การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project Based Learning : PjBL)

การเรียนรูโ้ ดยใชโ้ ครงงานเป็นฐาน
(Project Based Learning : PjBL)

การเรียนรโู้ ดยใชโ้ ครงงานเป็นฐาน (Project Based Learning : PjBL)

การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning )
หมายถึง การเรียนรทู้ ่ีจัด ประสบการณ์ในการปฏิบตั ิงานให้แก่ผู้เรียนเหมอื นกบั การ
ทางานในชีวิตจริงอย่างมีระบบ เพ่ือเปิด โอกาสให้ผู้เรียนได้มีประสบการณ์ตรง ได้
เรียนรู้วิธีการแก้ปัญหา วิธีการหาความรู้ความจริงอย่างมี เหตุผล ได้ทาการ
ทดลอง ได้พิสูจน์สิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเอง รู้จักการวางแผนการทางาน ฝึกการเป็น
ผู้นา ผู้ตาม ตลอดจนได้พัฒนากระบวนการคิดโดยเฉพาะการคิดข้ันสูง และการ
ประเมนิ ตนเอง โดยมีครูเปน็ ผ้กู ระต้นุ เพอื่ นาความสนใจท่เี กิดจากตัวผเู้ รยี นมาใช้ใน
การทากิจกรรมค้นคว้าหาความรู้ด้วยตัวเอง นาไปสู่การเพิ่มความรู้ท่ีได้จากการ
ลงมือปฏิบัติ การฟัง และการสังเกตจากผู้รู้ โดยผู้เรียนมีการเรียนรู้ ผ่านกระบวน
การทางานเป็นกลุ่มที่จะนามาสู่การสรุปความรู้ใหม่ มีการเขียนกระบวนการจัดทา
โครงงานและไดผ้ ลการจดั กจิ กรรมเปน็ ผลงานแบบรูปธรรม

นอกจากนี้การจัดการเรยี นรู้โดยใชโ้ ครงงานเป็นฐาน ยังเนน้ การเรียนรู้
ท่ีให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ชีวิต ได้พัฒนาทักษะต่าง ๆ ซ่ึงสอดคล้องกับหลัก
พัฒนาการตามลาดบั ขัน้ ความรคู้ วามคิดของบลูม ทง้ั 6 ขัน้ คอื ความรู้ความจา
ความเข้าใจ การประยุกต์ใช้ การวิเคราะห์การสังเคราะห์ การประเมินคา่ และการคิด
สร้างสรรค์

การเรยี นร้โู ดยใชโ้ ครงงานเปน็ ฐาน (Project Based Learning : PjBL)

การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน ถือได้ ว่าเป็น การจัดการ
เรียนรู้ท่ีเน้นผู้เรียนเป็นสาคัญ เนื่องจากผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติเพื่อฝึกทักษะต่าง ๆ
ดว้ ยตนเองทกุ ขัน้ ตอน โดยมีครูเปน็ ผใู้ ห้การส่งเสริม สนบั สนนุ

ผู้ทจี่ ะทา ให้การจัดการเรยี นรแู้ บบโครงงานเปน็ ฐานประสบความสาเรจ็
คือผู้สอนและผู้เรียน บทบาทของท้ังผู้สอนและผู้เรียนจะต้องเรียนรู้ร่วมกันไป
ผู้สอนเป็นผู้ให้คา แนะนาและเสนอแนะแนวทางอันเป็นประโยชน์ในการเรียนรู้ด้วย
ตนเองของผ้เู รียน ผเู้ รียนเปน็ ผู้ท่ีจะต้องศกึ ษาค้นควา้ ลงมือปฏบิ ัตทิ างานร่วมกัน
เป็นกลุ่มและสร้างผลงานร่วมกันอย่างสร้างสรรค์บรรลุวัตถุประสงค์ของการ
เรยี นรู้โดยลักษณะของการเรยี นรแู้ บบโครงงาน มดี ังน้ี

