สื่อ คำราชาศัพท์ 2

เรอื่ ง

คําราชาศพั ท์

คําราชาศพั ท์

สาระสาํ คญั

-การที่เราเรียนรเู้ กยี่ วกบั คาํ ราชาศัพทน์ นั้ จะเป็ นการ
ฝึ กใช้
หลกั ภาษาอยา่ งถกู ตอ้ ง รวมทง้ั เป็ นการ ธาํ รงรกั ษา
วฒั นธรรมอนั
ดงี านของชาตไิ ว้ คือ รกั ษาใหค้ งอยไู่ มเ่ สื่อมสญู ถือเป็ น
การธาํ ารง
รกั ษาวฒั นธรรมและความมนั่ คงของประเทศชาติ
- เพิ่มความมเี สนห่ ใ์ นตวั บกุ กล คือ บคุ คลผรู้ แู้ ละใชค้ าํ
ราชา
ศัพทไ์ ดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง เป็ นการแสดงออกซึ่งความมี
วฒั นธรรมอนั ดี
งามทางภาษา
จดุ ประสงคข์ องการเรียนเกี่ยวกบั คาํ ราชาศพั ท์
1. บอกลกั ษณะของคาํ ราชาศัพท์
2. อา่ นและเขยี นคาํ ราชาศัพทไ์ ดถ้ กู ตอ้ ง
3.เลอื กใชค้ าํ ราชาศัพทไ์ ดเ้ หมาะสมกบั บคุ คลตา่ งๆ

คํานํา

ส่อื เรื่องคาํ ราชาศพั ทน์ ้ี จดั ทาํ ขน้ึ เพ่ือ
ตอ้ งการใหผ้ เู้ รียน ฝึ กการใชห้ ลกั ภาษา
อยา่ งถกู ตอ้ ง และเพ่ือใหส้ อดคลอ้ งกบั
มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตวั ชว้ี ดั ตาม
แกนกลางหลกั สตู รการศึกษาขน้ั พื้นฐาน

สารบญั

คาํ นาํ ……………………………………………………ก
จุดประสงคแ์ ละคาํ ช้ีแจง…………………………………1
คาํ ราชาศพั ท…์ …………………………………………2
การจาํ แนก………………………………………………3
การจาํ แนกหมวดคาํ ……………………………….......4
ประวตั ิคาํ ราชาศพั ท…์ …………………………………..5
ความเป็ นมา……………………………………………..6
ความเป็ นมา2……………………………………………7
ที่มาของคาํ ราชาศพั ท…์ ………………………………….8-13
การเรียนรู้วธิ ีการใชค้ าํ ศพั ท…์ ……………………………14-15
การใชค้ าํ ราชาศพั ท…์ ……………………………………..16-17
หมวดคาํ ราชาศพั ท…์ ………………………………………18-22

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

จดุ ประสงคข์ องการเรยี นเกยี่ วกบั คําราชาศพั ท์
1. บอกลกั ษณะของคาํ ราชาศัพท์
2. อ่านและเขยี นคาํ ราชาศพั ทไ์ ดถ้ กู ตอ้ ง
3.เลอื กใชค้ าํ ราชาศัพทไ์ ดเ้ หมาะสมกบั บคุ คลตา่ งๆ
คําช้ีแจง
ใหน้ กั เรียนอ่านคาํ ศพั ทเ์ เละความหมายพรอ้ มทาํ เเบบทด
สอบดว้ ยความสามารถ
ของตนเองใหผ้ เู้ รียนอ่านคาํ ชแี้ จงและทาํ ตามขน้ั ตอนตงั้ แต่
ตน้ ไปจนจบดงั ตอ่ ไปนี้
1. ใหน้ กั เรียนศึกษาคาํ ราชาศพั ทเ์ เละความหมายใหเ้ กดิ
ความเขา้ ใจมากทีส่ ดุ
2. นกั เรียนตอ้ งเขา้ ใจวา่ คาํ ราชาศัพทห์ มายอะไรใชก้ บั ใคร
3. หลงั เรียนเสร็จนกั เรียนตอ้ งทาํ แบบทดสอบใหผ้ า่ น
เพ่ือวดั ระดบั การเรียนรขู้ องนกั เรียน
4. นกั เรียนตอ้ งมคี วามซ่ือสตั ย์ เเละแบบทดสอบดว้ ย
ตวั เอง

คําราชาศพั ท์

คาํ ราชาศพั ท์ หมายถึง คาํ ศพั ทท์ ่ีใชก้ บั พระมหากษตั ริย์
พระบรมวงศานวุ งศ์ เจา้ นายตงั้ แตห่ มอ่ มเจา้ ขน้ึ ไป ขนุ
นางมยี ศบรรดาศกั ดิ์ สมเด็จพระสงั ฆราช และพระภกิ ษุ
ที่เป็ นพระราชวงศ์ ถือเป็ นวฒั นธรรมทางภาษาในการ
ใชค้ าํ สภุ าพใหเ้ หมาะสมตามชนั้ ฐานะของบคุ คล

