คู่มือเตรียมสอบธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม พ.อ

๔๖

๒.๔ แนวข้อสอบธรรมศึกษาชนั้ ตรี ๓) เพ่ือให้เกิดความสงบร่มเย็นแก่ตนเอง ครอบครัว
วชิ าเบญจศีลเบญจธรรม
บทที่ ๑ ว่าด้วยวนิ ัย สังคม

ความหมายของศีล ๔) เพื่อป้องกันชีวติ ในภพชาติต่อไป คือการเกิดในภพภมู ิ
ศีล กลา่ วตามความหมายของศพั ท์ มี ๔ ความหมาย คอื
๑) ศลี แปลวา่ ยอด คือทาใหผ้ ูร้ ักษาเปน็ ยอดคน ทด่ี ี
๒) ศลี แปลวา่ ปกติ คอื ทาให้ผูร้ ักษามีชีวติ ทป่ี กติสขุ
๓) ศลี แปลว่า เยน็ คือทาให้ผู้รกั ษามคี วามเย็นกายเย็น ๕) เพื่อเป็นพ้ืนฐานในการพัฒนาคุณธรรมที่สูงยิ่งข้ึน
ใจ
๔) ศีล แปลว่า ปลอดโปร่ง คอื มคี วามโลง่ ใจ เบาใจ ไม่ ไดแ้ ก่ สมาธิ และปัญญา อนั จะทาให้บรรลุมรรคผล
เดอื ดรอ้ น
_____________
ศลี คือการรักษาปกตขิ องมนษุ ย์ ๑. หลกั ปฏิบัติเบอื้ งต้นแหง่ การทาความดี ได้แก่ข้อใด ?
บรรดามนุษย์ผู้เกิดมาในโลกนี้ ย่อมมีรูปร่างความ
ก. รกั ษาศลี ข. เจรญิ สมาธิ
ประพฤติแตกต่างกันไปต่างๆ นานา เช่น รูปร่างงามบ้าง
รูปร่างทรามบ้าง ความประพฤติดีบ้าง ความประพฤติเลว ค. อบรมปญั ญา ง. เจริญภาวนา
บา้ ง เปน็ ต้น นักปราชญ์มพี ระพุทธเจ้า เป็นตน้ จึงได้กาหนด
แบบแผน สาหรบั เปน็ หลกั ในการปรบั ปรงุ ความประพฤตขิ อง ๒. การรักษาศลี เป็นการปฏบิ ตั ติ นตามขอ้ ใด ?
มนุษย์ เรียกว่า ศีล เพื่อให้มนุษย์ได้ประพฤติตนเป็นคนดี
อยา่ งสม่าเสมอเวน้ จากการเบียดเบียนซงึ่ กันและกนั ก. ข้อหา้ ม ข. กฎเกณฑ์

ข้อท่ีท่านไดบ้ ญั ญัตเิ ปน็ เบ้อื งตน้ มีองค์ ๕ คอื ค. ระเบียบ ง. ขอ้ บังคับ
๑) เวน้ จากการฆา่ สตั ว์
๒) เว้นจากการถือเอาสง่ิ ของที่เจ้าของไมไ่ ดใ้ ห้ ๓. เครื่องปอ้ งกันความชว่ั ทางกายวาจา คอื ข้อใด ?

ดว้ ยอาการแห่งขโมย ก. ศลี ข. สมาธิ
๓) เว้นจากการประพฤติผดิ ในกาม
๔) เว้นจากการกล่าวคาเทจ็ ค. ปัญญา ง. ภาวนา
๕) เวน้ จากการด่ืมนา้ เมา คือสรุ าและเมรยั
ความมุ่งหมายในการรักษาศลี ๔. บคุ คลควรมีสิ่งใด เป็นพนื้ ฐานในการดาเนนิ ชีวิต ?
๑) เพ่ือป้องกันความทุกข์ ความเดือดร้อน และความ
เสื่อมเสยี ไมใ่ หเ้ กิด ทง้ั แกต่ นและผู้อน่ื ในชาตปิ ัจจบุ นั ก. ทาน ข. ศลี
๒) เพื่อใหเ้ กดิ ความสุข ความดงี าม ในการดาเนินชีวิต
ค. สมาธิ ง. ภาวนา

๕. วัตถปุ ระสงคข์ องการบัญญัตศิ ลี คืออะไร ?

ก. ทาใจให้สงบ ข. ละกเิ ลส

ค. ฝึกกายวาจา ง. ดบั ทุกข์

บทที่ ๒ วา่ ด้วยเบญจศลี

๑. เบญจศีล ๕ สิกขาบท
สิกขาบทที่ ๑ มีข้อห้าม ๓ ประการ คือ การฆ่า การทา

ร้ายร่างกาย และการทรกรรม การบัญญัติสิกขาบทนี้ เพ่ง
เมตตาจิตเป็นใหญ่

สิกขาบทท่ี ๒ มีข้อห้าม ๓ ประการ คือ โจรกรรม
อนุโลมโจรกรรม และฉายาโจรกรรม การบัญญัติสิกขาบทนี้
มุง่ ความประพฤตชิ อบธรรมในทรัพย์ของผู้อื่น

