ผลงานวิจัยไม้สัก ตอนที่2

ไม้สน 24 งานวิจัยปี 2555


การประมาณปริมาตรไม้และมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย

Estimating Stem Volume and Biomass of Pinus caribaea Plantation

สมชาย นองเนือง อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ และ จุฑารัตน์ แสงเสถียร

Somchai Nongnuang Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Jutarat Sangsathien

บทคัดย่อ

การประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพของสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 29 ปี ที่สถานวนวัฒนวิจัย
ี
้
ิ
่
ห้วยบง จังหวัดเชียงใหม โดยศึกษา 1) ผลผลตและมวลชีวภาพของสวนป่าสนคาริเบีย และ 2) การสะสม
้
ู
ิ
คาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย ดาเนนการโดยเก็บขอมลการเจริญเตบโตดานความสง
ุ

ิ
้
ู
ึ้
้
้
้
และขนาดเสนผ่าศูนย์กลางเพียงอกของตนไมทุกตน เพือหามวลชีวภาพจากสมการ allometric ที่สร้างขน
้
่
ั
ั
่
โดยใช้ stratified-clip technique จากการตดตวแทนไมในสวนป่า และเก็บตวอย่างชิ้นสวนพืชนาไปวิเคราะห์
ั

้
หาความเข้มข้นของคาร์บอนและธาตุอาหารในเนื้อเยื่อพืชในห้องปฏิบัติการ ผลการศึกษาพบว่า ไมสนคาริเบีย
้
ิ
้
มีอัตราความเพิมพูนทางความสงและขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเท่ากับ 0.73 เมตร/ปี และ 0.88 เซนตเมตร/ปี
่
ู
ี
คิดเป็นปริมาตรไม 1.3 ลกบาศก์เมตร/ไร่/ปี มมวลชีวภาพ 1,239 กิโลกรัม/ไร่/ปี โดยมปริมาณคาร์บอน
้
ี
ู
ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม ที่สะสมในไมสนคาริเบียเท่ากับ 569.34,
ี
้
2.87, 0.18, 1.13, 0.78 และ 0.25 กิโลกรัม/ไร่/ปี ตามล าดับ
ค าหลัก: สนคาริเบีย ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ธาตุอาหาร
Abstract
Estimating the stem volume and biomass of Pinus caribaea Morelet at 29 year-old were
studied in progeny trial 1981 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province.
The objectives of the studies were to determine 1) production and biomass of Pinus caribaea plantation,
and 2) carbon and other nutrient stocks in Pinus caribaea plantation. The data of stem diameter at
breast high and tree height of pine will be used for biomass calculation. The sample trees were cut and
measured for biomass according to a stratified-clip technique. Carbon and nutrient accumulations in
organs of plants were taken and analyzed for chemical properties in laboratory. The result revealed
that average growth increments of Pinus caribaea were determined: height, 0.73 m/yr; diameter at
3
breast height, 0.88 cm/yr; and volume, 1.3 m /ha/yr. Forest biomass was 1,239 kg/rai/yr. The
accumulations of carbon, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and magnesium were 569.34,
2.87, 0.18, 1.13, 0.78 and 0.25 kg/rai/yr respectively.
Key words: Stem volume, value, nutrient, Pinus caribaea

ไม้สน 25 งานวิจัยปี 2555


การเจริญเติบโตและสมบัติดินในสวนป่าสนคาริเบีย

Growth and Soil Properties of Pinus caribaea Plantation

พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สมชาย นองเนือง และ จุฑารัตน์ แสงเสถียร

Pongsak Chattecha Ampai Pornleesangsuwan Somchai Nongnuang and Jutarat Sangsathien

บทคัดย่อ

การเจริญเตบโตและสมบัตของดนในสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 29 ปี ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง
ิ
ิ
ิ
ี

่
ู
้
ิ

้
จังหวัดเชียงใหม ดาเนนการโดยเก็บขอมลการเจริญเตบโตดานความสงและขนาดเสนผ่านศูนย์กลางลาตนที่
ู
้
ิ
้
้
ุ
ี
ิ
ุ
ิ
ิ
ึ
้
้
ิ
ิ
้
ั
ระดบ 1.3 เมตร จากพืนดนของตนไมทุกตน ศึกษาสมบัตของดนโดยขดหลมดนที่มความลก 200 เซนตเมตร
่
และเก็บตัวอย่างดินเพื่อวิเคราะห์สมบัติทางกายภาพและเคมี พบว่า ไม้สนคาริเบีย อายุ 29 ปี มความเพิมพูน
ี
ี่
้
่
้
ิ
ู
ดานความสงและขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 0.73 เมตรตอปี และ 0.88 เซนตเมตรตอปี
่
่
ิ
ิ
่
้
ดนในสวนป่ามความหนาแนนรวมตาถึงตามาก พบปริมาณกรวดค่อนขางมากในดนชั้นลาง ดนชั้นบนเป็น
ี
ิ
่
่
ิ
ี
ี
ี
ิ
ี
ดนร่วน ปนทราย สวนดนชั้นลางเป็นดนเหนยว ดนร่วนเหนยวปนทราย และดนร่วนเหนยว ดนมค่าปฏกิริยา
ิ
ิ
ิ
่
ิ
่
ิ
่
็
ิ
เป็นกรดจัดถึงกรดจัดมากในดนชั้นบน และเป็นกรดปานกลางถึงกรดเลกนอยในดนชั้นลาง อินทรียวัตถุและ
้
ิ
ึ
ิ
ี
ิ
้
ี
่
่
คาร์บอนมค่าค่อนขางสงในดนชั้นบนและลดตาลงในดนชั้นลาง ไนโตรเจนมค่าตามากตลอดชั้นความลก
ู
่
ิ
้
ของดนและแคลเซียมมค่าตาตลอดชั้นดน ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชนมค่าค่อนขางสงถึงสงในดนชั้นบน
ิ
ี
่
ู
ู
ี
์
ิ
ึ้
ู
ิ
่
ี
ี
่
ิ
่
่
ิ
่
และลดตาลงมากในดนชั้นลาง โพแทสเซียมและแมกนเซียมมค่าตาในดนชั้นบนและเพิมขนสงในดนชั้นลาง
ความอุดมสมบูรณ์ของดินอยู่ในระดับปานกลางเกือบตลอดชั้นความลึกดิน
ค าหลัก: สนคาริเบีย การเจริญเติบโต สมบัติดิน
Abstract
Growth and soil properties of Pinus caribaea Morelet at 29 year-old were studied in progeny
trial 1981 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province. Stem girth and height of
all trees were measured for calculating growth increments. Soil study was taken in a soil pit
(150 cm. width x 200 cm. depth). Soil samples were collected along the profiles, and later analyzed for
physical and chemical properties. The results showed that average growth increments of Pinus
caribaea were determined: average height, 0.73 m/yr and average diameter at breast height, 0.88
cm/yr. The surface soil in pine plantation had sandy loam whereas subsoils were clay, sandy clay loam
and sandy clay. Most top soils had strongly to very strongly acid while subsoils were moderately to
slightly acid. Organic matter and carbon contents were moderately high in top soil and low in subsoils.
Total nitrogen was very low and extractable Ca was low throughout the profiles. Available P was

ไม้สน 26 งานวิจัยปี 2555


moderately high to high in top soils, but extractable K and Mg were low to very low. Assessment of
the soil fertility level revealed that almost soil depths were moderately fertile.

Key words: Pinus caribaea, growth, soil properties

ไม้สน 27 งานวิจัยปี 2555


การกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารในซากพืชที่ร่วงหล่นของสวนป่าสนคาริเบีย

Carbon and Nutrient Accumulations in Litterfall of Pinus caribaea Plantation

จุฑารัตน์ แสงเสถียร อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ

สมชาย นองเนือง และ วิชนี บุญญะปฏิภาค
Jutarat Sangsathien Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha
Somchai Nongnuang and Vitchanee Boonyapatipark


บทคัดย่อ


่
ิ
การกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารในซากพืชที่ร่วงหลนของสวนป่าสนคาริเบีย ดาเนนการในแปลง
ี
ทดสอบสายพันธุ์ไมสนคาริเบีย อายุ 29 ปี ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง จังหวัดเชียงใหม โดยศึกษาปริมาณ
้
่
การร่วงหลนของเศษซากพืชในรอบปี และศึกษาการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในซากพืชที่ร่วงหลน
่
่
ุ
ี
ผลการศึกษาพบว่า มการร่วงหลนของเศษซากพืชในสวนป่าไมสนคาริเบีย อายุ 29 ปี เฉพาะสวนของใบ
่
่
้
ี
ี่
่
คิดเป็นปริมาณซากพืชที่ร่วงหลนเฉลย 750.11 กิโลกรัม/ไร่/ปี หรือ 18,003 กิโลกรัม/24 ไร่/ ปี โดยมการ
ั้
่
ื
ร่วงหล่นมากที่สุดในช่วงหน้าแล้ง ตงแตเดอนมกราคมถึงพฤษภาคม 61.90-124.45 กิโลกรัม/ไร่ หลงจากนน
ั้
ั
ุ
่
้
ปริมาณการร่วงหลนเริ่มลดนอยลง มการสะสมธาตอาหารในซากพืชที่ร่วงหลนของสนคาริเบีย ไดแก่
้
่
ี
ี
คาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียมเท่ากับ 352, 3.42, 0.23, 1.12,
3.58 และ 1.08 กิโลกรัม/ไร่
ค าหลัก: สนคาริเบีย ซากพืช ธาตุอาหาร
Abstract
Carbon and nutrient accumulations in litterfall of Pinus caribaea Plantation at 29 year-old were
studied in progeny trial 1981 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province.
The objectives of the studies were to determine the amount of litterfall during a year and estimating the
value of carbon and other nutrient stocks on litterfall. The result revealed that the amount of litterfall in
Pinus caribaea plantation at 29 year-old was 750.11 kg/rai/yr or 18,003 kg/24 rai/yr. Most litterfall in
pine plantations is occurred in dry season during January to May in average of 61.90-124.45 kg/rai.
The amounts of nutrients on litterfall were carbon, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and
magnesium were 352, 3.42, 0.23, 1.12, 3.58 and 1.08 kg/rai.
Key words: Pinus caribaea, litterfall, nutrient

ไม้สน 28 งานวิจัยปี 2555


การประมาณมูลค่าระบบนิเวศสวนป่าสนคาริเบีย

Estimating Valuation of Pinus caribaea Plantation Ecosystem

อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ สมชาย นองเนือง และ จุฑารัตน์ แสงเสถียร

Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha Somchai Nongnuang and Jutarat Sangsathien

บทคัดย่อ

การประมาณมลค่าของระบบนเวศสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 29 ปี ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง
ี
ิ
ู
้

้
ู
้
้
์
จังหวัดเชียงใหม่ โดยการประมาณมลค่าของเนื้อไมจากปริมาตรไมที่สามารถนามาใช้ประโยชนไดในรูปไมซุง
้
และไมฟืน และประมาณมลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในระบบนเวศสวนป่า ไดแก่ กักเก็บ
ู
ุ
ิ
้
คาร์บอนและธาตอาหารในมวลชีวภาพป่าไม ในเศษซากพืชที่ร่วงหลนและในดน พบว่า ไมสนคาริเบีย อายุ
ุ
ิ
้
่
้
ิ
29 ปี มีความเพิ่มพูนทางความสูงและเส้นผ่านศูนย์กลางที่ระดับอกเฉลี่ย 0.73 เมตร/ปี และ 0.88 เซนตเมตร/
ู
ี
ี
ิ
้
ี
ปี มปริมาตรไม 39.21 ลกบาศก์เมตร/ไร่ มมวลชีวภาพ 35.94 เมกกะกรัม/ไร่ มมลค่ารวมของระบบนเวศ
ู
ู
สวนป่าเท่ากับ 159,285 บาท/ไร่ แยกเป็นมลค่าในรูปไมซุง 139,396 บาท/ไร่ และมลค่าการกักเก็บคาร์บอน
ู
้
้
ุ
และ ธาตอาหารในระบบนเวศสวนป่า 19,889 บาท/ไร่ โดยกักเก็บในมวลชีวภาพป่าไม ซากพืช และดน
ิ
ิ
เท่ากับ 1,157, 74 และ 18,659 บาท/ไร่ ตามล าดับ
ค าหลัก: สนคาริเบีย มูลค่า ปริมาตรไม้ ธาตุอาหาร
Abstract
Estimating the stem volume and the valuation of Pinus caribaea Morelet at 29 year-old were
studied in progeny trial 1981 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province.
The objectives of the studies were to determine the valuation on wood and nutrient products in the
ecosystem of Pinus caribaea plantation including, forest biomass, litterfall and soil. The result revealed
that average growth increments of Pinus caribaea were determined: height, 0.73 m./yr. diameter at
3
breast height 0.88 cm./yr and volume 39.21 m. /rai. Forest biomass was 35.94 Mg/rai. The total
value of Pinus caribaea plantation ecosystem was 159,285 baht/rai including, the value of wood
production, 139,396 baht/rai and the value of nutrient products, 19,889 baht/rai which were composed
of the value on forest biomass, litterfall and soil of 1,157, 74 and 18,659 baht/rai respectively.
Key words: Pinus caribaea, value, stem volume, nutrient

ไม้สน 29 งานวิจัยปี 2555


การผลิตลูกผสมไม้สนคาริเบียส าหรับปลูกสร้างสวนป่าเศรษฐกิจ

Hybrid Production of Pinus caribaea Morelet for Economics Plantation

พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ และ สมชาย นองเนือง

Pongsak Chattecha Ampai Pornleesangsuwan and Somchai Nongnuang

่
บทคัดยอ
้
ู
่
ู
การผลตลกผสมไมสนคาริเบียสาหรับปลกสร้างสวนป่าเศรษฐกิจ เป็นการตอยอดของการ

