หนังสืออ่านเพิ่มเติม หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 วิชาเลือกเสรี " เพลงโคราช " ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เล่มที่ 4

หนังสืออ่านเพมิ่ เติม
หลกั สูตรการศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาข้นั พื้นฐาน พทุ ธศักราช 2551

วชิ าเลือกเสรี "เพลงโคราช " ระดับมธั ยมศึกษาตอนปลาย
เรื่อง คาํ นาม

โดย
ประสิทธ์ิ ต้ังประเสริฐ
ครูชํานาญการพเิ ศษ

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาํ เภอเมืองนครราชสีมา
สํานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยจงั หวดั นครราชสีมา

สํานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัย
สํานักงานปลดั กระทรวงศึกษาธิการ

คาํ นํา

เรื่อง คานามในภาษา โคราช เป็ นหนงั สือ เล่มท่ี 4 ในหลกั สูตรรายวชิ า เพลงโคราช ของศูนยก์ ารศึกษานอก
ระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา สานกั งานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษา
ตามอธั ยาศยั จงั หวดั นครราชสีมา สานกั งานปลดั กระทรวงศึกษาธิการ ในภาคเรียนท่ี 1 ปี การศึกษา 2563 โดย
กาหนดให้เป็ นหนงั สือเรียน ระดบั มธั ยมศึกษาตอนปลาย มีเน้ือหาเกี่ยวกบั คานามในภาษา โคราช ผูจ้ ดั ทาได้
คดั เลือกเน้ือหา ในหลกั สูตรรายวชิ าเลือกเสรี เพลงโคราช เพ่ือนามาเป็ นหนงั สืออ่านเสริม โดยผา่ นข้นั ตอนการ
คดั กรองจากคณะผเู้ ช่ียวชาญในแต่ละดา้ น เช่นดา้ นเน้ือหา ดา้ นภาษา รูปภาพประกอบ คณะผูเ้ ช่ียวชาญพิจารณา
เห็นว่าหนังสือเล่มน้ี มีแนวการเขียนในการนาเสนอเน้ือหา ที่คานึงถึงความเหมาะสมกบั วยั ความสามารถ
ทางการอ่าน และ จิตวทิ ยาการเรียนรู้ของผูเ้ รียน จึงไดจ้ ดั ทาให้เป็ นหนงั สืออ่านเสริม เพ่ือจดั กิจกรรมการเรียน
การสอนใหก้ บั นกั ศึกษาและผทู้ ี่มีความสนใจ

ในการจดั พิมพค์ ร้ังน้ี นายประสิทธ์ิ ต้งั ประเสริฐ ครูชานานการพิเศษ ขอขอบคุณ นางอิสราภรณ์ กิ่งกลาง
ผูอ้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา คณะผูเ้ ชี่ยวชาญ
ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร.สิริกาญจน์ ธนวุฒิพรพินิต ผูเ้ ช่ียวชาญดา้ นวจิ ยั และนวตั กรรม ผูช้ ่วยผอู้ านวยการฝ่ ายการ
ต่างประเทศ วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยปทุมธานี นางแสงจันทร์ เขจรศาสตร์ ผูเ้ ช่ียวชาญด้านสื่อ
การสอน ครูเชี่ยวชาญ สถาบันการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ
นางสาวสุภาพร ลากจิตร ผูเ้ ช่ียวชาญด้านการวดั และประเมินผล ศึกษานิเทศก์เช่ียวชาญ สานักงานส่งเสริม
การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั สุรินทร์ นางสาวทรงศรี วิระรังษิยากรณ์ ผเู้ ชี่ยวชาญดา้ น
กระบวนการจดั การเรียนรู้ ผอู้ านวยการสานกั งานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั
นครราชสีมา นายบุญสม สังข์สุข ผูเ้ ช่ียวชาญดา้ นเน้ือหาเพลงโคราช นายกสมาคมเพลงโคราช ตลอดจน
คณะกรรมการจัดทาและคัดเลือกหนังสืออ่านเสริมและผูม้ ีส่วนเก่ียวข้องที่ได้ร่วมมือกันทาให้หนังสือ
สาเร็จลุล่วงดว้ ยดี มา ณ โอกาสน้ี