๔๗

สิกขาบทที่ ๓ มีข้อห้ามมิให้ประพฤติผิดในกามท้ังหญิง อานสิ งส์ : ร่างกายสมบูรณ์ไมพ่ ิการ มีโรคนอ้ ย อายุยนื
และชาย การบัญญัติสิกขาบทนี้มุ่งความประพฤติมิให้ผิด
ประเวณีเปน็ ใหญ่ _____________
๑. ศลี ขอ้ ๑ มงุ่ สง่ เสรมิ ให้ผ้ปู ฏิบัตมิ คี ุณธรรมใด ?
สกิ ขาบทที่ ๔ มขี ้อห้าม ๓ ประการ คอื มุสา อนุโลมมสุ า
และปฏสิ สวะ การบัญญัติสิกขาบทนี้ มงุ่ ความสตั ยเ์ ป็นใหญ่ ก. เมตตา กรุณา ข. สมั มาอาชวี ะ

สิกขาบทที่ ๕ มีข้อห้าม ๒ ประการ คือ ดื่มน้าเมา และ ค. สัจจะ ง. สติ
เสพของมึนเมาอื่นๆ การบัญญัติสิกขาบทนี้มุ่งมิให้เสียความ
สาราญและความดี ๒. ความร้สู ึกหวงแหนชีวิตจะเกิดข้นึ ได้ เพราะรกั ษาศลี

ขอ้ ใด ?

ก. ขอ้ ๑ ข. ข้อ ๒

_____________ ค. ขอ้ ๓ ง. ข้อ ๔
๑. ศีล ท่แี ปลวา่ ปกติ มงุ่ ถงึ ศีลประเภทใด ?
๓. ข้อใดอนุโลมเข้าในการทาปาณาตบิ าต ?

ก. ศลี ๕ ข. ศีล ๘ ก. ทาร้ายจิตใจ ข. ทารา้ ยร่างกาย

ค. ศีล ๑๐ ง. ศีล ๒๒๗ ค. ทาลายทรพั ย์สิน ง. ทาลายชอื่ เสียง

๒. ศีล ๕ เปน็ ข้อปฏิบัติใหม้ นษุ ย์มีความสะอาดในดา้ นใด ? ๔. ขอ้ ใดจัดเข้าในลักษณะแหง่ ปาณาตบิ าต ?

ก. กายกับใจ ข. วาจากับใจ ก. ฆ่า ข. ทารา้ ยรา่ งกาย

ค. กายวาจาใจ ง. กายกบั วาจา ค. ทรกรรม ง. ถกู ทุกขอ้

ศีลข้อที่ ๑ ปาณาติปาตา เวรมณี เว้นจากการฆา่ สตั ว์ ๕. คาว่า ทรกรรม ไดแ้ ก่ การประพฤติเห้ยี มโหดแกใ่ คร ?

จุดมุ่งหมาย : เพ่ือให้มีเมตตาจิตในมนุษย์และสัตว์ทั้งหลาย ก. เด็ก ข. สตรี

ป้องกันการทาลายชวี ติ ผอู้ ื่น ค. คนชรา ง. สัตว์

ข้อห้าม ๓ ประการ คือ ๖. ยงิ นกตกปลาล่าสัตวเ์ พอ่ื ความสาราญ จดั เข้าใน

๑) หา้ มฆา่ ไม่ว่าฆา่ เอง หรือใช้คนอื่นฆ่า ทรกรรมข้อใด ?

๒) หา้ มทารา้ ยรา่ งกาย มี ๓ ลกั ษณะ คือ ทาให้พิการ ทา ก. ใช้การ ข. ผจญสัตว์

ใหเ้ สยี โฉม ทาให้บาดเจบ็ ค. นาไป ง. เลน่ สนกุ

๓) ห้ามทรกรรม คือ ทาการทรมาน มี ๕ ลกั ษณะ คือ ใช้ ๗. ศีลข้อที่ ๑ ขาดเพราะการกระทาในข้อใด ?

งานหนักเกินกาลัง กักขังให้อดอยาก นาไปด้วยวิธีทรมาน ก. ทาให้ตาย ข. ทาให้ลาบาก

เล่นสนกุ แกลง้ สัตว์เล่น ผจญสตั วน์ าสัตวม์ าสกู้ ัน ค. ทาใหเ้ จ็บ ง. ทาให้พิการ

องค์แหง่ ศีลขอ้ ท่ี ๑ : ๘. ขอ้ ใดไม่จัดเปน็ การผจญสตั ว์ ?

๑) สตั ว์มีชวี ติ ก. ชนโค ข. กัดปลา

๒) รวู้ ่าสัตว์มชี ีวิต ค. ตไี ก่ ง. ขวา้ งนก

๓) จติ คิดจะฆา่ ๙. คาว่า ทาชีวิตสัตวใ์ ห้ตกล่วงไป หมายถงึ อยา่ งไร ?

๔) พยายามฆ่า ก. บาดเจบ็ ข. พกิ าร

๕) สตั ว์ตายเพราะความพยายามน้นั ค. ลาบาก ง. ตาย

ถา้ ครบทั้ง ๕ ข้อ ศลี ขาด ถา้ ไม่ครบ ๕ ข้อ ศลี ดา่ งพร้อย

๔๘

๑๐. คนทม่ี ีอายสุ น้ั เพราะผดิ ศีลขอ้ ใด ? ๓. ข้อใด จัดเข้าในการทาอนุโจรกรรม ?

ก. ปาณาตบิ าต ข. อทนิ นาทาน ก. ลัก ข. ปล้น

ค. กาเมสุมิจฉาจาร ง. มุสาวาท ค. ฉก ง. รับสนิ บน

ศีลข้อที่ ๒ อทินนาทานา เวรมณี เวน้ การลักทรพั ย์ ๔. พดู ปดให้โอนเงนิ จดั เขา้ ในโจรกรรมข้อใด ?