ิ
ปรับปรุงพันธุ์ไมสนคาริเบีย จาก 2 กลมประชากร ในแปลงทดสอบสายพันธุ์ปี 2523 และแปลงทดสอบ
ุ่
้
ี
ั
่
สายพันธุ์ปี 2524 ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง จังหวัดเชียงใหม โดยนาสายพันธุ์ที่มลกษณะเดนจ านวน
่

ี
ื
ู
ั
่
้
่
ุ่
กลมประชากรละ 5 แมไม มาท า control pollination เพือคัดเลอกลกผสมในรุ่นที่ 1 (G ) ที่รวมเอาลกษณะด ี
1
่
ุ
ทางพันธุกรรมของพ่อและแมไว้มากที่สดมาขยายพันธุ์เพือปลกสร้างสวนป่าและใช้ในการปรับปรุงพันธุ์
ู
่
้
่
ในรุ่นตอ ๆ ไป ผลการศึกษาไดผลผลตโคน (cone) จ านวน 30 คู่ คัดแยกเมลดไดระหว่าง 33-3,340 เมลด
็
้
็
ิ
คิดเป็นน้ าหนัก 0.2-25.22 กรัมต่อคู่ผสม มีความสามารถในการงอกและอัตราการรอดตายต่ า ซึ่งไมเพียงพอ
่
ต่อการปลูกทดสอบสายพันธุ์ จึงควรปลกเป็นสวนรวมพันธุ์ไว้ เพือใช้เป็นแหลงพันธุกรรมไมสนที่ดมคุณภาพ
่
่
ี
ู
ี
้
และต่อยอดการปรับปรุงพันธุ์ไม้สนต่อไป
ค าหลัก: สนคาริเบีย, การผลิตลูกผสม, แปลงทดสอบสายพันธุ์
Abstract
A study on hybrid production of Pinus caribaea Morelet for economics plantation was carried
out at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province during 2007-2011.
Five best clones of 2 populations each from 2 progeny trials planted in 1980 and 1981 were
selected as parent trees. The study aimed to produce the first generation (G1) progeny which
inherit some good genetic traits from their selected parents through controlled pollination.
Factorial with reciprocal was chosen mating design. Seedlings from the controlled pollination
seeds would be planted in a full-sib progeny test. The best progeny which inherit the most of
best genetic trait from parents would be selected and propagated for economic plantation and
further used in genetic improvement program. The results, however, showed that after several
tries, cones were successfully obtained from 30 crosses. Seed production varied among crosses
from 33 to 3,340 seeds or 0.27 g to 25.22 g by weight. Germination capacity and survival rate of
these seeds, however, were very low. Few seedlings obtained from this trial were insufficient for the

ไม้สน 30 งานวิจัยปี 2555


proposed full-sib progeny test project. The seedlings were, therefore, suggested to be planted in
a gene bank for another improvement program in the future.

Key words: Pinus caribaea, control pollination, progeny trial

ไม้สน 31 งานวิจัยปี 2555


การสร้างสวนผลิตเมล็ดพันธุ์แบบอาศัยเพศของสนคาริเบียโดยผ่านการทดสอบพันธุ์

The Second Generation Seedling Seed Orchard of Pinus caribaea

สมชาย นองเนือง อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ และ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ

Somchai Nongnuang Ampai Pornleesangsuwan and Pongsak Chattecha

่
บทคัดยอ
็
การสร้างสวนผลตเมลดพันธุ์แบบอาศัยเพศของสนคาริเบีย โดยผ่านการทดสอบพันธุ์ที่สถาน ี
ิ

ิ
ื
ิ
วนวัฒนวิจัยอินทขล จังหวัดเชียงใหม ดาเนนการโดยคัดเลอกพันธุ์จากแปลงทดสอบสายพันธุ์ปี พ.ศ. 2523
่
ี
ี
และ 2524 ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง จังหวัดเชียงใหม ซึ่งมการประเมนค่าทางพันธุกรรมไว้แลวว่าม
ิ
้
ี
่
ี
้
การเจริญเติบโตดี จ านวน 14 สายพันธุ์ แตละสายพันธุ์เลอกเก็บเมลดเพียงตนเดยวใน 1 ซ้ า กรณีที่สายพันธุ์
่
ื
็
ั้
้

้
ื
้
็

นั้น ให้เมล็ดไม่พอสาหรับนาไปเพาะกลาไม (50 กลา/สายพันธุ์) ให้เลอกเก็บเมลดจากสายพันธุ์นนในซ้ าอื่นที่
่
ิ
้
็
อยู่ห่างไกลจากซ้ าแรกมากๆ เพือป้องกันเมลดที่ไดจากการผสมแบบเครือญาต วางแผนการทดลอง
้
ู
่
่
แบบ Randomized Complete Block Design จ านวน 2 ตนตอสายพันธุ์ตอซ้ า จ านวน 16 ซ้ า ใช้ระยะปลก
้
้
้
ิ
ู
ู
3 x 6 เมตร พืนที่ปลก 7 ไร่ พบว่าในระยะ 3 ปีแรก การเจริญเตบโตดานความสงและขนาดเสนผ่าน

ศูนย์กลางที่ระดับผิวดินของไม้สนคาริเบียในแปลงสวนผลิตเมล็ด มีความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสาคัญทางสถิต ิ
ี่
้
ั
ระหว่างสายพันธุ์ที่ระดบความเชื่อมน 0.01 โดยมความสงเฉลย 2.72 เมตร ขนาดเสนผ่านศูนย์กลางที่ระดบ
ั่
ั
ี
ู

้
ผิวดนเฉลย 6.00 เซนตเมตร อัตราการรอดตายเฉลย 72.92% การประเมนลกษณะตางๆ ของลาตนและ
ิ
ิ
ิ
่
ี่
ี่
ั
การติดดอกออกผล ยังไม่สามารถด าเนินการได้เนื่องจากต้นไม้มีขนาดเล็กเกินไป
ค าหลัก: สวนผลิตเมล็ดพันธุ์แบบอาศัยเพศ, สนคาริเบีย, การปรับปรุงพันธุ์, การทดสอบสายพันธุ์แบบเปิด
Abstract
nd
Establishment of Pinus caribaea seedling seed orchard from a 2 generation progeny trial
was taken place at In Takin Silvicultural Research Station, Chiang Mai province in 2008. After
st
genetic value of the 1 generation progeny trial of P. caribaea planted in 1980 and 1981 at Huey
Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province was evaluated, 14 families of the best
progenies were selected for the next generation test. Seeds from only 1 tree of each family were
collected. In case of barely seeds obtained in 1 tree, collection of the same family in other
nd
replication was also allowed. In 1 family, 50 seedlings were prepared for 2 generation half-sib
progeny test and replanting. Experimental design was Randomized Complete Block Design.
2 trees of 14 families were planted in 16 blocks in the area of 7 rais with the spacing of 3 x 6
st
meters. The 1 evaluation of survival and growth including, height and stem diameter at ground
level (D0), were conducted at 3-year-old, in 2011. The results showed that an average of

ไม้สน 32 งานวิจัยปี 2555


survival percentage was 72.92%. The mean height of P. caribaea was 2.72 meters and D0 was
6.00 centimeters. There was no significantly difference among families in their growth at the

0.01 level. The evaluation of stem characteristics and cone products could not be performed at 3
years old because the trees were too small. Establishment of P. caribaea seedling seed orchard
from this trial, therefore, must be waited until the trees get much older.

Key words: Seedling seed orchard, Pinus caribaea, improvement, half-sib progeny test

ไม้สน 33 งานวิจัยปี 2555


การประมาณปริมาตรไม้และมูลค่าสวนป่าสนคาริเบียอายุ 6 ปี

Estimatings of Stem Volume and Value of 6-Year-old

Pinus caribaea Morelet Plantation

อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สมชาย นองเนือง สาโรจน์ วัฒนสุขสกุล
พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ คณิต รัตนวัฒน์กุล และ จุฑารัตน์ แสงเสถียร

Ampai Pornleesangsuwan Somchai Nongnuang Saroj Wattanasuksakul
Pongsak Chattecha Kanit Rattanawatkul and Jutarat Sangsathien

บทคัดย่อ


่
ี้
ี
้
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 6 ปี
พร้อมทั้งประเมนปริมาณและมลค่าของการสะสมคาร์บอนและสารอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย ที่สถาน ี
ิ
ู
วนวัฒนวิจัยอินทขล จังหวัดเชียงใหม ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย มความสงเฉลย 6.58 เมตร
่
ี
ิ
ู
ี่
ื
ิ
ี
ขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 8.14 เซนตเมตร มปริมาตรเหนอเปลอก 22.71 ลกบาศก์เมตร
ี่
ื
ู
้
่
่

่
ตอเฮกแตร์ มีมวลชีวภาพ 14.81 เมกกะกรัมตอเฮกแตร์ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง ใบ และราก เท่ากับ
้
7.57, 2.15, 2.65 และ 2.43 เมกกะกรัมตอเฮกแตร์ โดยมการสะสมคาร์บอนและสารอาหารในเนื้อเยื่อพืช
ี
่
่
ิ
6.96 และ 0.17 เมกกะกรัมตอเฮกแตร์ และการสะสมคาร์บอนและสารอาหารในดน (ที่ระดบความลก 160
ั
ึ
่
ู
เซนตเมตร) 1,001 และ 23.06 เมกกะกรัมตอเฮกแตร์ ตามลาดบ มลค่ารวมของสวนป่าสนคาริเบีย

ิ
ั
ู
คิดเป็นเงิน 24,680 บาทต่อเฮกแตร์ต่อปี โดยแยกเป็นมูลค่าไม้ 2,988 บาทต่อเฮกแตร์ต่อปี มลค่าการกักเก็บ
ู
่
คาร์บอนและสารอาหารในเนื้อเยื่อพืช 298 บาทตอเฮกแตร์ตอปี และมลค่าการกักเก็บคาร์บอน
่
่
้
ิ
และสารอาหารในดน 21,395 บาทตอเฮกแตร์ตอปี การปลกสร้างสวนป่าไมสนคาริเบียสามารถเพิมผลผลต
่
ิ
่
ู
และมูลค่าสวนป่าได้โดยใช้เมล็ดพันธุ์ที่ผ่านการปรับปรุงพันธุ์ร่วมกับการจัดการสวนป่าอย่างประณีต
ค าหลัก: ดิน ปริมาตรไม มูลค่า สนคาริเบีย อายุ 6 ปี สารอาหาร
้
Abstract
Estimating stem volume and value of 6-year-old Pinus caribaea Morelet plantation were
studied in progeny trial 2005 at Intakin Silvicultural Research Station, Chiang Mai province.
The objectives of the studies were to estimate 1) stem volume and biomass of 6-year-old P. caribaea
plantation, 2) carbon and other nutrient stocks of plant and soil in plantation and 3) the valuation of
wood and nutrient products of plant and soil in plantation. The results revealed that 6-year-old
P. caribaea plantation were determined; average height, 6.58 m; average diameter at breast height,
-1
3
-1
8.14 cm; and average stem volume, 22.71 m ha . Plant biomass was 14.81 Mg ha which composed
-1
of stem, branch, leaf and root biomass as 7.57, 2.15, 2.65 and 2.43 Mg ha , respectively. Carbon and

ไม้สน 34 งานวิจัยปี 2555


-1
nutrients accumulations in plant were 6.96 and 0.17 Mg ha , whereas carbon and nutrients
-1
accumulations in soil depth 160 cm were 1,001 and 23.06 Mg ha . The total value of 6-year-old
P. caribaea plantation was 24,680 baht ha-1 yr-1. The value was divided to 2,988 baht ha-1 yr-1 of
stem, 298 baht ha-1 yr-1 of carbon and nutrients accumulations in plant, and 21,395 baht ha-1 yr-1
of carbon and nutrients accumulations in soil. The products and value of P. caribaea plantation could be
increased by using improvement seeds and intensive forest management.


