0 2273 0116-8 Email: [email protected] Website: www.thaimediafund.or.th Facebook: กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสรางสรรค Youtube: Thai Media Fund เมืองดินดี พิมพครั้งที่ 1 เมษายน 2566 ISBN 978-616-94022-9-9 จัดทําโดย โครงการ นิทานวิทยาศาสตรนารู สูหัวใจรักษสิ่งแวดลอม กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสรางสรรค ผูบริหารโครงการ ดร.ปุญชรัสมิ์ กอเจริญวัฒน เรื่อง เบญจทรัพย เลขวัต ภาพ ชาญศิลป กิตติโชติพาณิชย สตอรีบอรดและศิลปกรรม สันติภาพ กอเจริญวัฒน บรรณาธิการ สิริกุล นรินทร แอนิเมชัน ฐิตวรรณ อุนเรืองศรี *นิทานเพื่อเด็กทุกคน แบงกันอานได แตหามจําหนายนะ ที่ปรึกษา ดร.สุนีรัตน รัตนะ ดร.ชิดชญา จินดานนท คุณคัธริน กอประคอง คุณรุจรวี นาเอก คุณธนวดี ธีรภัทรสกุล คุณวรรณภา มูลเอก คุณปรวรรณ เลื่อมสุทธิ พิมพที่ บริษัท 95 สกรีน จํากัด (ใชหมึกปลอดสารพิษ) สงวนลิขสิทธิ์ All rights reserved. มาพบกับเรื่องราวของปูนาตัวหนึ่ง ที่ขุดลึกลงไปใตดินเพื่อหนีความรอน ปูนากลับไดเจอเพื่อนใหม ที่ไดชักชวนใหไปยังเมืองไกล ทำ ไมเจาปูนาถึงตกลงใจไปดวย ปูนาจะไดพบอะไรบาง มาหาคำ ตอบและรวมออกเดินทางไปดวยกันเถอะ

เมืองดินดี แมวอมย ิ ้ ม เรื ่ อง ถ ่ านห ินจําศี ล ภาพ นิทานวิทยาศาสตรนารู สูหัวใจรักษสิ่งแวดลอม àÁÍק´ Ô ¹´Õ

แมวอมยิ้ � ้ ม เรื่อง่� ถ่ ่ านหิ ้ นจำ ำ าศีี ล ภาพ àÁÍק´ Ô ¹´Õ สแกน QR Code เพื่อชมนิทานแอนิเมชัน

2

3

4 ปูนาตัวหนึ่ง สะดุ้งตื่นจากการนอนหลับ

5 ปูนาจําต้องขุดดินลึกลงไป เพื่อหนีความร้อนเบื้องบน ขุด ขุด ขุด ขุด ขุด... แล้วปูนาก็พบกับ...

6 กระต่ายป่านั่นเอง กระต่ายป่าทักทายปูนา “สวัสดีจ้ะปูนา ฉันมาจากเมืองดินพัง ที่นี่ คือเมืองอะไรจ๊ะ” ดินพัง เกิดจากการตัดไม้ทําลายป่า ทําให้ไม่มีต้นไม้คลุมดิน เมื่อฝนตก นํ้าฝนจะเซาะหน้าดินให้พังทลายไป ดินจึงไม่อุดมสมบูรณ์ วิธีแก้ : ปลูกต้นไม้ ปลูกป่าทดแทน

7 “สวัสดีจ้ะ ที่นี่คือเมืองดินแข็งจ้ะ” ปูนาตอบเศร้าๆ ตอนนี้ก้ามทั้งคู่อ่อนล้า เพราะขุดดินแข็งๆ มาเป็นเวลานาน ดินแข็ง เกิดจากการจุดไฟเผาทําลายวัชพืช แมลงศัตรูพืช และเศษพืช เช่น ฟางข้าว การเผาทําให้ดินแข็ง ทําลายแร่ธาตุและสัตว์ที่เป็นประโยชน์ ในดิน ทําให้ปลูกพืชไม่ได้ผลดีในที่สุด วิธีแก้ : ไถกลบฟางข้าวแทนการเผา

8 “ฉันกําลังหาทางไปเมืองดินดี ปูนาจะไปด้วยกันไหมล่ะ” ปูนาสนใจ เพราะแท้จริงแล้วก็เบื่อดินแข็งๆ นี้เต็มที “ฉันขอร่วมทางไปเมืองดินดีด้วยจ้ะ”

9 ขุด ขุด ขุด ขุด ขุด... แล้วกระต่ายป่ากับปูนาก็พบกับ...

