วารสารวันวิสาขบูชา

ขน้ึ ๑๕ ค่ำ เดอื น ๖

วนั ประสตู ิปตรระัสวตัรแิู้ ละควำมส่ำคัญของวันววนั สิ ขำ้ึนขบ๑ชู ๕ำ ค่ำ

และปรนิ ิพพำน ข้ึน ๑๕ คำ่ เดอื น ๖ เดือน ๖

ของพระพทุ ธเจำ้ ๑๕ พฤษภำคม ๒๕๖๕

หอ้ งสมดุ ประชำชนอำ่ เภอคลองเขือน
จังหวดั ฉะเชิงเทรำ

ห้องสมุดประชำชนอ่ำเภอคลองเขือน
จงั หวัดฉะเชงิ เทรำ

ขึน้ ข้ึน๑๕๑๕ค่ำค่ำเดเอื ดนอื น๖๖

ประวตั ิและควำมส่ำคญั ของวนั วิสำขบชู ำ
วันวิสำขบูชำ ปี 2565 ตรงกับวันที 15 พฤษภำคม
2565 เป็นวันส่ำคัญทำงพระพุทธศำสนำ ควำมหมำยของ
"วันวิสำขบูชำ" หมำยถึง กำรบูชำในวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ
เดือน 6 วั นวิ สำ ข บู ช ำเป็นวั นส่ำ คั ญที เกียว ข้ องกั บ
พระพุทธเจ้ำ 3 ประกำร คือ เป็นวันประสูติ ตรัสรู้เป็น
พระพุทธเจำ้ และปรนิ พิ พำน

ห้องสมดุ ประชำชนอำ่ เภอคลองเขอื น
จงั หวดั ฉะเชงิ เทรำ

ข้ึนขึน้ ๑๕๑๕ค่ำค่ำเดเือดนอื น๖๖

ควำมหมำยของวันวสิ ำขบูชำ

“วิสำขบูชำ ” หมำยถึงกำรบูชำในวันเพ็ญเดือน 6 วิสำขบูชำ ย่อ

มำจำก "วิสำ - ขบุรณมีบูชำ" แปลว่ำ "กำรบูชำในวันเพ็ญเดือน
วิสำขะ" ถ้ำปีใดมีอธิกมำส คือ มีเดือน 8 สองหน ก็เลือนไปเป็น
กลำงเดอื น 7

หอ้ งสมุดประชำชนอ่ำเภอคลองเขอื น
จังหวัดฉะเชงิ เทรำ

ขึ้นขึน้ ๑๕๑๕ค่ำคำ่ เดเือดนือน๖๖

ควำมส่ำคญั ของวันวสิ ำขบูชำ

วนั ประสตู ิ

เป็นวนั ประสูติของเจำ้ ชำยสทิ ธตั ถะ ณ ลมุ พินี
สถำน เมอื วนั เพ็ญเดือน ๖ ตรงกบั วันศกุ รข์ ึ้น ๑๕
ค่ำ ปจี อ ก่อนพทุ ธศักรำช ๘๐ ปี เมือพระนำงสิริ
มหำมำยำ พระมเหสีของพระเจำ้ สทุ โธทนะ แห่ง
กรงุ กบลิ พสั ดุ์ ทรงพระครรภแ์ ก่จวนจะประสตู ิ
พระนำงได้รับพระบรมรำชำนุญำต จำกพระสวำมี
ให้แปรพระรำชฐำนไปประทับ ณ กรุงเทวทหะ ซึงเป็นพระนครเดิมของ
พระนำง เพือประสูติในตระกูลของพระนำงตำมประเพณีนิยมในสมัยนั้น
ขณะเสด็จแวะพกั ผ่อนพระอิริยำบถใต้ต้นสำละ ณ สวนลุมพินีวัน พระนำง
ก็ได้ประสตู พิ ระโอรส ณ ใต้ตน้ สำละนนั้ ครั้นพระกุมำรประสตู ไิ ด้ ๕ วัน
กไ็ ดร้ ับกำรถวำยพระนำมว่ำ "สิทธตั ถะ" ซงึ ต่อมำพระองค์ได้ออกบวช
จนบรรลุอนุตตรสัมมำสัมโพธิญำณ (ญำณอันประเสริฐสูงสุด) ส่ำเร็จเป็น
พระอรหันต์สัมมำสัมพุทธเจ้ำ จึงถือว่ำวันน้ีเป็นวันประสูติของ
พระพุทธเจำ้