จุดมุ่งหมาย : เพ่ือป้องกันการเบียดเบียนกันทางทรัพย์สิน ก. ขู่กรรโชก ข. ฉ้อโกง

และใหเ้ ลยี้ งชพี ในทางสจุ รติ ค. หลอก ง. ล่อลวง

ข้อห้าม ๓ ประการ คอื ๕. ขายสนิ คา้ เลียนแบบ จัดเขา้ ในโจรกรรมข้อใด ?

๑) โจรกรรม คือ ห้ามทาเยี่ยงโจร ๑๔ อย่าง คือ ลัก ฉก ก. ปลอม ข. ฉอ้ โกง

กรรโชก ปล้น ตู่ ฉ้อ หลอก ลวง ปลอม ตระบัด เบียดบัง ค. หลอก ง. ลอ่ ลวง

สับเปล่ียน ลกั ลอบ ยกั ยอก ๖. กเู้ งินไปไม่ยอมใชค้ ืน จัดเขา้ ในโจรกรรมขอ้ ใด ?

๒) อนุโลมโจรกรรม ทาตามโจร ได้แก่ สมโจร, ปอกลอก ก. ลกั ข. ฉอ้

, รับสินบน ค. หลอก ง. ล่อลวง

๓) ฉายาโจรกรรม ทาคล้ายโจร ๗. ข้อใดจัดเปน็ โจรกรรม ?

ทาโจรกรรม ถือว่า ศีลขาด ทาอนุโลมโจรกรรม ฉายา ก. ปลน้ ข. ผลาญ

โจรกรรม ถือว่า ศลี ดา่ งพร้อย ค. รบั สนิ บน ง. หยบิ ฉวย

องคแ์ หง่ ศลี ข้อท่ี ๒ : ๘. ใช้เอกสารเท็จ จัดเปน็ โจรกรรมใด ?

๑) ทรัพยม์ ีเจา้ ของ ก. ตระบดั ข. ปลอม

๒) รู้ว่าของมเี จ้าของ ค. ลวง ง. หลอก

๓) จติ คิดจะลัก ๙. คดในขอ้ งอในกระดูก มีความหมายตรงกบั ศีลขอ้ ใด ?

๔) พยายามลัก ก. ขอ้ ๑ ข. ข้อ ๒

๕) ได้ของน้นั มา ค. ขอ้ ๓ ง. ขอ้ ๔

ถ้าครบทั้ง ๕ ขอ้ ศลี ขาด ๑๐. การละเมดิ ศลี ขอ้ อทินนาทาน ส่งผลอยา่ งไร ?

ถ้าไมค่ รบ ๕ ขอ้ ศีลด่างพรอ้ ย ก. อายสุ ้ัน ข. ยากจน

อานสิ งส์ : มที รัพย์มาก, สมบตั ไิ มฉ่ ิบหายเพราะภัยต่างๆ ค. พกิ าร ง. บา้

_____________ ศลี ข้อที่ ๓ กาเมสมุ จิ ฉารา เวรมณี
๑. ศีลข้อ ๒ บัญญัติขนึ้ เพื่อปอ้ งกันการลว่ งละเมดิ เร่ืองใด ?
เว้นการประพฤติผดิ ในกาม

ก. ชีวติ ข. ทรัพยส์ นิ จุดมุ่งหมาย : เพ่ือป้องกันการเสพกามในทางท่ีผิด และ

ค. ร่างกาย ง. จิตใจ ป้องกนั การลว่ งละเมิดในคคู่ รองของคนอน่ื

๒. การสลับของดไี ว้กับตน ให้ของไม่ดีแกค่ นอ่นื เรียกวา่ ขอ้ หา้ ม : ห้ามรว่ มประเวณีกบั บุคคลต้องห้าม คือ

อะไร ? ๑) หญิงต้องห้ามสาหรับชาย ได้แก่ หญิงท่ีอยู่กับชายฉัน

ก. กรรโชก ข. สับเปลยี่ น สามีภรรยา, อยู่ในความปกครองของพ่อแม่, หญิงนักบวช,

ค. เบยี ดบัง ง. ตระบัด สายโลหิต, หญงิ ทีก่ ฎหมายหา้ ม เช่น ยังไมบ่ รรลนุ ิตภิ าวะ

