ชุดฝึกทักษะเรื่องสถานภาพและบทบาท

สถานภาพและ บทบาท โรงเรียนเทศบาล 2 หนองบัว ชุดฝึกทักษะ รายวิชาสังคมศึกษา (ส 15101) กลุ่มสาระการ เรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ผู้สอน นางสาวมุกดา สำ เภา นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพ โรงเรียนเทศบาล 2 หนองบัว เทศบาลนครอุบลราชธานี (STATUS AND ROLE) ชื่อ………………………………………นามสกุล……………………………………… ชั้น…………………เลขที่…………………

ชุดฝึกทักษะเรื่องสถานภาพและบทบาทกลุ่ม สาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 จัดทำ ขึ้นเพื่อให้ผู้เรียนได้ เรียนรู้ตามเนื้อหาของพลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย ในเรื่องของสถานภาพและบทบาท ชุดฝึกทักษะยัง สร้างความเพลิดเพลินความสนุกสนานและพัฒนาการ เรียนรู้ได้ดี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้เรียนได้รับความรู้ ตามสาระแกนกลางที่หลักสูตรกำ หนดไว้ ตลอดจนส่ง เสริมทางการเรียนรู้ทางสังคมศึกษาให้มีคุณภาพมีผล สัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น พัฒนาค่านิยมคุณธรรม จริยธรรม ในการอยู่ในสังคมและเป็นพลเมืองที่ดีของ สังคม ผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ชุดฝึกทักษะ เรื่อง สถานภาพและบทบาท จะมีประโยชน์แก่ผู้เรียนและผู้ สอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เป็นอย่างดีและ ขอขอบพระคุณผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องที่ช่วยให้ช่วยฝึก ทักษะเล่มนี้สำ เร็จได้ด้วยดี คำ นำ นางสาวมุกดา สำ เภา จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา

สารบัญ จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา เรื่อง หน้า 1. คำ ชี้แจง 1 2. มาตรฐานการเรียนรู้ 2 3. แบบทดสอบก่อนเรียน 3 4. ใบความรู้ เรื่อง สถานภาพและบทบาท 6 5. ใบกิจกรรม เรื่อง สถานภาพและบทบาท 10 6. แบบทดสอบหลังเรียน 14 7. เฉลยแบบทดสอบ ก่อน-หลัง 17 8. เฉลยแบบฝึกทักษะ 19 9. บรรณานุกรม 24

คำ ชี้แจง คำ ชี้แจง : สำ หรับนักเรียนนักเรียนควรปฏิบัติ ตามขั้นตอนต่อไปนี้ 1.ทำ แบบทดสอบก่อนเรียน 2.ศึกษาใบความรู้ 3.ทำ ชุดฝึกทักษะในแต่ละกิจกรรม 4.ทำ แบบทดสอบหลังเรียน จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 1

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ชุดฝึกทักษะ เรื่อง สถานภาพและบทบาท มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ส 2.1 เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการเป็น พลเมืองดีมีค่านิยมที่ดีงามและทำ เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการ เป็นพลเมืองดีมีค่านิยมที่ดีงามและธำ รงค์รักษาประเพณีและวัฒนธรรม ไทยดำ รงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทยและสังคมโลกอย่างสันติสุข ตัวชี้วัด ส 2.1 ป.5/1 ยกตัวอย่างและปฏิบัติตนตามสถานภาพบทบาท สิทธิเสรีภาพและหน้าที่ในฐานะพลเมืองดี สาระสำ คัญ การอยู่ร่วมกันในสังคมจะต้องรู้และเข้าใจสถานภาพซึ่งเป็นตำ แหน่ง หรือฐานะของบุคคลที่สังคมกำ หนดขึ้นและปฎิบัติตนตามบทบาทให้ถูกต้อง เหมาะสมเพื่อเป็นแนวทางในการดำ เนินชีวิตและพัฒนาตนเองที่ชอบทำ มุ่งสู่ ความเป็นพลเมืองที่ดีของประเทศต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1) บอกการปฏิบัติตนตามสถานภาพ บทบาท และหน้าที่ในฐานะพลเมืองดี 2) บอกสถานภาพโดยกำ เนิดและสถานภาพที่ได้มาภายหลังได้ 3) ยกตัวอย่างปฏิบัติตนตามสถานภาพ บทบาท และหน้าที่ในฐานะพลเมืองดีได้ อย่างถูกต้องและเหมาะสม 4) เห็นคุณค่าและความสำ คัญของการปฏิบัติตนตามสถานภาพและบทบาทหน้าที่ จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 2

