หน่วยที่ 6 กระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศ บทที่ 1 ลมฟ้าอากาศรอบตัว เรื่องที่ 4 ความชื้น
ความชื้น (humidity)
เคยสังเกตไหมว่า ในบาง วันผ้าที่ตากไว้จะแห้งเร็ว แต่บางวันก็แห้งช้า
ความชื้น คือ ปริมาณไอน้้าในอากาศ ประกอบด้วยไอน้้ารวมกับองค์ประกอบ อื่นๆของอากาศ(ฝุ่นละออง)
อากาศไม่สามารถรับไอน ้าเพิ่มได้อีก สังเกตจาก เหงื่อที่ตัวเราระเหยได้น้อย พอไอน ้ากระทบกับ ตัวเราจึงท้ารู้สึกให้เหนียวตัว และรู้สึกอึดอัด น ้าจากแหล่ง น ้าต่าง ๆ ระเหยสู่อากาศได้น้อย ผ้าที่ตากไว้จะแห้งช้า อากาศสามารถรับไอน ้าเพิ่มได้อีก สังเกตจาก เหงื่อที่ตัวเราจะระเหยได้มาก ท้าให้รู้สึกเย็น และสบายตัว น ้าจากแหล่งน ้าต่าง ๆ ระเหยได้ง่ายผ้าที่ ตากไว้จะแห้งเร็ว ถ้าอากาศแห้งมาก ๆ อาจท้าให้ท้าให้ ผิวหนังแห้งหรือแตก
ปัจจัยส้าคัญที่เกี่ยวข้องกับความสามารถในการรับไอน ้าของอากาศ คือ อุณหภูมิ • ถ้าอุณหภูมิสูง(อากาศร้อน) การระเหยจะเกิดเร็วขึ น อากาศสามารถรับไอน ้าจากแหล่งต่าง ๆ ได้มาก • ถ้าอุณหภูมิต่้า(อากาศหนาว) การระเหยจะเกิดช้า อากาศสามารถรับไอน ้าจากแหล่งต่าง ๆ ได้น้อย • ถ้าอากาศมีไอน ้ามากจนไม่สามารถรับไอน ้าได้ เรียกว่า สภาวะอากาศอิ่มตัวด้วยไอน ้า หรือ อากาศอิ่มตัว
พบหมอกมากในตอนเช้า ค่อยๆหายในตอนสาย ในเวลาตอนเช้า อุณหภูมิของอากาศต่้า อากาศจึงรับไอน ้าจากแหล่งต่าง ๆ ได้น้อย เมื่ออุณหภูมิอากาศลดลงจนถึงจุดอิ่มตัว ไม่สามารถรับไอน ้าเพิ่มได้อีก ไอน ้าส่วนเกินในอากาศจึงเกิดควบแน่นเป็นละอองน ้าเล็ก ๆ ลอยในอากาศใกล้ผิวโลก คือ หมอก…นั นเอง สภาวะอากาศอิ่มตัวด้วยไอน ้า หรือ อากาศอิ่มตัว
ในเวลากลางคืน อุณหภูมิของอากาศ จะลดลงเกิดสภาวะไอน ้าอิ่มตัวได้ง่าย ไอน ้าส่วนเกินกลั่นตัวเป็น น ้าค้าง อยู่ตามใบไม้ดอกไม้ สภาวะอากาศอิ่มตัวด้วยไอน ้า หรือ อากาศอิ่มตัว
อากาศมีปริมาณ ไอน ้ามาก อากาศรับไอน ้า ได้เต็มที่แล้ว อากาศอิ่มตัว ด้วยไอน้้า สรุปได้ว่า
ให้เด็ก ๆ สังเกตกราฟ (ในหนังสือหน้า 132) แล้วตอบค้าถามต่อไปนี (ช่วงชิงคะแนน) 1. อากาศที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส มีปริมาณไอน้้าอิ่มตัวเท่าใด 2. อากาศที่อุณหภูมิใดมีปริมาณไอน้้าอิ่มตัวสูงกว่ากันระหว่างที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส และ 30 องศาเซลเซียส 3. อุณหภูมิอากาศและปริมาณไอน้้าอิ่มตัวมีความสัมพันธ์กันอย่างไร ค้าตอบ ประมาณ 