Key words: Soil, stem volume, value, 6-year-old Pinus caribaea, nutrient

ไม้สน 35 งานวิจัยปี 2555


การประมาณปริมาตรไม้และมูลค่าของไม้สนคาริเบีย

Estimating the Stem Volume and the Valuation of Pinus caribaea Morelet

อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ สมชาย นองเนือง และ คณิต รัตนวัฒน์กุล

Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha Somchai Nongnuang and Kanit Rattanawatkul

บทคัดย่อ

้
้
ี
ู
การประมาณปริมาตรไมและมลค่าของไมสนคาริเบีย อายุ 29 ปี ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง
่

จังหวัดเชียงใหม โดยศึกษา 1) การเจริญเตบโตและปริมาตรลาตนของไมสนคาริเบีย 2) มวลชีวภาพเหนอ
้
้
ิ
ื
้
ู
ิ
ุ
้
ิ
พืนดนและการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในมวลชีวภาพของไมสนคาริเบีย 3) การประเมนมลค่าเนื้อไม ้
้
้
้
้
ิ่
ู
ู
ี
และมลค่าดานสงแวดลอมของไมสนคาริเบีย พบว่า ไมสนคาริเบีย อายุ 29 ปี มความสงเฉลย 20.80 เมตร
ี่
ู
้
ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลี่ย 25.63 เซนตเมตร คิดเป็นปริมาตรไม 245.07 ลกบาศก์เมตร/เฮกแตร์
ิ
ี
มมวลชีวภาพเหนอพืนดน 147.9 เมกกะกรัม/เฮกแตร์ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง และใบ เท่ากับ 127.2,
ิ
่
้

้
ื
14.4 และ 6.3 เมกกะกรัม/เฮกแตร์ ตามลาดบ โดยมปริมาณคาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม

ั
ี
ี
ี
้
แคลเซียม แมกนเซียม และโซเดยม ที่สะสมในไมสนคาริเบียเท่ากับ 619.04, 2.35, 47.06, 193.10, 115.13,
ู
ั
้
35.56 และ 8.02 กิโลกรัม/เฮกแตร์ ตามลาดบ มลค่าของเนื้อไมคิดเป็นเงิน 30,042 บาท/เฮกแตร์/ปี และ

ุ
้
มลค่าทางสงแวดลอมในดานการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในเนื้อไมคิดเป็นเงิน 248 บาท/เฮกแตร์/ปี
ู
ิ่
้
้
ี
่
รวมมูลค่าทั้งหมดเท่ากับ 30,290 บาท/เฮกแตร์/ปี สนคาริเบียเป็นไม้ที่มีการเจริญเติบโตด ควรสงเสริมให้เป็น
ไม้เศรษฐกิจของไทย
ค าหลัก: ปริมาตรไม มูลค่า ธาตุอาหาร สนคาริเบีย
้
Abstract
Estimating the stem volume and the valuation of Pinus caribaea Morelet at 29 year-old were
studied in progeny trial 1981 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai province.
The objective of the studies were found out 1) growth and stem volume of Pinus caribaea,
2) aboveground biomass and carbon and other nutrient stocks in biomass of Pinus caribaea, and 3) the
valuation of wood and nutrient products of Pinus caribaea. The result revealed that Pinus caribaea at
age 29 years old were determined; average height, 20.80 m; average diameter at breast height,
3
-1
-1
25.63 cm; and average stem volume, 245.07 m ha . Aboveground biomass was 147.9 Mg ha
-1
composed of stem, branch, and leaf biomass as 127.2, 14.4 and 6.3 Mg ha , respectively. Carbon,
nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium and sodium in aboveground biomass were
-1
619.04, 2.35, 47.06, 193.10, 115.13, 35.56 and 8.02 kg ha , respectively. The valuation of stem
-1 -1
-1 -1
value was 30,042 baht ha yr and the valuation of nutrient products was 248 baht ha yr . The total

ไม้สน 36 งานวิจัยปี 2555


-1 -1

value was calculated as 30,290 baht ha yr . P. caribaea grow well in Thailand so it should be
promoted for economic plantations.
Key words: Stem volume, value, nutrient, Pinus caribaea morelet

ไม้สน 37 งานวิจัยปี 2556


การจัดสร้างสวนผลิตเมล็ดพันธุ์และการทดสอบสายพันธุ์ไม้สนคาริเบีย

บนพื้นที่สูงและพื้นที่ต่่า
Establishments of Clonal Seed Orchard and Progeny Trial of Pinus caribaea Morelet

on High and Low Elevations


ั
อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉตรเตชะ และ สมชาย นองเนือง
Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Somchai Nongnuang

่
บทคัดยอ
การจัดสร้างสวนผลตเมลดพันธุ์และการทดสอบสายพันธุ์ไมสนคาริเบียบนพืนที่สงและพืนที่ตา
้
้
ู
้
็
ิ
่่
่
ิ
่
ั
ี
้
ื
่
้
้
ื
ไดดาเนนการคัดเลอกแมไมลกษณะดจากแปลงทดลองตางๆ ในโครงการปรับปรุงพันธุ์ไมสน โดยคัดเลอก
็
ู
ิ
ตนพันธุ์สนคาริเบียที่เหมาะสมกับพืนที่สงไปจัดสร้างเป็นสวนผลตเมลดที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง
ี
้
้
่
ี
ื
้
อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม มความสงจากระดบนาทะเลปานกลาง 800 เมตร และคัดเลอกตนพันธุ์
ู
้่
ั
่
่่
ิ
ิ
็
สนคาริเบียที่เหมาะสมกับพืนที่ตาไปจัดสร้างเป็นสวนผลตเมลดที่สถานวนวัฒนวิจัยอินทขล อ่าเภอแมแตง
ี
้
ิ
จังหวัดเชียงใหม มความสงจากระดบนาทะเลปานกลาง 400 เมตร ดาเนนการจัดสร้างสวนผลตเมลดแบบ
่
ู
่
ี
ิ
ั
้่
็
่
็
่
ี
ไมอาศัยเพศโดยการตอยอด (Top-grafting) เพือเป็นแหลงเก็บเมลดที่มคุณภาพทางพันธุ์ที่ดตอไปในอนาคต
่
่
ี
่
ิ
่
้
็
ิ
ซึ่งการจัดสร้างสวนผลตเมลดไมจ่าเป็นตองมการทดสอบสายพันธุ์ควบคู่ไปดวยเพือประเมนความสามารถ
้
ี
้
ในการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุ์ในรุ่นลูก
ค่าหลัก: สวนผลิตเมล็ดพันธุ์ การทดสอบสายพันธุ์ ไม้สนคาริเบีย
Abstract
Establishments of clonal seed orchard and progeny trial of Pinus caribaea Morelet on high and
low elevations were carried out by preparing seedlings from plus tree selection in the experimental plots
in Pine improvement project. The high elevation is 800 m msl at Huey Bong Silvicultural Research
Station, Hod district, Chiang Mai province; whereas the low elevation is 400 m msl at In Takin
Silvicultural Research Station, Maetang district, Chiang Mai province. The seedlings for clonal seed
orchards were prepared by using top-grafting method. Clonal seed orchards could produce high quality
seeds for plantation. However, progeny testing should be processed for evaluation inheritance of mother
trees.
Key words: Clonal seed orchard, progeny testing, Pinus caribaea Morelet

ไม้สน 38 งานวิจัยปี 2556


ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อการจัดสร้างสวนผลิตเมล็ด

และศักยภาพในการให้ผลผลิตเมล็ดสน
Effect of Climate Change on Seed Orchard and Potential of Pine Seed Produce


อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สมชาย นองเนือง และ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ
Ampai Pornleesangsuwan Somchai Nongnuang and Pongsak Chattecha


บทคัดยอ
่
ิ
ี
ผลกระทบของการเปลยนแปลงสภาพภมอากาศ ทั้งจากปรากฏการณ์เอลนโญ (EL Nino)
ี่
ู
้
่
ุ
้
้่
ี
ึ้
ในปี พ.ศ. 2553 ท่าให้ปริมาณนาฝนนอยที่สดในรอบ 8 ปี และตอดวย ลานญา ที่เกิดขนในปี พ.ศ. 2554
ื
ิ
ู
้่
ุ
ู
ู
ู
ี่
ท่าให้ปริมาณนาฝนสงกว่าทุกปี โดยเฉพาะในปี พ.ศ. 2555 อุณหภมเฉลยและอุณหภมสงสดรายเดอน
ิ
้
่่
อยู่ในเกณฑ์สงที่สด มผลกระทบตอการเตรียมกลาไมเพือจัดสร้างสวนผลตเมลดมอัตราการรอดตายตา
ี
่
ี
้
่
ิ
็
ุ
ู
ี
่่
ิ
็
เช่นเดยวกับตนไมในแปลงปลกทดสอบสายพันธุ์มอัตราการรอดตายตา และท่าให้ผลผลตเมลดในสวน
ี
ู
้
้
็
ี
ผลตเมลดและแหลงผลตเมลดไมสนสามใบและสนคาริเบีย ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง และสถาน
ิ
ิ
่
็
้
ี
วนวัฒนวิจัยอินทขลลดลง แนวทางการปรับปรุงพันธุ์ไมสนตอไปในอนาคต จึงควรคัดเลอกสายพันธุ์ที่ม
ื
ิ
้
่
ี
การเติบโตดีและมีความทนทานต่อสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงด้วย
ค่าหลัก: การเปล่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การจัดสร้างสวนผลตเมลด การทดสอบสายพันธุ์ ศักยภาพ
็
ิ
ี
การให้ผลผลิตเมล็ดสน
Abstract
Effect of climate change on seed orchard and potential of pine seed produce from EL Nino
phenomenon in 2010 caused the lowest rainfall in the past eight years, and La Nina phenomenon in
2011 caused the highest rainfall in the past eight years. The annual rainfall had been highest in 2011.
The monthly mean temperature and the monthly maximum temperature had been highest in 2012. This
resulted many effects including, the failure of seedling preparation for clonal seed orchard, the low
survival of trees in progeny trials, and the lower product of seeds in seed orchard and seed production
areas of Pinus kesiya and Pinus caribaea at Huey Bong Silvicultural Research Station and In Takin
Silvicultural Research Station. Pine improvement program in the future should consider in family number
which have high growth increment and endure for climate change.
Key words: Climate change, seed orchard, progeny trial, potential of pine seed produce

ไม้สน 39 งานวิจัยปี 2556


ศักยภาพในการให้ผลผลิตเมล็ดแปลงสวนผลิตเมล็ดไม้สนคาริเบียปี 1977

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล อ่าเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
Potential of Pine Seed Produce in Clonal Seed Orchard 1977 of Pinus caribaea Morelet

at In Takin Silvicultural Research Station, Hod District, Chiang Mai Province


ั
ี
ั
ุ
สมชาย นองเนือง อ่าไพ พรลแสงสวรรณ์ และ พงษ์ศกดิ์ ฉตรเตชะ
Somchai Nongnuang Ampai Pornleesangsuwan and Pongsak Chattecha
บทคัดยอ
่
การศึกษาศักยภาพในการให้ผลผลตเมลดแปลงสวนผลตเมลดไมสนคาริเบียปี 1977 ที่สถาน ี
็
ิ
็
้
ิ
่
วนวัฒนวิจัยอินทขิล อ่าเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม เนื้อที่ 27 ไร่ เป็นการศึกษาปริมาณและคุณภาพเมลดไม ้
็
้
้
็
ในสวนผลตเมลดไมสนคาริเบีย โดยศึกษาขนาดโคนสน ปริมาณเมลดที่คัดแยกได ปริมาณและคุณภาพของ
็
ิ
่
่
ิ
ี่
่
้
เมลดด แลววิเคราะห์หาค่าเฉลยและความแตกตางทางสถิตระหว่างแมไมแตละ family เพือประเมนผลผลต
่
ิ
็
ิ
้
ี
เมลดในสวนผลตเมลดไม ผลการศึกษา การเตบโตของสนคาริเบีย ในช่วงอายุ 32-36 ปี มความเพิมพูน
ี
่
ิ
็
ิ
็
้
้
้
ี่
่
ู
ดานความสงเฉลย 0.38 เมตรตอปี ความเพิมพูนดานขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเฉลย 0.57 เซนตเมตรตอปี
่
ี่
ิ
่
้
ผลผลิตเมล็ดเมื่ออายุ 31, 32, 33 และ 34 ปี คิดเป็น 90.24, 48.68, 52.92 และ 11.66 กรัม/ไร่ สนคาริเบีย
แปลงนี้มี good seed year และ bad seed year สลับกันปีเว้นปี ขนาดความกว้างโคนเฉลย 3.25, 3.55, 3.01
ี่
้่
ิ
ี่
ั
ี่
ิ
และ 3.48 เซนตเมตร ความยาวโคนเฉลย 7.39, 7.25, 6.33 และ 8.04 เซนตเมตร นาหนกเฉลย 35.03,
็
ี
29.38, 20.41 และ 39.01 กรัมต่อโคน เมื่อคัดแยกเมล็ดออกจากโคนแล้วพบว่า มเมลดดที่มโอกาสงอกเฉลย
ี่
ี
ี
็
ั
9.58, 38.47, 28.34 และ 15.58% มนาหนก 1000 เมลดเฉลยเท่ากับ 10.24, 12.06, 8.43 และ 11.14 กรัม
ี่
ี
้่
ซึ่งสามารถประเมนศักยภาพในการผลตเมลดดเฉลย 9,359, 31,907, 32,467 และ 13,984 เมลด/กิโลกรัม
็
ี
ิ
ิ
ี่
็
ตามล่าดับ
ค่าหลัก: ศักยภาพการให้ผลผลิตเมล็ด สวนผลิตเมล็ดไม้สนคาริเบียปี 1977 สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล
Abstract
The study of potential of pine seed improvement supply was done in Clonal seed orchard 1977
of Pinus caribaea Morelet at In Takin Silvicultural Research Station, Mae Tang District, Chiang Mai
Province. The areas of this study are 27 rai. The aim of the study was to find out quantity and quality
of seeds in Clonal seed orchard 1977 of Pinus caribaea Morelet. The study was done by studying cone
size and cone weight. After extracting seeds from cones, seeds were classified to study quantity and
quality. Finally, the data were analyzed mean and standard deviation between families to estimate
good seed produce from Clonal seed orchard. The result of this study showed that growth increment
during 32-36 year-old were quite low; which height increment was 0.38 meters/yr and diameter at

ไม้สน 40 งานวิจัยปี 2556


breast height increment was 0.57 centimeters/yr. Clonal seed orchard of 31, 32, 33 and 34 year-old
were 90.24, 48.68, 52.92 and 11.66 g/rai, respectively. The good seed year were alternating year.

The average cone size of 31, 32, 33 and 34 year-old were 3.25, 3.55, 3.01 and 3.48 centimeters of
cone width; 7.39, 7.25, 6.33 and 8.04 centimeters of cone length; and 35.03, 29.38, 20.41 and 39.01
grams of cone weight, respectively. After extraction, the average round full seeds of 31, 32, 33 and 34
year-old were 9.58, 38.47, 28.34 and 15.58%, respectively. 1000 seed weight were 10.24, 12.06,

8.43 and 11.14 grams, respectively. The potential of available seed produce of 31, 32, 33 and
34 year-old were 9,359, 31,907, 32,467 and 13,984 seeds/kilogram, respectively.

