فشار خون 12

‫بیماری‬
‫فشارخون‬

‫پاییز ‪1401‬‬

‫گروه هدف ‪ :‬بیماران مبتلا به‬
‫فشار خون و افراد در معرض‬

‫خطر‬

‫درس ‪ :‬تکنولوژی آموزشی _ کارشناس بهداشت عمومی‬
‫استاد درس ‪ :‬خانم دکتر فرشته زمانی منتور دوره ‪ :‬خانم محدثه‬

‫خوشگفتار‬
‫تهیه کننده ‪ :‬فاطمه نخودیان‬

‫بسم الله الرحمن‬
‫الرحیم‬

‫عوارض فشارخون بالا‬ ‫عناوین‬
‫نمک و پرفشاری خون و راهکارهای تغذیه ای‬
‫تعریف بیماری فشارخون‬
‫درمان بیماری فشار خون بالا‬
‫نحوه اندازه گیری فشارخون‬ ‫فشارخون سیستول و دیاستول‬
‫آمار مبتلایان به بیماری فشارخون در جهان و ایران‬ ‫انواع بیماری فشارخون‬
‫توصیه های مهم برای پیشگیری از افزایش فشارخون‬
‫دلیل اهمیت بیماری فشارخون‬
‫عوامل خطر شناسایی شده‬
‫موثر در ابتلا به فشارخون‬
‫علایم فشارخون بالا‬



‫فشارخون سیستول و دیاستول‬

‫فشارخون سیستول‪:‬‬
‫زمانی که خون وارد شریان ها میشود‪.‬‬

‫(‪)mgHg120‬‬

‫فشارخون دیاستول‪:‬‬
‫فشاری که با خروج تدریجی خون از شریان ها ثبت‬

‫میشود‪)80mgHg(.‬‬

‫در یک تقسیم بندی کلی می توان فشار خون بالا را به دو نوع اولیه و‬
‫ثانویه تقسیم کرد‪:‬‬

‫فشار خون بالای اولیه‪ :‬در فشار خون بالای اولیه که ‪ 95‬درصد بیماران مبتلا به پرفشاری خون را‬
‫‪.‬شامل می شود‪،‬علت فشار خون بالا مشخص نیست و یک بیماری چند عاملی است‬

‫فشار خون بالای ثانویه‪ :‬در فشار خون بالای ثانویه که ‪ 5‬درصد بیماران مبتلا به‬
‫پرفشاری خون را شامل میشود‪ ،‬علت فشارخون بالا اختلال در کار یکی از عوامل‬

‫تنظیم کننده فشارخون مانند تغییر در ترشح هورمون ها یا عملکرد کلیه ها وغدد‬
‫فوق کلیوی است‪ .‬از آنجا که در چنین وضعیتی ممکن است درمان بیماری‬

‫ایجادکننده فشارخون بالا به برطرف شدن قطعی این عارضه منجر شود و برای‬
‫همیشه بیمار را بهبود بخشد‪ ،‬توجه خاص به این گروه از بیماران و تشخیص سریع و‬

‫‪.‬صحیح بیماری آنها اهمیت دارد‬

‫دلیل اهمیت بیماری‪ 8‬فشارخون‬

‫امروزه با توجه به عوامل گوناگون‪،‬جمعیت سالمند به سرعت رو به رشد میباشد‬
‫و از طرفی کیفیت زندگی در سالمندان تحت تاثیر عواملی میباشد‪.‬‬
‫افزایش فشارخون نیز در سالمندان بسیار شایع میباشد‪.‬‬

‫فشارخون بالا در سالمندان در حیطه های جسمانی‪،‬روانی‪،‬محیطی و همچنین به‬
‫طور کلی موجب کاهش و نزول کیفیت زندگی می گردد‪.‬بنابراین ممکن است با‬

‫اقدامات پیشگیرانه و یا درمان به هنگام این عارضه‪،‬سطح کیفیت زندگی‬
‫سالمندان را ارتقا داد‪.‬‬

‫عوامل خطر شناسایی شده موثر در‬

‫اضافه‬ ‫ابتلا به فشارخون‬ ‫جنس(مذکر‬
‫وزن‬ ‫)‬

‫مصرف‬ ‫افزایش سن‬
‫دخانیات‬

‫افزایش چربی‬ ‫افزایش قند‬
‫خون‬ ‫خون‬

‫علائم فشارخون بالا‬
‫فشارخون بالا معمولا علامتی ایجاد نمیکند‪.‬به همین دلیل به فشارخون‬

‫بالا قاتل خاموش میگویند‪ .‬تنها در برخی موارد فشارخون با علائمی‬
‫همچون سردرد در ناحیه پس سری ‪،‬سرگیجه‪،‬تاری دید‪،‬تپش‬
‫قلب‪،‬خستگی زودرس‪،‬تنگی نفس شبانه یا تنگی نفس هنگام‬