1. นักเรียนกาหนดการเรียนรูข้ องตนเอง
2. เช่อื มโยงกบั ชีวิตจรงิ สง่ิ แวดลอ้ มจรงิ
3. มีฐานจากการวิจัย หรือ องค์ความรูท้ เี่ คยมี
4. ใชแ้ หล่งขอ้ มูล หลายแหล่ง
5. ฝังตรึงด้วยความรู้และทักษะบางอย่าง (embedded with
knowledge and skills)
6. ใชเ้ วลามากพอในการสร้างผลงาน
7. มีผลผลติ

กระบวนการจัดการเรียนรูแ้ บบโครงงานเปน็ ฐานประกอบด้วย 5 ขัน้ ตอน ได้แก่

1. การเตรียมความพร้อม ผู้สอนจัดเตรียมขอบเขตของโครงงาน
แหล่งขอ้ มลู และคาถามนา โดยระบุในแผนการจัดการเรยี นรู้

2. การกาหนดและเลอื กหวั ข้อ กลุ่มผู้เรียนร่วมกันกาหนดหัวข้อท่ีจะทา
เป็นโครงงาน ศึกษาความเปน็ ไปไดข้ องแต่ละหัวขอ้ เพื่อเลอื กโครงงานทจี่ ะจัดทา นา
เสนอผ้สู อนให้ความเหน็ ชอบ

3. การเขียนเค้าโครงของโครงงาน ผู้เรียนศึกษาขอบเขตโครงงาน
แหล่งขอ้ มูล ตลอดจนค้นหาแหลง่ ขอ้ มลู แล้วร่วมวางแผนการจัดทาโครงงาน โดย
ระบุกิจกรรมในแต่ละขั้นตอน รวมท้ังบทบาทหน้าท่ี ภาระงานของสมาชิกในกลุ่ม
ตลอดจนระยะเวลาในการดา เนินงาน

4. การปฏบิ ตั โิ ครงงาน สมาชกิ ในกลุ่มรว่ มดา เนินงานตามแผนงานและ
หน้าที่รับผิดชอบ ด้วยการบูรณาการความรู้ทักษะ แลกเปลี่ยนประสบการณ์และ
ค้นหาความรู้ใหม่ โดยมีผู้สอนคอยให้คาปรึกษาและหรือร่วมแก้ปัญหาไปพร้อมกับ
ผเู้ รียน

5. การนาเสนอผลงาน ผู้เรียนสรุปผลการดาเนินงาน จัดทา รายงาน
และนาเสนอผลงานกจิ กรรมของโครงงาน เพ่ือแลกเปลีย่ นเรยี นรู้ระหวา่ งกลมุ่

6. การประเมินผล ผู้สอนประเมินผลโครงงานอย่างต่อเน่ือง ด้วย
วิธีการและเครื่องมือท่ีหลากหลาย เน้นการประเมินตามสภาพจริง ท้ังความรู้
กระบวนการ ผลงาน และพฤติกรรมของผู้เรียน

การเรยี นร้โู ดยใช้โครงงานเปน็ ฐาน (Project Based Learning : PjBL)

การจัดการเรียนการสอนโดยอาศัยโครงงานเป็นฐานเป็นกระบวนการ
เรียนรู้ท่ีช่วยพัฒนาผูเ้ รยี นให้มีทกั ษะที่จะใช้ชวี ติ ในศตวรรษที่ 21 สามารถนาขัน้ ตอน
ต่างๆไปใชใ้ นการจัดการเรียนการสอน ส่งเสริมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสาคัญ
พฒั นาการเรียนการสอนในชัน้ เรยี นใหม้ ปี ระสิทธิภาพ ผู้เรียนรู้จักที่จะแก้ไขปัญหามี
วิธีการคิดแบบมีวิจารณญาณ ผู้เรียนสามารถนาเสนอผลงานอันเป็นการส่งเสริม
การคดิ สรา้ งสรรค์การทางานเปน็ ทีมและเรยี นรรู้ ว่ มกนั ตลอดจนการสอ่ื สารระหวา่ ง
กันโดยอาศัยเทคโนโลยีในยุคดิจิทัลบูรณาการการเรียนรู้อย่างเหมาะสมกับยุคสมัย
การเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานจึงเป็นอีกหนึ่งกระบวนการเรียนรู้ท่ีควรจะบูรณา
การเข้าสกู่ ารจดั การเรียนการสอนเพ่ือให้สอดคลอ้ งกับทกั ษะในศตวรรษท่ี 21