Key words: Potential of pine seed produce, Clonal seed orchard 1977 of Pinus caribaea Morelet,
In Takin Silvicultural Research Station

ไม้สน 41 งานวิจัยปี 2556


ศักยภาพในการให้ผลผลิตเมล็ดแปลงสวนผลิตเมล็ดไม้สนสามใบปี 1980

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยห้วยบง อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่
Potential of Pine Seed Produce in Clonal Seed Orchard 1980 of Pinus kesiya Royle ex

Gordon at Huey Bong Silvicultural Research Station, Hod District, Chiang Mai Province


อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉตรเตชะ และ สมชาย นองเนือง
ั
Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Somchai Nongnuang

บทคัดยอ
่
ิ
็
้
ิ
ี
การศึกษาศักยภาพในการให้ผลผลตเมลดแปลงสวนผลตเมลดไมสนสามใบ ปี 1980 ที่สถาน
็
้
วนวัฒนวิจัยห้วยบง อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม เน้อที่ 36 ไร่ เป็นการศึกษาปริมาณและคุณภาพเมลดไม
ื
็
่
็
ิ
้
ในสวนผลตเมลดไมสนสามใบ โดยศึกษาขนาดโคนสน ปริมาณเมลดที่คัดแยกได ปริมาณและคุณภาพของ
้
็
่
้
ิ
ี่
่
้
ิ
ิ
่
ี
เมลดด แลววิเคราะห์หาค่าเฉลยและความแตกตางทางสถิตระหว่างแมไมแตละ family เพือประเมนผลผลต
่
็
่
เมลดในสวนผลตเมลดไม ผลการศึกษา การเตบโตของสนสามใบ ในช่วงอายุ 28-32 ปี มความเพิมพูน
ิ
้
ี
ิ
็
็
้
ี่
ิ
้
่
ด้านความสงเฉลย 0.91 เมตรตอปี ความเพิมพูนดานขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเฉลย 0.39 เซนตเมตรตอปี
ี่
่
่
ู
ื่
็
ผลผลตเมลดเมออายุ 28, 29, 30, 31 และ 32 ปี คิดเป็น 0.24, 0.15, 0.21, 0.14 และ 0.25 กิโลกรัม/ไร่
ิ
สนสามใบแปลงนี้มี bad seed year และ good seed year สลับกันปีเว้น 2 ปี ขนาดความกว้างโคนเฉลี่ย 2.93,
3.24, 3.36, 3.25 และ 3.44 เซนตเมตร ความยาวโคนเฉลย 5.45, 6.19, 6.61, 6.12 และ 6.35 เซนตเมตร
ิ
ี่
ิ
็
น้่าหนักเฉลี่ย 21.89, 31.24, 30.01, 27.08 และ 27.63 กรัมต่อโคน เมอคัดแยกเมลดออกจากโคนแลวพบว่า
้
ื่
มีเมล็ดดีเฉลี่ย 46.23, 65.59, 63.97, 37.14 และ 70.09% มีน้่าหนัก 1000 เมลดเฉลยเท่ากับ 14.25, 18.87,
็
ี่
ี
18.41, 12.30 และ 17.58 กรัม ซึ่งสามารถประเมนศักยภาพในการผลตเมลดดเฉลย 32,444, 34,759,
ี่
ิ
ิ
็
34,748, 30,195 และ 39,860 เมล็ด/กิโลกรัม ตามล่าดับ
ค่าหลัก: ศักยภาพการให้ผลผลตเมลด สวนผลิตเมล็ดไม้สนสามใบปี 1980 สถานีวนวัฒนวิจัยห้วยบง
ิ
็
Abstract
The study of potential of pine seed improvement supply was done in Clonal seed orchard 1980
of Pinus kesiya Royle ex Gordon at Huey Bong Silvicultural Research Station, Hod District, Chiang Mai
Province. The areas of this study are 36 rai. The aim of the study was to find out quantity and quality
of seeds in Clonal seed orchard 1980 of Pinus kesiya Royle ex Gordon. The study was done by studying
cone size and cone weight. After extracting seeds from cones, seeds were classified to study quantity
and quality. Finally, the data were analyzed mean and standard deviation between families to estimate
good seed produce from Clonal seed orchard. The result of this study showed that growth increment
during 28-32 year-old were quite low; which height increment was 0.91 meters/yr and diameter at

ไม้สน 42 งานวิจัยปี 2556


breast height increment was 0.39 centimeters/yr. Clonal seed orchard of 28, 29, 30, 31 and 32
year-old were 0.24, 0.15, 0.21, 0.14 and 0.25 kg/rai, respectively. The bad seed year was alternating

every two years. The average cone size of 28, 29, 30, 31 and 32 year-old were 2.93, 3.24, 3.36,
3.25 and 3.44 centimeters of cone width; 5.45, 6.19, 6.61, 6.12 and 6.35 centimeters of cone length;
and 21.89, 31.24, 30.01, 27.08 and 27.63 grams of cone weight, respectively. After extraction, the
average round full seeds of 28, 29, 30, 31 and 32 year-old were 46.23, 65.59, 63.97, 37.14 and

70.09%, respectively. 1000 seed weight were 14.25, 18.87, 18.41, 12.30 and 17.58 grams, respectively.
The potential of available seed produce of 37, 38, 39, 40 and 41 year-old were 32,444, 34,759,
34,748, 30,195 and 39,860 seeds/kilogram, respectively.

Key words: Potential of pine seed produce, clonal seed orchard 1980 of Pinus kesiya Royle, Huey Bong

Silvicultural Research Station

ไม้สน 43 งานวิจัยปี 2556


ศักยภาพในการให้ผลผลิตเมล็ดแปลงแหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ไม้สนคาริเบียปี 1971

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยห้วยบง อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่
Potential of Pine Seed Produce in Seed production area 1971 of Pinus caribaea Morelet

at Huey Bong Silvicultural Research Station, Hod District, Chiang Mai Province


ั
อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉตรเตชะ และ สมชาย นองเนือง
Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Somchai Nongnuang

่
บทคัดยอ
ิ
็
้
การศึกษาศักยภาพในการให้ผลผลตเมลดแปลงแหลงผลตเมลดไมสนคาริเบีย ปี 1971 ที่สถาน ี
ิ
็
่
้
ื
่
็
วนวัฒนวิจัยห้วยบง อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม เน้อที่ 10 ไร่ เป็นการศึกษาปริมาณและคุณภาพเมลดไม
ในแปลงแหลงผลตเมลดพันธุ์ไมสนคาริเบีย โดยศึกษาขนาดโคนสน ปริมาณเมลดที่คัดแยกได ปริมาณ
็
ิ
้
่
้
็
็
่
ิ
ี่
ี
้
่
่
้
และคุณภาพของเมลดด แลววิเคราะห์หาค่าเฉลยและความแตกตางทางสถิตระหว่างแมไมแตละถินก่าเนด
่
ิ
ิ
็
้
เพือประเมนผลผลตเมลดในแหลงผลตเมลดพันธุ์ไม ผลการศึกษา พบว่า ความเพิมพูนดานการเตบโตของ
่
ิ
่
ิ
่
็
ิ
้
สนคาริเบียในช่วงอายุ 37-41 ปี มค่านอยมาก โดยพบความเพิมพูนดานความสงเฉลย 0.06 เมตรตอปี
่
ู
่
้
้
ี่
ี
ความเพิมพูนดานขนาดเสนผ่าศูนย์กลางเฉลย 0.27 เซนตเมตรตอปี ผลผลตเมลดเมออายุ 37, 38, 39, 40
้
ิ
่
็
ี่
ื่
่
้
ิ
ี
และ 41 ปี คิดเป็น 0.56, 0.44, 0.95, 0.32 และ 0.83 กิโลกรัม/ไร่ โดยม bad seed year และ good seed
year สลับกันปีเว้นปี ขนาดความกว้างโคนเฉลี่ย 3.39, 3.72, 3.33, 3.87 และ 3.83 เซนติเมตร ความยาวโคน
ี่
ั
เฉลย 7.55, 8.18, 7.98, 8.20 และ 10.06 เซนตเมตร นาหนกเฉลย 38.87, 49.62, 36.95, 55.14
ิ
ี่
้่
ี
็
็
ื่
ี่
้
ี
และ 52.05 กรัมตอโคน เมอคัดแยกเมลดออกจากโคนแลวพบว่า มเมลดดที่มโอกาสงอกเฉลย 38.25,
่
ี
้่
็
ี
ั
ี่
23.88, 17.72, 10.63 และ 61.72% โดยมนาหนก 1000 เมลดเฉลยเท่ากับ 13.16, 16.37, 10.03, 14.21
และ 19.57 กรัม ซึ่งสามารถประเมนศักยภาพในการผลตเมลดดเฉลย 29,057, 11,747, 17,658, 7,478
ิ
ี
ี่
็
ิ
และ 31,542 เมล็ด/กิโลกรัม ตามล่าดับ
ค่าหลัก: ศักยภาพการให้ผลผลิตเมล็ด แหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ไม้สนคาริเบียปี 1971 สถานีวนวัฒนวิจัยห้วยบง
Abstract
The study of potential of pine seed produce was done in Seed production area 1971 of Pinus
caribaea Morelet at Huey Bong Silvicultural Research Station, Hod district, Chiang Mai province. The
area of this study is 10 rai which is composed of 2 provenances are Bowenia, Queensland and Caya,
British Honduras. The aim of the study was to find out quantity and quality of seeds in Seed production
area 1971 of Pinus caribaea Morelet. The study was done by studying cone size and cone weight. After
extracting seeds from cones, seeds were classified and studied quantity and quality. Finally, the data
were analyzed mean and standard deviation between provenances to estimate good seed produce from

ไม้สน 44 งานวิจัยปี 2556


Seed production area. The result of this study showed that growth increment during 37-41 year-old
were quite low; which height increment was 0.06 m/yr and diameter at breast height increment was

0.27 cm/yr. Seed productions of 37, 38, 39, 40 and 41 year-old were 0.56, 0.44, 0.95, 0.32 and
0.83 kg/rai, respectively. The good seed year were alternating year. The average cone size of 37, 38,
39, 40 and 41 year-old were 3.39, 3.72, 3.33, 3.87 and 3.83 centimeters of cone width; 7.55, 8.18,
7.98, 8.20 and 10.06 centimeters of cone length; and 38.87, 49.62, 36.95, 55.14 and 52.05 grams of

cone weight, respectively. After extraction, the average germinations were 38.25, 23.88, 17.72, 10.63
and 61.72%, respectively. 1000 seed weight were 13.16, 16.37, 10.03, 14.21 and 19.57 grams,
respectively. The potential of available seed produce were 29,057, 11,747, 17,658, 7,478 and 31,542

seeds/kg, respectively.

Key words: Potential of pine seed produce, seed production area 1971 of Pinus caribaea Morelet,
Huey Bong Silvicultural Research Station

ไม้สน 45 งานวิจัยปี 2556


ศักยภาพในการให้ผลผลิตเมล็ดแปลงแหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ไม้สนสามใบปี 1971

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยห้วยบง อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่
Potential of Pine Produce in Seed Production Area 1971 of Pinus kesiya Royle ex Gordon

at Huey Bong Silvicultural Research Station, Hod District, Chiang Mai Province


์
ั
ุ
์
พงษศักดิ์ ฉตรเตชะ อ่าไพ พรลีแสงสวรรณ และ สมชาย นองเนือง
Pongsak Chattecha Ampai Pornleesangsuwan and Somchai Nongnuang
่
บทคัดยอ
ิ
็
้
็
ิ
่
การศึกษาศักยภาพในการให้ผลผลตเมลดแปลงแหลงผลตเมลดพันธุ์ไมสนสามใบ ปี 1971 ที่สถาน ี
่
วนวัฒนวิจัยห้วยบง อ่าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม เน้อที่ 12 ไร่ เป็นการศึกษาปริมาณและคุณภาพเมลดไม
้
ื
็
็
็
ในแหล่งผลิตเมลดพันธุ์ไมสนสามใบ โดยศึกษาขนาดโคนสน ปริมาณเมลดที่คัดแยกได ปริมาณและคุณภาพ
้
้
ของเมลดด แลววิเคราะห์หาค่าเฉลยและความแตกตางทางสถิตระหว่างแมไมแตละถินก่าเนด เพือประเมน
ิ
่
ิ
ิ
ี่
่
้
ี
่
็
้
่
่
็
ผลผลตเมลดในแหลงผลตเมลดพันธุ์ไม ผลการศึกษา พบว่า ความเพิมพูนดานการเตบโตของสนสามใบ
้
่
ิ
ิ
็
้
่
ิ
่
ี่
้
่
ู
้
ี
่
ในช่วงอายุ 37-41 ปี มค่านอยมาก โดยพบความเพิมพูนดานความสงเฉลย 0.20 เมตรตอปี ความเพิมพูน
็
ื่
ิ
ี่
ิ
้
้
ดานขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเฉลย 0.25 เซนตเมตรตอปี ผลผลตเมลดเมออายุ 37, 38, 39, 40 และ 41 ปี
่
ี
คิดเป็น 0.23, 0.09, 0.28, 0.08 และ 0.04 กิโลกรัม/ไร่ โดยม bad seed year และ good seed year สลบกัน
ั
ปีเว้นปี เมื่ออายุ 37, 39, 40 และ 41 ปี มีขนาดความกว้างโคนเฉลย 3.13, 3.41, 3.23 และ 3.60 เซนตเมตร
ี่
ิ
ความยาวโคนเฉลี่ย 5.63, 6.31, 6.00 และ 6.64 เซนติเมตร น้่าหนักเฉลี่ย 22.73, 30.07, 25.53 และ 32.57
กรัมต่อโคน ตามล่าดับ (อายุ 38 ปี ไม่สามารถวัดขนาดและน้่าหนักโคนได้) เมื่อคัดแยกเมล็ดออกจากโคนแล้ว
ั
็
็
ี่
ี
ี
พบว่า มเมลดดเฉลย 55.90, 59.62, 63.44, 29.19 และ 70.84% โดยมนาหนก 1000 เมลดเฉลยเท่ากับ
ี่
้่
ี
็
ี
ิ
ี่
ิ
15.76, 16.52, 18.98,12.24 และ 18.18 กรัม ซึ่งสามารถประเมนศักยภาพในการผลตเมลดดเฉลย 35,481,
36,090, 33,425, 23,848 และ 39,225 เมล็ด/กิโลกรัม ตามล่าดับ
ค่าหลัก: ศักยภาพการให้ผลผลิตเมล็ด แหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ไม้สนสามใบปี 1971 สถานีวนวัฒนวิจัยห้วยบง
Abstract
The study of potential of pine seed improvement supply was done in Seed production area 1971
of Pinus kesiya Royle ex Gordon at Huey Bong Silvicultural Research Station, Hod District, Chiang Mai
Province. The areas of this study are 12 rai. The aim of the study was to find out quantity and quality
of seeds in Seed production area 1971 of Pinus kesiya Royle ex Gordon. The study was done by
studying cone size and cone weight. After extracting seeds from cones, seeds were classified to study
quantity and quality. Finally, the data were analyzed mean and standard deviation between
provenances to estimate good seed produce from Seed production area. The result of this study showed

ไม้สน 46 งานวิจัยปี 2556


that growth increment during 37-41 year-old were quite low; which height increment was 0.20
meters/yr and diameter at breast height increment was 0.25 centimeters/yr. Seed productions of 37,

38, 39, 40 and 41 year-old were 0.23, 0.09, 0.28, 0.08 and 0.04 kg/rai, respectively. The good seed
year were alternating year. The average cone size of 37, 39, 40 and 41 year-old were 3.13, 3.41,
3.23 and 3.30 centimeters of cone width; 5.63, 6.31, 6.00 and 6.64 centimeters of cone length; and
22.73, 30.07, 25.53 and 32.57 grams of cone weight, respectively. After extraction, the average

round full seeds of 37, 38, 39, 40 and 41 year-old were 55.90, 59.62, 63.44, 29.19 and 70.84%,
respectively. 1000 seed weight were 15.76, 16.52, 18.98, 12.24 and 18.18 grams, respectively. The
potential of available seed produce of 37, 38, 39, 40 and 41 year-old were 35,481, 36,090, 33,425,

23,848 and 39,225 seeds/kilogram, respectively.