๔๙

๒) ชายต้องห้ามสาหรับหญงิ ได้แก่ ชายอื่นนอกจากสามี ศลี ข้อที่ ๔ มุสาวาทา เวรมณี เว้นจากการพูดปด
ตน, นักบวช จุดมุ่งหมาย : เพื่อป้องกันการแสวงหาผลประโยชน์ใส่ตน
องคแ์ ห่งศลี ขอ้ ท่ี ๓ : ทาลายผลประโยชน์ของผู้อ่ืนด้วยคาพูดไม่จริง ช่วยส่งเสริม
ให้มคี วามซ่ือสัตย์ ซ่ือตรงต่อกัน
๑) บคุ คลตอ้ งหา้ ม ขอ้ ห้าม ๓ ประการ คือ
๒) จติ คดิ จะเสพกบั บุคคลตอ้ งห้าม
๓) พยายามเสพ ๑) มุสา คือ การโกหก เชน่ ปด, หลอก, กลับคา, พดู เกนิ
๔) อวัยวะเครื่องเสพจรดถงึ กนั จริง, พูดคลุมเครือ, ยุยงให้แตกกัน, พูดยอ, ทนสาบาน, พูด
ถา้ ครบท้งั ๔ ข้อ ศีลขาด อาความ, อวดอา้ งวชิ าให้เขาเชือ่
ถา้ ไม่ครบ ๔ ขอ้ ศีลด่างพรอ้ ย
อานิสงส์ : ไมม่ ีศัตรเู บียดเบียน,ไม่เกดิ เปน็ หญงิ , กะเทย ๒) อนุโลมมุสา พูดเร่ืองไม่จริง ที่ไม่ใช่เพ่ือโกหก แต่มุ่ง
ใหเ้ ขาเจบ็ ใจ เช่น สับปลบั พูดกลับกลอกไปมา, พูดประชด
_____________
๑. ศลี ขอ้ ที่ ๓ ตอ้ งการให้ผปู้ ฏิบัติเปน็ คนเชน่ ไร ? ๓) ปฏิสสสวะ รับคาแล้วไม่ทาตาม เช่น ผิดสัญญา, คืน
คา คือวา่ จะใหแ้ ลว้ ไม่ให้
ก. พดู ความจรงิ ข. ไมน่ อกใจคู่ครอง องคแ์ ห่งศีลข้อที่ ๔ :

ค. มเี มตตา ง. ทางานสจุ ริต ๑) เรื่องไม่จรงิ
๒) จติ คดิ จะพูดให้ผดิ จากความจริง
๒. การประพฤตผิ ดิ ประเวณี เปน็ การลว่ งละเมดิ ศีลข้อใด ? ๓) พยายามพดู ออกไป
๔) ผฟู้ ังเขา้ ใจเน้ือความนน้ั
ก. ข้อ ๑ ข. ขอ้ ๒ ถ้าครบทงั้ ๔ ขอ้ ศีลขาด
ถ้าไม่ครบ ๔ ขอ้ ศีลด่างพรอ้ ย
ค. ขอ้ ๓ ง. ขอ้ ๔ อานิสงส์ : อินทรีย์ ๕ ผ่องใส, มีฟันเรียบดี, กล่ินปากหอม,
วาจาศักดิส์ ทิ ธ์ิ เป็นทเ่ี ช่ือถือ, ไม่พูดตดิ อา่ ง, ไม่เปน็ ใบ้
๓. ศลี ข้อท่ี ๓ เปน็ ประโยชนโ์ ดยตรงแก่สถาบนั ใด ?

ก. ครอบครัว ข. การศึกษา

ค. การเงิน ง. การเมอื ง

๔. การรกั ษาศีลขอ้ ที่ ๓ ชว่ ยลดปญั หาสังคมด้านใด ?

ก. อาชญากรรม ข. คนว่างงาน _____________
๑. ข้อใด เป็นความผิดที่นับเข้าในมสุ าวาท ?
ค. ละเมดิ ทางเพศ ง. ยาเสพติด

๕. สามภี รรยาทร่ี ักและซ่อื ตรงตอ่ กัน เพราะศลี ข้อใด ? ก. โวหาร ข. สาคัญผดิ

ก. ปาณาติปาตา เวรมณี ข. อทินนาทานา เวรมณี ค. พลง้ั ง. คนื คา

ค. กาเมสมุ ิจฉาจารา เวรมณี ง. มุสาวาทา เวรมณี ๒. มุสาวาท แสดงออกไดท้ างใดบา้ ง ?

๖. หญงิ ทีอ่ ยูใ่ นพิทักษร์ ักษาของบดิ ามารดา ตรงกับข้อใด ? ก. กาย ข. วาจา

ก. ลูกสาว ข. ลูกสะใภ้ ค. ใจ ง. กาย วาจา

ค. หลานสาว ง. หลานสะใภ้ ๓. ร้แู ตส่ นั่ ศรี ษะวา่ ไม่รู้ เป็นความเท็จเกิดข้นึ ทางใด ?

๗. ปัญหาสงั คมข้อใด เกิดเพราะละเมดิ ศลี ข้อท่ี ๓ ? ก. กาย ข. วาจา

ก. หยา่ ร้าง ข. อาชญากรรม ค. ใจ ง. ถกู ทุกขอ้

ค. ลักขโมย ง. ทาร้ายรา่ งกาย

๕๐

๔. คาพูดเช่นใด ทาให้แตกความสามัคคี ? องค์แห่งศลี ข้อท่ี ๕ :
๑) เป็นน้าเมาหรือสิง่ เสพตดิ
ก. ส่อเสียด ข. หลอก ๒) จติ คิดจะด่มื หรือเสพ
๓) พยายามดืม่ หรือเสพ
ค. สบั ปลับ ง. กลบั คา ๔) ดื่มหรือเสพเขา้ สูร่ า่ งกาย
ถา้ ครบท้งั ๔ ข้อ ศีลขาด
๕. มุสาวาทประเภทเสริมความ ตรงกับข้อใด ? ถา้ ไมค่ รบ ๔ ขอ้ ศลี ด่างพรอ้ ย
อานิสงส์ : มีสติทุกเม่ือ ระลึกถึงส่ิงต่างๆ ได้รวดเร็ว, ไม่
ก. พดู ใหแ้ ตกกัน ข. พดู กลบั คา
เปน็ บ้า, มีปัญญามาก, คนนบั ถอื เช่อื ถอ้ ยคา
ค. พูดเกินจริง ง. พูดเลน่ สานวน

๖. พดู เพ่ือทาลายประโยชนค์ นอน่ื ผิดศีลขอ้ ใด ?