16 กรัม/ลูกบาศก์เมตร ค้าตอบ ที่อุณหภูมิ30 องศาเซลเซียสมีปริมาณไอน้้าอิ่มตัวสูงกว่า ค้าตอบ เมื่ออุณหภูมิอากาศมีค่าสูงขึ้น ปริมาณไอน้้าอิ่มตัว จะมีค่าสูงขึ้นตามไปด้วย (แปรผันตรงกัน) เนื่องจากอากาศสามารถรับไอน ้าได้ในปริมาณจ้ากัด ปริมาณไอน ้า สูงสุดที่อากาศสามารถรับได้ ณ อุณหภูมิและความดันหนึ่ง ๆ ใน หนึ่งหน่วยปริมาตร เรียกว่า “ปริมาณไอน ้าอิ่มตัว” (saturated water vapor)
• ค่าความชื นสัมบูรณ์ : ปริมาณไอน ้าที่มีอยู่จริง ในหนึ่งหน่วยปริมาตร ที่อุณหภูมิเดียวกัน • ค่าความชื นสัมพัทธ์ : ความสามารถของอากาศในการรับปริมาณไอน ้า ณ ขณะนั นเทียบกับความสามารถ ที่อากาศสามารถรับไอน ้าได้ทั งหมด จะสามารถรับได้เท่าไรโดยแสดงค่าเป็นเปอร์เซ็นต์ นักวิทยาศาสตร์น้าค่า ความชื นสัมพัทธ์ไปใช้ประโยชน์ในการแปลความหมายและท้านายลมฟ้าอากาศได้ ความชื นของอากาศสามารถแสดงค่าความชื นโดยใช้ค่าความชื นสัมบูรณ์และความชื นสัมพัทธ์
การบอกค่าความชื นของอากาศท้าได้ 2 วิธี 1. การบอกค่าความชื นสัมบูรณ์ คืออัตราส่วนระหว่างมวลของไอ น ้าในอากาศกับปริมาตรของอากาศ ณ อุณหภูมิเดียวกัน มีหน่วย เป็นกรัมต่อลูกบาศก์เมตร 2. การบอกค่าความชื นสัมพัทธ์ คือการปริมาณเปรียบเทียบระหว่าง ปริมาณของไอน ้าที่มีอยู่จริงในอากาศขณะนั นกับปริมาณไอน ้าอิ่มตัว ในอากาศ ที่อุณหภูมิและปริมาตรเดียวกัน (บอกค่าเป็นร้อยละ %)
1. ไซกรอมิเตอร์แบบเส้นผม (Hair hygrometer) 2. ไฮโกรกราฟ (Hygrograph) 3.ไซกรอมิเตอร์แบบ กระเปาะเปียก-กระเปาะแห้ง (psychrometer )
??? ท้าไมความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย ในฤดูร้อนจึงต่้ากว่าฤดูหนาว ความชื นสัมพัทธ์ตลอดปีของไทยอยู่ในช่วงร้อยละ 70-80 เนื่องจากต้าแหน่งของไทย อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร อุณหภูมิอากาศตลอดปีค่อนข้างสูง พื นที่ที่อยู่ใกล้ทะเลจะมีค่า ความชื นสัมพัทธ์สูง ส่วนพื นที่ที่ไกลแหล่งน ้าหรือทะเล โดยเฉลี่ยจะมีค่าความชื น สัมพัทธ์ต่้ากว่า โดยเฉลี่ยใน 1 ปีฤดูฝนมีค่าความชื นสัมพัทธ์สูงที่สุด รองลงมา คือ ฤดูหนาว และ ฤดูร้อน ตามล้าดับ เนื่องจากความชื นสัมพัทธ์ขึ นอยู่กับปริมาณไอน ้าอิ่มตัวในอากาศ ซึ งขึ นกับอุณหภูมิอากาศ ในฤดูหนาวอุณหภูมิอากาศต่้า ปริมาณไอน ้าอิ่มตัวจึงมีค่าต่้าด้วย ส่งผลให้ความชื น สัมพัทธ์มีค่าสูง โดยเฉลี่ยความชื นสัมพัทธ์ในฤดูหนาวจึงสูงกว่าในฤดูร้อน
THANK YOU