ห้องสมุดประชำชนอ่ำเภอคลองเขอื น
จงั หวัดฉะเชิงเทรำ

ขน้ึ ข้ึน๑๕๑๕คำ่ คำ่ เดเือดนอื น๖๖

ควำมส่ำคญั ของวันวิสำขบชู ำ

วันตรสั รู้

ตรสั รู้ เป็นวันทีพระพุทธเจ้ำตรสั รู้ อนุตตร
สัมโพธิญำณ ณ ร่มพระศรมี หำโพธิบลั ลังก์ ริมฝั่ง
แมน่ ำ้่ เนรัญชรำ ตำ่ บลอรุ เุ วลำเสนำนคิ ม เมือวัน
เพญ็ เดือน ๖ กอ่ นพุทธศักรำช ๔๕ ปี กำรตรัส
อรยิ สัจสี คือของจรงิ อนั ประเสรฐิ ๔ ประกำร ของ
พระพุทธเจ้ำ เป็นกำรตรัสรู้อันยอดเยียม ไม่มีผู้
เสมอเหมือน วันตรัสของพระพุทธเจำ้ จงึ จัดเปน็ วันส่ำคัญ เพรำะเป็นวันที
ให้เกิดมีพระพุทธเจ้ำขึ้นในโลกชำวพุทธทัวไป จึงเรียกวันวิสำขบูชำว่ำ วัน
พระพุทธ(เจ้ำ) อันมีประวัติว่ำ พระมหำบุรุษทรงบ่ำเพ็ญเพียรต่อไป ทีใต้
ตน้ พระศรมี หำโพธ์นิ ั้น ทรงเริมบำ่ เพญ็ สมำธิใหเ้ กดิ ในพระทัย เรียกว่ำกำร
เข้ำ "ฌำน" เพอื ให้บรรลุ "ญำณ" จนเวลำผำ่ นไปจนถงึ ...

หอ้ งสมุดประชำชนอำ่ เภอคลองเขอื น
จงั หวัดฉะเชงิ เทรำ

ขึน้ ขึ้น๑๕๑๕คำ่ ค่ำเดเือดนือน๖๖

ควำมสำ่ คัญของวนั วิสำขบชู ำ

วนั ตรสั รู้

ยำมตน้ : ทรงบรรลุ "ปุพเพนิวำสำนุติ
ญำณ" คือทรงระลกึ ชำตใิ นอดตี ทงั้ ของตนเองและ
ผอู้ ืน

ยำมสอง : ทรงบรรลุ "จตุ ปู ปำตญำณ" คอื
กำรรู้แจง้ กำรเกดิ และดบั ของสรรพสตั ว์ทัง้ หลำย

ยำมสำม : ทรงบรรลุ "อำสวักขญำณ" คือรู้
วิธีก่ำจัดกิเลสด้วย อริยสัจสี ( ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ) ได้ตรัสรู้เป็น
พระสัมมำสัมพุทธเจ้ำ ในคืนวันเพ็ญเดือน ๖ ซึงขณะน้ัน พระพุทธองค์มี
พระชนมำยไุ ด้ ๓๕ พรรษำ