ประสิทธ์ิ ต้งั ประเสริฐ
ครูชานาญการพิเศษ

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

สารบัญ หน้า
เร่ือง
1
ความหมายคานาม 2
วสิ ามานยนาม 2
ลกั ษณนาม 4
สมุหนาม 4
อาการนาม 5
คานามในภาษาโคราช 6
ยกตวั อยา่ งการใชค้ านามภาษาโคราชในรูปประโยค 13
แบบทดสอบ 14
แบบฝึ กหดั

หนังสืออ่านเพมิ่ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

1

ความหมายคานาม

คานาม คือ คาที่ใชเ้ รียกช่ือคน สัตว์ สิ่งของ สถานท่ี อาคาร สภาพ และลกั ษณะท้งั ส่ิงมชี ีวติ
และไม่มีชีวติ ท้งั ที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม คานามแบ่งออกเป็ น 5 ชนิด คือ

1) สามานยนาม คือ คานามสามญั ที่ใชเ้ ป็นชื่อทวั่ ไป หรือเป็นคาเรียกส่ิงต่าง ๆ โดยทว่ั ไป
ไม่ช้ีเฉพาะเจาะจง เช่น คน , รถ , หนงั สือ, กลว้ ย เป็นตน้ สามานยนามบางคามีคายอ่ ย
เพ่ือบอกชนิดยอ่ ย ๆ ของสิ่งต่าง ๆ เรียกวา่ สามานยนามยอ่ ย

เช่น คนไทย , รถจกั รยาน , หนงั สือแบบเรียน , กลว้ ยหอม เป็นตน้ ตวั อยา่ งเช่น
- ดอกไมอ้ ยใู่ นแจกนั
- แมวชอบกินปลา

https://themomentum.co/about-switzerland/

https://www.tokyobike.co.th/blog/guide-to-by-bicycle-for-women
หนังสืออ่านเพม่ิ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

2

2) วสิ ามานยนาม คือ คานามท่ีเป็นช่ือเฉพาะของคน สัตว์ สถานท่ี หรือเป็นคาเรียกบุคคล
สถานท่ีเพ่อื เจาะจงวา่ เป็นคนไหน ส่ิงใด

เช่น ธรรมศาสตร์ , วดั มหาธาตุ ,รามเกียรต์ิ เป็ นตน้ ตวั อยา่ งเช่น

- นิดและนอ้ ยเป็นพ่ีนอ้ งกนั
- อิเหนาไดร้ ับการยกยอ่ งวา่ เป็นยอดของกลอนบทละคร

ท่ีมา: https://sites.google.com/a/silpakorn.edu/characters-in-literature/reuxng-xihena
3) ลกั ษณนาม คือ คานามท่ีทาหนา้ ท่ีประกอบนามอ่ืน เพือ่ บอกรูปร่าง ลกั ษณะ
ขนาดหรือปริมาณของนามน้นั ใหช้ ดั เจนข้ึน

เช่น รูป , องค์ , กระบอก เป็นตน้ ตวั อยา่ งเช่น
- คน 6 คน นง่ั รถ 2 คนั
- ผา้ 20 ผนื เรียกวา่ 1 กุลี

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

3

4) สมุหนาม คือ คานามบอกหมวดหมูข่ องสามานยนาม และวสิ ามานยนามที่รวมกนั มาก ๆ
เช่น ฝงู ผ้งึ , โขลงชา้ ง , กองทหาร เป็ นตน้ ตวั อยา่ งเช่น

- กองยวุ กาชาดมาต้งั ค่ายอยทู่ ่ีนี่
- พวกเราไปตอ้ นรับคณะรัฐมนตรี

5) อาการนาม คือ คาเรียกส่ิงที่ไมม่ ีรูปร่าง ไม่มีขนาด จะมีคาวา่ "การ" และ "ความ" นาหนา้
เช่น การกิน , การนอน , การเรียน , ความสวย , ความคิด , ความดี เป็นตน้ ตวั อยา่ งเช่น