Key words: Potential of pine seed produce, Seed production area 1971 of Pinus kesiya Royle,
Huey Bong Silvicultural Research Station

ไม้สน 47 งานวิจัยปี 2556


การประมาณปริมาตรไม้และมูลค่าสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 9 ปี

Estimating the Stem Volume and the Valuation of 9 Year-old

Pinus caribaea Morelet Plantation

อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สัญญา สิริบุญยะพร ศรีศักดิ์ พุ่มพวง
สมชาย นองเนือง และ วรพจน์ ค่าใบ

Ampai Pornleesangsuwan Sanya Siriboonyaporn Srisak Pumpuang
Somchai Nongnuang and Worapoj Khambai

บทคัดย่อ

ี้
ี
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 9 ปี
้
่
ิ
ุ
ู
พร้อมทั้งประเมนปริมาณและมลค่าของการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย ที่สถาน ี
วนวัฒนวิจัยบ่อแก้ว จังหวัดเชียงใหม ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย มความสงเฉลย 13.20 เมตร
ี
ู
ี่
่
ื
ขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 12.80 เซนตเมตร มปริมาตรเหนอเปลอก 1.47 ลกบาศก์เมตรตอไร่
ื
ิ
่
ู
้
ี
ี่
มีมวลชีวภาพ 4.8 เมกกะกรัมต่อไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพล่าต้น กิ่ง ใบ และราก เท่ากับ 2.6, 0.5, 0.7 และ 1.0
่
ี
เมกกะกรัมตอไร่ โดยมการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในเนื้อเยื่อพืช 2.26 และ 0.04 เมกกะกรัมตอไร่
่
ุ
ิ
ึ
ิ
ั
และการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในดน (ที่ระดบความลก 180 เซนตเมตร) 109 และ 5.14 เมกกะกรัม
ุ
่
ตอไร่ ตามลาดบ มลค่ารวมของสวนป่าสนคาริเบีย คิดเป็นเงิน 13,187 บาทตอไร่ โดยแยกเป็นมลค่าไม้
ั
่
่
ู
ู
ู
ุ
2,715 บาทตอไร่ มลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในเนื้อเยื่อพืช 302 บาทตอไร่ และมลค่า
ู
่
่
ู
การกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารในดิน 10,170 บาทต่อไร่ การปลกสร้างสวนป่าไมสนคาริเบียสามารถเพิม
้
่
ผลผลิตและมูลค่าสวนป่าได้โดยใช้เมล็ดพันธุ์ที่ผ่านการปรับปรุงพันธุ์ร่วมกับการจัดการสวนป่าอย่างประณีต
ค่าหลัก: สนคาริเบียอายุ 9 ปี ปริมาตรไม้ ดิน ธาตุอาหาร มูลค่า
Abstract
Estimating the stem volume and the valuation of 9 year-old Pinus caribaea Morelet plantation
were studied in seed stand 2003 at Baokaew Silvicultural Research Station, Chiang Mai. The objectives
of the studies were to estimate 1) stem volume and biomass of 9 year-old Pinus caribaea plantation,
2) carbon and other nutrient stocks of plant and soil in plantation, and 3) the valuation of wood and
nutrient products of plant and soil in plantation. The results revealed that 9 year-old Pinus caribaea
plantation were determined; average height, 13.20 m; average diameter at breast height, 12.80 cm;
-1
3
-1
and average stem volume, 1.47 m .rai . Plant biomass was 4.8 Mg.rai which composed of stem,
-1
branch, leaf and root biomass as 2.6, 0.5, 0.7 and 1.0 Mg.rai , respectively. Carbon and nutrients
-1
accumulations in plant were 2.26 and 0.04 Mg.rai , whereas carbon and nutrients accumulations in soil

ไม้สน 48 งานวิจัยปี 2556


-1
depth 180 cm were 109 and 5.14 Mg.rai . The total valuation of 9 year-old Pinus caribaea plantation
-1
-1
-1
was 13,187 baht.rai . The valuation was divided to 2,715 baht.rai of stem value, 302 baht.rai
-1
of carbon and nutrients accumulations in plant, and 10,170 baht.rai of carbon and nutrients
accumulations in soil. The products and valuations of Pinus caribaea plantation could be increased by
using improvement seeds and intensive forest management.

Key words: 9 year-old Pinus caribaea, stem volume, soil, nutrient, value

ไม้สน 49 งานวิจัยปี 2556


การประมาณปริมาตรไม้และมวลชีวภาพสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 9 ปี

Estimating the Stem Volume and Biomass of 9 Year-old
Pinus caribaea Morelet Plantation


สัญญา สิริบุญยะพร ศรีศักดิ์ พุ่มพวง อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ และ สมชาย นองเนือง
Sanya Siriboonyaporn Srisak Pumpuang Ampai Pornleesangsuwan and Somchai Nongnuang


บทคัดย่อ
่
ี
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 9 ปี
ี้
้
ึ้
ั
้
ที่สถานีวนวัฒนวิจัยบ่อแก้ว จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้สมการ allometric equations ที่สร้างขนจากตวแทนตนไม ้
ในแปลงจ่านวน 12 ต้น ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย มีความสูงเฉลี่ย 13.20 เมตร ขนาดเสนผ่านศูนย์กลาง
้
ี่
ู
้
ี่
้
ิ
ี
่
เพียงอกเฉลย 12.80 เซนตเมตร มความเพิมพูนรายปีดานความสงและขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเฉลย 1.47
เมตรต่อปี และ 1.42 เซนติเมตรต่อปี ความเพิ่มพูนของปริมาตรไม้เหนือเปลือกและปริมาตรไมใตเปลอกเฉลย
ื
้
้
ี่
่
ู
0.16 และ 0.12 ลกบาศก์เมตรตอไร่ตอปี มมวลชีวภาพ 4.8 เมกกะกรัมตอไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง
ี
่
่
้
่
่
ใบ และราก เท่ากับ 2.6, 0.5, 0.7 และ 1.0 เมกกะกรัมต่อไร่ คิดเป็นความเพิ่มพูนของมวลชีวภาพเหนอพืนดน
ิ
ื
้
เฉลี่ย 0.53 เมกกะกรัมต่อไร่ต่อปี
ค่าหลัก: สนคาริเบียอายุ 9 ปี ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ
Abstract
Estimating the stem volume and forest biomass of 9 year-old Pinus caribaea Morelet plantation
were studied in seed stand 2003 at Baokaew Silvicultural Research Station, Chiang Mai. The objectives
of the studies were to estimate stem volume and forest biomass of pine plantation by using allometric
equations. The results revealed that 9 year-old Pinus caribaea plantation were determined; average
height, 13.20 m; average diameter at breast height, 12.80 cm. The annual increment of height and
diameter were 1.47 m/yr and 1.42 cm/yr; and the annual increment of over bark and inner bark of stem
3
-1
-1
-1
volume were 0.16 and 0.12 m .rai .yr . Forest biomass was 4.8 Mg.rai which composed of stem,
-1
branch, leaf and root biomass as 2.6, 0.5, 0.7 and 1.0 Mg.rai , respectively. Therefore, annual
-1
-1
increment of forest biomass was 0.53 Mg.rai .yr .
Key words: 9 year-old Pinus caribaea, stem volume, biomass

ไม้สน 50 งานวิจัยปี 2556


การสะสมคาร์บอนและธาตุอาหารในสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 9 ปี

Carbon and Nutrient Accumulations in 9 Year-old Pinus caribaea Morelet Plantation

ศรีศักดิ์ พุ่มพวง อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สมชาย นองเนือง และ สัญญา สิริบุญยะพร

Srisak Pumpuang Ampai Pornleesangsuwan Somchai Nongnuang and Sanya Siriboonyaporn

บทคัดย่อ

่
ุ
ี
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย
ี้
ุ่
ี
่
ั
้
่
้
้
่
่
อายุ 9 ปี ที่สถานวนวัฒนวิจัยบ่อแก้ว จังหวัดเชียงใหม โดยสมตวอย่างชิ้นสวนตางๆ ของไมสน ไดแก่ ลาตน
ิ
ิ
ั
ุ
้
่
้
้
้
กิง และใบ จากตวแทนตนไมในสวนป่า 12 ตน แลวนาไปวิเคราะห์หาปริมาณธาตอาหารในห้องปฏบัตการ
่
้
เพื่อประมาณการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในมวลชีวภาพของสวนป่าไมสนคาริเบีย ผลการศึกษาพบว่า
ุ
ี
สวนป่าสนคาริเบีย อายุ 9 ปี มปริมาณคาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม
ี่
้
และแมกนีเซียม ที่สะสมในมวลชีวภาพป่าไมเฉลย 2,256, 16.30, 1.27, 8.25, 7.14 และ 2.10 กิโลกรัมตอไร่
่
ตามล่าดับ คิดเป็นมูลค่าการสะสมคาร์บอน และธาตุอาหารอื่นๆ เฉลี่ย 33 บาทต่อไร่ต่อปี
ค่าหลัก: สนคาริเบียอายุ 9 ปี คาร์บอน ธาตอาหาร
ุ
Abstract
Carbon and nutrient accumulations in 9 year-old Pinus caribaea Morelet plantation were
studied in seed stand 2003 at Baokaew Silvicultural Research Station, Chiang Mai. The objectives of
the studies were to determine carbon and nutrient stocks in biomass of pine plantation. The results
revealed that carbon and nutrient accumulations including, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and
-1
magnesium in forest biomass were 2,256, 16.30, 1.27, 8.25, 7.14 and 2.10 kg.rai , respectively.
-1
-1
The valuation of carbon and nutrient products were 33 baht.rai .yr .
Key words: 9 year-old Pinus caribaea, carbon, nutrient

ไม้สน 51 งานวิจัยปี 2556


การประมาณมวลชีวภาพและการเก็บกักคาร์บอนในสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 18 ปี

Estimating the Forest Biomass and Carbon Accumulation of 18 Year-old
Pinus caribaea Morelet Plantation


อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สมชาย นองเนือง พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ และ สาโรจน์ วัฒนสุขสกุล
Ampai Pornleesangsuwan Somchai Nongnuang Pongsak Chattecha and Saroj Wattanasuksakul


บทคัดย่อ
้
้
การประมาณมวลชีวภาพไมและการกักเก็บคาร์บอนในสวนป่าไมสนคาริเบียอายุ 18 ปี ที่สถาน ี
่
ี
วนวัฒนวิจัยห้วยบง จังหวัดเชียงใหม มวัตถุประสงค์เพือศึกษา 1) ผลผลตและมวลชีวภาพของ
่
ิ
่
ิ
สวนป่าสนคาริเบีย และ 2) การสะสมคาร์บอนและธาตุอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย ดาเนนการโดยเก็บขอมล
ู
้
้
ิ
้
่
้
ู
้
้
การเตบโตดานความสงและขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกของตนไมในสวนป่าทุกตนเพือหามวลชีวภาพ
ั
้
ั
ึ้
จากสมการ allometric ที่สร้างขนโดยใช้ stratified-clip technique จากการตดตวแทนไมในสวนป่าและเก็บ
ิ
ิ
้
ตัวอย่างชิ้นส่วนพืชน่าไปวิเคราะห์หาความเข้มขนของคาร์บอนและธาตอาหารในเนื้อเยื่อพืชในห้องปฏบัตการ
ุ
ี
้
ู
ี
ผลการศึกษาพบว่า ไมสนคาริเบีย อายุ 18 ปี มปริมาตรไม 55.98 ลกบาศก์เมตรตอไร่ มมวลชีวภาพ 30.2
่
้
เมกกะกรัมต่อไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพล่าต้น กิ่ง ใบ และราก เท่ากับ 21.3, 2.7, 0.6 และ 5.6 เมกกะกรัมต่อไร่
่
ุ
ตามล่าดับ โดยมีการกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพป่าไม้ 14.36 เมกกะกรัมตอไร่ และการกักเก็บธาตอาหาร
ี
้
อื่นๆ ไดแก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม เท่ากับ 73.16, 3.12, 26.25,
่
็
22.78 และ 7.11 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ การปลกสร้างสวนป่าสนคาริเบียควรใช้เมลดที่ผ่านการ
่
ู
ั
ปรับปรุงพันธุ์มาแล้ว ร่วมกับการจัดการสวนป่าที่ดีจะสามารถเพิ่มผลผลิตเนื้อไม้และศักยภาพด้านการกักเก็บ
คาร์บอนและธาตุอาหารในมวลชีวภาพป่าไม ้
ค่าหลัก: สวนป่าสนคาริเบียอายุ 18 ปี ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ธาตุอาหาร
Abstract
Estimating the forest biomass and carbon accumulation of 18 year-old Pinus caribaea Morelet
plantation were studied in progeny trial 1992 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai
province. The objectives of the studies were to determine 1) production and biomass of Pinus caribaea
plantation, and 2) carbon and other nutrient stocks in Pinus caribaea plantation. The data of stem
diameter at breast high and tree height of pine will be used for biomass calculation. The sample trees
were cut and measured for biomass according to a stratified-clip technique. Carbon and nutrient
accumulations in organs of plants were taken and analyzed for chemical properties in laboratory.
The result revealed that the average stem volume of 18 year-old Pinus caribaea plantation was
-1
-1
3
55.98 m .rai . Forest biomass was 30.2 Mg.rai . The accumulations of carbon in forest biomass was

ไม้สน 52 งานวิจัยปี 2556


-1
14.36 Mg.rai whereas other nutrient accumulations including nitrogen, phosphorus, potassium, calcium
-1
and magnesium were 73.16, 3.12, 26.25, 22.78 and 7.11 kg.rai respectively. The wood products and
nutrient accumulation potential in forest biomass could be increased by using improvement seeds and
intensive forest management.