ก. ข้อที่ ๒ ข. ขอ้ ท่ี ๓

ค. ขอ้ ที่ ๔ ง. ข้อที่ ๕

๗. มสุ าวาททางกาย มีลักษณะตรงกับข้อใด ? _____________
๑. ปัญหายาเสพติด สะทอ้ นวา่ สงั คมไม่รกั ษาศลี ข้อใด ?
ก. เล่าความเท็จ ข. ทาเอกสารเทจ็

ค. แจง้ ความเทจ็ ง. ให้การเท็จ ก. ขอ้ ๑ ข. ข้อ ๒

๘. ขอ้ ใด จัดเป็นอนุโลมมสุ า ? ค. ขอ้ ๓ ง. ข้อ ๕

ก. สบั ปลับ ข. ทาเลศ ๒. สรุ า ยาบ้า ยาไอซ์ เปน็ วัตถตุ ้องห้ามของศลี ขอ้ ใด ?

ค. เพ้อเจอ้ ง. พลง้ั ก. ขอ้ ๒ ข. ขอ้ ๓

๙. รบั คาท่านแล้วภายหลังไมป่ ฏิบตั ิตาม เรียกวา่ อะไร ? ค. ข้อ ๔ ง. ข้อ ๕

ก. ผดิ สัญญา ข. คนื คา ๓. ศีลขอ้ ๕ สอนใหง้ ดเวน้ เรือ่ งใด ?

ค. เสยี สัตย์ ง. โวหาร ก. ฆ่าสตั ว์ ข. ลกั ทรพั ย์

๑๐. ผูม้ ปี กตไิ ม่พูดมสุ า ย่อมไดร้ บั ผลเชน่ ใด ? ค. พูดเท็จ ง. ยาเสพติด

ก. น่าเชื่อถอื ข. อายยุ ืน ๔. โครงการเมาไม่ขบั สนับสนุนให้งดเว้นเรื่องใด ?

ค. สขุ ภาพดี ง. ไม่หลงลืม ก. ฆา่ สตั ว์ ข. ลักทรัพย์

ศีลข้อท่ี ๕ สุราเมรยมัชชปมาทฏั ฐานา เวรมณี ค. พูดเท็จ ง. ด่มื สรุ า

เว้นจากการด่มื สุรา เมรัย และเสพของมนึ เมา ๕. ข้อใด เปน็ โทษของการดื่มสรุ า ?

จุดมุ่งหมาย : เพ่ือป้องกันไม่ให้ทาลายสติสัมปชัญญะ ก. โหดรา้ ย ข. มือไว

สุขภาพ และความเสียหายอันจะเกิดจากการด่ืมสุราและ ค. ใจเรว็ ง. เกิดโรค

เมรยั ๖. ข้อใด เป็นโทษเกดิ จากการดม่ื สรุ าเมรยั ?

ข้อหา้ ม : หา้ มดืม่ นา้ เมาและหา้ มเสพส่งิ เสพตดิ ใหโ้ ทษ ก. อายุสัน้ ข. ยากจน

๑) น้าเมา มี ๒ ชนิด คือ สุรา (น้าเมาท่ีกลั่นแล้ว) เมรัย ค. เสยี สัตย์ ง. เสยี สติ

(เมาท่ียังไม่ไดก้ ล่ัน เพียงแตด่ องไว้ เช่น สาโท กระแช่) ๗. ข้อใด เป็นกฎหมายเก่ียวขอ้ งกบั ศีลขอ้ ท่ี ๕ ?

๒) สิ่งเสพติดให้โทษ เช่น ฝิ่น กัญชา มอร์ฟีน เฮโรอีน ก. ห้ามฆ่าสตั วใ์ นวดั ข. ห้ามดม่ื สุราในวดั

ยาบ้า ยาอี ยาไอซ์ ค. หา้ มขายอาวธุ ในวดั ง. หา้ มเลน่ พนันในวดั

๕๑

๘. ดื่มสุราเปน็ เหตุใหเ้ กิดโทษแก่ตนและผู้อื่น เพราะเหตุใด ? ๑. เบญจธรรมขอ้ ท่ี ๑ ทาใหม้ นุษย์มพี ฤติกรรมเช่นใด ?

ก. ประพฤตนิ า่ อดสู ข. ทอนกาลงั ปญั ญา ก. เมตตาตอ่ กนั ข. รกั ษาศลี ไดม้ ่ันคง

ค. ก่อการววิ าท ง. เสียสขุ ภาพ ค. ซือ่ ตรงตอ่ กัน ง. มสี ตริ อบคอบ

บทท่ี ๓ เบญจธรรม ๒. รูจ้ กั ชว่ ยเหลอื กันยามตกทกุ ข์ไดย้ าก เปน็ เบญจธรรมขอ้

ความหมายของเบญจธรรม ใด ?
เบญจธรรม หรอื เบญจกลั ยาณธรรม แปลวา่ ธรรม ๕
ก. เมตตา ข. กรณุ า
อยา่ ง ที่ควรปฏบิ ตั ิคู่กับศีล ๕ เปน็ ข้อปฏบิ ัติทที่ าให้การรกั ษา
ศีลสมบูรณย์ งิ่ ข้ึน ค. สัมมาอาชวี ะ ง. ความมสี ตั ย์

๓. คนไม่ฆ่าสตั ว์ แตป่ ราศจากความสงสาร ตรงกับขอ้ ใด ?