‫فعالیت‪،‬درد قفسه سینه و ادرار کردن بیش از یکبار در طول شب‬
‫‪.‬همراه است‬

‫عوارض فشارخون بالا‬
‫فشارخون بالا درصورتی که به موقع و به درستی کنترل‬
‫و درمان نشود‪ ،‬ممکن است به بیماری های دیگر منجر‬

‫شود‪ .‬به این بیماری ها عوارض فشارخون بالا اطلاق‬
‫میشود‪.‬‬

‫برخی از مهم ترین عوارض فشارخون بالا عبارتند از‪:‬‬
‫*خطر بروز سکته قلبی و مغزی در افرادی که‬
‫فشارخون بالا دارند بیشتر است‪.‬‬

‫*خطر بروز سکته قلبی‪-‬عروقی در افرادی که فشارخون‬
‫بالا دارند بیشتر است‪.‬‬

‫*فشارخون بالا در صورتی که کنترل نشود به رگ های‬
‫‪.‬قلب‪،‬مغز‪،‬کلیه و چشم آسیب می رساند‬

‫ن‪88‬مکو پ‪88‬رف‪8‬شار‪8‬یخو ‪:‬ن‬
‫ی‪nn‬کیاز رو‪n‬شهایا‪n‬ص‪n‬لیک‪nn‬اهشو‪n‬ک‪n‬نترل‬
‫پ‪nnn‬رف‪n‬شار‪n‬یخ‪n‬و ‪،‬ن پ‪nnn‬یرو‪n‬یاز ی‪nn‬کرژ‪n‬ی‪n‬م غ‪n‬ذا‪n‬ی‪n‬ی‬
‫م‪n‬ناس‪ n‬ا‪n‬بس‪. n‬تم‪n‬صرفب‪nnn‬یشاز ا‪n‬نداز‪n‬ه ن‪nn‬مکدر‬
‫ب‪nnn‬رنام‪n‬ه غ‪n‬ذا‪n‬ی‪n‬یم‪n‬یت‪nnn‬وا‪n‬ند م‪n‬نجر ب‪nnn‬ه پ‪nnn‬رف‪n‬شار‪n‬ی‬
‫خ‪n‬ونش‪n‬ود‪ .‬ا‪n‬نوا‪n‬ع غ‪n‬ذا‪n‬ها و س‪n‬وپهایآ‪n‬ماد‪n‬ه ی‪nn‬ا‬
‫ک‪nn‬نسرو‪n‬شده‪ ،‬ف‪nn‬ستف‪nn‬ود‪n‬ها‪،‬گ‪nn‬وش‪n‬تهای‬
‫ف‪nn‬رآور‪n‬یش‪n‬ده و ت‪nnn‬نقلا‪n‬تش‪n‬ور‪ ،‬س‪n‬رشار از‬
‫ن‪nn‬مکهستند و در ص‪n‬ور‪n‬تم‪n‬صرفب‪nnn‬یشاز‬
‫ا‪n‬نداز‪n‬ه ا‪n‬ی‪n‬نم‪n‬واد‪n‬غذا‪n‬ی‪، n‬یف‪nn‬رد د‪n‬چار ف‪nn‬شار خ‪n‬ون‬

‫‪.‬ب‪nnn‬ا‪n‬لای‪nn‬ا پ‪nnn‬رف‪n‬شار‪n‬یخ‪n‬ونم‪n‬یش‪n‬ود‬

‫راهکارهای تغذیه ای برای کاهش‬
‫فشارخون‬

‫حذف نمکدان از سفره‪ ،‬امری ضروری است و میتوان با جایگزینی چاشنی ها و‬
‫ادویه ها طعم غذا را بهترکر‪n‬د‪ .‬پیاز و سیر از موادغذایی خوش طعم و جایگزین‬

‫خوبی برای نمک هستند‪ .‬از خوردن تنقالت شور مثل چیپس‪ ،‬انواع پفک و‬
‫خیارشور خودداری کنید و از محصوالت کم نمک یا بی نمک مانند غلات یا سبزی‬

‫های آماده بدون نمک‪ n‬استفاده کنید‪ .‬هنگام پختن غذا‪ ،‬به جای نمک از ادویه‬
‫استفاده کنید‪ .‬غذاها را با انواع چاشنی نظیر ادویه‪ ،‬لیمو ترش تازه‪ ،‬آبغوره‪ ،‬نارنج‬