Key words: 18 year-old Pinus caribaea plantation, stem volume, biomass, nutrients

ไม้สน 53 งานวิจัยปี 2556


สมบัติดินและการกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารในดินสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 18 ปี

Soil Properties, Soil Carbon and Nutrient Accumulations in
18 Year-old Pinus caribaea Morelet Plantation



สาโรจน์ วัฒนสุขสกุล อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ และ สมชาย นองเนือง
Saroj Wattanasuksakul Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Somchai Nongnuang


บทคัดย่อ
ิ
ุ
ิ
ิ
การศึกษาสมบัตดนและการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในดนสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 18 ปี
ี
่
่
ิ
ุ
ี
ที่สถานวนวัฒนวิจัยห้วยบง จังหวัดเชียงใหม ดาเนนการโดยขดหลมดนที่มความลก 160 ซม. และเก็บ
ึ
ุ
ิ
ั
ตวอย่างดนที่ระดบความลก 0-5, 5-10, 10-20, 20-30, 30-40, 40-60, 60-80, 80-100, 100-120,
ิ
ั
ึ
ิ
่
ี
ิ
120-140 และ 140-160 เซนตเมตร เพือวิเคราะห์สมบัตทางกายภาพและเคม และการกักเก็บคาร์บอน
ิ
ิ
ิ
ิ
และธาตอาหารในดน พบว่า สวนป่าสนคาริเบีย อายุ 18 ปี ดนชั้นบนเป็นดนทรายปนดนร่วน และดนร่วน
ิ
ุ
ิ
่่
่่
ี
่
ปนทราย ดนชั้นลางเป็นดนร่วนเหนยวปนทราย และดนเหนยว ความหนาแนนรวมตาถึงตามาก พบปริมาณ
ิ
ี
ิ
่
กรวดค่อนข้างมาก ดินมีค่าปฏิกิริยาเป็นกรดจัดถึงจัดมาก อินทรียวัตถุและคาร์บอนมีค่าปานกลางในดินชั้นบน
ิ
และค่อนข้างต่่าถึงต่่าในดินชั้นล่าง ไนโตรเจนมีค่าต่่ามากตลอดชั้นความลกของดน ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน ์
ึ
ี
มีค่าค่อนข้างต่่าในดินชั้นบนและต่่ามากในดินชั้นล่าง โพแทสเซียมมีค่าต่่าถึงปานกลางในดินชั้นบน และมค่าสง ู
ู
ิ
ึ
่
่่
ี
ถึงสงมากในดนชั้นลาง แคลเซียมมค่าตามากตลอดชั้นความลกดน และแมกนเซียมมค่าตาถึงตามากตลอด
่่
่่
ี
ิ
ี
ชั้นความลกดน การประเมนความอุดมสมบูรณ์ของดนอยู่ในระดบปานกลางตลอดชั้นความลกดน ปริมาณ
ึ
ิ
ั
ึ
ิ
ิ
ิ
ิ
่
ี
อินทรียวัตถุและคาร์บอนที่สะสมในดนที่ระดบความลก 160 เซนตเมตร มค่า 152 และ 88 เมกกะกรัมตอไร่
ึ
ิ
ั
ี
ี
้
ุ
่
สวนการสะสมธาตอาหารอื่น ไดแก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม มค่า
4,280, 2, 142, 420 และ 122 กิโลกรัมต่อไร่ ตามล่าดับ
ค่าหลัก: สนคาริเบียอายุ 18 ปี สมบัติดิน ธาตุอาหาร
Abstract
Soil properties, soil carbon and nutrient accumulations in 18 year-old Pinus caribaea Morelet
Plantation were studied in progeny trial 1992 at Huey Bong Silvicultural Research Station, Chiang Mai
province. Soil study was taken in a soil pit (150 cm. width x 160 cm. depth). Soil samples were
collected along the profiles including 0-5, 5-10, 10-20, 20-30, 30-40, 40-60, 60-80, 80-100,
100-120, 120-140 and 140-160 cm, and later analyzed for physical and chemical properties, and
nutrients accumulations. The results showed that the surface soil in pine plantation had loamy sand and
sandy loam whereas subsoils were sandy clay loam and clay. Most soils had strongly to very strongly
acid. Organic matters and carbon contents were moderately high in top soil and low to very low in

ไม้สน 54 งานวิจัยปี 2556


subsoils. Total nitrogen was very low, extractable Ca was low throughout the profiles and extractable
Mg was low to very low throughout the profiles. Available P was moderately low in top soils and very

low in subsoils, but extractable K were low to moderately low in top soils and high to very high in
subsoils. Assessment of the soil fertility level revealed that almost soil depths were moderately fertile.
-1
Organic matters and carbon accumulations in 160 cm soil depth were 152 and 88 Mg.rai . Other
-1
nutrients accumulations including N, P, K, Ca and Mg were 4,280, 2, 142, 420 and 122 kg.rai ,
respectively

Key words: 18 year-old Pinus caribaea, soil properties, nutrients

ไม้สน 55 งานวิจัยปี 2556


การประมาณมูลค่าเนื้อไม้และการกักเก็บคาร์บอนในสวนป่าสนคาริเบียอายุ 18 ปี

Estimating the Valuation of Stem Volume and Carbon Accumulations in 18 Year-old
Pinus caribaea Morelet Plantation


สมชาย นองเนือง อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สาโรจน์ วัฒนสุขสกุล และ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ
Somchai Nongnuang Ampai Pornleesangsuwan Saroj Wattanasuksakul and Pongsak Chattecha


บทคัดย่อ
้
ี
ู
การประมาณมลค่าเนื้อไมและการกักเก็บคาร์บอนในสวนป่าสนคาริเบียอายุ 18 ปี ที่สถาน
่
้
่
วนวัฒนวิจัยห้วยบง จังหวัดเชียงใหม โดยการประมาณมลค่าของเนื้อไมจากปริมาตรไมที่สามารถนามาใช้
้
ู
์
้
ู
ุ
้
้
้
ประโยชนไดในรูปไมซุงและไมฟืน และประมาณมลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่า ไดแก่
ิ
ู
ุ
้
ิ
กักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในมวลชีวภาพป่าไมและในดน พบว่า การประเมนมลค่ารวมของ
้
ี่
ิ
ู
่
สวนป่าสนคาริเบียคิดเป็น 177,347 บาทตอไร่ โดยเป็นมลค่าผลผลตเนื้อไมเฉลย 166,932 บาทตอไร่
่
ู
ิ
ุ
และมลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในเนื้อเยื่อพืชและดนเฉลย 942 และ 9,472 บาทตอไร่
่
ี่
การปลกสร้างสวนป่าสนคาริเบียควรใช้พันธุ์ที่ผ่านการปรับปรุงพันธุ์มาแลว ร่วมกับการจัดการสวนป่าที่ด
ู
ี
้
จะสามารถเพิ่มผลผลิตและมูลค่าสวนป่าทั้งด้านเนื้อไม้และการกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหาร
ค่าหลัก: สวนป่าสนคาริเบียอายุ 18 ปี ปริมาตรไม้ ธาตุอาหาร ดิน มูลค่า
Abstract
Estimating the valuation of stem volume and carbon accumulations in 18 year-old Pinus
caribaea Morelet plantation were studied in progeny trial 1992 at Huey Bong Silvicultural Research
Station, Chiang Mai province. The objectives of the studies were to determine the valuation on wood
and nutrient products in the ecosystem of Pinus caribaea plantation including, forest biomass and soil.
The result revealed that the total value of Pinus caribaea plantation ecosystem was 177,347 baht/rai
including, the value of wood production, 166,932 baht/rai and the value of nutrient products, which
were composed of the value on forest biomass and soil of 942 and 9,472 baht/rai, respectively.
The products and valuations of Pinus caribaea plantation could be increased by using improvement seeds
and intensive forest management.
Key words: 18 year-old Pinus caribaea plantation, stem volume, nutrients, soil, value

ไม้สน 56 งานวิจัยปี 2556


การประมาณปริมาตรไม้และมวลชีวภาพสนคาริเบีย

Estimating of the Stem Volume and Biomass of Pinus caribaea Morelet

อ่าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ สมชาย นองเนือง พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ และ วรพจน์ ค่าใบ

Ampai Pornleesangsuwan Somchai Nongnuang Pongsak Chattecha and Worapoj Khambai

บทคัดย่อ

การประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสนคาริเบีย ดาเนนการในจังหวัดเชียงใหม จากแปลงปลก
่
้
ู
่
ิ
้
้
ู
สนคาริเบีย 4 ชั้นอายุ ได้แก่ 6, 9, 18 และ 29 ปี โดยวัดการเตบโตดานความสงและขนาดเสนผ่านศูนย์กลาง
ิ
ุ่
ุ
้
เพียงอกของต้นไม้ทั้งหมดในทุกชั้นอายุ สมตดตวอย่างตนไมชั้นอายุละ 12 ตน และขดรากชั้นอายุละ 1-3 ตน
ั
้
้
้
ั
่
เพือหาสมการประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสนคาริเบียตามวิธีการ stratified clip technique
้
สวนการสะสมคาร์บอนในมวลชีวภาพพืชวิเคราะห์โดยวิธี wet oxidation ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย
่
่
้
่
่
ู
้
ี
้
มอัตราความเพิมพูนดานความสง 1.10-1.14 เมตรตอปี และความเพิมพูนดานขนาดเสนผ่านศูนย์กลาง
ึ้
่
ื
่
ิ
เพียงอก 1.17-1.36 เซนตเมตรตอปี ความหนาเปลอกเพิมขนตามอายุ โดยอายุ 6, 9, 18 และ 29 ปี
ั
่
ิ
ื
มความหนาเปลอกเฉลย 0.87, 1.29, 1.64 และ 1.87 เซนตเมตร ตามลาดบ การเตบโตของสนคาริเบีย
ิ
ี่
ี
มความเพิมพูนในอัตราที่สงช่วง 9 ปีแรก หลงจากนนเริ่มลดลง อัตราความเพิมพูนของปริมาตรลาตน
่
ั้
ู
ี
่
้
่
ั
ใตเปลอกที่อายุ 6, 9, 18 และ 29 ปี เฉลย 0.004, 0.001, 0.017 และ 0.018 ลกบาศก์เมตรตอตนตอปี
้
ื
่
ี่
้
ู
่
้
มีการสะสมมวลชีวภาพเฉลี่ย 4.0, 7.6, 14.2 และ 17.0 กิโลกรัมต่อต้นตอปี ความเขมขนของคาร์บอนที่สะสม
้
่
ในมวลชีวภาพของล่าต้น กิ่ง ใบ และราก ของไม้สนคาริเบียที่อายุ 6, 9, 18 และ 29 ปี มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 46.4,
ี่
่
43.1, 47.5 และ 43.5 ตามลาดบ คิดเป็นปริมาณการสะสมคาร์บอนในมวลชีวภาพเฉลย 1.9, 2.2, 6.8
ั
และ 7.0 กิโลกรัมต่อต้นต่อปี ตามล่าดับ
ค่าหลัก: สนคาริเบีย อายุสวนป่า ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ความเข้มข้นของคาร์บอน
Abstract
Estimating of the stem volume and biomass of Pinus caribaea Morelet was studied in Chiang
Mai. In four age classes of 6, 9, 18 and 29 year-old P. caribaea plantations, stem diameter at breast
high (DBH) and tree height were measured. Twelve sample trees in each age classes were cut and
measured for the aboveground biomass analysis using a stratified clip technique and formulating
allometric equation, whereas one to three sample trees in each age classes were dug for the root
biomass analysis. Carbon contents in various organs of pine were analyzed by the wet oxidation
method. The results revealed that growth annual increments of P. caribaea were high in the first stage
-1
of 9 year-old then decreased. Height annual increment was 1.10-1.14 m.yr and DBH annual
-1
increment was 1.17-1.36 cm.yr . Bark thickness increased with stand age of 6, 9, 18 and 29 year-old
at respectively as 0.87, 1.29, 1.64 and 1.87 cm. Stem volume under bark increments of 6, 9, 18 and

ไม้สน 57 งานวิจัยปี 2556


-1
3
-1
29 year-old were 0.004, 0.001, 0.017 and 0.018 m .tree .yr . Plant biomass storages were 4.0, 7.6,
-1
-1
14.2 and 17.0 kg.tree .yr . The average of carbon contents in stem, branch, leaf and root of 6, 9, 18
and 29 year-old were reported as 46.4, 43.1, 47.5 and 43.5% while the average of carbon
-1
-1
accumulations in biomass were 1.9, 2.2, 6.8 and 7.0 kg.tree .yr , respectively.
Key words: Pinus caribaea Morelet, age of plantations, stem volume, biomass, carbon content

ไม้สน 56 งานวิจัยปี 2557


การประมาณปริมาตรไม้และมวลชีวภาพสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 29 ปี

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี
Estimating of the Stem Volume and Biomass of 29 Year-old Pinus caribaea Morelet

Plantation at Khong Chiam Silvicultural Research Station,

Ubon Ratchathani Province.