_____________ ก. มีศีลธรรม ข. มศี ลี แตข่ าดธรรม
๑. หลกั ธรรมสาหรบั ประพฤติควบคกู่ บั ศีล ๕ เรยี กว่าอะไร ?
ค. ขาดศีลแต่มีธรรม ง. ขาดศลี ธรรม

ก. กัลยาณธรรม ข. โลกธรรม ๔. เบญจธรรมขอ้ ๑ สนบั สนนุ การแกป้ ญั หาสังคมดา้ นใด ?

ค. มนุษยธรรม ง. อรยิ ธรรม ก. อาชญากรรม ข. โจรกรรม

๒. ขอ้ ใด จัดเข้าในเบญจธรรม ๕ ประการ ? ค. ทุจรติ คอรปั ชั่น ง. ยาเสพตดิ

ก. สารวมกาย ข. สารวมวาจา ๕. เบญจธรรมข้อใด ทาให้มนุษยไ์ มเ่ บียดเบยี นต่อกนั ?

ค. สารวมกาม ง. สารวมจติ ก. เมตตา กรุณา ข. สัมมาอาชีวะ

๓. เบญจธรรมมีความหมายตรงกับข้อใด ? ค. วาจาสัตย์ ง. สตริ อบคอบ

ก. ธรรม ๕ อยา่ ง ข. ธรรมสาหรับคนดี เบญจธรรมขอ้ ที่ ๒ สัมมาอาชวี ะ เล้ยี งชีวิตในทางทชี่ อบ

ค. สัมมาอาชีวะ ง. ธรรมสาหรบั ๕ คน สัมมาอาชีวะ คือ การหาเลี้ยงชีพในทางที่ชอบ คือชอบ

๔. ขอ้ ใดไมจ่ ดั เข้าในเบญจธรรม ? ด้วยกฎหมายและชอบดว้ ยศลี ธรรม

ก. สติสมั ปชัญญะ ข. หิรโิ อตตัปปะ การประกอบสมั มาอาชวี ะ ตอ้ งเปน็ ธรรมใน ๓ สว่ น คือ

ค. สัมมาอาชีวะ ง. เมตตากรณุ า ๑) การประพฤติเป็นธรรมในกิจการ ได้แก่ ทากิจการ

เบญจธรรมข้อท่ี ๑ เมตตากรุณา ใดๆ ทไี่ ดร้ บั มอบหมาย ด้วยความอตุ สาหะตัง้ ใจทาให้สาเร็จ

เมตตากรณุ า คอื ความคิดปรารถนาจะให้เขาเป็นสขุ ดว้ ยดี ไม่บิดพลว้ิ หลีกเลี่ยงการงานทต่ี นทานัน้

ปราศจากทกุ ข์ แบง่ ไดเ้ ปน็ ๒ ประการคือ ๒) การประพฤติเป็นธรรมในบุคคล ได้แก่ ความเป็นผู้

๑) เมตตา คือ ความคดิ ปรารถนาจะให้เขาเป็นสุข ธรรม ซ่ือตรงต่อบุคคลทั่วไป ไม่หลอกลวง ไม่เห็นแก่ได้ฝ่ายเดียว

ข้อนีเ้ ป็นเหตใุ ห้คดิ เกอื้ กูลซงึ่ กันและกนั ๓) การประพฤติเป็นธรรมในวัตถุ ได้แก่ ความเป็นผู้

๒) กรุณา ได้แก่ ความคิดปรารถนาจะใหเ้ ขาปราศจาก ซ่ือตรงต่อวตั ถุ ไม่ปลอมปน ไม่หลอกลวงให้ผู้อนื่ เข้าใจผิดว่า

ทุกข์ เปน็ เหตใุ ห้คิดช่วยทกุ ขภ์ ัยของกันและกัน วตั ถนุ ั้นๆ เป็นของดเี ยย่ี มเกนิ กวา่ ความเป็นจริง

ธรรมข้อนี้เป็นการสนับสนุนการรักษาศีลข้อ ๑ ให้ ธรรมข้อน้ีเป็นการสนับสนุนการรักษาศีลข้อ ๒ ให้

สมบรู ณย์ ง่ิ ขนึ้ สมบูรณย์ ่งิ ขนึ้

_____________ _____________

๕๒

๑. สมั มาอาชวี ะ ในเบญจธรรมขอ้ ท่ี ๒ หมายถึงข้อใด ? ๒. เบญจธรรมข้อ ๓ เป็นหลักปฏิบตั ิระหว่างใครกับใคร ?

ก. เลีย้ งชพี ชอบ ข. ตง้ั ใจชอบ ก. ลกู -พอ่ แม่ ข. ศิษย-์ อาจารย์

ค. เจรจาชอบ ง. ดาริชอบ ค. สามี-ภรรยา ง. นาย-บา่ ว

๒. การแสวงหาทรพั ยโ์ ดยสจุ ริต เปน็ เบญจธรรมข้อใด ? ๓. ผปู้ ระพฤติตามเบญจธรรมข้อ ๓ ยอ่ มไดร้ ับผลเช่นไร ?

ก. สัมมาอาชีวะ ข. ความมีสัตย์ ก. ตั้งใจเรียน ข. เคารพพ่อแม่

ค. ความมีสติ ง. ความมีเมตตา ค. เชอ่ื ฟังครู ง. ไมเ่ ปน็ คนเจ้าชู้

๓. การทุจรติ คอรปั ช่ันงบประมาณแผน่ ดิน ขาดเบญจธรรม ๔. ขอ้ ใดเป็นโทษของการไม่สารวมในกาม ?

