จิตตคหบดี

จิตจิตคหบดี

สารบัญ 1.ประวัติของจิตตคหบดี เรื่อง หน้า 2.ประวัติบิดา 3.ประวัติของจิตตคหบดีตอน เดินทางสายธรรม 4.ผลงานและคุณธรรม 1 2 3-8 9-10

ประวัติ จิตตคหบดี เป็นมหาอุบาสกคนสำ คัญในสมัย พุทธกาล ถือกำ เนิดในตระกูลของเศรษฐีที่ นครมัจฉิกาสณฑ์ แคว้นมคธ โดยท่านมีชื่อเมื่อแรกเกิดว่า จิตตกุมาร ที่ แปลว่า กุมารผู้ทำ ให้เกิดความวิจิตร เพราะวันที่ท่านเกิด ได้มีเหตุอัศจรรย์ คือมีฝนดอกไม้ทิพย์ตกลงมาทั่วนคร 1

บิดาของท่านเป็นเศรษฐี ท่านจึงได้เป็น เศรษฐีสืบต่อมา จากบิดา ในวงการพระพุทธศาสนาเรียกท่านว่า จิตต คหบดี ก่อนที่จะมานับถือพระพุทธศาสนาท่านมีโอกาส พบพระมหานามะ (หนึ่งในปัญจวัคคีย์) เห็นท่านสงบ สำ รวมน่าเลื่อมใสมาก จึงมีความศรัทธานิมนต์ท่านไปฉัน ภัตตาหารที่คฤหาสน์ของตน และได้สร้างที่พำ นักแก่ท่าน ในสวนชื่อ อัมพาฏการาม นิมนต์ให้ท่านอยู่เป็นประจำ พระ มหานามะได้แสดงธรรมให้จิตตคหบดีฟังอยู่เสมอ วันหนึ่งได้แสดงเรื่อง อายตนะ ๖ (สื่อสำ หรับติดต่อโลก ภายนอก ๖ ประการ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) หลัง จบธรรมเทศนา จิตตคหบดีได้บรรลุอนาคามิผล ประวัติ 2

จิตตคหบดีเอาใจใส่พิจารณาธรรมอยู่เนือง ๆ จน แตกฉาน มีความสามารถในการอธิบายธรรมได้ดี ความ สามารถของท่านในด้านนี้เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้าง ขวางในเวลาต่อมา ท่านเคยโต้วาทะกับบุคคลสำ คัญของ ศาสนาอื่น ๆ มาแล้วหลายท่าน เช่น นิครนถ์นาฏบุตร (ศาสดาของศาสนาเชน) และอเจลกนามกัสสปะ (นักบวชชี เปลือย) ท่านเป็นผู้มีใจบุญได้ถวายทานอย่างประณีตมโหฬาร ติดต่อกันครึ่งเดือนก็เคยมี เคยพาบริวารสองพันคน บรรทุกน้ำ ตาล น้ำ ผึ้งน้ำ อ้อย เป็นต้น จำ นวนมากถึง ๕๐๐ เล่มเกียน ไปถวายพระพุทธเจ้าและภิกษุสงฆ์ ประวัติ 3

