อาหารหลัก 5 หมู่ สำหรับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิชาสุขศึกษาและพลศึกษา ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3

คู่มือการใช้สือ่ อาหารหลัก ๕ หมู่
กลุม่ สาระการเรยี นรู้ สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา

ช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ ๓
จดั ทาโดย

1. นางสาวออ้ มเดือน มทุ ตุ า 648025-405
2. นายอัฎฐกานต์ จนิ ดาทพิ ย์ 648038-405
3. นางสาวสุภาวนั โภชนา 648043-405
4. นางสาวนศิ าชล ชาวนาดอน 648044-405
5. นางสาวรุ่งนภา ภารรศั มี 648058-405

นักศึกษาหลักสตู รประกาศนยี บัตรบัณฑติ วชิ าชพี ครู
มหาวิทยาลยั เจา้ พระยา
จงั หวัดนครสวรรค์

คำนำ

ส่ือชุดนี้จัดทาข้ึนเพ่ือใช้ประกอบการเรียนการสอนกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและ
พลศึกษา ในระดับประถมศึกษาปีท่ี ๓ โดยใช้สอนใน มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน
พ 4.1 เห็นคุณค่าและมีทักษะในการสร้างเสริมสุขภาพ การดารงสุขภาพ การป้องกันโรคและ
การสร้างเสรมิ สมรรถภาพเพ่ือสขุ ภาพ เรอื่ ง อาหารหลัก ๕ หมู่ ตัวชวี้ ัดที่ พ 4.1 ป.3/2 จาแนก
อาหารหลัก 5 หมู่ และ พ 4.1 ป.3/3 เลือกกินอาหารที่หลากหลายครบ 5 หมู่
ในสัดส่วนท่ีเหมาะสมในการจัดทาได้ศึกษาวิเคราะห์หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
พุทธศึกราช ๒๕๕๑ ฉบับปรับปรุง มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดที่เก่ียวข้องเพื่อกาหนด
เป็นเน้ือหาสาระของสื่อชุดน้ี ซ่ึงในคู่มือฉบับน้ีจะกล่าวถึง หลักการและเหตุผล จุดประสงค์
ประโยชน์ วัสดุอุปกรณ์ ตลอดจนวิธีการใช้ สอ่ื อยา่ งละเอยี ด หวังเป็นอย่างย่ิงวา่ สอ่ื ชุดนจ้ี ะเป็น
ประโยชน์ต่อนกั เรยี น ครู และ ผสู้ นใจทวั่ ไป

ผู้จัดทาขอขอบคณุ ทุกทา่ นทใ่ี หค้ าแนะนา ช่วยเหลือจนทาใหเ้ กิดงานชน้ิ น้ี

คณะผูจ้ ดั ทา
นกั ศึกษาหลักสตู รประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู

มหาวทิ ยาลัยเจา้ พระยา

สำรบัญ

หนำ้
หลกั การและเหตผุ ล……………………………………………………………………………………………………….1
วัตถุประสงค์………………………………………………………………………………………………………………….2
ประโยชน์ทีไ่ ดร้ บั ……………………………………………………………………………………………………………2
ลักษณะของสอ่ื ……………………………………………………………………………………………………………..3
ขัน้ ตอนวธิ ีการจัดทาส่ือ………………………………………………………………………………………………....3
ภาพประกอบในการผลติ ส่ือ……………………………………………………………………………………………6
ข้อดขี องสอื่ …………………………………………………………………………………………………………………..8
วธิ กี ารใช้………………………………………………………………………………………………………………………8
ผลการใชส้ อื่ ………………………………………………………………………………………………………………..10
เอกสารอ้างอิง……………………………………………………………………………………………………………..11
ภาคผนวก…………………………………………………………………………………………………………………..12

- ภาพกิจกรรมการใช้…………………………………………………………………………………………..13

1

คมู่ ือการใชส้ ่ือ

๑. ช่ือสื่อ สือ่ อาหารหลกั ๕ หมู่
๒. ชอื่ ผู้ผลติ ส่ือ นางสาวออ้ มเดือน มทุ ตุ า 648025-405