- การวงิ่ เพ่ือสุขภาพไมต่ อ้ งใชค้ วามเร็ว
- การเรียนช่วยใหม้ ีความรู้

ขอ้ สงั เกต คาวา่ "การ" และ "ความ" ถา้ นาหนา้ คาชนิดอื่นที่ไม่ใช่คากริยา หรือวิเศษณ์
จะไม่นบั วา่ เป็นอาการนาม เช่น การรถไฟ , การประปา ,ความแพง่ เป็นตน้ คาเหล่าน้ีจดั เป็นสามานยนาม

ท่ีมา: https://www.chillpainai.com/scoop/5159/

หนังสืออ่านเพม่ิ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

4

คานามในภาษาโคราช

ลาํ ดบั ที่ คาํ ความหมาย

1 กาดน้ ทา้ ยทอย
2 กาเปื อก ฟองของน้าโสโครก
3 ชก่ั ชา ชกั คะเยอ่
4 ก่ะดินหุน, กะแดนหุน, ดินหุน ปลวก - ตวั ปลวก
5 สมอร่องแร่ง หยากไยใ่ นครัวไฟ
6 หน ทาง
7 ตะแลงแกง ที่คุมขงั นกั โทษ, ติดคุก, ถูกจาคุก
8 ตะแก กรรไกร
9 เดิ่น ลาน, ที่เตียนไมม่ ีหญา้ ข้ึน
10 ซุม ละแวกเพือ่ นบา้ น, คุม้ บา้ น, กลุ่ม, หมู,่ พวก
11 โจ่งโหล่ง วา่ งเปล่า , โล่ง
12 แจง้ เชา้ ตรู่
13 จก๊ั กะโต่ง ตกั๊ แตน
14 จก๊ั กะแร่ รักแร้
15 คนใหญ่ ผใู้ หญ่
16 บอ่ น ที่,แห่ง เช่น บ่อนไหน (ท่ีไหน) บอ่ นนอน (ท่ีนอน)
17 พ่นี าง พ่สี ะใภ้
18 พ่นี าย พี่เขย
19 เพา่ ะ พอ่
20 หวั นอน ทิศใต้

หนังสืออ่านเพม่ิ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

5

ยกตัวอยา่ งการใช้คานามภาษาโคราชในรูปประโยค

“ช่กั ชา”
หมายถึง
ชกั คะเยอ่

ภาพ 1 A(กรรมการ): เอา๋ ละครับทา่ นผ่ชู ม๋ หวน่ั นีเ่ ร๋าจะม๋กี ารแขง่ “ช่ักชา” กัน๋
เรา๋ จะมาดหู๋ ว่าทีมไหน๋จชิ ะหน่ะไป๋ในหว่ันนี่

ภาพ 2 A(กรรมการ): ป๊ดี ดดด(เสยี งเปา่ นกหวีด) สแี ดง๋ เปน๋ ฝ่านชะหนะ่ ไป๋หนะ่ ครับบบบ

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

6

“ก่ะดินหุน”
หมายถึง
ปลวก - ตัวปลวก

B: ไหน๋ๆ เดี่ยวเพา่ ะจิเอา ท่ีมา: https://www.home.co.th/living/topic-52619
ยาไป๋ฉดี ข่าหมนั ให่
A: เพ่าะๆ “ก่ะดนิ หุน”
มนั เจา่ ะเตียงนาง

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

7

“หน”
หมายถึง

ทาง

ที่มา: https://www.thetrippacker.com/th/review/
A: โอ้ยยยยย ฉันบอกแก่แหล่ววา่ อยา๋ กบ๊ั คา่ มอ๋ งไม่เห็น “หน” เล่ย

ที่มา: https://www.posttoday.com/social/general/589703
B: เออออ แก่ก่อตั๊งใจข๋ ั๊บไป๋ เดยี๋ วรถจชิ น๋

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

8

“ตะแลงแกง”
หมายถึง
ทค่ี มุ ขังนักโทษ, ติดคกุ , ถกู จาคุก

A:แม่ะบอกแม่ะสอนตงั่ กค่ี ร่ัง B: รู่แลว๋ ๆ แกจ่ บิ ่นไอ๋
หนกั หนา
ว๋า คบเพื่อนดๆ๋ี เดงิ้ เดย๋ี วจพิ ๋า
กนั ตดิ๋ “ตะแลงแกง” กน๋ั หม่ด

