หน่วย4_พลังงานเสียง

วทิ ยาศาสตร์ เลม่ 1
ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 5
กลมุ่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี 1 หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 2 หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 3 หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 4

Slide PowerPoint_ส่อื ประกอบการสอน

บรษิ ัท อกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด : 142 ถนนตะนำว เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200
Aksorn CharoenTat ACT.Co.,Ltd : 142 Tanao Rd. Pranakorn Bangkok 10200 Thailand
โทรศพั ท์ : 02 622 2999 โทรสำร : 02 622 1311-8 [email protected] / www.aksorn.com

4หน่วยการเรยี นรู้ที่

พลังงานเสียง

ตัวช้ีวัด
• อธิบำยกำรได้ยนิ เสียงผ่ำนตวั กลำงจำกหลกั ฐำนเชงิ ประจกั ษ์
• ระบุตวั แปร ทดลอง และอธิบำยลักษณะและกำรเกดิ เสยี งสูง เสียงตำ
• ออกแบบกำรทดลองและอธิบำยลักษณะและกำรเกิดเสยี งดงั เสยี งคอ่ ย
• วัดระดบั เสยี งโดยใช้เครอื งมอื วดั ระดบั เสยี ง
• ตระหนักในคณุ คำ่ ของควำมรเู้ รอื งระดับเสยี ง โดยเสนอแนะแนวทำงในกำรหลกี เลยี งและลดมลพษิ ทำงเสยี ง

การได้ยินเสียงผา่ น
ตัวกลาง

แหล่งกำเนดิ เสยี งทีมนษุ ยส์ รำ้ งขึน้ เช่น คอื วัตถุหรือสงิ ต่ำง ๆ ทเี สยี งสำมำรถ
เดินทำงผำ่ นไดม้ ี 3 ประเภท ไดแ้ ก่
เสียงกีตำร์ เสยี งโทรทัศน์
ของแขง็

เสยี งวิทยุ เสยี งรถยนต์ ของเหลว
อำกำศ
แหลง่ กำเนิดเสียงตำมธรรมชำติ เชน่ เช่น หูของมนุษย์

สนุ ัขเห่ำ นกรอ้ ง ฟำ้ ผ่ำ

การได้ยนิ เสยี งผ่านตัวกลาง

เสยี งตำ่ ง ๆ เดินทำงผำ่ นตวั กลำงทเี ป็นของแข็งไดด้ ีมำกกวำ่ ตวั กลำงทีเปน็ ของเหลว และ
อำกำศ

การได้ยนิ เสยี งผา่ น
ตวั กลาง

โมเลกุลของตวั กลำงเริมสันสะเทือนต่อกัน
จนมำถงึ หูของผูฟ้ ัง

เมือแหล่งกำเนิดเสียงสนั สะเทือน
จะส่งพลังงำนผ่ำนตวั กลำงของเสยี ง
(ในทีน้ี คือ อำกำศ)

แหลง่ กาเนิด
เสยี ง

อวัยวะรบั เสยี ง (ห)ู

การได้ยนิ เสยี งผา่ น
ตัวกลาง

ใบหรู ับและสะท้อนคลืนเสียงเขำ้ ไปในรูหู
ทำใหเ้ ยอื แกว้ หูสนั

กระดูกคอ้ น กระดูกทงั และกระดกู โกลน
สนั ตำมเยอื แก้วหู ทำให้เส้นประสำท
ภำยในคอเคลยี สนั

พลงั งำนจำกกำรสนั จะสง่ คลนื เสยี งผำ่ น
เสน้ ประสำท
เข้ำสูส่ มอง ทำใหผ้ ฟู้ งั ไดย้ ินเสียง

การได้ยินเสียงผ่าน
ตวั กลาง

ใบหู ช่วยในกำรรับคลืนเสยี ง เพือให้เสยี งเข้ำสรู่ ูหู

1. กระดูกค้อน เปน็ ส่วนทคี อยรับกำรสันสะเทอื น
2. กระดูกท่งั มำจำกเยือแก้วหู เมือได้รับเสียงแล้วจะสง่
3. กระดูกโกลน กำรสันสะเทอื นไปส่สู ว่ นนอกสดุ ของหชู น้ั ใน

คอเคลีย รหู ู เป็นทำงผ่ำนของคลนื เสียงเขำ้ สู่อวัยวะภำยในหู
เยอื่ แก้วหู เปน็ สว่ นของหทู เี กิดกำรสันสะเทือน เมือไดร้ ับเสียง
เป็นสว่ นทีคอยรบั กำรสันสะเทือนของคลืนเสียง
ทมี ำจำกหูชน้ั กลำง และส่งไปยงั เส้นประสำท
ในกำรรับฟัง

ลกั ษณะของเสียง

เป็นสมบัตปิ ระกำรหนงึ ของเสยี งทมี คี วำมสัมพนั ธก์ ับแหลง่ กำเนดิ เสียง เรยี กว่ำ

ระดบั เสียง เกดิ จำกควำมเรว็ ในกำรสันสะเทือนของแหล่งกำเนดิ เสยี ง

กำรสนั สะเทือนของแหลง่ กำเนดิ เสียงใน 1 วนิ ำที เรยี กว่ำ มีหน่วยเป็นครงั้ ต่อวนิ ำที เรียก