จําแนกเป็ น 5 ประเภท คือ
1. พระมหากษตั ริย์
2. พระบรมวงศานวุ งศ์
3. พระสงฆ์
4. ขา้ ราชการชน้ั สงู หรือขนุ นาง
5. สภุ าพชนทวั่ ไป

คําราชาศพั ทแ์ บ่งได้ 6 หมวด

1. หมวดร่างกาย
2. หมวดเครือญาติ
3. หมวดเคร่ืองใช้
4. หมวดกริยา
5. หมวดสรรพนาม
6. หมวดคาํ ท่ีใชก้ บั พระสงฆ์

ประวตั ิของคําราชาศพั ท์

ในแหลง่ อา้ งอิงบางฉบบั ไดใ้ หข้ อ้ สนั นษิ ฐานไว้
ว่า คนไทยเร่ิมใชค้ าํ ราชาศพั ทใ์ นรชั สมยั พระ
ธรรมราชาลิไท พระรว่ งองคท์ ี่ 5 แห่งสโุ ขทยั
เพราะศิลาจารึกตา่ งในแผน่ ดนิ นนั้ รวมทง้ั บท
พระราชนพิ นธข์ องทา่ น คือ ไตรภมู พิ ระรว่ ง
ปรากฏวา่ มคี าํ ราชาศพั ทอ์ ยหู่ ลายคาํ เชน่
ราชอาสน์ พระสหาย สมเด็จ ราชกมุ าร เสด็จ
บงั คม เสวยราชย์ ราชาภเิ ศก เป็ นตน้

บางทา่ นกลา่ วว่า คาํ ราชาศพั ทน์ น้ั เร่ิมใช้
ในสมยั กรงุ ศรีอยธุ ยา เพราะพระปฐม
บรมกษตั ริยท์ ที่ รงสรา้ งกรงุ ศรีอยธุ ยา
ทรงนยิ มเขมร ถึงกบั เอาลทั ธิและภาษา
เขมรมาใช้ เชน่ เอาคาํ วา่ "สมเด็จ" ซ่ึง
เขมรใชเ้ ป็ นคาํ นาํ พระนามพระเจา้ แผน่ ดนิ
มาเป็ นคาํ นาํ พระนามของพระองค์ และใช้
ภาษาเขมรเป็ นราชาศพั ท์

จากหลกั ฐานที่พบขอ้ ความในศิลาจารึกวดั ศรีชมุ
กลา่ วถึงเร่ืองตง้ั ราชวงศแ์ ละเมอื งสโุ ขทยั ตอนหนงึ่ มี
ความว่า "พอ่ ขนุ ผาเมอื งจงึ อภเิ สกพอ่ ขนุ บางกลาง
หาวใหเมอื งสโุ ขไท" คาํ ว่า "อภเิ ษก" นเี้ ป็ นภาษา
สนั สกฤต ไทยเรารบั มาใชส้ าํ หรบั พธิ ีการแตง่ ตงั้
ตาํ แหนง่ ชน้ั สงู จึงอยใู่ นประเภทราชาศัพท์ และพิธีนี้
มมี าตง้ั แตร่ าชวงศส์ โุ ขทยั จึงนา่ สงสยั ว่าในสมยั นนั้
อาณาจกั รสโุ ขทยั น้ี ก็คงจะมกี ารใชค้ าํ ราชาศัพทบ์ าง
คาํ กนั แลว้

ท่ีมาของคําราชาศพั ท์
คําราชาศพั ท์ นน้ั
มีท่ีมาอยู่ 2 อยา่ ง
คือ

รบั มาจากภาษาอ่ืน
ภาษาเขมร เช่น โปรด เขนย เสวย

เสด็จ เป็ นตน้
ภาษาบาล-ี สนั สกฤต เช่น อาพาธ

เนตร หตั ถ์ โอรส เป็ นตน้

การสรา้ งคําข้ึนใหม่ โดย
การประสมคํา เช่น

ลกู หลวงซบั พระพกั ตร์ ตง้ั
เครอื่ ง เป็ นตน้

การเรยี นรเู้ รอื่ ง
คําราชาศพั ท์

ตามที่หลายคนคดิ ว่าคาํ ราชาศัพทเ์ ป็ น
เร่ืองของในรว้ั ในวงั เป็ นเรื่องของผู้
ใกลช้ ดิ เบื้องพระยคุ ลบาทนน้ั ทาํ ใหค้ ิด
ตอ่ ไปอีกว่า คาํ ราชาศพั ทเ์ ป็ นเรื่องยาก
ซ่ึงเมอ่ื กอ่ นอาจเป็ นจริง แตป่ ัจจบุ นั คาํ
ราชาศพั ทเ์ ป็ นเรื่องในชวี ิตประจาํ วนั ไป
เสยี แลว้ แมม้ ไิ ดใ้ ชม้ ากเทา่ กบั ภาษา
สามญั ที่ใชอ้ ย่ใู นการดาํ รงชวี ิต
ประจาํ วนั แตท่ กุ คน

