780411C9-F199-4823-B357-5367528B8728

1

Nervous System

ระบบประสาทเป็นศูนย์กลางที่ควบคุมการทำงานของร่างกาย ในการ แสดงปฏิกิริยาตอบสนอง
ต่อสิ่งเร้า โดยทำหน้ าที่ประสานสัมพันธ์ระหว่างอวัยวะสัมผัสกับอวัยวะมอเตอร์ ควบคุมการทำงาน
ของกล้ามเนื้ อ การทำงานของต่อมและระบบต่าง ๆ ในร่างกาย อีกทั้งเป็นศูนย์ของความรู้สึกนึ กคิด
สติปัญญา การเรียนรู้ ความจำ ตลอดจนการปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม

ระบบประสาทประกอบด้วย

1.สมอง (Brain)

เป็นอวัยวะ ที่ใหญ่ที่สุดในร่างกาย มีรูปร่างเป็นก้อนรูปไข่
ประกอบด้วยเซลล์ประสาทมากมาย จำนวนประมาณพันล้าน
เซลล์อยู่ในกะโหลกศีรษะ เซลล์ประสาทใน สมองแผ่กระจาย
กระแสไฟฟ้า อยู่ตลอดเวลา จากเซลล์หนึ่ งไปยังอีกเซลล์หนึ่ ง
สมองมีน้ำหนั กเพียง 2% ของร่างกาย ต้องการออกซิเจนไป
เลี้ยง 20% ของออกซิเจนที่สูดเข้าไปใช้ในร่างกาย สมองของ
เด็กแรกเกิดมีน้ำหนั กประมาณ 300 – 400 กรัม แล้วเจริญ
เติบโตขึ้นเรื่อย ๆ จนถึงอายุ 15 ปี มนุษย์ถือได้ว่าเป็นสัตว์โลก
ที่มีสมองใหญ่และมีคุณภาพมากที่สุด มี น้ำหนั กเฉลี่ยประมาณ
1,300 – 1,400 กรัม มีกะโหลกศีรษะ ซึ่ง มีความหนาและ
แข็งแกร่ง ทำหน้ าที่ ป้องกันไม่ให้สมองได้รับความกระทบ
กระเทือน
สมองแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ
1. สมองส่วนหน้ า ได้แก่ ซีรีบรัม (Cerebrum)
ไฮโพทาลามัส(hypothalamus) ทาลามัส (thalamus)
2. สมองส่วนกลาง
3. สมองส่วนท้าย ได้แก่ เซรีเบลลัม (Cerebellum) พอนส์
(pons) เมดุลลาออบลองกาตา (medulla oblongata)

สมองประกอบด้วยส่วนสำคัญ 8 ส่วนใหญ่ ๆ ได้แก่
1.ซีรีบรัม (Cerebrum)
เป็นส่วนของสมองที่อยู่บนสุดของศีรษะ มีรูปร่างเป็นพูย้อย ตั้งแต่หน้ าผากไปตามรูปของกะโหลกศีรษะ
จนถึงบริเวณท้ายทอย มีขนาดใหญ่ที่สุดประมาณ 80% ของสมองทั้งหมด บริเวณเปลือกนอกจะมีลักษณะ
เป็นรอยหยัก ยับย่นจีบ เป็นร่องลึก เรียกว่า คอร์เทกซ์(Cortex) ซึ่งจัดว่าเป็นบริเวณที่สำคัญมาก ทั้งนี้
เนื่ องจากพบว่าคนที่มีความฉลาดมากและอัจฉริยะมักจะมีคอร์เทกซ์หรือรอยหยักส่วนนี้ มากกว่าปกติ

ส่วนของสมองแบ่งได้อีก 4 ส่วนย่อย ซึ่งในแต่ละส่วนจะมีหน้ าที่การทำงานแตกต่างกัน ดังนี้
• พูสมองส่วนหน้ า (frontal lobe) ในบริเวณนี้ จะแบ่งออกได้อีก 2 ซีกคือ ซีกซ้าย
(left themisphere) และซีกขวา (right themisphere) โดยมีหน้ าที่ควบคุมการ
เคลื่อนไหวของอวัยวะต่างๆ
• พูสมองส่วนกลาง (Parietal lobe) เป็นสมองส่วนที่ทำหน้ าที่รับความรู้สึกต่างๆ
เช่น ร้อน หนาว เจ็บปวด เป็นต้น หรือเรียกส่วนนี้ อีกอย่างหนึ่ งว่า เขตรับสัมผัส
• พูสมองส่วนข้าง (temporal lobe) เป็นส่วนที่อยู่บริเวณด้านข้างของสมองตรงขมับ มีหน้ าที่
เป็นศูนย์กลางในการรับรู้ในด้านรส กลิ่น เสียง และความเข้าใจด้านภาษา หรืออาจเรียกส่วนนี้
อีกอย่างหนึ่ งว่า เขตการฟัง
• พูสมองส่วนหลัง (occipital lobe) เป็นบริเวณที่อยู่ท้ายสุดของสมองตรงท้ายทอย มีหน้ าที่
ควบคุมการรับรู้ทางสายตาให้เกิดการมองเห็นภาพต่าง ๆ ทั้งแนวตั้งและแนวนอน หรืออาจเรียก
บริเวณส่วนนี้ ว่า เขตการมองเห็น