ครั้งหนึ่งท่านป่วยหนัก เทวดามาปรากฏให้เห็นกล่าวกับ ท่านว่าคนมีบุญอย่างท่านนี้ แม้ปรารถนาราชสมบัติหลัง ตายแล้วก็ย่อมได้ ท่านตอบเทวดาว่าถึงราชสมบัติก็ไม่ จีรัง เราไม่ต้องการ บรรดาลูกหลานที่นั่งเฝ้าไข้อยู่ นึกว่า ท่านเพ้อจึงกล่าวเตือนสติ ท่านบอกบุตรหลานว่ามิได้เพ้อ เทวดามาบอกให้ปรารถนาราชสมบัติ ต่อท่านปฏิเสธยังมี สิ่งอื่นที่ดีกว่า น่าปรารถนากว่า เมื่อถูกถามว่าคืออะไร ท่านกล่าวว่าคือ ศรัทธาอันแน่วแน่ มั่นคงในพระพุทธ พระ ธรรม และพระสงฆ์ อัมพาฏการามนั้นเป็นวัดที่ท่านสร้างถวายพระมหานา มะนิมนต์ให้ท่านอยู่ประจำ แต่พระเถระพักอยู่ชั่วเวลา หนึ่งก็จาริกไปยังที่อื่น พระเถระอื่น ๆ ก็แวะมาพักอยู่เส มอๆ ต่อมามีพระรูปหนึ่งนามว่า สุธรรมเถะ ยังเป็นปุถุุ ชนมาพำ นักอยู่เป็นประจำ เป็นเวลานานจนกระทั่งนึกว่า ตัวท่านเป็นสมภารวัด พระสุธรรมเป็นปุถุชน จิตต คหบดีเป็นอริยบุคคลระดับอนาคามี ถือเพศฆราวาสก็ ยังแสดงความเคารพกราบไหว้พระภิกษุปุถุชน เพราะ ถือเพศบรรพชิตเป็น "ธงชัยแห่งพระอรหันต์" อุปถัมภ์ บำ รุงท่านเป็นอย่างดี ประวัติ 4

วันหนึ่งพระอัครสาวกทั้งสอง คือ พระสารีบุตรกับพระโมค คัลลานะเดินทางผ่านมา ท่านจิตตคหบดีนิมนต์ให้พระ อัครสาวกทั้งสองพำ นักอยู่ที่อัมพาฏการาม พร้อมนิมนต์ เพื่อฉันอาหารที่บ้านท่านในวันรุ่งขึ้น แล้วก็ไปนิมนต์พระสุ ธรรมไปฉันด้วย พระสุธรรมถือตัวว่าเป็นเจ้าอาวาสเห็นจิตตคหบดีให้ ความสำ คัญแก่พระอัครสาวกมากกว่าตนถึงกับนิมนต์ ไปฉันภายหลัง จึงไม่ยอมรับนิมนต์ แม้ท่านจะอ้อนวอน อย่างไรก็ไม่ยอมรับ ประวัติ 5

ตกเย็น ท่านจิตตคหบดีกำ ลังสั่งให้เตรียมภัตตาหาร พระ สุธรรมก็เดินไปในคฤหาสถ์อย่างคนคุ้นเคย ดูนั้นดูนี่แล้ว ก็เปรยว่า "อาหารที่ท่านเตรียมถวายพระพรุ่งนี้ดีทุกอย่าง แต่ ขาดอยู่อย่างเดียวที่ไม่ได้เตรียมถวาย" ประวัติ จิตตคหบดี "ขาดอะไร พระคุณเจ้า" พระสุธรรม "ขนมแดกงา" คำ ว่าขนมแดกงาเป็นคำ ที่มี นัยสำ คัญเกี่ยวกับตระกูลของท่านคหบดี ท่านคหบดีก็ ฉุนว่าเอาแรง ๆ เพื่อให้สำ นึก พระสุธรรมไม่สำ นึกแต่ โกรธตอบ หนีจากวัดไปเฝ้าพระพุทธเจ้า เมื่อ พระพุทธเจ้าทรงทราบเรื่องจึงตำ หนิแรง ๆ และมีพุทธ บัญชาให้กลับไปขอโทษจิตตตคหบดี ท่านกลับไป ขอโทษแต่คหบดีไม่ยอมยกโทษให้จึงกลับมาเฝ้า พระพุทธองค์อีก 6