แตท่ กุ คน โดยเฉพาะผมู้ ี
การศึกษาก็ตอ้ งมโี อกาสที่จะ
สมั ผสั กบั คาํ ราชาศพั ทท์ กุ วนั
ไมโ่ ดยตรงก็โดยทางออ้ ม

โดยเฉพาะทางสือ่ มวลชน

การเรียนรวู้ ิธีใชค้ าํ ราชาศพั ท์
นนั้ กลา่ วโดยสรปุ ตอ้ งเรียนรู้
ใน 2 ประการ คือ เรียนรคู้ าํ
ประการหนงึ่ กบั เรียนรวู้ ิธี อีก

ประการหนง่ึ

เรียนรคู้ าํ คือ ตอ้ งเรียนรคู้ าํ
ราชาศัพท์

เรียนรวู้ ิธี คือ ตอ้ งเรียนรวู้ ิธี
หรือเรียนรธู้ รรมเนยี มการ

ใชค้ าํ ราชาศัพท์

คาํ ราชาศพั ทส์ าํ หรบั พระมหากษตั ริย์ และพระบรม
วงศานวุ งศล์ าํ ดบั พระราชอิสริยศกั ดพิ์ ระบรมราชวงศ์
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู วั , สมเด็จ
พระบรมราชนิ นี าถ
สมเด็จพระบรมราชนิ ี , สมเด็จพระบรมราชชนนี ,
สมเด็จพระยพุ ราช , สมเด็จพระสยามบรมราชกมุ ารี
สมเด็จเจา้ ฟ้ า
พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้
พระเจา้ วรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้
พระวรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้
หมอ่ มเจา้

สาํ หรบั คาํ ว่า พระราชโองการ
และพระราโชวาท หากใชก้ บั
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั
จะมคี าํ ว่า "บรม" นาํ หนา้ คาํ ว่า

"ราช" เสมอ

หมวดรา่ งกาย

1. พระเศียร
หมายถึง หวั ศีรษะ

2. เสน้ พระเจา้
หมายถึง เสน้ ผมของพระมหากษตั ริย์

3. พระโมลี
หมายถึง มวยผม

4. พระนลาฏ
หมายถึง หนา้ ผาก
5. พระขนง, พระภมู

หมายถึง ค้ิว

6. พระเนตร, พระนยั นะ, พระจกั ษุ
หมายถึง ดวงตา

7. พระกนนี กิ า, พระเนตรดารา
หมายถึง แกว้ ตา
8. ดวงพระเนตรดาํ
หมายถึง ตาดาํ

9. ดวงพระเนตรขาว
หมายถึง ตาขาว

10. พระโลมจกั ษ,ุ ขนพระเนตร
หมายถึง ขนตา

หมวดเครอื ญาติ

คาํ ราชาศพั ท์ หมวดเครือญาติ
พระปัยกา หมายถึง ป่ ูทวด
พระปัยยิกา หมายถึง ย่าทวด
พระมาตามหัยกา, พระปัยกา หมายถึง ตาทวด
พระมาตามหยั ยิกา, พระปัยยิกา หมายถึง ยายทวด
พระปิ ตามหะ หมายถึง ป่ ู
พระอยั ยิกา หมายถึง ย่า
พระมาตามหะ, พระอยั กา หมายถึง ตา
พระมาตามหา, พระอยั ยิกา หมายถึง ยาย
พระบรมชนกนาถ, พระชนก, พระราชบิดา หมายถึง

พอ่
พระราชชนน,ี พระชนน,ี พระราชมารดา หมายถึง แม่

พระราชสวาม,ี พระสวามี หมายถึง สามี
พระมเหส,ี พระราชนิ ี หมายถึง ภรรยา

คาํ ว่าทรงเมอ่ื ใชก้ บั กริยา “ม”ี และ “เป็ น”
• ถา้ คาํ นามขา้ งหนา้ เป็ นราชาศพั ท์ ไมต่ อ้ งใชท้ รง
ตวั อยา่ ง เป็ นพระราชโอรส มพี ระบรมราช
โองการ
• ถา้ คาํ นามขา้ งหลงั เป็ นคาํ สามญั ตอ้ งใชท้ รง
ตวั อยา่ ง ทรงเป็ นประธาน ทรงมที กุ ข์

แบบทดสอบหลงั เรยี นเรยี น

ผจู้ ดั ทํา

นางสาวศิริพร บญุ มา
รหสั นกั ศึกษา 64121380113
นางสาวจนั ทรส์ ดุ า สกลุ ธีระดลิ ก
รหสั นกั ศึกษา64121380114