10 มดน้อยนั่นเอง กระต่ายป่ากับปูนาทักทายมดน้อย “สวัสดีจ้ะมดน้อย ฉันมาจากเมืองดินพัง” “ฉันมาจากเมืองดินแข็ง” “ที่นี่คือเมืองอะไรจ๊ะ”

11 “สวัสดีจ้ะ ที่นี่คือเมืองดินพิษจ้ะ” มดน้อยตอบเศร้าๆ แต่ละตัวกําลังแบก สัมภาระเตรียมย้ายรัง 11 ดินพิษ เกิดจากการนําสารพิษปนเปื้อนลงในดิน เช่น การใช้ปุ๋ยเคมี ยาฆ่าแมลง การปล่อย นํ้าเสียและสารเคมีจากโรงงานอุตสาหกรรม ทําให้ดินเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม วิธีแก้ : ใช้สมุนไพรไล่แมลงแทนสารเคมี ใช้ปุ๋ยชีวภาพ และบําบัดนํ้าเสียก่อนปล่อยสู่แหล่งนํ้า

12 “พวกเรากําลังหาทางไปเมืองดินดี มดน้อยจะไปด้วยกันไหมล่ะ” มดทุกตัวสนใจ เพราะอยากหนีจาก ดินที่ปนเปื้อนสารพิษเต็มทน

13 “พวกเราขอร่วมทางไปเมืองดินดีด้วยจ้ะ” ขุด ขุด ขุด ขุด ขุด... แล้วกระต่ายป่า ปูนา และมดน้อยก็พบกับ...

14 คุณตุ่นนั่นเอง กระต่ายป่า ปูนา และมดน้อย ทักทายคุณตุ่น “สวัสดีจ้ะคุณตุ่น ฉันมาจากเมืองดินพัง” “ฉันมาจากเมืองดินแข็ง” “พวกเรามาจากเมืองดินพิษ” “ที่นี่คือเมืองอะไรจ๊ะ”

15 “สวัสดีจ้ะ ที่นี่คือเมืองดินขยะจ้ะ” คุณตุ่นตอบเศร้าๆ เนื้อตัวมอมแมมไปด้วยเศษขยะ 15 ดินขยะ เกิดจากการกําจัดขยะอย่างไม่ถูกต้อง ไม่ได้แยกขยะและทิ้งในถังขยะ ที่เหมาะสม ทําให้ขยะและนํ้าจากขยะปนเปื้อนลงในดิน เป็นแหล่งเพาะเชื้อโรค เกิดมลพิษ และทําลายความสวยงามของสิ่งแวดล้อม วิธีแก้ : แยกขยะและทิ้งให้ถูกที่

16 “พวกเรากําลังหาทางไปเมืองดินดี คุณตุ่นจะไปด้วยกันไหมล่ะ” คุณตุ่นสนใจ เพราะทนไม่ไหว กับขยะมากมายรอบตัว “ฉันขอร่วมทางไปเมืองดินดีด้วยจ้ะ”

17 ขุด ขุด ขุด ขุด ขุด...

18 ขุด ขุด ขุด ขุด ขุด...

19 อดทน หน่อยนะ อีกไม่ไกล แล้วล่ะ แล้วกระต่ายป่า ปูนา มดน้อย และคุณตุ่น ก็พบกับ...

20 คุณไส้เดือนนั่นเอง กระต่ายป่า ปูนา มดน้อย และคุณตุ่น ทักทายคุณไส้เดือน “สวัสดีจ้ะคุณไส้เดือน ฉันมาจากเมืองดินพัง” “ฉันมาจากเมืองดินแข็ง” “พวกเรามาจากเมืองดินพิษ” “ฉันมาจากเมืองดินขยะ “ที่นี่คือเมืองอะไรจ๊ะ”

21 “สวัสดีจ้ะทุกคน... เมืองดินดี ยินดีต้อนรับจ้ะ!” “ไชโย!!”