แบบทดสอบก่อนเรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง สถานภาพและบทบาท 1.แบบทดสอบมีทั้งหมด 15 ข้อ 15 คะแนนใช้เวลา 20 นาที 2.ให้นักเรียนเลือกคำ ตอบที่สุดที่สุดตรงไหนก็ได้คำ ตอบโดยทำ เครื่องหมาย (X) ลงในช่องให้ตรงกับข้อที่นักเรียนเลือกตอบ คำ ชี้แจง จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 3

แบบทดสอบก่อนเรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 4

กระดาษแบบทดสอบก่อนเรียน ข้อ ก ข ค ง 1 2 3 4 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง สถานภาพและบทบาท ให้นักเรียนเลือกคำ ตอบที่สุดที่สุดตรงไหนก็ได้คำ ตอบโดยทำ เครื่องหมาย (X) ลงในช่องให้ตรงกับข้อที่นักเรียนเลือกตอบ คำ ชี้แจง ข้อ ก ข ค ง 6 7 8 9 10 ข้อ ก ข ค ง 11 12 13 14 15 ชื่อ………………………………………นามสกุล……………………………………… ชั้น…………………เลขที่………………… คะแนน ที่ได้ คะแนน เต็ม 15 ลงชื่อ…………………………………………ผู้ตรวจ (…………………………………………) จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 5

ใบความรู้ เรื่อง สถานภาพและบทบาท การอยู่ร่วมกันในสังคม นอกจากจะมีกฎเกณฑ์และระเบียบปฏิบัติใน การควบคุม การประพฤติและการปฏิบัติตนของสมาชิกในสังคมให้เป็น ระเบียบเรียบร้อยแล้ว ปัจจัยสาคัญ อีกอย่างหนึ่งที่ช่วยให้สังคมสงบสุขก็คือ สมาชิกในสังคมจะต้องปฏิบัติตนให้ตรงกับสถานภาพ บทบาท สิทธิ เสรีภาพ และหน้าที่ที่ตนพึงมีตามที่กฎหมายกำ หนดไว้ ซึ่งจะเป็นกลไกสำ คัญ ที่จะช่วย ให้สมาชิกในสังคมอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุข สถานภาพ การที่จะได้ชื่อว่าเป็นพลเมืองดีของสังคมได้นั้น เราจะต้องรู้และเข้าใจ ความหมาย ของสถานภาพ ให้เข้าใจ ดังนี้ สถานภาพ หมายถึง ตำ แหน่งหรือฐานะของบุคคลที่ได้รับจากสังคม ซึ่งจะเป็นสิ่งที่ กำ หนดบทบาทและหน้าที่ของบุคคลในสังคม ในการดารง ชีวิตในสังคมนั้นชีวิตของคนเรา จะมีสถานภาพที่แตกต่างกันในช่วงเวลา หนึ่ง ๆ เช่น เป็นลูก เป็นนักเรียน เป็นครู เป็นพ่อแม่ เป็นต้น ผมมีสถานภาพเป็นพ่อครับ ดิฉันมีสถานภาพเป็นแม่ค่ะ ผมมีถานภาพเป็นลูกครับ หนูมีถานภาพเป็นลูกค่ะ จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 6