นายอฎั ฐกานต์ จินดาทิพย์ 648038-405
นางสาวสภุ าวนั โภชนา 648043-405
นางสาวนศิ าชล ชาวนาดอน 648044-405
นางสาวร่งุ นภา ภารรัศมี 648058-405

3. หลักการและเหตุผล

สื่อการเรียนการสอน ถือว่ามีบทบาทท่ีทาให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ โดยสื่อจะทาหน้าที่
ถ่ายทอดความรู้ ความเข้าใจ ที่เป็นองค์ประกอบที่สาคัญมากประการหน่ึงในกระบวนการเรียนการ
สอน นอกเหนือจากตัวผู้สอน ผู้เรียน และเทคนคิ วธิ ีการตา่ ง ๆ บทบาทของส่ือการเรียนการสอน ก็คือ
เป็นตัวกลาง หรือพาหนะ หรือเครื่องมอื หรือช่องทางท่ีใช้นาเร่ืองราว ข้อมูลความรู้หรือสิง่ บอกกล่าว
(Information)ของผสู้ ่งสารหรอื ผู้สอนไปสู่ผู้รบั หรือผู้เรียน เพื่อทาให้การเรียนรู้หรือการเรยี นการสอน
บรรลุผลสาเร็จตาม วัตถุประสงคห์ รือจดุ มงุ่ หมายท่ีวางไว้ได้เป็นอย่างดี สื่อการเรียนการสอนไดร้ ับการ
พัฒนาอย่างต่อเน่ือง สอดคล้องกับการพัฒนาทางด้านเทคโนโลยีด้านต่าง ๆ จากส่ือพ้ืนฐานซ่ึงเป็น
ภาษาพูดหรือเขียน ถึงปัจจุบันส่ือ มีหลายประเภท หลายรูปแบบ ให้ผู้สอนได้พิจารณาเลือกใช้ตาม
ความเหมาะสมของส่ือแต่ละประเภทที่มี คุณลักษณะหรือคุณสมบัตเิ ฉพาะตวั ของมัน ส่ือการเรียนการ
สอนเป็นสิ่งท่ีมีความจาเป็นในการจัดกิจกรรมการเรียน การสอน เพื่อให้ผู้เรียนได้เกิดการเรียนรู้ที่
หลากหลาย และมีประสทิ ธภิ าพ สื่อทน่ี ามาใช้ในการจัดการเรียนการสอนต้องมคี วามเพียงพอ มีความ
ทนั สมยั และอยู่ในสภาพทสี่ ามารถนาไปใช้งานได้จริง

ดังนั้นการจัดการเรียนการสอน เร่ืองอาหารหลัก 5 หมู่ เป็นเนื้อหาในรายวิชาสุขศึกษา
ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 3 ซึ่งภายในเนื้อหาการเรียนรู้เรื่องธงโภชนาการ เป็นความรู้ขั้นพ้ืนฐานเพื่อให้
ผู้เรียนรู้จักประเภทของอาหารหลัก 5 หมู่ และสามารถเลือกรับประทานอาหารที่ร่างกายได้รับ
สารอาหารครบถ้วน ให้เหมาะสมกับเพศ วัย และอายุ ดังนั้นจึงได้จัดทาชุดสื่อการสอนเร่ืองอาหาร
หลัก 5 หมู่ เพ่ือสอนให้ผูเ้ รียนเกิดความรูค้ วามเข้าใจ เกิดทักษะ และแรงจูงใจในการเรียนของผู้เรยี น
มากขึน้

2

4. วัตถปุ ระสงค์

๑. เพ่อื พฒั นาสื่อ กลมุ่ สาระการเรียนรูส้ ุขศึกษาและพลศึกษา
๒. เพ่ือใหก้ ารจดั การเรียนการสอนเกดิ ประสิทธิภาพและคุณภาพเพิ่มมากขน้ึ
๓. เพื่อให้นักเรยี นเกิดความสนุกสนานในการเรยี น และอยากท่ีจะเรียนรเู้ พิ่มมากข้ึน