ธรรมะทีพระพุทธองค์ทรงตรัสรู้ (อริยสัจ ๔) หรือ ควำมจริงอัน
ประเสริฐ ๔ ประกำร ไดแ้ ก่...
1. ทุกข์ คอื ควำมล่ำบำก ควำมไมส่ บำยกำยไม่สบำยใจ
2. สมทุ ัย คือ เหตุทีทำ่ ให้เกดิ ทกุ ข์ 3. นิโรธ คือ ควำมดบั ทุกข์
4. มรรค คอื ข้อปฏิบัติให้ถึงควำมดับแหง่ ทกุ ข์

หอ้ งสมุดประชำชนอ่ำเภอคลองเขือน
จังหวัดฉะเชิงเทรำ

ข้ึนขึ้น๑๕๑๕คำ่ คำ่ เดเอื ดนือน๖๖

ควำมส่ำคัญของวนั วิสำขบชู ำ

วนั ปรนิ พิ พำน

เปน็ วนั ปรินิพพำนของพระสมั มำสัมพุทธเจำ้
ณ รม่ ไม้รงั (ต้นสำละ) คู่ ในสำลวโนทยำนของ
มัลลกษตั ริย์ ใกลเ้ มอื งกุสนิ ำรำ เมือวนั เพญ็ เดอื น
๖ ก่อนพทุ ธศกั รำช ๑ ปี วนั ทพี ระพทุ ธเจำ้ เสด็จ
เขำ้ สู่ปรินิพพำน (ดับสงั ขำรไม่กลบั มำเกดิ สรำ้ งชำติ
สร้ำงภพอีกตอ่ ไป)
กำรปรินิพพำนของพระพุทธเจ้ำ ก็ถือเป็นวันส่ำคัญของชำวพุทธทัว
โลกเพรำะชำวพุทธทัวโลกได้สูญเสียดวงประทีป ของโลก เป็นกำรสูญเสีย
ครัง้ ยงิ ใหญแ่ ละคร้งั สำ่ คญั ชำวพุทธทัวไปมีควำมเศร้ำสลด เสียใจและอำลัย
สุดจะพรรณนำ อันมีประวัติว่ำเมือพระพุทธองค์ได้ตรัสรู้และแสดงธรรม
มำเป็นเวลำนำนถึง ๔๕ ปี ซึงมีพระชนมำยุได้ ๘๐ พรรษำ ได้ประทับจ่ำ
พรรษำ ณ เวฬุคำม ใกล้เมืองเวสำลี แคว้นวัชชี ในระหว่ำงน้ันทรง
ประชวรอยำ่ งหนัก

ห้องสมดุ ประชำชนอ่ำเภอคลองเขือน
จงั หวัดฉะเชงิ เทรำ

ขนึ้ ขึน้ ๑๕๑๕ค่ำคำ่ เดเือดนือน๖๖

ควำมสำ่ คญั ของวันวสิ ำขบูชำ

วนั ปรนิ พิ พำน

ครน้ั เมอื ถงึ วันเพญ็ เดอื น ๖ พระพุทธองคก์ ับ
พระภกิ ษุสงฆท์ ัง้ หลำย ก็ไปรับภัตตำหำร
บณิ ฑบำตทีบ้ำนนำยจนุ ทะ ตำมคำ่ กรำบทูล
นิมนต์ พระองค์เสวยสกุ รมทั ทวะทีนำยจนุ ทะ
ตั้งใจทำ่ ถวำย กเ็ กิดอำพำธลง แตท่ รงอด
กลั้นมุ่งเสด็จไปยังเมืองกุสินำรำ ประทับ ณ ป่ำสำละ เพือเสด็จดับ
ขันธ์ปรินิพพำน ในรำตรีนั้น ได้มีปริพำชกผู้หนึง ชือสุภัททะขอเข้ำ
เฝ้ำ และได้อุปสมบทเป็นพระพุทธสำวกองค์สุดท้ำย เมือถึงยำม
สุดท้ำยของคืนน้ัน พระพุทธองค์ก็ทรงประทำนปัจฉิมโอวำทว่ำ
"ดูก่อนภิกษุท้ังหลำยอันว่ำสังขำรทั้งหลำยย่อมมีควำมเสือมสลำยไป
เป็นธรรมดำ ท่ำนทั้งหลำยจงยังกิจทั้งปวงอันเป็นประโยชน์ของตน
และประโยชน์ของผู้อืนให้ บริบูรณ์ด้วยควำมไม่ประมำทเถิด "
หลังจำกนัน้ กเ็ สดจ็ เข้ำดบั ขนั ธป์ รนิ ิพพำน ในรำตรเี พญ็ เดือน ๖ นั้น