เป็นสถานภาพที่ได้มาจากการกระทำ หรือ ความสามารถของตนเอง ตัวอย่างเช่น • สถานภาพทางการศึกษา คือ การได้ศึกษาเล่าเรียนจนสำ เร็จการศึกษาชั้น ใด ชั้นหน่ึง เช่น จบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จบการศึกษาระดับปริญญา ตรี เป็นต้น • สถานภาพทางการสมรส คือ การครองชีวิตเป็นโสด มีคู่สมรสหรือเป็น หม้าย เป็นต้น • สถานภาพทางการเมือง คือ บุคคลที่สนใจและอยู่ในวงการเมือง ย่อมได้ รับ สถานภาพทางการเมือง เช่น นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) เป็นต้น • สถานภาพทางอาชีพ คือ การได้ประกอบอาชีพทามาหากิน เช่น ทหาร ครู แพทย์ นักเรียน พ่อค้า ชาวนา ชาวสวน เป็นต้น เป็นสถานภาพที่ติดตัวบุคคลมาต้ังแต่เกิด โดยสังคมจะเป็นผู้กาหนด ตัวอย่าง เช่น • สถานภาพทางเพศ คือ การเกิดมาเป็นเพศชาย เพศหญิง • สถานภาพทางครอบครัว คือ การได้เป็นพ่อ แม่ พ่ี น้อง ลูก เป็นต้น • สถานภาพทางเช้ือชาติ คือ การได้เกิดเป็นเผ่าพันธุ์เช้ือชาติใดเชื้อชาติ หน่ึง เช่น เชื้อชาติไทย เชื้อชาติจีน เป็นต้น • สถานภาพทางถ่ินกำ เนิด คือ การได้ถือกำ เนิดอยู่ในถ่ินใดถิ่นหนึ่ง เช่น คนภาคเหนือ คนภาคอีสาน คนภาคกลาง คนภาคใต้ เป็นต้น 1. สถานภาพที่ได้มาโดยกำ เนิด สถานภาพแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 2. สถานภาพที่ได้มาภายหลัง ครูมีสถานภาพเป็นครู แต่ละคนมี สถานภาพได้ หลายสถานภาพนะคะ ผมและเพ่ือน ๆ มีสถานภาพเป็น นักเรียน ซึ่งเป็นสถานภาพ ที่ได้มาภาย หลัง จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 7

สถานภาพเป็นสิ่งเฉพาะบุคคลที่จะทำ ให้บุคคลนั้นแตกต่างจากผู้อื่น สถานภาพ เป็นสิ่งที่กำ หนดว่าบุคคลนั้นมีบทบาทที่จะต้องปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างไร และมีความรับผิดชอบ อย่างไรในสังคม เช่น นักเรียน คือ ผู้ที่มีบทบาทในการ เรียนรู้วิชาความรู้ต่าง ๆ ครู คือ ผู้ที่มีบทบาทในการถ่ายทอดความรู้ให้แก่ผู้เรียน ทหาร คือ บุคคลที่ทำ หน้าที่ ในการป้องกันประเทศ เป็นต้น ความสำ คัญของสถานภาพ สถานภาพเป็นตำ แหน่ง บทบาทจึงต้องกระทพตามพฤติกรรมที่สอดคล้อง กับ สถานภาพ ซึ่งสถานภาพและบทบาทจะเป็นของคู่กัน เมื่อมีสถานภาพจะต้องมี บทบาท บทบาท หมายถึง การกระทำ ตามหน้าที่ที่กำ หนดไว้ให้สอดคล้องตาม สถานภาพ ของบุคคล เช่น พ่อแม่ มีบทบาทอบรมเลี้ยงดูและอบรมสั่งสอนลูกให้เป็นคนดี ลูก มีบทบาทในการเชื่อฟังคาำ สั่งสอนของพ่อแม่ แพทย์ มีบทบาทและหน้าที่ดูแลรักษาผู้เจ็บป่วย ครู มีบทบาทอบรมสั่งสอนศิลปวิทยาการให้แก่ศิษย์ สอนให้ศิษย์เป็นคนดี สอน ให้รู้จัก ช่วยเหลือและ ตอบแทนบุญคุณของผู้มีพระคุณ เป็นต้น จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา บทบาท บทบาทของพ่อแม่คือดูแล ความสำ คัญของบทบาท อบรมสั่งสอน และเลี้ยงดูลูก บทบาทเป็นสิ่งที่กำ หนดความรับผิด ชอบของบุคคลในสังคม การปฏิบัติตนตาม บทบาทจะช่วยให้สังคมเกิดความเป็น ระเบียบมากยิ่งขึ้น เช่น ตำ รวจ มีบทบาทใน การรักษา ความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง และปราบปรามผู้กระทำ ผิด เป็นต้น 8