๕. ประโยชนท์ ไ่ี ดร้ บั

1. ครมู ีสือ่ ชว่ ยในการสอน และประกอบการอธบิ ายกระตนุ้ ให้นกั เรียนเกดิ ความสนใจ
๒. ชว่ ยเรา้ ใหผ้ ูเ้ รยี นอยากเรยี นรู้ อยากสัมผัส อยากทากิจจกรมในชั้นเรยี น
๓. ชว่ ยให้ผูเ้ รยี นเกิดการเรยี นรู้ได้เรว็ ขน้ึ กว่าการเรยี นในบทเรยี นปกติ

๖. ลกั ษณะของงาน

ลกั ษณะของส่ืออาหารหลกั 5 หมู่

3

ลักษณะของสื่ออาหารหลกั 5 หมู่
๑. รูปทรงน่าสนใจ รูปภาพสีสันสดใส สามารถหมุนวงล้อได้ สีสันของวงล้อแบ่งเป็นสีอย่างเห็นได้ชัด กระตุ้นให้
นกั เรยี นเกดิ ความอยากรู้ อยากเหน็ อยากสมั ผสั
๒. ใช้งานง่ายไมย่ ุ่งยาก สามารถประยุกตใ์ ชไ้ ด้หลายระดบั ชั้นปฐมวัย ช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ ๑-๖
๓. มีความปลอดภยั ไมเ่ ปน็ อันตรายตอ่ ผูห้ ยบิ ใช้
๔. มีความคงทนแขง็ แรงพอประมาณ
๕. เป็นการเรยี นรู้จากงา่ ยไปหายาก
๖. เมื่อนาไปใชเ้ กิดทักษะการเรียนรดู้ า้ นอาหารหลกั 5 หมู่ แยกประเภทของอาหารได้
๗. เพอื่ เสริมสรา้ งพัฒนาการด้านสงั คมและปฏิสมั พนั ธจ์ ากการรวมกล่มุ กันในการทำกิจกรรม

๗ วธิ ีการจัดทาสอ่ื (อธบิ ายข้ันตอนการทาสอ่ื ในแต่ละขน้ั ใหอ้ า่ นแล้วสามารถทาตามได้)
๗.๑ ออกแบบองค์ประกอบของส่ือ อาหารหลัก 5 หมู่

4

๗.๒ วัสดุ อุปกรณ์ท่ใี ช้ในการทาส่อื อาหารหลัก 5 หมู่ มีดังตอ่ ไปนี้

๑.ฟวิ เจอรบ์ อรด์ ๒.กรรไกร

๓.นอ๊ ต สกรู ๔.กระดาษร้อยปอนด์

๕.ปากกา ๖.ปนื ยงิ กาว

๗.แทง่ กาว ๘.เคร่ืองเคลือบ

๙.ไมห้ นีบ ๑๐.หญา้ เทียม

๑๑.ไม้อดั ๑๒.เทปกาว

5

๗.๓ ขน้ั ตอนการสร้างสอ่ื อาหารหลัก 5 หมู่
๑. ศึกษารายละเอียดของเน้ือหาจากหนังสือและอินเทอรเ์ น็ต
๒. กาหนดกรอบเนื้อหาของวงลอ้ อาหารหลัก ๕ หมู่
๓. ออกแบบวงล้ออาหารหลัก ๕ หมู่ ใหเ้ หมาะสมกับเนื้อหา
๔. ออกแบบจัดทาวงลอ้ อาหารหลกั ๕ หมู่ จากโปรแกรมคอมพวิ เตอร์เป็นรปู วงกลม ๕ สี จากน้ันไปรา้ น
การพิมพ์ สั่งตดั ฟิวเจอร์บอร์ดตามแบบที่กาหนด ขนาดความกวา้ งของวงกลมรัศมี 30 เซนตเิ มตร
๕. นาแผน่ วงลอ้ อาหารหลัก ๕ หมู่ ทแ่ี ปะกับฟวิ เจอรบ์ อร์ดเสร็จเรยี บร้อยแล้ว มาเจาะรูตรงกลาง
และใส่กรู
๖. ใชไ้ ม้อดั ทาฐาน ขนาด กวา้ ง 40 ซม. ยาว 30 ซม.
๗. ตดั ฟิวเจอรบ์ อรด์ ใหเ้ ปน็ รูปสเ่ี หล่ียมผนื ผา้ สูง ๔๐ ซม. กว้าง ๒๙ ซม. จานวน ๒ ชน้ิ