อนันต์ ประทุมชาต สมชาย นองเนือง และ อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์
ิ
Anunt Pratoomchat Somchai Nongnuang and Ampai Pornleesangsuwan

บทคัดย่อ

้
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 29 ปี
่
ี
ี้
ุ
ู
ิ
พร้อมทั้งประเมนปริมาณและมลค่าของการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย
ี
ี
ี
ู
ี่
ที่สถานวนวัฒนวิจัยโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธาน ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย มความสงเฉลย 21.19
เมตร และขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 29.96 เซนตเมตร มปริมาตรไมใตเปลอกเฉลย 33.68
้
้
ื
้
ี่
ี
ิ
ี่
ลกบาศก์เมตรตอไร่ มมวลชีวภาพเหนอพืนดนเฉลย 19,277 กิโลกรัมตอไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง
่
ิ

้
ื
ี
่
้
ู
่
ี่

่
้
ั
และใบ เท่ากับ 15,320, 2,752 และ 1,205 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ ปริมาณการสะสมธาตอาหาร ไดแก่
ุ
้
ื
คาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม ที่สะสมในมวลชีวภาพเหนอพืนดน
ี
ิ
ของสวนป่าสนคาริเบีย เท่ากับ 9,978, 37.96, 1.76, 10.71, 13.32 และ 5.95 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ

ั
่
ู
้
ิ
่
มูลค่ารวมของสวนป่าสนคาริเบีย คิดเป็นเงิน 141,174 บาทตอไร่ โดยเป็นมลค่าผลผลตเนื้อไม 140,682 บาท
ู
่
ต่อไร่ และมูลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหาร 493 บาทตอไร่ การปลกสร้างสวนป่าสนคาริเบียควรใช้
ุ
้
ู
ิ
พันธุ์ที่ผ่านการปรับปรุงพันธุ์มาแลว ร่วมกับการจัดการสวนป่าที่ดจะสามารถเพิมผลผลตและมลค่า
่
ี
ด้านเนื้อไม้
ค าหลัก: สนคาริเบียอายุ 29 ปี ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ธาตุอาหาร สถานีวนวัฒนวิจัยโขงเจียม
Abstract
Estimating of the stem volume and biomass of 29 year-old Pinus caribaea Morelet plantation
were studied in seed stand 1984 at Khong Chiam Silvicultural Research Station, Ubon Ratchathani
province. The objectives of the studies were to estimate 1) stem volume and biomass of 29 year-old
Pinus caribaea plantation, 2) carbon and other nutrient stocks of plant in plantation, and 3) the
valuation of wood and nutrient products of plant in plantation. The results revealed that 29 year-old
Pinus caribaea plantation were determined; average height, 21.19 m; average diameter at breast height,
3
-1
29.96 cm; and average stem volume under bark, 33.68 m .rai . Above ground biomass was 19,277
-1
-1
kg.rai which composed of stem, branch and leaf biomass as 15,320, 2,752 and 1,205 kg.rai ,

ไม้สน 57 งานวิจัยปี 2557


respectively. Carbon, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and magnesium accumulations in above
-1
ground biomass were 9,978, 37.96, 1.76, 10.71, 13.32 and 5.95 kg.rai . The total valuation of 29
-1
year-old Pinus caribaea plantation was 141,174 baht.rai . The valuation was divided to 140,682
-1
-1
baht.rai of stem value, and 493 baht.rai of carbon and nutrients accumulations in plant. The products
and valuations of Pinus caribaea plantation could be increased by using improvement seeds and intensive
forest management.


Key words: 29 year-old Pinus caribaea, stem volume, biomass, nutrient, Khong Chiam Silvicultural
Research Station

ไม้สน 58 งานวิจัยปี 2557


การประมาณปริมาตรไม้และมวลชีวภาพสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 29 ปี

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล จังหวัดเชียงใหม่
Estimating of the Stem Volume and Biomass of 29 Year-old Pinus caribaea Morelet

Plantation at In Takin Silvicultural Research Station, Chiang Mai Province


สมชาย นองเนือง อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ และ วรพจน์ ค าใบ
Somchai Nongnuang Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Worapoj Khambai

บทคัดย่อ

้
่
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 29 ปี
ี้
ี
ิ
ู
ุ
พร้อมทั้งประเมนปริมาณและมลค่าของการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย
่
ี่
ิ
ี
ที่สถานวนวัฒนวิจัยอินทขล จังหวัดเชียงใหม ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย มความสงเฉลย 23.79 เมตร
ู
ี
และขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 28.07 เซนตเมตร มปริมาตรไมใตเปลอกเฉลย 44.67
้
ี
ิ
ี่
ื
ี่
้
้

่
่
้
้
ื
ี่
ิ
่
ลกบาศก์เมตรตอไร่ มมวลชีวภาพเหนอพืนดนเฉลย 28,333 กิโลกรัมตอไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง
ู
ี
่
้
และใบ เท่ากับ 24,321, 3,015 และ 996 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ ปริมาณการสะสมธาตอาหาร ไดแก่

ั
ุ
ิ
้
ี
คาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม ที่สะสมในมวลชีวภาพเหนอพืนดน
ื

่
ของสวนป่าสนคาริเบีย เท่ากับ 16,601, 47.7, 6.2, 48.7, 36.6 และ 10.6 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ
ั
่
ู
ู
้
มลค่ารวมของสวนป่าสนคาริเบีย คิดเป็นเงิน 177,341 บาทตอไร่ โดยเป็นมลค่าผลผลตเนื้อไมเฉลย
ิ
ี่
่
ี่
ู
่
ู
ุ
175,716 บาทตอไร่ และมลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารเฉลย 1,625 บาทตอไร่ การปลกสร้าง
ี
สวนป่าสนคาริเบียควรใช้พันธุ์ที่ผ่านการปรับปรุงพันธุ์มาแลว ร่วมกับการจัดการสวนป่าที่ดจะสามารถ
้
้
้
เพิมผลผลตและมลค่าดานเนื้อไม นอกจากน ยังช่วยเพิมมลค่าตอสงแวดลอมในดานการกักเก็บคาร์บอน
ู
้
่
่
่
ิ
ี้
้
ิ่
ู
และธาตุอาหารด้วย
ค าหลัก: สนคาริเบียอายุ 29 ปี ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ธาตุอาหาร สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล
Abstract
Estimating of the stem volume and biomass of 29 year-old Pinus caribaea Morelet plantation
were studied in seed stand 1984 at In Takin Silvicultural Research Station, Chiang Mai. The objectives of
the studies were to estimate 1) stem volume and biomass of 29 year-old Pinus caribaea plantation,
2) carbon and other nutrient stocks of plant in plantation, and 3) the valuation of wood and nutrient
products of plant in plantation. The results revealed that 29 year-old Pinus caribaea plantation were
determined; average height, 23.79 m; average diameter at breast height, 28.07 cm; and average stem
3
-1
-1
volume under bark, 44.67 m .rai . Above ground biomass was 28,333 kg.rai which composed of
-1
stem, branch and leaf biomass as 24,321, 3,015 and 996 kg.rai , respectively. Carbon, nitrogen,

ไม้สน 59 งานวิจัยปี 2557


phosphorus, potassium, calcium and magnesium accumulations in above ground biomass were 16,601,
-1
47.7, 6.2, 48.7, 36.6 and 10.6 kg.rai . The total valuation of 29 year-old Pinus caribaea plantation
-1
-1
was 177,341 baht.rai . The valuation was divided to 175,716 baht.rai of stem value, and 1,625
-1
baht.rai of carbon and nutrients accumulations in plant. The products and valuations of Pinus caribaea
plantation could be increased by using improvement seeds and intensive forest management.

Key words: 29 year-old Pinus caribaea, stem volume, biomass, nutrient, In Takin Silvicultural Research

Station

ไม้สน 60 งานวิจัยปี 2557


การประมาณปริมาตรไม้และมูลค่าสวนป่าไม้สนคาริเบียอายุ 29 ปี

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยดงลาน จังหวัดขอนแก่น
Estimating the Stem Volume and the Valuation of 29 Year-old Pinus caribaea

Morelet Plantation at Dong Lan Silvicultural Research Station, Khon Kaen Province


วิโรจน์ ครองกิจศิริ สมชาย นองเนือง และ อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์
Wiroj Krongkitsiri Somchai Nongnuang and Ampai Pornleesangsuwan

บทคัดย่อ

ี
้
ี้
่
การศึกษานมวัตถุประสงค์เพือประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย อายุ 29 ปี
พร้อมทั้งประเมนปริมาณและมลค่าของการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนคาริเบีย
ู
ุ
ิ
ู
ี่
ี
ที่สถานวนวัฒนวิจัยดงลาน จังหวัดขอนแก่น ผลการศึกษาพบว่า สนคาริเบีย มความสงเฉลย 28.65 เมตร
ี
้
ู
่
ื
้
ี
ี่
ขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 30.63 เซนตเมตร มปริมาตรใตเปลอก 74.68 ลกบาศก์เมตรตอไร่
ิ
่
มมวลชีวภาพ 69.1 เมกกะกรัมตอไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง ใบ และราก เท่ากับ 51.9, 2.3, 1.2

ี
่
้
ี
่
และ 13.7 เมกกะกรัมตอไร่ โดยมการสะสมคาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม
ี

ั
และแมกนเซียมเฉลย 39,209, 138.2, 3.6, 105.8, 94.1 และ 18.0 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ มลค่ารวมของ
ี่
่
ู
ู
ี่
้
สวนป่าสนคาริเบีย คิดเป็นเงิน 306,089 บาทตอไร่ โดยเป็นมลค่าผลผลตเนื้อไมเฉลย 303,052 บาทตอไร่
่
ิ
่
และมูลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารเฉลี่ย 3,037 บาทต่อไร่
ค าหลัก: สนคาริเบียอายุ 29 ปี ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ธาตุอาหาร สถานีวนวัฒนวิจัยดงลาน
Abstract
Estimating the stem volume and the valuation of 29 year-old Pinus caribaea Morelet plantation
were studied in seed stand 1983 at Dong Lan Silvicultural Research Station, Khon Kaen. The objectives
of the studies were to estimate 1) stem volume and biomass of 29 year-old Pinus caribaea plantation,
2) carbon and other nutrient stocks of plant in plantation, and 3) the valuation of wood and nutrient
products of plant in plantation. The results revealed that 29 year-old Pinus caribaea plantation were
determined; average height, 28.65 m; average diameter at breast height, 30.63 cm; and average stem
-1
3
-1
volume under bark, 74.68 m .rai . Plant biomass was 69.1 Mg.rai which composed of stem, branch,
-1
leaf and root biomass as 51.9, 2.3, 1.2 and 13.7 Mg.rai , respectively. Carbon, nitrogen, phosphorus,
potassium, calcium and magnesium accumulations in above ground biomass were 39,209, 138.2,
-1
3.6, 105.8, 94.1 and 18.0 kg.rai . The total valuation of 29 year-old Pinus caribaea plantation was
-1
-1
-1
306,089 baht.rai . The valuation was divided to 303,052 baht.rai of stem value, 3,037 baht.rai of
carbon and nutrients accumulations in forest biomass.

