ที่มาของศักราช

E-book

ใบความรู้
เรอื่ ง ทมี่ าของศักราช

จดั ทำโดย
นางสาวพชั รี สรอ้ ยตา

ใบความรู้

เร่อื ง ทม่ี าของศกั ราช

• ศักราช (สัก-กะ-หฺราด) หมายถึง อายุเวลาซ่งึ กำหนดตั้งขึน้ เปน็ ทางการ เริ่มแตจ่ ดุ ใด
จดุ หนงึ่ ซ่ึงถือว่าเป็นทีห่ มายเหตกุ ารณ์สำคญั เรียงลำดบั กันเป็นปี ๆ ไป

พทุ ธศักราช (พ.ศ.)

เป็นศักราชทเ่ี ริ่มนับเม่ือพระพุทธเจา้ ปรนิ พิ พาน ในประเทศไทยเริ่มนับเมื่อปรนิ ิพพานแล้ว ๑ ปีถา้
ประเทศไทยเป็นปี พ.ศ. ๒๕๖๓ ส่วนในประเทศอนื่ ๆ จะเป็นปี พ.ศ. ๒๕๖๔ เช่น ประเทศพมา่

นอกจากน้ี ยงั มีคำวา่ "พทุ ธกาล" และ "พุทธสมยั " ใช้กล่าวถึงชว่ งเวลาทพ่ี ระพุทธเจา้ ยงั มีพระชนม์อยู่
คือช่วงเวลา ๘๐ ปกี ่อนพุทธศักราช แตบ่ างทีก็ใช้คำเหลา่ น้ีหมายถงึ ชว่ งเวลาท่ีเช่ือว่า พุทธศาสนาจะดำรงอยู่
หลังการปรนิ พิ พานของพระพุทธเจ้า ฉะนนั้ จงึ มีการใช้ x ปีกอ่ นพทุ ธกาล เพ่อื หมายถึง x ปกี อ่ นพุทธศักราช
เป็นตน้ ไป

ครสิ ตศ์ กั ราช (ค.ศ.)

ปขี องพระเยซคู ริสต์ โดยเรมิ่ นับจากปีที่เชือ่ วา่ พระเยซทู รงประสตู ิ เปน็ ค.ศ. ๑ ซ่ึงตรงกบั ปี
พุทธศกั ราช ๕๔๔ และมีระยะเวลาห่างจากพุทธศักราช ๕๔๓ ปี ใชว้ ันที่ ๑ มกราคม ของทุกปเี ปน็ วันเปล่ียน
ศกั ราช และเปน็ ปีทีใ่ ช้อ้างองิ สากล

นอกจากนี้ยังมีการใช้ ก่อนคริสตกาล ในการกล่าวถึงช่วงเวลากอ่ นท่ีพระเยซูทรงประสตู ิ หรอื มารับ
สภาพมนษุ ย์ จึงมีการใชค้ ำว่า x ปีกอ่ นคริสตกาล ซง่ึ มีความหมายเหมือนกับ x ปีกอ่ นคริสตศ์ กั ราช

ฮจิ เราะห์ศักราช (ฮ.ศ.)

เปน็ ระบบปฏทิ นิ จนั ทรคติ ซงึ่ ประกอบด้วย ๑๒ เดอื นทางจันทรคติ ซ่งึ ในหนง่ึ ปีจะมี ๓๕๔ หรือ ๓๕๕
วนั ใช้กำหนดวันเหตกุ ารณใ์ นหลายประเทศมสุ ลมิ ใช้โดยมุสลิมท่วั โลกเพ่ือกำหนดวนั ทีเ่ หมาะสมในการเฉลิม
ฉลองวนั สำคัญและเทศกาลในศาสนาอิสลาม ปฏิทินฮิจเราะห์เริ่มนบั เม่ือศาสดาแหง่ อสิ ลาม นบมี ุฮัมมดั อพยพ
จากมักกะฮ์ไปยงั มะดนี ะฮ์

มหาศักราช (ม.ศ.)

การนบั ศกั ราชนจ้ี ะพบในหลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์ในสมยั สโุ ขทัย และอยธุ ยาตอนต้นโดยคดิ ขน้ึ จาก
กษัตรยิ ข์ องอนิ เดีย (พระเจ้ากนิษกะ) ซง่ึ พอ่ คา้ อินเดียและพวกพราหมณน์ ำเขา้ มาเผยแพร่ในเวลาตดิ ตอ่ การคา้
กับไทยใน สมยั โบราณ จะมีปรากฎในศลิ าจาลึกเพอื่ บนั ทึกเรอื่ งราวเหตุกาณต์ ่างๆ ที่เกิดข้ึน ซ่ึงถอื ว่าปี
มหาศักราชท่ี1 จะตรงกับปีพุทธศักราช 621

จุลศกั ราช (จ.ศ.)

จัดต้ังขน้ึ โดยสงั ฆราชมนุโสรหนั แหง่ อาณาจักรพุกาม เมื่อปีพุทธศกั ราช 1181 โดยไทยรบั เอาวธิ ีการ
นับเวลานี้มาใช้ในสมัยอยธุ ยา เพ่อื การคำนวณทาง โหราศาสตร์ ใช้บอกเวลาในจารึก ตำนาน พระราช
พงศาวดาร จดหมายเหตุ ต่าง ๆ จนมาถงึ สมัยพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลา้ เจ้าอยูห่ ัว (รัชกาลที่5 )
จงึ เลิกใช้

รตั นโกสนิ ทร์ศก (ร.ศ)

การนบั เวลาแบบนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจ้าอยู่หัว (รชั กาลท5่ี ) ทรงตง้ั ขน้ึ ในปพี ทุ ธศักราช
2432 โดยใหก้ ำหนดใหน้ บั ปที ่ีพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราช สถาปนากรงุ รัตนโกสินทร์
เมอื่ ปีพุทธศักราช 2325 เปน็ รตั นโกสนิ ทร์ศกที่1 และให้เริ่มใช้ศักราชน้ีในทางราชการตัง้ แต่ วนั ที่1 เมษายน
ร.ศ.108 (พ.ศ.2432) เปน็ ตน้ มา

Video : ท่มี าของศกั ราช

ทม่ี า : ความรเู้ รอ่ื งศักราชท่ีใชใ้ นหนงั สือไทย จากเว็บสำนกั งานคณะกรรมการวฒั นธรรมแห่งชาติ