๘. ตดั ฟิวเจอร์บอรด์ ใหเ้ ปน็ รูปส่ีเหลยี่ มผนื ผา้ สูง ๒๙ ซม. กว้าง ๒๐ ซม.

๙. นามาประประกอบเขา้ ด้วยกันทง้ั ๓ ชนิ้ ดงั รปู

10. ปรน้ิ รูปอาหาร ท้งั ๕ หมู่ และเคลือบด้วยสติ๊กเกอร์ใส และตัดตามรูปรา่ งของภาพ
11. นารูปอาหาร ทั้ง ๕ หมู่ และเคลือบด้วยสต๊กิ เกอร์ใสเรียบร้อยแลว้ มาตดิ กับตวั หนีบแบบไม้
12. นาส่ือไปใชใ้ นการจัดการเรยี นการสอน

6

ภาพประกอบ การผลติ สื่ออาหารหลัก 5 หมู่

7

ภาพประกอบ การผลติ สื่ออาหารหลัก 5 หมู่

8

๘. ข้อดีของส่ือการเรียนการสอนนี้

1. ช่วยใหผ้ ู้เรียนเกดิ การเรียนรอู้ ย่างมปี ระสทิ ธิภาพเก่ียวกับอาหารหลัก 5 หม่มู ากข้นึ
2. ช่วยกระตุ้นและสรา้ งความสนใจ ความกระตือรือร้นในการเรียนเกีย่ วกบั อาหารหลัก 5 หมยู่ ิง่ ข้นึ
3. ช่วยทดสอบความรู้ ความเขา้ ใจของผู้เรียนในการจาแนกประเภทของอาหารหลัก 5 หมู่ได้อยา่ ง

ถกู ตอ้ ง
4. ชว่ ยให้ผู้เรยี นสามารถทบทวนความรเู้ องไดง้ ่ายข้ึน
5. ชว่ ยให้ผเู้ รยี นมีอารมณ์ร่วมและสนุกสนานได้มากขนึ้

๙. ระยะเวลาในการจัดทา
วันท่ี ๒๓ เดอื น พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๔

๑๐. งบประมาณในการทา

รวมงบประมาณท้งั สิ้น ๕๕๐ บาท

๑๑. วธิ ีใช้สื่อ
ใช้สอนระดบั ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ ๓ รายวิชา สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ดังนี้

มาตรฐานการเรยี นรู้

มาตรฐาน พ 4.1 เห็นคณุ ค่าและมีทกั ษะในการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ การดารงสุขภาพ การป้องกันโรค
และการสร้างเสรมิ สมรรถภาพเพื่อสขุ ภาพ

ตัวชี้วดั
พ 4.1 ป.3/2 จาแนกอาหารหลัก 5 หมู่
พ 4.1 ป.3/3 เลอื กกนิ อาหารทีห่ ลากหลายครบ 5 หมู่ ในสดั ส่วนท่เี หมาะสม

จุดประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายความหมายของอาหารหลัก 5 หมู่ (K)
2. เขยี นจาแนกอาหารหลัก 5 หมู่ (P)
3. เหน็ ความสาคญั ของการรับประทานอาหารหลัก 5 หมู่ (A)