22

23 ดินดี ดินที่อุดมสมบูรณ์ เหมาะแก่การปลูกพืช ดินดีมักมีไส้เดือนอาศัยอยู่ ซึ่งไส้เดือนช่วยพรวนดินให้ร่วนซุย ช่วยให้ดินระบายนํ้าและอากาศได้ดี มูลของไส้เดือนช่วยเพิ่มธาตุอาหารแก่ดินอีกด้วย

บันทึกธรรมชาติ ดิน สําคัญมากตอสิ่งมีชีวิตบนโลกนี้ นอกจากจะเปนที่อยูอาศัยของมนุษย สัตว และพืช ดินยังเปนแหลงที่มาของอาหาร ยารักษาโรค และเครื่องนุงหม ที่เราใชอีกดวย ซึ่ง “ดินดี” ที่ใชประโยชนในการเพาะปลูกพืชเพื่อผลิตอาหารใหคนทั้งโลกไดนั้น มีอยูไมถึง 10% ของพื้นที่ผิวโลกทั้งหมด และกวาที่ดิน จะเปนชั้นดินที่ลึกมากพอสําหรับทําเกษตรกรรมไดนั้น อาจใชระยะเวลากําเนิดมากถึง 300 - 12,000 ปทีเดียว* หากดินดีที่มีอยูเกิดมลพิษยอมสงผลตอ การดํารงชีวิตของเราเปนแน ขอใหเราเปนสวนหนึ่งที่จะอนุรักษผืนดินดวยกันนะ *จากหนังสือความรูเรื่องดินสําหรับเยาวชน ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 โดยสํานักสํารวจและวิจัยทรัพยากรดิน กรมพัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตรและสหกรณ “รูไหมวา การแยกขยะและทิ้งขยะใหถูกที่ เปนการอนุรักษดินวิธีหนึ่ง เพราะชวยปองกันไมใหขยะปนเปอนลงในดิน และชวยลดจํานวนขยะที่จะไปฝงกลบใตดินดวย" ਌ҶÑèÇà¢ÕÂÇ ¨ÐáËŒ§àËÕèÂÇËÃ×ÍàµÔºâµ ในการทดลองนี้ ถั่วเขียวเปรียบเหมือนพืชที่เราตองการปลูก ทิชชูเปรียบเหมือนดินที่เราใชปลูกพืช มาสังเกตกันวาตนถั่วที่ปลูกในดินตาง ๆ จะเปนอยางไร กอนทดลองใหเตรียมดังนี้ 1. นำถั่วเขียวไปแชนํ้าประมาณ 2 ชั่วโมง 2. เขียน/ติดปายที่ภาชนะแตละใบ ไดแก ดินพัง ดินแข็ง ดินพิษ ดินขยะ และดินดี 3. วางทิชชูรองในภาชนะทั้ง 5 ใบ แลวใสถั่วเขียวที่แชนํ้าแลว ภาชนะละ 40 เมล็ด 4. วางทิชชูปดทับบนถั่วเขียว แลวรดนํ้าใหชุมพอดีวันละ 3 เวลา ทำการทดลอง ระยะเวลา 5-7 วัน ภาชนะที่ 1 ดินพัง : รดนํ้าปกติทุกวัน โดยวันที่ 2 ใหเอาทิชชูทั้งหมดออก เปรียบเหมือนกับหนาดินถูกชะลางไป ภาชนะที่ 2 ดินแข็ง : วันแรกรดนํ้าตามปกติ วันตอ ๆ มา ไมรดนํ้าเลย และนำไปตั้งไวกลางแดด เปรียบเหมือนกับ ดินที่แหงแข็งเพราะความรอน ภาชนะที่ 3 ดินพิษ : รดนํ้าปกติทุกวัน โดยใสนํ้ายาลางจานหรือผงซักฟอก ลงไปดวยเล็กนอย เปรียบเหมือนกับดินที่ ไดรับสารพิษ ภาชนะที่ 4 ดินขยะ : รดนํ้าปกติทุกวัน โดยใสเศษขยะ เชน เศษพลาสติก ขี้ยางลบ ฯลฯ ลงไปดวย เปรียบเหมือนกับดินที่ปนเปอนขยะ ภาชนะที่ 5 ดินดี : รดนํ้าปกติทุกวัน ÍØ»¡Ã³ 1. ถั่วเขียว 2. กระดาษทิชชู 3. ภาชนะ 5 ใบ (อาจใชกลองกระดาษ/พลาสติกที่ ใสอาหารสำเร็จรูป มาใชซํ้าใหเปนประโยชน) ลองสังเกตความเปลี่ยนแปลงของตนถั่วในแตละวัน แลววาดรูปหรือจดบันทึก ชวนคุยกันวาตนถั่ว ในแตละภาชนะนั้นเปนอยางไร ถั่วในภาชนะไหนดูสวยกวากัน ทำไมถึงคิดอยางนั้น ผูปกครองกับเด็ก ๆ อาจลอง ใชวิธีการอื่นในการทดลองได เชน ใสสารดูดความชื้นแทนการนำไปตั้งกลางแดด หรือ ใสแชมพูแทนนํ้ายาลางจาน เปนตน 1 3 5 2 4