1. การปฏิบัตตินต่อครอบครัวในฐานะสมาชิกของครอบครัว มีบทบาทดังนี้ 1.1 เคารพเชื่อฟังบิดามารดา ใช้จ่ายอย่างประหยัด ไม่ฟุ่มเฟือย สุรุ่ยสุร่าย 1.2 ประพฤติตนอย่างเหมาะสม มีความรักใคร่ปรองดองในหมู่ญาติพี่น้อง 1.3 ช่วยเหลือพ่อแม่ตามความสามารถที่กระทาได้ เช่น ช่วยทางานบ้าน 2. การปฏิบัตตินต่อโรงเรียนในฐานะเป็นนักเรียน มีบทบาทดังนี้ 2.1 ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน ปฏิบัติตามคาสั่งสอนอย่างมีเหตุผล รู้หน้าที่ ในการศึกษาและขยันหมั่นเพียรในการแสวงหาความรู้เพิ่มเติม 2.2 เคารพต่อบุคคลท่ีอาวุโสโดยมีมารยาทที่เหมาะสมกับสถานการณ์ 2.3 ปฏิบัติตามกฎระเบียบของโรงเรียนอย่างเคร่งครัด รักษาทรัพย์สิน ของโรงเรียน ยึดมั่นในคุณธรรมจริยธรรม ไม่ทะเลาะวิวาท ลักขโมย 2.4 เสริมสร้างความสามัคคีในครอบครัว โรงเรียนและชุมชน 3. การปฏิบัตตินต่อชุมชนในฐานะเป็นสมาชิกของชุมชน มีบทบาทดังนี้ 3.1 รักษาสุขลักษณะของชุมชน เช่น ทิ้งขยะลงถังขยะที่จัดไว้ ทำ ความ สะอาดวัด ศาลากลางบ้าน สระน้ำ ประจำ หมู่บ้าน 3.2 ร่วมกิจกรรมของชุมชน เช่น กิจกรรมวันแม่แห่งชาติ ลอยกระทง ประเพณีท้องถิ่น กิจกรรมร่วมรณรงค์ป้องกันยาเสพติด 3.3 ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับของชุมชน 3.4 ช่วยรักษาวัฒนธรรมและประเพณีที่ดีงาม และภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่ สถานภาพและบทบาทมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน บุคคลที่อยู่ในสถานภาพใดก็ จะต้องปฏิบัติตามบทบาทของตนให้สอดคล้องกับสถานภาพนั้น เพื่อความเป็นพลเมืองดี ของสังคม ตัวอย่างการปฏิบัติตนตามสถานภาพและบทบาท ดังนี้ การปฏิบัติตนตามสถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา ศึกษาเนื้อหาจบแล้ว ไปทบทวนความรู้ จากการทำ แบบฝึกหัดกันนะคะ 9

• สถานภาพทางถิ่นกำ เนิด • สถานภาพที่ได้มาภายหลัง • สถานภาพทางการสมรส • สถานภาพทางครอบครัว • สถานภาพทางเพศ คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนนำ คำ ที่กำ หนดให้ในกรอบข้อความนี้ ไปเติมลงใน ช่องว่างของแผนภูมิให้ถูกต้อง แบบฝึกหัดที่ 1 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา • สถานภาพทางการเมือง • สถานภาพทางการศึกษา • สถานภาพทางเชื้อชาติ • สถานภาพทางอาชีพ • สถานภาพโดยกำ เนิด สถานภาพ …………………………………หมายถึง การเกิดเป็นผู้ หญิง ผู้ชาย …………………………………หมายถึง หมายถึง การได้ เป็นพ่อ แม่ ลูก พี่ น้อง ลุง ป้า น้า อา เป็นต้น …………………………………หมายถึง การได้เกิดเป็น เผ่าพันธ์ุ เช้ือชาติใดเชื้อชาติหนึ่ง เช่น เช้ือชาติไทย เช้ือชาติจีน เป็นต้น …………………………………หมายถึง การได้ถือกำ เนิด อยู่ใน ถ่ินใดถ่ินหน่ึง เช่น เป็นชาวใต้ ชาวเหนือ ชาวอีสาน เป็นต้น ……………………………………หมายถึง การได้ศึกษา เล่าเรียน เล่าเรียนจนสำ เร็จการศึกษา เช่น ปริญญา ตรี เป็นต้น ……………………………………หมายถึง การครองชีวิต คนโสด มีคู่สมรสหรือเป็นหม้าย ……………………………………หมายถึง การได้ประกอบ อาชีพทำ มาหากิน เช่น เป็นชาวนา ตารวจ ทหาร เป็นต้น ……………………………………หมายถึง บุคคลท่ีสนใจและ อยู่ ในวงการเมือง เช่น นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี เป็นต้น คะแนนที่ได้ 10

คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนเขียนเครื่องหมาย ตรงข้อความที่แสดงออกซึ่ง สถานภาพที่ตรงกับบทบาท และทำ เครื่องหมาย ตรงข้อความที่แสดงออกซึ่ง สถานภาพที่ขัดกับบทบาทให้ถูกต้อง แบบฝึกหัดที่ 2 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา คะแนนที่ได้ 1. ป็นนักเรียนแต่ไม่เรียนหนังสือ 2. เป็นแพทย์แต่กลับเลี้ยงไขผู้้ป่วย 3. เป็นพี่ชายแต่ชอบรังแกน้องสาว 4. บิดามารดาแต่กลับไม่บรมเล้ียงดูบุตร 5. เป็นหัวหน้าห้องก็ต้องคอยดูแลเพื่อนๆ ในห้อง 6. ร้อยเวรฝ่ายปราบปรามยาเสพติดได้รับแจ้งว่ามีการ มั่วสุมยาเสพติดเมื่อไปจับกุมก็พบว่าบุตรชาย อยู่ใน กลุ่มวัยรุ่นจึงปล่อยตัวไป 7. ครูอาจารย์ทำ หน้าที่อบรมสั่งสอนลูกศิษย์ ให้เป็นคนดี 8. ตำ รวจตั้งด่านจับรถ เมื่อพบผู้ไม่มีใบขับขี่ ก็ไม่เขียน ใบสั่งแต่เรียกร้องเป็นเงินแทน 9. ข้าราชการรับสินบนจากการประมูล การ ก่อสร้างถนนคอนกรีต 10. นักงานธนาคารปลอมลายเซ็นลูกค้าธนาคาร เพื่อไปเบิกเงิน 11

1. บทบาทของครู คือ……………………………………………………………………… 2. บทบาทของนักเรียน คือ……………………………………………………………… 3. บทบาทของบุรุษไปรษณีย์ คือ……………………………………………………… 4. บทบาทของพ่อแม่ คือ………………………………………………………………… 5. จืดเป็นนักการภารโรง บทบาทของเขา คือ………………………………………… 6. เมื่อคืนมีขโมยเข้าบ้าน ฉันโทรแจ้งตำ รวจ ตำ รวจมีบทบาทใด……………… 7. นิสาปวดท้อง ต้องไปหาคุณหมอท่ีโรงพยาบาล คุณหมอมีบทบาทใด……… 8. แม่และฉันฟังเทศน์ทุกครั้งท่ีไปทำ บุญที่วัด พระสงฆ์มีบทบาทใด…………… 9. มานะเป็นทหาร มานะมีบทบาทใด ………………………………………………… 10. การปฏิบัติตนตามบทบาทของเราต้องสอดคล้องกับสิ่งใด……………………… คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกตัวอักษรหน้าข้อความต่อไปนี้ตอบคำ ถาม ข้อ 1-10 (10 คะแนน) แบบฝึกหัดที่ 3 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา คะแนนที่ได้ ก. จับกุมผู้กระทำ ความผิด ข. อบรมสั่งสอนนักเรียน ฃ. อบรมสั่งสอนตามหลัก ธรรม ค. ดูแลรักษาผู้ป่วย ฅ. รับ-ส่งจดหมายหรือพัสดุ ฆ. เรียนหนังสือ ง.สถานภาพ จ. ดูแลปกป้องประเทศ ฉ. จัดบรรยากาศให้โรงเรียนน่าอยู่ ช. อบรมสั่งสอนลูก 12

คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนอ่านกรณีตัวอย่างแล้วตอบคำ ถาม แบบฝึกหัดที่ 4 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา ภิญโญ เป็นนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี 5 เป็นนักเรียนท่ีมีความ ประพฤติดี เรียนดี จึงได้รับการคัดเลือกจากทางโรงเรียนให้เป็นตัวแทน แข่งขันการตอบปัญหา ชิงทุนการศึกษาในระดับจังหวัดในวันอาทิตย์ แต่ คุณพ่อของภิญโญ เกิดอุบัติเหตุรถชนบาดเจ็บสาหัส ภิญโญ ต้องรีบไป ดูแลคุณพ่อที่โรงพยาบาลเพราะไม่มีใครดูแล ภิญโญจึงขอสละสิทธิ์การ แข่งขันตอบปัญหา คะแนนที่ได้ 1. สถานภาพโดยกำ เนิดของภิญโญ คือ ……………………………………………… มีบทบาท คือ ……………………………………………………………………………… 2. สถานภาพของภิญโญที่อยู่ในโรงเรียน คือ ……………………………………… มีบทบาท คือ ……………………………………………………………………………… 3. สถานภาพที่ได้มาโดยความสามารถ คือ …………………………………………… มีบทบาท คือ ……………………………………………………………………………… 4. ภิญโญเลือกปฏิบัติตามสถานภาพ คือ …………………………………………… เพราะ… …………………………………………………………………………………… 5. ถ้านักเรียนเป็นภิญโญ จะเลือกสถานภาพและบทบาทใด ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… *นักเรียนอย่าลืมไปทำ แบบทดสอบหลังเรียนด้วยนะคะ* 13

แบบทดสอบหลังเรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง สถานภาพและบทบาท 1.แบบทดสอบมีทั้งหมด 15 ข้อ 15 คะแนนใช้เวลา 20 นาที 2.ให้นักเรียนเลือกคำ ตอบที่สุดที่สุดตรงไหนก็ได้คำ ตอบโดยทำ เครื่องหมาย (X) ลงในช่องให้ตรงกับข้อที่นักเรียนเลือกตอบ คำ ชี้แจง จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 14

แบบทดสอบหลังเรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 15

กระดาษแบบทดสอบหลังเรียน ข้อ ก ข ค ง 1 2 3 4 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สำ หรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง สถานภาพและบทบาท ให้นักเรียนเลือกคำ ตอบที่สุดที่สุดตรงไหนก็ได้คำ ตอบโดยทำ เครื่องหมาย (X) ลงในช่องให้ตรงกับข้อที่นักเรียนเลือกตอบ คำ ชี้แจง ข้อ ก ข ค ง 6 7 8 9 10 ข้อ ก ข ค ง 11 12 13 14 15 ชื่อ………………………………………นามสกุล……………………………………… ชั้น…………………เลขที่………………… คะแนน ที่ได้ คะแนน เต็ม 15 ลงชื่อ…………………………………………ผู้ตรวจ (…………………………………………) จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 16

เฉลยแบบทดสอบ ก่อน - หลัง เฉลยแบบทดสอบ ก่อน - หลัง 17

ข้อ คำ ตอบ 1 ง. เป็นนักเรียน 2 ค. ทําหน้าท่ีตามสถานภาพ 3 ข. ครูมาสอนเด็กแม้จะต้องเดินทางมาด้วยความ ยากลําบาก 4 ข. ชุมนุมประท้วงรัฐบาลที่ฉ้อราษฎ์บังหลวง 5 ค. สถานภาพทางครอบครัว 5 ก. กําหนดบทบาท 7 ข. ตั้งใจเรียน 8 ก. สังคมขาดระเบียบ 9 ค. ตั้งใจเรียนหนังสือ ช่วยงานบ้าน 10 ง. สถานภาพและบทบาท 11 ก. มีฐานะดี 12 ง. ประชาชนทุกคน 13 ง. ออยดูแลคุณย่าเมื่อเจ็บป่วย 14 ค. สังคมไร้ระเบียบ ไม่มีแบบแผน 15 ง. สถานภาพทางครอบครัว เฉลยแบบทดสอบ จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 18