วันหนึ่ง พระมหานามะ หนึ่งใน ปัญจวัคคีย์ ได้จาริกมา ยังนครมัจฉิกาสณฑ์ จิตตคหบดีได้พบพระมหานามะจึง เกิดความเลื่อมใส จึงได้นิมนต์มายังเรือนของตนพร้อม กับถวายภัตตาหาร เมื่อพระมหานามะฉันเสร็จจึงได้นิมนต์ ท่านไปยัง สวนอัมพาฏกวัน หรือสวนมะกอก เพื่อถวาย เป็นพระอาราม ต่อมาจิตตคหบดีได้บรรลุเป็น โสดาบัน พระมหานามะได้จาริกไปที่อื่นโดยมอบหมายให้พระสุธรรม เป็นผู้ดูแลอารามแห่งนี้แทน ประวัติ คราวหนึ่ง จิตตคหบดีได้ฟังพระธรรมเทศนาจาก พระสา รีบุตร จนสำ เร็จเป็น อนาคามี บุคคล แล้วท่านได้ชักชวน ชาวเมือง 3,000 คนไปเฝ้า พระพุทธเจ้า ที่ เชตวันมหา วิหาร กรุงราชคฤห์ โดยจัดเตรียมทานไปมากมาย แต่ แทบไม่ได้ใช้สอยเลย เพราะเหล่าเทวดาได้จัดเตรียมข้าว ปลาอาหารจำ นวนมากไว้ให้คณะของจิตตคหบดีตลอด การเดินทาง1เดือน และตลอดที่อาศัยอยู่อีก1เดือน พระพุทธเจ้าจึงทรงมอบหมายให้ พระอานนท์ พุทธ อุปัฏฐากจัดหาสถานที่เก็บสิ่งของเหล่านี้ ซึ่งถือเป็นโรง ครัวแห่งแรกในพระพุทธศาสนา 7

ต่อมาพระพุทธเจ้าได้ทรงยกย่องจิตตคหบดีให้เป็นเลิศ กว่าอุบาสกทั้งหลายในทางเป็นธรรมกถิกะหรือนัก บรรยายธรรม ประวัติ 8

ในอดีตชาติจิตตคหบดีได้ฟังธรรมของพระพุทธเจ้าปทุมุ ตตร และได้ตั้งความปรารถนาเพื่อความเป็นธรรมกถึก ในปัจจุบันชาติจิตตคหบดีได้ฟังธรรมของพระมหานาม เถระได้สำ เร็จเป็นพระโสดาบัน อันเป็นมูลเหตุให้ถวายสวน มะกอก เพื่อสร้างวัดอัมพาฏกาวันไว้สำ หรับต้อนรับพระ ภิกษุจากทั่วทุกสารทิศ เมื่อจิตตคหบดีได้ฟังธรรมของ พระสารีบุตรเถระก็ได้สำ เร็จเป็นพระอนาคามี คุณธรรมที่ โดดเด่นของจิตตคหบดีมี 4 ประการได้แก่ ผลงานและคุณธรรม 1. ทาน เป็นผู้ให้ทั้งอามิสทานและธรรมทาน 2. ศีล เป็นผู้มีความประพฤติดีงาม 3. สมาธิ เป็นผู้มีจิตใจหนักแน่นมั่นคง 4. ปัญญา เป็นผู้มีวิจารณญาณ 9

จิตตคหบดีอุบาสกได้รับยกย่องว่าเป็นผู้เลิศในการแสดง ธรรม (ธรรมกถึก) มีส่วนสำ คัญในการเผยแผ่พระพุทธ ศาสนา แสดงธรรมแก่พุทธบริษัทมิตรสหายตลอดถึง นักบวชในลัทธิอื่น (อัญเดียรถีย์) จิตตคหบดีอุบาสกเป็น แบบอย่างของชาวพุทธผู้ประพฤติดีงาม ปกป้องอุปถัมภ์ บำ รุงพระพุทธศาสนา และเผยแผ่คำ สอนจิตตคหบดีได้ ประพฤติปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีในสังคม คุณความดี ของท่านพระพุทธองค์ได้ทรงยกย่องว่า “อุบาสกผู้มี ศรัทธาเมื่อปรารถนาโดยชอบพึงปรารถนาอย่างนี้ว่า ขอ เราจงเป็นเช่นจิตตคหบดีและหัตถกอุบาสก ชาวเมืองอาฬ วีนี้เป็นตราชู เป็นประมาณแห่งอุบาสกทั้งหลายผู้เป็น สาวกของเรา” ผลงานและคุณธรรม 10

นายศุภณัฐ รัตนพันธ์ ม5/1 เลขที่6 ผู้จัดทำ