2

2. สมองเล็ก (cerebellum)

เป็นสมองส่ วนที่อยู่บริเวณท้ายทอยใต้สมอง
แท้ลงมา รูปร่างเหมือนใบไม้มีลักษณะเป็นรอยหยัก
ย่นเช่นกันแต่น้ อยกว่าสมองแท้ ชั้นนอกเป็นสีเทา
( gray matter) ส่วนชั้นในเป็นสีขาว (white
matter) มีหน้ าที่สำคัญคือช่วยให้อวัยวะต่าง ๆ ที่อยู่
ภายใต้การควบคุมของสมองสามารถทำงานประสาน
กันได้เป็นจังหวะเดียวกันเพื่อทำกิจกรรมใดกิจกรรม
หนึ่ ง เช่น การเล่นเทนนิ สจะตีลูกให้ถูกได้ อวัยวะ
หลายส่วนจะต้องทำงานประสานเป็นอันหนึ่ งอัน
เดียวกัน เช่น ตา หู แขน ขา มือ ฯลฯ

3.ทาลามัส (thalamus)
เป็นส่วนที่อยู่ต่อจากสมองซีรีบรัมลงมา ทำหน้ าที่เป็นศูนย์รับกระแสประสาทความรู้สึกที่ถูกส่งมาจาก

อวัยวะต่างๆ ของร่างกายเข้าสู่ไขสันหลัง ผ่านก้านสมอง (medulla oblongata) พอนส์ และสมองส่วนกลาง
(midbrain) ตามลำดับ จนถึงทาลามัส จากนั้ นจึงแยกกระแสประสาทเห ล่านั้ นเพื่อเข้าสู่สมองเขตต่างๆ
เท่ากับว่าทาลามัสเป็นสถานี สุดท้ายในการจ่ายกระแสประสาทให้กับสมอง และเป็นสถานี แรกที่รับคำสั่งจาก
สมองเพื่อจ่ายไปสู่ อวัยวะ

4.ไฮโปทาลามัส (hypothalamus)
ใกล้กับต่อมไร้ท่อพิทูอิทารี (pituitary gland) ไฮโปทาลามัสถือว่าเป็นส่วนประกอบสำคัญ และมีหน้ าที่

สำคัญในการสร้างความสมดุลให้กับระบบการทำงานของร่างกาย เช่น ควบคุมการทำงานของต่อมพิทูอิทารี
รักษาระดับความสมดุลของอุณหภูมิร่างกาย การหายใจ การหลับ การตื่น อัตราการเต้นของหัวใจ ความดัน
โลหิต ปริมาณน้ำตาลในกระแสเลือด ควบคุมความสมดุลในการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ ได้รับ
สมญาว่าผู้พิทักษ์ร่างกาย

5.สมองส่วนกลาง (midbrain)
เป็นส่วนที่มีความยาวประมาณ 1 นิ้ ว ตั้งอยู่ใต้ทาลามัส โดยมีเซลล์ประสาทเป็นตัวเชื่อมต่อกัน

6.พอนส์ (pons)
เป็นส่วนที่อยู่ถัดลงมาจากสมองส่วนกลาง ด้านขวาของพอนส์จะอยู่ติดกับสมองเล็ก (cerebellum)

โดยมีใยประสาทเป็นตัวเชื่อม จึงทำให้พอนส์เป็นทางผ่านของกระแสประสาทที่มาจากส่วนล่างเข้าสู่สมอง

7.ก้านสมอง (medulla oblongata)
เป็นส่วนสุดท้ายของสมอง โดยก้านสมองจะทำหน้ าที่เชื่อมต่อระหว่างสมองกับไขสันหลัง ภายในก้าน

สมองประกอบด้วยเส้นประสาทเป็นมัด เพื่อส่งกระแสประสาทที่ได้รับจากสมองผ่านส่วนต่าง ๆ เพื่อส่งเข้าสู่
ไขสันหลังและรับกระแสประสาทที่ส่งขึ้นมาจากไขสันหลังส่งต่อไปสู่ส่วนต่าง ๆ ของสมอง ก้านสมองเป็น
สถานี รับส่งกระแสประสาทสุดท้ายที่เชื่อมต่อระหว่างสมองกับไขสันหลัง นอกจากนี้ ก้านสมองยังทำหน้ าที่
ควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในบางชนิ ดอีกด้วย เช่น การเต้นของหัวใจ การขยายและหดตัวของปอด
การย่อยอาหาร การยืดและหดตัวของเส้นเลือด เป็นต้น

8.เยื่อหุ้มสมอง
• เยื่อหุ้มสมองชั้นนอก (Dura mater) เหนี ยว แข็งแรงมากโดยมีหน้ าที่

ป้องกันการกระทบกระเทือน
• เยื่อหุ้มสมองชั้นกลาง (Arachoid mater) เป็นเยื่อบางๆ
• เยื่อหุ้มสมองชั้นใน (Pia mater) มีเส้นเลือดแทรกมากมายทำหน้ าที่

ส่งอาหารไปเลี้ยงสมอง ในระหว่างชั้นกลางกับชั้นในจะมีการบรรจุ
ของเหลวที่เรียกว่า น้ำเลี้ยงสมองไขสันหลัง โดยจะทำหน้ าที่ให้สมองและ
ไขสั นหลังเปียกชื้นอยู่เสมอ