หอ้ งสมุดประชำชนอำ่ เภอคลองเขือน
จังหวัดฉะเชิงเทรำ

ขน้ึ ข้นึ ๑๕๑๕คำ่ ค่ำเดเือดนือน๖๖

ประวัตคิ วำมเป็นมำของวนั วสิ ำขบชู ำในประเทศไทย

วันวิสำขบูชำ น้ี ปรำกฏตำม
หลกั ฐำนว่ำ ได้มมี ำตง้ั แตค่ รงั้ กรงุ
สโุ ขทัยเปน็ รำชธำนี ซงึ สันนษิ ฐำนว่ำ
คงจะได้แบบอยำ่ ง มำจำกลังกำ
กล่ำวคือ เมือประมำณ พ.ศ. 420
พระเจ้ำภำติกุรำช กษัตริย์แห่งกรุงลังกำ ได้ประกอบพิธีวิสำขบูชำ
อยำ่ ง มโหฬำร เพือถวำยเป็นพุทธบูชำ กษัตริย์ลังกำในรัชกำลต่อ ๆ
มำ กท็ รงด่ำเนินรอยตำม แมป้ จั จุบนั ก็ยงั ถือปฏบิ ัติอยู่ สมัยสุโขทัยน้ัน
ประเทศไทยกับประเทศลังกำมีควำมสัมพันธ์ด้ำนพระพุทธศำสนำ
ใกล้ชิดกันมำกเพรำะ พระสงฆ์ชำวลังกำ ได้เดินทำงเข้ำมำเผยแพร่
พระพุทธศำสนำ และเชือว่ำได้น่ำกำรประกอบพิธีวิสำขบูชำมำปฏิบัติ
ในประเทศไทยด้วย

หอ้ งสมุดประชำชนอ่ำเภอคลองเขอื น
จงั หวดั ฉะเชงิ เทรำ

ข้นึ ขนึ้ ๑๕๑๕คำ่ ค่ำเดเอื ดนอื น๖๖

ประวัตคิ วำมเปน็ มำของวันวิสำขบชู ำในประเทศไทย

ใน หนังสือนำงนพมำศได้กล่ำวบรรยำกำศกำรประกอบพิธีวิสำขบูชำ
สมัยสุโขทยั ไว้ พอสรุปใจควำมได้วำ่

"เมือถึงวันวิสำขบูชำ พระเจำ้ แผ่นดิน ขำ้ รำชบรพิ ำร ทั้งฝ่ำยหนำ้ และฝ่ำย
ใน ตลอดท้ังประชำชนชำวสุโขทัยทัวทุก หมู่บ้ำนทุกต่ำบล ต่ำงช่วยกันท่ำควำม
สะอำด ประดับตกแต่งพระนครสุโขทัยเป็นกำรพิเศษ ด้วยดอกไม้ของหอม
จดุ ประทีปโคมไฟแลดสู วำ่ งไสวไปทวั พระนคร เปน็ กำรอทุ ิศบูชำพระรัตนตรัย เป็น
เวลำ 3 วัน 3 คือ พระมหำกษัตริย์ และบรมวงศำนุวงศ์ ก็ทรงศีล และทรง
บ่ำเพ็ญพระรำชกุศลต่ำงๆ คร้ันตกเวลำเย็น ก็เสด็จพระรำช ด่ำเนิน พร้อมด้วย
พระบรมวงศำนุวงศ์ และนำงสนองพระโอษฐ์ตลอดจนข้ำรำชกำรท้ังฝ่ำยหน้ำ
และฝำ่ ยใน ไปยงั พระ อำรำมหลวง เพือทรงเวยี นเทียนรอบพระประธำน