เฉลยใบกิจกรรม ที่ 1 - 4 เฉลยใบกิจกรรม ที่ 1 - 4 19

• สถานภาพทางถิ่นกำ เนิด • สถานภาพที่ได้มาภายหลัง • สถานภาพทางการสมรส • สถานภาพทางครอบครัว • สถานภาพทางเพศ คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนนำ คำ ที่กำ หนดให้ในกรอบข้อความนี้ ไปเติมลงใน ช่องว่างของแผนภูมิให้ถูกต้อง เฉลย แบบฝึกหัดที่ 1 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา • สถานภาพทางการเมือง • สถานภาพทางการศึกษา • สถานภาพทางเชื้อชาติ • สถานภาพทางอาชีพ • สถานภาพโดยกำ เนิด สถานภาพ …………………………………หมายถึง การเกิดเป็นผู้ หญิง ผู้ชาย …………………………………หมายถึง หมายถึง การได้ เป็นพ่อ แม่ ลูก พี่ น้อง ลุง ป้า น้า อา เป็นต้น …………………………………หมายถึง การได้เกิดเป็น เผ่าพันธ์ุ เช้ือชาติใดเชื้อชาติหนึ่ง เช่น เช้ือชาติไทย เช้ือชาติจีน เป็นต้น …………………………………หมายถึง การได้ถือกำ เนิด อยู่ใน ถ่ินใดถ่ินหน่ึง เช่น เป็นชาวใต้ ชาวเหนือ ชาวอีสาน เป็นต้น ……………………………………หมายถึง การได้ศึกษา เล่าเรียน เล่าเรียนจนสำ เร็จการศึกษา เช่น ปริญญา ตรี เป็นต้น ……………………………………หมายถึง การครองชีวิต คนโสด มีคู่สมรสหรือเป็นหม้าย ……………………………………หมายถึง การได้ประกอบ อาชีพทำ มาหากิน เช่น เป็นชาวนา ตารวจ ทหาร เป็นต้น ……………………………………หมายถึง บุคคลท่ีสนใจและ อยู่ ในวงการเมือง เช่น นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี เป็นต้น สถานภาพทางเพศ สถานภาพโดยกำ เนิด สถานภาพโดยครอบครัว สถานภาพทางเชื้อชาติ สถานภาพทางถิ่นกำ เนิด สถานภาพที่ได้มาโดยภายหลัง สถานภาพทางการศึกษา สถานภาพทางการสมรส สถานภาพทางอาชีพ สถานภาพทางการเมือง 20

คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนเขียนเครื่องหมาย ตรงข้อความที่แสดงออกซึ่ง สถานภาพที่ตรงกับบทบาท และทำ เครื่องหมาย ตรงข้อความที่แสดงออกซึ่ง สถานภาพที่ขัดกับบทบาทให้ถูกต้อง เฉลย แบบฝึกหัดที่ 2 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา 1. เป็นนักเรียนแต่ไม่เรียนหนังสือ 2. เป็นแพทย์แต่กลับเลี้ยงไขผู้้ป่วย 3. เป็นพี่ชายแต่ชอบรังแกน้องสาว 4. เป็นบิดามารดาแต่กลับไม่บรมเล้ียงดูบุตร 5. เป็นหัวหน้าห้องก็ต้องคอยดูแลเพื่อนๆ ในห้อง 6. ร้อยเวรฝ่ายปราบปรามยาเสพติดได้รับแจ้งว่ามีการ มั่วสุมยาเสพติดเมื่อไปจับกุมก็พบว่าบุตรชาย อยู่ใน กลุ่มวัยรุ่นจึงปล่อยตัวไป 7. ครูอาจารย์ทำ หน้าที่อบรมสั่งสอนลูกศิษย์ ให้เป็นคนดี 8. ตำ รวจตั้งด่านจับรถ เมื่อพบผู้ไม่มีใบขับขี่ ก็ไม่เขียน ใบสั่งแต่เรียกร้องเป็นเงินแทน 9. ข้าราชการรับสินบนจากการประมูล การ ก่อสร้างถนนคอนกรีต 10. นักงานธนาคารปลอมลายเซ็นลูกค้าธนาคาร เพื่อไปเบิกเงิน 21