‫یا سرکه خوش طعم کنید‪ .‬از مرغ‪ ،‬ماهی و گوشت لخم تازه به جای انواع‬
‫دودی‪،‬کنسر‪n‬و یا فرآوری شده استفاده کنید‪ .‬در صورت استفاده از غذاهای‬
‫کنسروی‪ ،‬غذاهای کنسرو شده مانند زیتون و نخودفرنگی را بشویید تا مقداری‬

‫‪.‬نمک از آن خارج شود‬

‫درمان بیماری فشار خون بالا به طور کلی‪ ،‬درمان‬
‫بیماران مبتلا به فشار خون بالا معمولا به شکل‬

‫‪:‬ترکیبی از درمان غیردارویی و درمان دارویی است‬

‫درمان بیماری فشار خون بالا‬
‫درمان غی‪n‬ر داروی‪n‬ی مه‪n‬م تری‪n‬ن بخ‪n‬ش مراقب‪n‬ت های غیرداروی‪n‬ی‪ ،‬سالم‬
‫س‪n‬ازی شیوه ناس‪n‬الم زندگ‪n‬ی اس‪n‬ت‪ .‬اص‪n‬لاح شیوه زندگ‪n‬ی هم در پیشگیری‬
‫اولی‪n‬ه از بروز فشار خون بالا و ه‪n‬م در کنترل و کاهش فشار خون در‬
‫بیماری فشار خون باال نق‪n‬ش مهم‪n‬ی دارد‪ .‬اص‪n‬الح شیوه زندگی‪ ،‬فشار‬
‫خون را پایی‪n‬ن م‪n‬ی آورد‪ .‬مه‪n‬م تری‪n‬ن اص‪n‬الحاتی ک‪n‬ه بای‪n‬د در شیوه زندگی‬
‫مبتالیان ب‪n‬ه ای‪n‬ن بیماری و افرادی ک‪n‬ه قص‪n‬د پیشگیری از ابتال ب‪n‬ه این‬
‫بیماری را دارن‪n‬د‪ ،‬عبارتن‪n‬د از‪ :‬تغیی‪n‬ر الگ‪n‬وی تغذیهای‪ :‬کاه‪n‬ش مصرف‬
‫چرب‪n‬ی‪ ،‬مص‪n‬رف روغ‪n‬ن مای‪n‬ع ب‪n‬ه جای روغ‪n‬ن جام‪n‬د‪ ،‬افزای‪n‬ش مصرف انواع‬
‫س‪n‬بزیها و میوهه‪n‬ا‪ ،‬کاه‪n‬ش مص‪n‬رف نم‪n‬ک و غذاهای شور‪ ،‬پخ‪n‬ت غذا به‬
‫روش های ص‪n‬حیح مانن‪n‬د بخارپ‪n‬ز ی‪n‬ا آ‪n‬ب پ‪n‬ز و ت‪n‬ا ح‪n‬د امکان پرهی‪n‬ز از سرخ‬
‫کردن غذاه‪n‬ا افزای‪n‬ش فعالی‪n‬ت بدن‪n‬ی و انجام ورزش روزان‪n‬ه و منظم برای‬

‫مبارزه با کم تحرکی ترک مصرف الکل کاهش‬

‫نحوه اندازه گیری فشارخون‬

‫بروز پرفشاری خون در همه ی رده های سنی شامل جوانان در حال ازدیاد‬
‫است‪ .‬شهر نشینی سریع‪،‬انتقال از زندگی کشاورزی به حقوق بگیری و زندگی‬

‫مدرن شهری بعنوان عوامل عمده افزایش فشارخون در مناطق شهری‬
‫میباشد‪.‬همچنین بین پرفشاری خون و شاخص توده بدنی ارتباط وجود دارد‪.‬در‬
‫ایران میان افزایش سن‪،‬جنسیت‪،‬شاخص توده بدنی‪،‬و ابتلا به بیماری های دیابت‬
‫و فشارخون ارتباط وجود دارد‪.‬در کشورهای در حال توسعه آمار پرفشاری رو‬

‫به افزایش است‪.‬‬

‫‪:‬آمار مبتلایان به بیماری فشارخون در جهان و ایران‬

‫میلیارد در جه‪6‬انب‪666‬ه‪1/26‬‬ ‫از نظر مرگ و میرهای‬
‫ف‪666‬شارخونب‪666‬ا‪6‬لامبتلاهستند و‬ ‫نسبت داده شده عمده ترین‬
‫خطر متابولیک در سطح‬
‫س‪6‬ا‪66‬لناه‪ 10 6‬میلیونمرگو‬ ‫جهان‪،‬فشارخون بالاست‬
‫‪ 200‬میلیونمورد ن‪6‬اتوا‪6‬نی‬
‫ن‪6‬اشیاز ب‪666‬یماریف‪666‬شارخون‬ ‫که ‪ %18‬از مرگ و‬
‫ب‪666‬ا‪66‬لادر ب‪666‬زرگ‪6‬سا‪66‬لانرخ‬ ‫میرهای جهانی به آن‬
‫‪.‬نسبت داده شده است‬
‫‪.‬میدهد‬