แนวทางประยกุ ตส์ กู่ ารปฏบิ ตั ใิ นการบรหิ ารจดั การสถานศกึ ษา
การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Project Based Learning : PjBL)

หมายถึง การจัดการเรียนการสอนที่เน้นประสบการณ์ ในการปฏิบัติงานให้แก่
ผู้เรียนผ่านประสบการณ์ตรง ได้เรียนรู้วิธีการแก้ปัญหา การคิดสร้างสรรค์ในการ
ทางาน รู้จักวางแผนการทางานด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ ได้ส่ือสารและทางาน
ร่วมกันกับผู้อื่น

ประเภทของโครงงานเมื่อแบ่งตามลักษณะของกิจกรรมในการทา
โครงงาน สามารถแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ ได้ 4 ประเภท ได้แก่

1. โครงงานประเภทสารวจ
2. โครงงานประเภททดลอง
3. โครงงานประเภทสง่ิ ประดิษฐ์
4. โครงงานประเภททฤษฎี

สาหรับการจัดการศึกษาทางด้านอาชีวศึกษานับว่าให้ความสาคัญกับ
การเรียนรู้แบบโครงงานเป็นอย่างยิ่ง โดยกาหนดเอาไว้เป็นนโยบายในการจัดการ
เรียนการสอนโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีการปรับปรุงหลักสูตรใหม่ ซึ่งได้กาหนด
แนวทางในการขบั เคลอ่ื นการพัฒนาหลกั สูตรและการนาหลักสตู รไปใช้ในสถานศึกษา
ถกู กาหนดใหบ้ ูรณาการในการจัดการเรยี นร้เู ป็นเร่ือง เป็นช้ินงาน จัดเป็นโครงงานใน
แต่ละภาคเรียน

แนวทางประยกุ ตส์ กู่ ารปฏบิ ตั ใิ นการบรหิ ารจดั การสถานศกึ ษา
การจัดการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติ จริงในลักษณะของ

การศึกษา ค้นคว้า ทดลอง ประดิษฐ์คิดค้น โดยผู้สอนเป็นผู้อานวยความสะดวก
หรือให้คาแนะนา ทาหน้าที่ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ กระตุ้น แนะนาให้คาปรึกษา
เพ่ือให้โครงงานสาเร็จสมบูรณ์ แนวคิดในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐาน
มี 5 ขน้ั ตอน ดังน้ี

ขน้ั ตอนท่ี 1 การเตรยี มความพรอ้ ม
ขั้นตอนที่ 2 ศกึ ษาความเป็นไปได้
ขน้ั ตอนท่ี 3 การกาหนดหัวข้อ
ขนั้ ตอนที่ 4 การดาเนนิ งานสรา้ งชนิ้ งานและทดสอบ
ข้นั ตอนท่ี 5 การนาเสนอผลงาน
บทบาทผู้สอนและผู้เรียนในการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานประสบ
ความสาเร็จคือผู้สอนและผู้เรียน บทบาทของทั้งผู้สอนและผู้เรียนจะต้องเรียนรู้
ร่วมกนั ผู้สอนเปน็ ผู้ให้คาแนะนาและเสนอแนวทางอนั เปน็ ประโยชนใ์ นการเรียนรดู้ ว้ ย
ตนเองของผู้เรียน ผู้เรียนเป็นผู้ที่ต้องศึกษาค้นคว้า ลงมือปฏิบัติ ทางานร่วมกัน
เปน็ กลุ่ม และสรา้ งผลงานรว่ มกนั อย่างสร้างสรรคบ์ รรลวุ ตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้