1. บทบาทของครู คือ……………………………………………………………………… 2. บทบาทของนักเรียน คือ……………………………………………………………… 3. บทบาทของบุรุษไปรษณีย์ คือ……………………………………………………… 4. บทบาทของพ่อแม่ คือ………………………………………………………………… 5. จืดเป็นนักการภารโรง บทบาทของเขา คือ………………………………………… 6. เมื่อคืนมีขโมยเข้าบ้าน ฉันโทรแจ้งตำ รวจ ตำ รวจมีบทบาทใด……………… 7. นิสาปวดท้อง ต้องไปหาคุณหมอท่ีโรงพยาบาล คุณหมอมีบทบาทใด……… 8. แม่และฉันฟังเทศน์ทุกครั้งท่ีไปทำ บุญที่วัด พระสงฆ์มีบทบาทใด…………… 9. มานะเป็นทหาร มานะมีบทบาทใด ………………………………………………… 10. การปฏิบัติตนตามบทบาทของเราต้องสอดคล้องกับสิ่งใด……………………… คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกตัวอักษรหน้าข้อความต่อไปนี้ตอบคำ ถาม ข้อ 1-10 (10 คะแนน) เฉลย แบบฝึกหัดที่ 3 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา ก. จับกุมผู้กระทำ ความผิด ข. อบรมสั่งสอนนักเรียน ฃ. อบรมสั่งสอนตามหลัก ธรรม ค. ดูแลรักษาผู้ป่วย ฅ. รับ-ส่งจดหมายหรือพัสดุ ฆ. เรียนหนังสือ ง.สถานภาพ จ. ดูแลปกป้องประเทศ ฉ. จัดบรรยากาศให้โรงเรียนน่าอยู่ ช. อบรมสั่งสอนลูก ข ฆ ฅ ช ฉ ก ค ฃ จ ง 22

คำ ชี้แจง : ให้นักเรียนอ่านกรณีตัวอย่างแล้วตอบคำ ถาม เฉลย แบบฝึกหัดที่ 4 เรื่อง สถานภาพและบทบาท จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา ภิญโญ เป็นนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี 5 เป็นนักเรียนท่ีมีความ ประพฤติดี เรียนดี จึงได้รับการคัดเลือกจากทางโรงเรียนให้เป็นตัวแทน แข่งขันการตอบปัญหา ชิงทุนการศึกษาในระดับจังหวัดในวันอาทิตย์ แต่ คุณพ่อของภิญโญ เกิดอุบัติเหตุรถชนบาดเจ็บสาหัส ภิญโญ ต้องรีบไป ดูแลคุณพ่อที่โรงพยาบาลเพราะไม่มีใครดูแล ภิญโญจึงขอสละสิทธิ์การ แข่งขันตอบปัญหา 1. สถานภาพโดยกำ เนิดของภิญโญ คือ ……………………………………………… มีบทบาท คือ ……………………………………………………………………………… 2. สถานภาพของภิญโญที่อยู่ในโรงเรียน คือ ……………………………………… มีบทบาท คือ ……………………………………………………………………………… 3. สถานภาพที่ได้มาโดยความสามารถ คือ …………………………………………… มีบทบาท คือ ……………………………………………………………………………… 4. ภิญโญเลือกปฏิบัติตามสถานภาพ คือ …………………………………………… เพราะ… …………………………………………………………………………………… 5. ถ้านักเรียนเป็นภิญโญ จะเลือกสถานภาพและบทบาทใด ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ลูก เคารพเชื่อฟังพ่อแม่ คอยดูแลเลี้ยงดูพ่อแม นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ตั้งใจเรียน ประพฤติดี ตัวแทนนักเรียน แข่งขันตอบปัญหาชิงทุนการศึกษา ลูก พ่อเป็นผู้ให้กาเนิดเลี้ยงดูมาและพ่อได้รับบาดเจ็บ ให้ครูผู้สอนพิจารณาการตอบคำ ถามของนักเรียน 23

หนังสืออ้างอิง จัดทำ โดย นางสาวมุกดา สำ เภา เยาวลักษณ์ อักษรและคณะ. หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานสังคมศึกษาศาสนาและ วัฒนธรรม ป.5. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์, 2565 เอกรินทร์ สี่มหาศาลและคณะ. สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ป.6. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์, 2565 กวิน วรกวินและคณะ. หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานสังคมศึกษา ศาสนา และ วัฒนธรรม ป.5. กรุงเทพฯ : พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.), 2565 อรศิร์ญาภัส นพกิตติ์มากล้น. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่องพลเมืองดีตามวิถี ประชาธิปไตย ชุดที่1 สถานภาพและบทบาท. (ออนไลน์). เข้าถึงได้ จาก https://www.kroobannok.com/news_file/p37985110914.pdf. (ค้นเมื่อ 24 กรกฎาคม 2566) 24