ใด ? ก. เสยี ทรัพย์ ข. เสยี งาน

ก. สมั มาอาชีวะ ข. ความมีสติ ค. เสียคาพดู ง. ถกู ทกุ ข้อ

ค. ความมกี รณุ า ง. ความมสี ตั ย์ ๕. ปญั หาหย่าร้างในสงั คม เพราะขาดเบญจธรรมใด ?

๔. คนไมด่ ม่ื สุราแต่จาหน่ายสรุ าหนภี าษี ขาดเบญจธรรมใด ? ก. เมตตากรุณา ข. สัมมาอาชวี ะ

ก. ความเที่ยงธรรม ข. สัมมาอาชีวะ ค. สารวมในกาม ง. ความมสี ติ

ค. ความมีสติ ง. ความมสี ัตย์ ๖. สามไี ม่นอกใจภรรยาครองคู่อย่จู นแก่เฒา่ ตรงกับขอ้ ใด ?

๕. โครงการพระราชดารใิ ด สอดคลอ้ งกับเบญจธรรม ก. สทารสันโดษ ข. ปติวัตร

ข้อท่ี ๒ ? ค. สารวมในกาม ง. ถูกทกุ ขอ้

ก. แก้มลงิ ข. แกลง้ ดิน ๗. ภรรยาต้ังใจปรนนบิ ัติสามี ไม่บกพรอ่ งในหน้าท่ี ตรงกับ

ค. ฝนหลวง ง. เศรษฐกจิ พอเพียง ข้อใด ?

เบญจธรรมขอ้ ท่ี ๓ กามสังวร ความสารวมในกาม ก. สทารสันโดษ ข. ปตวิ ตั ร

ความสารวมในกาม ไดแ้ ก่ กิรยิ าที่ระมัดระวงั ไมป่ ระพฤติ ค. สารวมในกาม ง. ถกู ทกุ ข้อ

มักมากในกาม คุณข้อนี้ทาให้ผู้ประพฤติตามเป็นผู้บริสุทธ์ิ เบญจธรรมขอ้ ที่ ๔ ความมสี ตั ย์

ผ่องใส มีสง่าราศี พ้นจากความติฉินนินทาได้ ธรรมข้อนี้จัด ความมคี าสัตย์ ไดแ้ ก่ กริ ิยาท่ปี ระพฤตติ นเปน็ คนตรง

ตามเพศของบุคคลไดเ้ ปน็ ๒ คอื มี ๔ ประการ คือ

๑) สทารสนั โดษ ความพอใจดว้ ยภรรยาของตน เปน็ คุณ ๑) ความเที่ยงธรรม ได้แก่ ความประพฤติเป็นธรรมใน

สาหรับชาย กจิ การ อันเปน็ หนา้ ทขี่ องตน ไมป่ ระพฤตผิ ดิ ดว้ ยอานาจอคติ

๒) ปตวิ ัตร ความจงรกั ภักดีความซอ่ื สัตย์ต่อสามีของตน ๒) ความซ่ือตรง ได้แก่ ความประพฤติตรงต่อบุคคลผู้

เปน็ คุณสาหรับหญงิ เป็นมิตร และต้องเว้นจากโทษ ๔ สถานคือ ปอกลอกเพอ่ื น

ธรรมข้อน้ีเป็นการสนับสนุนการรักษาศีลข้อ ๓ ให้ ดแี ตพ่ ูด ประจบสอพลอ ชกั ชวนในทางเส่อื มเสีย

สมบรู ณย์ ่ิงขึน้ ๓) สวามิภักดิ์ ได้แก่ ความจงรักภักดีในเจ้าของตน เม่ือ

_____________ ยอมยกบุคคลใดเป็นเจ้าของตนแล้ว เช่น ข้าราชการถือพระ
๑. เบญจธรรมขอ้ ใด ทาให้ผ้ปู ระพฤตไิ มน่ อกใจคูค่ รอง ?
เจ้าแผ่นดิน เป็นเจ้าของตน ก็ประพฤติซ่ือสัตย์ต่อบุคคลน้ัน

ก. สัมมาอาชวี ะ ข. สารวมในกาม ๔) ความกตัญญู ไดแ้ ก่ ความเปน็ ผู้รู้อุปการะทท่ี ่านได้ทา

ค. ความมีสัตย์ ง. ความมสี ติ

๕๓

แล้วแก่ตน ยกย่องนับถือท่านผู้นั้น ไม่แสดงอาการลบหลู่ดู ๔) ความไม่ประมาทในธรรม ได้แก่ ความเป็นผู้มีสติ
หม่นิ หรือยกตนตีเสมอท่าน เห็นว่ามนุษย์ทุกคนจะต้องประสบกับความแก่ ความเจ็บ
และความตาย เตรียมตวั ป้องกันทกุ ขท์ ง้ั ๓ ประการน้ี
_____________
๑. การประพฤตติ นเป็นคนซือ่ ตรงไมค่ ดโกง เปน็ เบญจธรรม _____________
๑. ความมสี ตริ อบคอบ ควรประพฤติค่กู บั ศลี ขอ้ ใด ?
ขอ้ ใด ?