สาระสาคญั

อาหารเปน็ สิ่งทจ่ี าเป็นต่อการดารงชีวิต ช่วยใหร้ ่างกายเจริญเติบโตตามวยั และซ่อมแซม ส่วนที่สึกหรอ
เราจึงตอ้ งไดร้ ับอาหารหลัก 5 หมู่ ในสัดสว่ นทเี่ หมาะสม กับท่ีร่างกายต้องการอย่างหลากหลายชนดิ และ
เพยี งพอต่อความตอ้ งการของรา่ งกาย

9

กจิ กรรมการเรียนรู้

๑. เปิดสือ่ You tube เรอื่ งอาหารหลกั ๕ หมเู่ พอ่ื ทบทวนความรใู้ ห้กบั นักเรยี น
๒. ครูอธิบายประกอบสอื่ เพ่ือให้นักเรยี นทาความเข้าใจกับเนื้อหาเร่ืองอาหารหลกั ๕ หมูเ่ พิ่มมากข้นึ
๓. หยุด You tube เพื่อทาการถาม-ตอบ เปน็ บางชว่ งตอนของเนื้อหา
๔. ครแู จง้ ถึงวัตถุประสงค์
๕. ทากิจกรรมการเรยี นรโู้ ดย

กิจกรรมที่ ๑ ให้นักเรียนสง่ ตัวแทนห้องมา ๕ คน เพ่ือรับบัตรคา ชือ่ สารอาหารหลัก ๕ หมู่ พร้อม
เนื้อหาที่อธิบายแตล่ ะหมอู่ าหาร นกั เรียนแปะชื่อสารอาหรลงแต่ละหมู่อาหาร พร้อมคาอธิบายเนอื้ หา
เมือ่ แปะเนื้อหาครบ ให้เพือ่ ในช้นั เรยี นชว่ ยกนั ตรวจสอบความถกู ต้อง
กิจกรรมที่ ๒ นักเรียนฟังคาอธิบายการเล่นกิจกรรม ครแู จกตวั หนบี ประเภทของสารอาหาร เช่น เนอ้ื
ไก่ ปลา แตงโม แตงกวา เปน็ ตน้ ให้นกั เรยี นทุกคนในชนั้ เรียน โดยการคละประเภท
กจิ กรรมที่ ๓ ครเู รยี กนักเรยี นทมี่ หี มู่อาหารประเภทโปรตนี อยใู่ นมือ ออกมายนื หนา้ ชัน้ เรียน (นักเรียน
ทไ่ี ดป้ ระเภทอาหารพวก เนื้อไก่ ปลา ไข่ เปน็ ต้น ออกมายนื และหนีบตัวหนบี ลงบนกระดานสือ่ ของหมู่
อาหารนนั้ ) ครูและเพ่ือนในห้องชว่ ยกนั ตรวจสอบความถูกตอ้ ง
กิจกรรมท่ี ๔ ทากิจกรรมแบบกจิ กรรมที่ ๓ ในหมู่อาหารหมู่ตอ่ ไปจนครบ ๕ หมู่
กิจกรรมที่ ๕ นกั เรยี นเขียนแบบจาลองประเภทของอาหารหลัก ๕ หมู่ และอธิบายเนื้อหา
๖. ครแู ละนักเรยี นรว่ มกนั สรปุ เรอ่ื งอาหารหลกั ๕ หมู่

12. วันเดือนปที ีน่ าสอื่ ไปทดลองใช้ครั้งแรก

วนั ท่ี ๒๔ เดอื น พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๔ ใชก้ บั นกั เรยี นช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๓

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

1. อธิบายความหมายของอาหารหลกั 5 หมู่ (K)
2. เขยี นจาแนกอาหารหลัก 5 หมู่ (P)
3. เหน็ ความสาคญั ของการรบั ประทานอาหารหลัก 5 หมู่ (A)