ไม้สน 61 งานวิจัยปี 2557


Key words: 29 year-old Pinus caribaea, stem volume, biomass, nutrient, Dong Lan Silvicultural

Research Station

ไม้สน 64 งานวิจัยปี 2558


การประมาณปริมาตรไม้และมวลชีวภาพสวนป่าไม้สนเทคูนูมานี่อายุ 29 ปี

ที่สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล จังหวัดเชียงใหม่
Estimating of the Stem Volume and Biomass of 29 Year-Old

Pinus Patula SSP. Teccunumanii Plantation at In TAKIN Silvicultural Research Station,

Chiang Mai Province

สมชาย นองเนือง อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ และ วรพจน์ ค าใบ

Somchai Nongnuang Ampai Pornleesangsuwan Pongsak Chattecha and Worapoj Khambai

บทคัดย่อ

การศึกษานมีวัตถุประสงค์เพื่อประมาณปริมาตรไมและมวลชีวภาพสวนป่าสนเทคูนมาน อายุ 29 ปี
ู
้
ี้
ี่
ุ
ู
พร้อมทั้งประเมนปริมาณและมลค่าของการสะสมคาร์บอนและธาตอาหารในสวนป่าสนเทคูนมานี่
ู
ิ
ี่
ที่สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล จังหวัดเชียงใหม่ ผลการศึกษา พบว่า สนเทคูนูมานี่ มีความสงเฉลย 22.05 เมตร
ู
้
ี่
้
้
ื
และขนาดเสนผ่านศูนย์กลางเพียงอกเฉลย 32.24 เซนตเมตร มปริมาตรไมใตเปลอกเฉลย 36.27
ี่
ิ
ี
้

ี่
่
้
ิ
ื
่
ี
ู
่
ลกบาศก์เมตรตอไร่ มมวลชีวภาพเหนอพืนดนเฉลย 22,627 กิโลกรัมตอไร่ แยกเป็นมวลชีวภาพลาตน กิง
่

ุ
และใบ เท่ากับ 18,555, 3,452 และ 620 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ ปริมาณการสะสมธาตอาหาร ไดแก่
ั
้
ี
ื
ิ
้
คาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม ที่สะสมในมวลชีวภาพเหนอพืนดน

่
ู
ี่
ั
ของสวนป่าสนเทคูนมาน เท่ากับ 12,386, 56.1, 5.9, 100.6, 35.5 และ 16.7 กิโลกรัมตอไร่ ตามลาดบ
ู
้
มลค่ารวมของสวนป่าสนเทคูนมาน คิดเป็นเงิน 161,887 บาทตอไร่ โดยเป็นมลค่าผลผลตเนื้อไมเฉลย
ิ
่
ู
ี่
ี่
ู
่
ุ
ู
159,410 บาทตอไร่ และมลค่าการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารเฉลย 2,477 บาทตอไร่ การปลกสร้าง
ี่
ู
่
ู
ี
้
ี่
สวนป่าสนเทคูนมานควรใช้พันธุ์ที่ผ่านการปรับปรุงพันธุ์มาแลว ร่วมกับการจัดการสวนป่าที่ดจะสามารถ
เพิ่มผลผลิตและมูลค่าด้านเนื้อไม ้
ค าหลัก: สนเทคูนูมานี่อายุ 29 ปี ปริมาตรไม้ มวลชีวภาพ ธาตุอาหาร สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล
Abstract
Estimating of the stem volume and biomass of 29 year-old Pinus patula ssp. Tecunumanii
plantation were studied in seed stand 1984 at In Takin Silvicultural Research Station, Chiang Mai.
The objectives of the studies were to estimate 1) stem volume and biomass of 29 year-old Pinus patula
ssp. Tecunumanii plantation, 2) carbon and other nutrient stocks of tree in plantation, and 3) The
valuation of wood and nutrient products of tree in plantation. The results revealed that 29 year-old
Pinus patula ssp. Tecunumanii plantation were; average height, 22.05 m; average diameter at breast
3
-1
height, 32.24 cm; and average stem volume under bark, 36.27 m .rai . Above ground biomass was
-1
-1
22,627 kg.rai which composed of stem, branch and leaf biomass as 18,555, 3,452 and 620 kg.rai ,

ไม้สน 65 งานวิจัยปี 2558


respectively. Carbon, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and magnesium accumulations in above
-1
ground biomass were 12,386, 56.1, 5.9, 100.6, 35.5 and 16.7 kg.rai . The total valuation of
-1
29 year-old Pinus patula ssp. Tecunumanii plantation was 161,887 baht.rai . The valuation was divided
-1
-1
to 159,410 baht.rai of stem value, and 2,477 baht.rai of carbon and nutrients accumulations in plant.
The products and valuations of Pinus patula ssp. Tecunumanii plantation could be increased by using
improvement seeds and intensive forest management.


Key words: 29 year-old Pinus patula ssp. tecunumanii, stem volume, biomass, nutrient, In Takin
Silvicultural Research Station

ไม้สน 66 งานวิจัยปี 2558


ผลผลิตและการกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารในมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย

Wood Production and Carbon and Nutrient Storage in Biomass of
Pinus caribaea Plantations


อ าไพ พรลีแสงสุวรรณ์ บพิตร เกียรติวุฒินนท์ สมชาย นองเนือง พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ
วิโรจน์ ครองกิจศิริ วรพจน์ ค าใบ และ อนันต์ ประทุมชาต ิ

Ampai Pornleesangsuwan Bopit Kietvuttinon Somchai Nongnuang Pongsak Chattecha

Wiroj Krongkitsiri Worapoj Khambai and Anunt Pratoomchat
บทคัดย่อ

การศึกษาผลผลตและการกักเก็บคาร์บอนและธาตอาหารในมวลชีวภาพสวนป่าสนคาริเบีย
ุ
ิ
้
ี
ิ

่
ดาเนนการในแปลงทดลองหลายชั้นอายุและหลายพืนที่ จ านวน 7 แปลง โดยมวัตถุประสงค์เพือประมาณ
ั
้
ปริมาตรล าตนและมวลชีวภาพสวนป่าจากสมการที่สร้างขนโดยวิธี stratified clip technique ใช้ความสมพันธ์
ึ้
แบบ allometric equation ในรูปของสมการยกก าลัง และวิเคราะห์หาความเข้มข้นของคาร์บอนและธาตุอาหาร
ไดแก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนเซียม ในห้องปฏบัตการเพือหาปริมาณ
ี
ิ
ิ
่
้
การกักเก็บคาร์บอนและธาตุอาหารในมวลชีวภาพ ผลการศึกษาพบว่า การประมาณปริมาตรลาตนใตเปลอก

ื
้
้
ิ
่
่
ของสนคาริเบียที่ชั้นอายุตางๆ จ านวน 7 แปลง ไดแก่ อายุ 6 ปี (อินทขล เชียงใหม) 9 ปี (บ่อแก้ว เชียงใหม)
้
่
่
ิ
่
่
18 ปี (ห้วยบง เชียงใหม) 29 ปี (ห้วยบง เชียงใหม) 29 ปี (อินทขล เชียงใหม) 29 ปี (ดงลาน ขอนแก่น) และ
่
ี่

้
ี
ี
29 ปี (โขงเจียม อุบลราชธาน) มอัตราความเพิมพูนของปริมาตรลาตนเฉลย 0.003, 0.001, 0.015, 0.014,
่
่
่
ั

ู
0.023, 0.030 และ 0.024 ลกบาศก์เมตรตอตนตอปี ตามลาดบ อัตราความเพิมพูนของมวลชีวภาพ
้
ื
เหนอพืนดนเฉลย 2.3, 3.8, 10.2, 9.4, 14.8, 22.5 และ 13.8 กิโลกรัมตอตนตอปี มการสะสมคาร์บอน
้
่
ี
่
้
ี่
ิ
ี่
ิ
้
่
่
้
ในมวลชีวภาพเหนอพืนดนเฉลย 0.96, 1.84, 12.39, 10.09, 16.60, 31.98 และ 9.98 กิโลกรัมตอตนตอปี
ื
ผลการวิเคราะห์ธาตอาหารในชิ้นสวนตางๆ ของพืช พบความเขมขนในใบมากที่สด ผลผลตและการกักเก็บ
่
ุ
ิ
่
ุ
้
้
คาร์บอนและธาตุอาหารในมวลชีวภาพสวนป่าผันแปรตามอายุ ขนาด และความหนาแน่นของหมู่ไม้
ค าหลัก: ปริมาตรล าต้น มวลชีวภาพ คาร์บอน ธาตุอาหาร สนคาริเบีย
Abstract
Wood production and carbon and nutrient storage in biomass of Pinus caribaea plantations had
been carried out in different ages and sites totally 7 plots. The objective were estimating of the stem
volume and biomass of Pinus caribaea plantations by using a stratified clip technique and formulating
allometric equation, whereas carbon and nutrient content including, nitrogen, phosphorus, potassium,
calcium and magnesium were analyzed in the laboratory and calculated for carbon and nutrient storage.
The results revealed that stem volume under bark increment at age of 6 (In Takin, Chiang Mai),

ไม้สน 67 งานวิจัยปี 2558


9 (Baw Kaew, Chiang Mai), 18 (Huey Bong, Chiang Mai), 29 (Huey Bong, Chiang Mai), 29 (In Takin,
Chiang Mai), 29 (Dong Lan, Khon Kaen) and 29 (Khong Chiam, Ubon Ratchathani) were 0.003, 0.001,
3
-1
-1
0.015, 0.014, 0.023, 0.030 and 0.024 m .tree .yr ; biomass increments were 2.3, 3.8, 10.2, 9.4,
-1
-1
14.8, 22.5 and 13.8 kg.tree .yr ; and carbon accumulations in biomass were 0.96, 1.84, 12.39, 10.09,
-1
-1
16.60, 31.98 and 9.8 kg.tree .yr , respectively. The highest of carbon and nutrient contents were
found in leaf organs. Wood production and carbon and nutrient storage in biomass of plantations were
varied by age, tree size and tree density.
Key words: Stem volume, biomass, carbon, nutrient, Pinus caribaea

ไม้สน 68 งานวิจัยปี 2560


ความทนทานตามธรรมชาติของไม้สนคาริเบียและการพัฒนาคุณภาพ

Natural Durability and Improving Treatments of Pinus caribaea Morelet Wood

สุวรรณา อ ่าเผือก พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ สมชาย นองเนือง

ยุวดี แก้วมณี และ ราเชนย์ เพชรประสงค์
Suwanna Umphauk Pongsak Chattecha Somchai Nongneung
Yuwadee Kaewmanee and Rachen Patprasong


บทคัดย่อ

่
ศึกษาเพือพัฒนาคุณภาพความทนทานของไมสนคาริเบีย (Pinus caribaea Morelet) อายุ 35 ปี
้
จากสวนป่าห้วยบง จังหวัดเชียงใหม โดยการอาบนายาป้องกันรักษาเนื้อไม ดวยตวยาป้องกันรักษาเนื้อไม้
ั
้้
้
้
่
ิ
8 ชนด คือ 1) Chromated Copper Arsenater (CCA) 2) Ammonical Copper Quaternary (ACQ) 3) Copper
Azole (CA-B) 4) Disodium Octaborate Tetrahydrate (DOT) 5) Wood vinegar (WVG) 6) Permethrin (PMT)
7) สารผสมของ Zinc naphthenate (ZNT) + Premethrin (PMT) และ 8) สารสกัดจากเปลอกเมลดมะมวง
่
็
ื
ั
หิมพานต (Catchew Nut Shield Liquid (CNSL) โดยใช้กรรมวิธีการจุ่ม การแช่ การทา และการใช้ความดน
์
้
้้
จากนั้นน้าไปทดสอบความทนทานตามธรรมชาติในรูปแบบตางๆ เปรียบเทียบกับไมที่ไมไดผ่านการอาบนายา
่
่
้
(control) โดยวางแปลงทดสอบที่จังหวัดเชียงใหม ผลปรากฏว่า ไมสนคาริเบียที่ไมไดผ่านการอาบนายาถูก
้
่
้้
้
่
ี
ี
้
่
ปลวกและเชื้อราเขาท้าลายเสยหายผุพังง่ายมาก จัดเป็นไมที่ไมมความทนทานตามธรรมชาตทั้งในสภาพ
้
ิ
การทดสอบแบบปักดินกลางแจ้ง (grave yard test) และแบบไม่สัมผัสดิน พบว่ากรรมวิธีการอาบน้้ายาป้องกัน
้
้
ั
รักษาเนื้อไมโดยใช้แรงดนดวยตวยา CCA ACQ และ CA-B สามารถเพิมความทนทานให้แก่ไมสนคาริเบีย
่
ั
้
ั
่
ี
ึ้
้
ี
็
ุ
ไดดที่สด เนื้อไมเสยหายเลกนอยเมอปักทดสอบกลางแจ้ง และมความทนทานเพิมขนเป็นระดบ “ทนทาน”
้
ี
้
ื่
ั้
ั
ิ
่
่
้
ื่
เมอทดสอบแบบไมสมผัสดน สวนตวยา PMT และ ZNT+PMT นน พบว่ามประสทธิภาพดอยกว่าแตให้ผล
ี
ั
ิ
่
ในการป้องกันรักษาเนื้อไมไดดกว่าตวยา DOT กับ WVG สาหรับตวยา CNSL นน ไมมประสทธิภาพในการ
่
ี
้
ิ
ั
ั้
ี
้
ั
้
ป้องกันรักษาเนื้อไม้ เนื่องจากไม่สามารถเพิ่มความทนทานให้แก่ไม้สนคาริเบียได้ในทุกรูปแบบของการทดสอบ
ค่าหลัก: ไม้สนคาริเบีย ความทนทานตามธรรมชาติ การอาบน้้ายาป้องกันรักษาเนื้อไม้ ตัวยาป้องกันรักษา
เนื้อไม้
Abstract
To study on durability improvement of Pinus caribaea Morelet, the 35 years of P. caribaea
wood logs from Haui Bong plantation, Chiangmai province, were cut, air-dried and sawn to specific sizes
prior to treating with 8 wood preservatives, namely ; 1) Chromated Copper Arsenate (CCA),
2) Ammonical Copper Quaternary (ACQ), 3) Copper Azole (CA-B), 4) Disodium Octaborate Tetrahydrate
(DOT), 5) Wood vinegar (WVG), 6) Permethrin (PMT), 7) Zinc naphthenate (ZNT) + Permethrin (PMT),

ไม้สน 69 งานวิจัยปี 2560


and 8) Chatchew Nut Shield Liquid (CNSL) by using dipping, soaking, brushing and vacuum-pressure
method. The treated wood specimens were evaluated for their durability with different conditions in

Chiangmai province. Results revealed that the untreated P. caribaea wood, as control, was classified as
non-durable and susceptible to attack by destroying termite and fungi, in both grave yard and above
ground tests. Comparison to vacuum-pressure treatment CCA ACQ and CA-B, they showed best
performance in protecting wood in grave yard test. Moreover, they could improve durability level of

treated wood specimens from non-durable to durable level in above-ground condition. PMT and
ZNT+PMT mixture, even though, they presented lower efficiency than CCA ACQ and CA-B, they could
display better capability to protect wood than DOT and WVG For CNSL, it exhibited worst performance

to preserve P. caribaea wood in all of testing conditions.
Key words: Pinus caribaea Morelet, natural durability, wood preservation, wood preservatives