ส่วนชำวสุโขทัยชวนกันรักษำศีล ฟังธรรมเทศนำ ถวำยสลำกภัต ถวำย
สังฆทำน ถวำยอำหำรบิณฑบำต แด่พระภิกษุ สำมเณรบริจำคทรัพย์แจกเป็น
ทำนแก่คนยำกจน คนกำ่ พร้ำ คนอนำถำ คนแก่ คนพกิ ำร บำงพวกกช็ วนกันสละ
ทรัพย์ ปล่อยสัตว์ 4 เท้ำ 2 เท้ำ และเต่ำ ปลำ เพือชีวิตสัตว์ให้เป็นอิสระ
โดยเชอื วำ่ จะทำ่ ให้คนอำยุ ยืนยำวตอ่ ไป ”

ห้องสมดุ ประชำชนอำ่ เภอคลองเขือน
จงั หวัดฉะเชงิ เทรำ

ขน้ึ ข้นึ ๑๕๑๕ค่ำค่ำเดเือดนอื น๖๖

ประวัตคิ วำมเป็นมำของวันวสิ ำขบูชำในประเทศไทย

ในสมัยอยุธยำ สมัยธนบุรี และสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ด้วยอ่ำนำจ
อิทธิพลของศำสนำพรำหมณ์ เขำ้ ครอบง่ำประชำชนคนไทย และมีอิทธิพลสูง
กว่ำอ่ำนำจของพระพุทธศำสนำ จึงไม่ปรำกฎหลักฐำนว่ำ ได้มีกำรประกอบ
พิธีบูชำในวันวิสำขบูชำ จนมำถึงรัชสมัยพระบำทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้ำ
นภำลัยรัชกำลที 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. 2360) ทรงด่ำริกับ
สมเด็จพระสังฆรำช (มี) ส่ำนักวัดรำชบูรณะ มีพระรำชประสงค์จะให้ฟ้ืนฟู
กำรประกอบพระรำชพิธีวันวิสำขบูชำขึ้นใหม่ โดย สมเด็จพระสังฆรำช ถวำย
พระพรใหท้ รงท่ำข้นึ เปน็ ครง้ั แรกในวนั ขน้ึ 14 ค่ำ 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ
เดือน 6 พ.ศ. 2360 และให้จัดท่ำตำมแบบอย่ำงประเพณีเดิมทุกประกำร
เพอื มพี ระประสงค์ใหป้ ระชำชนประกอบกำรบญุ กำรกุศล เป็นหนทำงเจรญิ อำยุ
และอยู่เย็นเป็นสุขปรำศจำกทุกข์โศกโรคภัย และอุปัทวันตรำยต่ำงๆ โดยทัว
หนำ้ กัน

ฉะน้ัน กำรประกอบพธิ ใี นวนั วิสำขบชู ำในประเทศไทย จึงได้รื้อฟื้นให้มีข้ึน
อกี ครัง้ หนึงในรชั สมัย พระบำทสมเด็จพระพทุ ธเลิศหล้ำนภำลัย รัชกำลที 2
และถือปฏิบตั มิ ำจวบจนกระทงั ปัจจบุ ัน

หอ้ งสมดุ ประชำชนอำ่ เภอคลองเขอื น
จังหวัดฉะเชิงเทรำ

ขน้ึ ขึ้น๑๕๑๕คำ่ คำ่ เดเอื ดนอื น๖๖

ประวัตคิ วำมเป็นมำขขอองขวอนั บวคิสุณำขบูชำในประเทศไทย

ขอ้ มลู จำก:sanook.com
ภำพ:Google

ห้องสมุดประชำชนอำ่ เภอคลองเขือน
จงั หวดั ฉะเชงิ เทรำ