กจิ กรรมท่จี ัดกับนกั เรยี น

กจิ กรรมท่ี ๑ ให้นักเรียนส่งตัวแทนห้องมา ๕ คน เพอื่ รบั บัตรคา ชอ่ื สารอาหารหลัก ๕ หมู่ พรอ้ ม
เน้ือหาที่อธบิ ายแตล่ ะหมอู่ าหาร นักเรียนแปะชื่อสารอาหรลงแต่ละหมู่อาหาร พร้อมคาอธิบายเนอื้ หา
เมอื่ แปะเน้ือหาครบ ใหเ้ พ่ือในชน้ั เรียนช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง
กจิ กรรมท่ี ๒ นกั เรยี นฟังคาอธบิ ายการเลน่ กิจกรรม ครูแจกตัวหนีบ ประเภทของสารอาหาร เชน่ เน้อื
ไก่ ปลา แตงโม แตงกวา เป็นต้น ให้นักเรียนทุกคนในชัน้ เรียน โดยการคละประเภท

10

กจิ กรรมท่ี ๓ ครเู รียกนักเรียนทีม่ ีหมู่อาหารประเภทโปรตีนอยู่ในมือ ออกมายืนหนา้ ช้ันเรียน (นักเรียน
ที่ไดป้ ระเภทอาหารพวก เนื้อไก่ ปลา ไข่ เป็นตน้ ออกมายืนและหนีบตวั หนบี ลงบนกระดานสื่อของหมู่
อาหารนั้น) ครูและเพ่อื นในห้องชว่ ยกนั ตรวจสอบความถกู ต้อง
กิจกรรมที่ ๔ ทากิจกรรมแบบกิจกรรมท่ี ๓ ในหมู่อาหารหมู่ต่อไปจนครบ ๕ หมู่
กิจกรรมท่ี ๕ นกั เรียนเขยี นแบบจาลองประเภทของอาหารหลกั ๕ หมู่ และอธิบายเนื้อหา

๑๓. ผลการทดลองใช้ (อธบิ ายผลท่ีเกดิ กับผู้เรียนเมอื่ นาส่ือไปใชส้ อนและตอบตามจุดประสงค์การเรียนรู้ในแต่
ละเร่ือง) เชน่ นกั เรียนใหค้ วามสนใจ มคี วามเขา้ ใจเนอื้ หาบทเรยี นมากขน้ึ ไม่พบปัญหาในการใช้งาน

เป็นไปตามจดุ ประสงค์ คือ
- ครูมคี วามรู้ ความเข้าใจ มีความคิดจินตนาการสร้างสรรค์ ในการผลติ สอื่ การเรียนการสอนในกลุ่ม

สาระการเรียนร้สู ุขศกึ ษาและพลศึกษา ในระดับเด็กประถมศึกษามากขนึ้
- ผเู้ รียนให้ความสนใจ และมีความเขา้ ใจเน้ือหาบทเรยี นมากขึ้น
- ผู้เรียนเกิดความสนุกสนาน และมีความกระตอื รือรน้ ในการเรียนและอยากทีจ่ ะเรียนรมู้ ากข้ึน
- ผเู้ รยี นสามารถตอบคาถามระหว่างเรยี นได้ถูกต้องมากข้นึ
- ผู้เรยี นมสี ่วนรว่ มในกิจกรรมการเรยี นการสอนมากขึ้น
- ผู้เรียนกลา้ ทจ่ี ะแสดงออกมากข้ึน

11

เอกสารอ้างอิง (บรรณานุกรม)
ทศิ นา แขมมณี. ศาสตร์การสอน.
นพิ นธ์ สุขปรีดี. (2520). นวัตกรรมเทคโนโลยกี ารศกึ ษา.
นพพร กล่นิ บัวแก้ว. (2557). วงกลมอาหารหลัก 5 หม.ู่ [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :

https://www.google.com/search. ( วนั ที่คน้ ข้อมูล : 23 พฤศจกิ ายน 2564 ).

เรณุมาศ มาอุ่น และ เขมฤทัย วรรณรสพากย.์ (2562). สุขศึกษาและพลศึกษาชนั้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 6.
กรงุ เทพฯ: บรษิ ทั พฒั นาคณุ ภาพวิชาการ ( พว. ) จากดั .

12

ภาคผนวก

13

14

15

16

17

ภาพ : กิจกรรมการใชส้ ่ือในการจัดการเรียนการสอนในช้ันเรยี น