‫میزان شیوع فشارخون بالا در‬
‫ایران (افراد بالای ‪ 50‬سال )به‬
‫‪ %42‬رسیده که شیوع آن در‬
‫بین زنان بزرگسال ‪ %47‬و در‬

‫بین مردان بزرگسال ‪%38‬‬
‫است‬

‫آمار مبتلایان به بیماری فشارخون در‬
‫‪:‬اصفهان‬

‫طبق آمار انجام شده در شهر اصفهان در‬
‫سال ‪ 1395‬در استان اصفهان ‪ 25‬درصد‬

‫شهروندان بالای ‪ 18‬سال مبتلا به فشارخون‬
‫بودند‪ .‬این مطالعه در سال ‪ 1399‬تکرار شد‬

‫که در صد اعلام شده به ‪ 33/63‬درصد‬
‫افزایش یافته بود و بیش از هر سه نفر بالای‬

‫‪ 18.‬سال‪،‬یک نفر مبتلا به فشارخون بودند‬

‫‪:‬دلایل افزایش میزان فشارخون در ایران و جهان‬
‫استرس ‪ ،‬تغذیه نامناسب‪ ،‬اضافه وزن‪ ،‬افزایش‬
‫چربی خون‪،‬سن بالا‪،‬مصرف بیش از حد نمک‪،‬‬

‫دیابت ‪،‬سابقه خانوادگی‬

‫توصیه های مهم برای پیشگیری از‬
‫‪:‬افزایش فشارخون‬

‫ف<<<شار خ<ونخ<ود را ب<<ه< طور منظم< در منزلا<ندازه< گ<<<یریو ا<گر از ح<د طبیعیب<<ا<لاتر ا<س ‪،‬ت ب<<ه< پ<<زشکمرا<جعه< ک<<<نید‪* .‬‬
‫*ب<<را<یا<طلاع از وضعیتف<<<شار خ<ونخ<ود در هر ملاقاتب<<ا ک<<<ارک<نانب<<ه<دا<شتیی<<ا پ<<زش ‪،‬کاز آ<نه<ا درخوا<ستک<<<نید ف<<<شار خ<ونش<<ما را‬

‫ا<ندازه< گ<<<یریک<<<نند‪.‬‬
‫* در ا<ندازه< گ<<<یریف<<<شار خ<ونی<<ادتانب<<اشد ک<<<ه< ب<<اید از ن<یم< س<<اعتق<<بل‪ ،‬از مصرفغذا و ن<وشیدنیب<<ه< ویژه< ق<<ه<وه< و چ<ایخ<ودداری‬
‫ک<<<نید‪ ،‬ف<<<ع<ا<<لیتب<<دنین<دا<شته< ب<<اشید‪ ،‬مثانه< ت<<انک<<<املا خ<ا<<لیب<<اشد‪ ،‬س<<یگار مصرفن<کرده< ب<<اشید و ت<<حتف<<<شارهایعصبیق<<رار ن<گرف<ته<‬

‫ب<<اشید‪.‬‬
‫*مصرفمیوه< و س<<بزیرا در وعده< هایغذا<ییروزا<نه< خ<ود ق<<رار دهید‪ ،‬زیرا ا<ینمواد ب<<ه< علتدا<شتنپ<<تاسیم< میتوا<نند درک<نترلف<<<شار خ<ون‬

‫ب<<ا<لان<قشمؤثریا<یفا ک<<<نند‪.‬‬
‫*در ص<ورتیک<<<ه< ش<<یوه< زندگ<یش<<ما ن<امناسبا<سـ ‪،‬ت ب<<ا ک<<<اهشمصرفن<مکو چ<ربیدر رژیـم< غذا<یی‪ ،‬ت<<رکمصرفدخانیا ‪،‬ت ک<<اهشو‬
‫ک<<<نترلچ<اق<یب<<خصوصچ<اق<یش<<کمی‪ ،‬ح<فظ وزنمطلو ‪،‬ب ا<فزا<یشف<<<ع<ا<<لیتب<<دنی‪ ،‬ک<<<نترلق<<ند خ<ونو ک<<<نترلا<ختلا<لاتچ<ربیخ<ون‪ ،‬آ<نرا ا<صلاح‬

‫‪.‬ک<<<نید‪ .‬ب<<ا ا<صلاح ش<<یوه< زندگ<ین<امناسبمیتوا<نید ف<<<شار خ<ونخ<ود را در ح<د طبیعیح<فظ ک<<<نید‬