ท่ีมา: https://mommy.teenee.com/kid-trick/1038.html
หนังสืออ่านเพม่ิ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

9

“ตะแก”
หมายถึง
กรรไกร

ที่มา: https://sewingremaker.com/article/review-scissors-cutset/

B: ตะแกนเี่ หมอื นตุก๊ แก A: อินาง หยิบ๋
ม่ยั แม่ะ “ตะแก” ให่แมะ่ เดิ้ง

A: โอย้ ลู่กฉันน่ีหมันก๋
วนจริง๋ ๆ

หนังสืออ่านเพม่ิ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

10

“เดนิ่ ”
หมายถึง
ลาน, ทเี่ ตียนไมม่ ีหญา้ ขึ้น

ท่ีมา: https://pantip.com/topic/35206185

B: A: ไอ่นายเอ๋งก่อหา
ครา้ บบบบบบบบบบ ที่นอ๋ นด๋ีๆปะไร มานอน

กลา่ ง “เดน่ิ ” ขวาง
ทางเดนิ ทาไหม

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

11

“ซมุ ”
หมายถึง
ละแวกเพอื่ นบ้าน, คมุ้ บา้ น, กลมุ่ , หมู่, พวก

A: เย้ สอบเสรจ๋ แลว่ หวนั่ น่ี “ซุม” เราจไิ ปห๋ าอะไรก๋ ๋นิ ดี๋

B: ไปก๋ ิ๋นหมกู ระทะก๋นั นนนน

หนังสืออ่านเพม่ิ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

12

“แจง้ ”
หมายถึง
เช้าตรู่

ท่ีมา: https://www.photoschoolthailand.com/7-reason-why-to-taking-photo-in-the-morning/

A(แม่): ไอ่นายจไิ ป๋
ไหน๋ คจึ ิออกจากบา่ น

แต่ “แจง้ ” แทะ้

B: นายจไิ ป๋วง่ิ ออกกาหลงั
กายครั่บ

ที่มา: https://pantip.com/topic/35206185
หนังสืออ่านเพมิ่ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

13

แบบทดสอบ ชักคะเย่อ
 พวก
คาชี้แจง ใหน้ กั เรยี นจบั ค่ขู อ้ ความท่ีมคี วามสัมพนั ธ์กนั  ท้ายทอย
 หยากไย่ในครัวไฟ
 กาด้น  ปลวก
 กาเปือก  กรรไกร
 ช่กั ชา  ลาน
 ดนิ หุน  ทาง
 สมอรอ่ งแรง่  ติดคุก
 หน  ฟองของนา้ โสโครก
 ตะแลงแกง
 ตะแก
 เด่ิน
 ซุม

หนังสืออ่านเพมิ่ เติมรายวชิ าเพลงโครราช

14

แบบฝกึ หดั

1. ให้ผเู้ รียน แต่งประโยค โดยใชค้ านามต่อไปน้ี ทาง จกั รยาน ติดคกุ

............................................................................................................................. .......................................................
....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .......................................................
............................................................................................................................. .......................................................
............................................................................................................................................................................. .......
............................................................................................................................ ........................................................
......................................................................................................................... ...........................................................

2. ใหผ้ เู้ รยี น แต่งประโยค โดยใชค้ านามต่อไปนี้ กาเปอื ก ตะแลงแกง ตะแก

............................................................................................................................. .......................................................
............................................................................................................................. .......................................................
....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .......................................................
............................................................................................................................. .......................................................
............................................................................................................................................................................. .......
......................................................................................................................... ...........................................................

หนังสืออ่านเพม่ิ เตมิ รายวชิ าเพลงโครราช

15

บรรณานุกรม

สุวจั น์ ลปิ ตพลั ลภ. (2542) หนงั สอื โคราชของเรา โรงพิมพ์ บริษัท มังกรการพมิ พ์ (1994) จากัด

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมา. (2555).
หลกั สูตรเพลงโคราช. นครราชสีมา : สานักงานปลดั กระทรวงศึกษาธกิ าร.

หนังสืออ่านเพม่ิ เติมรายวชิ าเพลงโครราช