ก. เมตตากรณุ า ข. สารวมในกาม ก. ขอ้ ๑ ข. ขอ้ ๒

ค. ความมีสัตย์ ง. ความมสี ติ ค. ข้อ ๓ ง. ข้อ ๕

๒. เคารพเช่อื ฟังพอ่ แม่ เป็นความมีสตั ย์ขอ้ ใด ? ๒. ขอ้ ใด ช่อื ว่าไม่ประมาทเลนิ เล่อในการทางาน ?

ก. สวามิภักดิ์ ข. ซ่ือตรง ก. ขยนั ขวนขวาย ข. ไม่ทอดธรุ ะ

ค. เทยี่ งธรรม ง. กตัญญู ค. มคี วามรับผิดชอบ ง. ถกู ทกุ ข้อ

๓. ความเท่ยี งธรรมในเบญจธรรมข้อ ๔ ตรงกบั ขอ้ ใด ? ๓. จะเปน็ มนุษยท์ ี่สมบูรณไ์ ด้ ต้องรักษาศีล ๕ คู่กับ

ก. ตรงต่อหน้าที่ ข. ซื่อตรงต่อมิตร หลกั ธรรมใด ?

ค. ภกั ดีตอ่ นาย ง. รู้คณุ ท่าน ก. ทาน ข. ภาวนา

๔. การทางานไม่ตกอยใู่ นอานาจอคตเิ ป็นความมีสัตย์ข้อใด ? ค. ปญั ญา ง. เบญจธรรม

ก. ความเทย่ี งธรรม ข. ความซอื่ ตรง ๔. สติสมั ปชัญญะมปี ระโยชน์กับใครมากทสี่ ดุ ?

ค. ความสวามภิ ักด์ิ ง. ความกตญั ญู ก. นกั เรียน ข. ทหาร

๕. ความมสี ตั ย์ สนบั สนุนการรกั ษาศลี ข้อใด ? ค. พระสงฆ์ ง. ทุกคน

ก. ขอ้ ๑ ข. ข้อ ๒ ๕. การดื่มสุรา เปน็ ปฏิปกั ษ์โดยตรงต่อคุณธรรมใด ?

ค. ขอ้ ๔ ง. ขอ้ ๕ ก. เมตตา ข. สัมมาชีพ

เบญจธรรมข้อท่ี ๕ ความมีสตริ อบคอบ ค. มสี ัตย์ ง. สตริ อบคอบ

ความมีสติรอบคอบ ได้แก่ ความเป็นผู้มีสติตรวจตรา

ไมเ่ ลินเลอ่ ประมาทในกิจการต่าง ๆ ๔ สถาน คือ _____________

๑) ความรู้จักประมาณในอาหารที่จะพึงบริโภค ได้แก่

รู้ จั ก บ ริ โ ภ ค อ า ห า ร ไ ม่ ใ ห้ ม า ก จ น เ กิ น ไ ป ห รื อ น้ อ ย เ กิ น ไ ป

บรโิ ภคอาหารใหเ้ ป็นเวลา บริโภคพอสมควรแก่กาลงั ทรัพย์ท่ี

เราหาได้ ไม่ฟุ่มเฟือยจนเกินไป ไม่อดอยากจนเกินไป

๒) ความไม่เลินเล่อในการงาน ได้แก่ การไม่ทอดธุระ

เพิกเฉยในการงาน เอาใจใส่การงานให้ถูกต้องแก่กาลเทศะ

ไม่ปลอ่ ยใหเ้ สื่อมเสีย

๓) ความมีสัมปชัญญะในการประพฤติตัว ได้แก่

ความรู้รอบคอบในกิจการต่างๆ ตริตรองให้เห็นก่อนว่ามีคุณ

หรือมโี ทษ มีประโยชนค์ วรหรือไมค่ วร

บรรณานกุ รม

คณาจารยม์ หาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย. คมู่ อื นักธรรมและธรรมศกึ ษาช้นั ตรี วชิ ากระท้ธู รรม.
กรุงเทพมหานคร : ไทยรายวันการพมิ พ์, ๒๕๕๒.

คณาจารย์สานักพิมพ์เลี่ยงเชียง. หนงั สอื เรยี นและแนวขอ้ สอบธรรมศกึ ษาชน้ั ตรี. กรงุ เทพมหานคร : แอลซพี ี ฐติ พิ ร

การพมิ พ.์
พระมหาไพโรจน์ ปุญฺญภาโส. ภิกขปุ าฏิโมกบาลิ (ฉบบั ทอ่ งจา) พิมพ์ครัง้ ที่ ๑. กรุงเทพมหานคร : รงุ่ ศิลปก์ ารพมิ พ์,

๒๕๕๘.

พระมหาอารีย์ พลาธโิ ก (ปัญจพล). คู่มือเตรียมสอบธรรมศกึ ษาช้นั ตรี พมิ พ์คร้ังที่ ๗ . กรงุ เทพมหานคร : สขุ มุ วทิ การ

พมิ พ์.
สานักงานแม่กองธรรมสนามหลวง. ปัญหาและเฉลยขอ้ สอบนกั ธรรมชน้ั ตรีและธรรมศกึ ษาชนั้ ตรี โท เอก พ.ศ.

๒๕๕๙. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพส์ านกั งานพระพทุ ธศาสนาแหง่ ชาติ, ๒๕๕๙.
______________________. ปัญหาและเฉลยข้อสอบนักธรรมช้ันตรีและธรรมศึกษาชัน้ ตรี โท เอก พ.ศ.

๒๕๖๐. กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พส์ านักงานพระพุทธศาสนาแหง่ ชาต,ิ ๒๕๖๐.