ระดับเสียง หรอื กำรเกดิ เสยี งสูง เสียงตำ จะแตกตำ่ งกนั ข้ึนอยู่กบั ปัจจัย ดังนี้

ปจั จัย แหลง่ กาเนิดเสียง การสั่นสะเทอื น ระดบั เสยี ง

1. ขนำดของ มีขนำดเลก็ เร็ว สูง
แหลง่ กำเนดิ เสียง ช้ำ ตำ
มีขนำดใหญ่ เรว็ สงู
2. ควำมยำวของ มคี วำมยำวนอ้ ย (มวลน้อย) ชำ้ ตำ
แหลง่ กำเนิดเสยี ง มคี วำมยำวมำก (มวลมำก)

3. ควำมตงึ ของ มีควำมตงึ มำก เร็ว สงู
แหล่งกำเนดิ เสยี ง มีควำมตงึ นอ้ ย (หยอ่ น) ช้ำ ตำ

ลกั ษณะของเสยี ง วำงไม้บรรทัดยนื ออกมำจำกขอบโตะ๊ ประมำณ 20 ซม.
จำกนนั้ ใชม้ อื กดทปี ลำยไมบ้ รรทดั แลว้ ปลอ่ ย
ตวั อย่าง ระดับเสียง
วำงไม้บรรทดั ยืนออกมำจำกขอบโตะ๊ ประมำณ 10 ซม.
จำกนนั้ ใชม้ อื กดทปี ลำยไมบ้ รรทดั แลว้ ปลอ่ ย

10 ซม. 20 ซม.

สนั เรว็ สันชำ้
เสยี งสูง เสียงตำ

ลกั ษณะของเสยี ง

เปน็ สมบตั ิของเสียงทเี รียกว่ำ ขึน้ อยู่กบั ปรมิ ำณพลังงำนของเสียงทีเดินทำงมำถึงหูเรำ

เช่น เสียงเครืองบิน มีพลังงำนของเสยี งมำกทำใหเ้ กดิ เสยี งดัง เสยี งกระซบิ มีพลังงำนน้อยทำให้เกดิ เสียงค่อย ซึงเสยี งต่ำงๆ

อำจมีควำมดังไม่เทำ่ กนั ขนึ้ อยู่กบั ปจั จัย ดังน้ี

ปจั จัยท่ีมีผลทาใหว้ ัตถเุ กดิ เสียงดงั เสยี งค่อย ความดังของเสยี ง
เสยี งดัง เสียงค่อย

1. ระยะทำงจำกแหลง่ กำเนดิ เสยี ง • อยใู่ กล้แหลง่ กำเนดิ เสียง
• อย่ไู กลแหลง่ กำเนิดเสยี ง

2. พลงั งำนในกำรสนั สะเทือนของ • สนั ดว้ ยพลังงำน
แหล่งกำเนิดเสยี ง • มสันำกดว้ ยพลังงำนน้อย

ในกำรวดั ควำมดังของเสียง จะใชเ้ ครอื งมอื วดั ระดบั ควำมเขม้ ของเสยี ง

เรยี กวำ่ ซึงมีหนว่ ยเป็น

ลกั ษณะของเสียง

ตวั อย่าง ความดังของเสยี ง

เสียงโทรทศั น์ดังจังเลย ได้ยินเสยี งโทรทัศน์ ออกแรงตกี ลองนอ้ ย
อยู่ใกล้แหล่งกำเนิดเสียง ไมค่ อ่ ยชดั เลย แหลง่ กำเนิดเสียงสนั สะเทือนน้อย
ได้ยนิ เสยี งดงั เกิดเสียงคอ่ ย
อยไู่ กลแหลง่ กำเนดิ เสยี ง
ได้ยนิ เสียงคอ่ ย ออกแรงตีกลองมำก
แหลง่ กำเนิดเสียงสันสะเทือนมำก
เกิดเสียงดัง

อันตรายจากมลพิษทางเสียง

เสยี งต่ำงๆอำจทำให้เกดิ อนั ตรำยกบั หูได้ เช่น หำกมนุษยร์ บั ฟังเสยี งทดี ังเกิน 85 เดซิเบล ตดิ ต่อกนั เป็นเวลำนำนๆ หรือ
เกินวนั ละ 8 ชัวโมง จะทำใหเ้ กิดอันตรำยต่อเยือแกว้ หไู ด้ ดงั นน้ั เรำจึงควรร้จู กั วิธกี ำรป้องกนั หรือหลีกเลียงเสยี งทีจะกอ่ ให้
เกิดอันตรำยตอ่ เยอื แก้วหู ซงึ กำรปอ้ งกันหรือหลีกเลียงมลพิษทำงเสียงทำได้หลำยวิธี เชน่

ปลูกต้นไม้สูง ๆ หรอื สรา้ งกาแพง ใชม้ อื อุดหูทนั ที เม่ือได้ยินเสยี ง
เพือ่ ใชเ้ ป็นแนวกนั เสยี ง สาหรับ ดังมาก ๆ อยา่ งกะทนั หนั
บา้ นท่ีตดิ ถนน

ใสอ่ ปุ กรณ์ครอบหู หากทางาน ลดความดงั ของเสียงเพลง
ในสถานทที่ ่ีมีเสยี งดงั มาก ๆ หากเปิดเสยี งดังมากเกินไป