ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 2 ภัยพิบัติธรรมชาติทางอุทกภาค

ชดุ ท่ี

2

ชุดกิจกรรมกำรเรยี นรู้ ชุดที่ 1 ภยั พิบตั ธิ รรมชำตทิ ำงธรณภี ำค ก

คำนำ

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ ดว้ ยรูปแบบการจัดการเรยี นรู้แบบสืบเสาะ (Inquiry Based
Learning) หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 1 ภยั พบิ ตั ิทางธรรมชาติ รายวชิ าสังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม
รหสั วิชา 32101 ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี 5 ซ่งึ ชุดกิจกรรมการเรียนรูน้ ีจ้ ัดทาขนึ้ เพือ่ ส่งเสรมิ คุณภาพ
นักเรียน และใช้เป็นเครอ่ื งมอื พฒั นาผลสมั ฤทธ์ิทางการเรยี นของนักเรียน ใช้ประกอบการสอน
ในรายวิชาสงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม เน้นกิจกรรมการเรยี นรูท้ ี่หลากหลาย ผูเ้ รยี นจะได้
พฒั นาทง้ั ทางด้านความรู้ ทกั ษะ และคุณลักษณะอันพงึ ประสงค์ ซงึ่ ก่อให้เกิดกระบวนการเรียนรทู้ ่ี
เกดิ การเปล่ียนแปลงด้านทกั ษะและด้านคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ชุดกจิ กรรมการเรียนรชู้ ดุ น้ีนาเสนอในลกั ษณะการวิเคราะห์ และสังเคราะหอ์ งคค์ วามรู้
มีคาชแ้ี จงมาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ชวี้ ัด จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ คาถาม พรอ้ มภาพประกอบที่ชดั เจน
และสวยงาม มกี ารเรยี นร้คู าถาม พรอ้ มเฉลยเพือ่ การคิดวเิ คราะห์ มีแบบทดสอบหลังเรียนพรอ้ มเฉลย
เพอื่ ประเมินผลการเรียน

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดน้ี จะก่อประโยชน์สูงสุดในการพัฒนา
นักเรียนให้บรรลุจุดประสงค์ ตัวช้ีวัด และประโยชน์ต่อผู้สนใจศึกษา ที่จะนาไปใช้ในการจัดการเรียน
การสอน

ชุดท่ี 1 ภยั พบิ ตั ธิ รรมชำตทิ ำงธรณีภำค
ชุดที่ 2 ภัยพิบตั ิธรรมชำติทำงอทุ กภำค

ชุดกิจกรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ที่ 1 ภยั พิบัติธรรมชำตทิ ำงธรณภี ำค ข

สำรบญั หน้ำ
ก
คำนำ ข
สำรบญั 1
แผนภมู ิลำดบั ขั้นกอ่ นกำรศกึ ษำ
คำแนะนำกำรใชช้ ุดกิจกรรมกำรเรียนรู้ 2
3
คาแนะนาสาหรบั ครู 4
คาแนะนาสาหรบั นักเรียน 5
มำตรฐำนกำรเรยี นรู้/ตวั ช้ีวดั /สำระกำรเรยี นรูแ้ กนกลำง/จดุ ประสงคก์ ำรเรยี นรู้ 9
แบบทดสอบก่อนเรยี น 14
ใบควำมรทู้ ี่ 1 อุทกภัย 15
กิจกรรมกำรเรียนร้ทู ี่ 1 อทุ กภยั 16
กจิ กรรมกำรเรียนรู้ท่ี 2 อทุ กภยั 17
ภำคผนวก 18
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน 19
เฉลยกิจกรรมการเรยี นรทู้ ี่ 1 20
เฉลยกจิ กรรมการเรยี นร้ทู ี่ 2
บรรณำนกุ รม

ชดุ กิจกรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ท่ี 1 ภยั พบิ ัติธรรมชำติทำงธรณีภำค 1

แผนลำดบั ขนั้ ตอนกอ่ นกำรศกึ ษำ
ชดุ ท่ี 2 ภัยพบิ ตั ิธรรมชำติทำงอทุ กภำค

ข้นั ตอนกำรศึกษำชุดกิจกรรมกำรเรยี นรู้
อำ่ นคำแนะนำกำรใชช้ ุดกิจกรรมกำรเรียนรู้

ทดสอบก่อนเรียน

ศึกษำชุดกจิ กรรมกำรเรยี นรู้
โดยปฏบิ ตั ิกิจกรรมดงั น้ี
ศกึ ษำใบควำมรู้
ทำกิจกรรมกำรเรยี นรู้

ทดสอบหลังเรยี น

ผ่ำนเกณฑ์ ไมผ่ ำ่ นเกณฑ์
ศกึ ษำชดุ ตอ่ ไป

ชดุ กจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชดุ ที่ 1 ภัยพิบัตธิ รรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 2

คำแนะนำกำรใช้ชดุ กิจกรรมกำรเรียนรู้ : สำหรับครู

การจัดกิจกรรมโดยใช้ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ ด้วยรูปแบบการจดั การเรยี นรู้แบบสืบเสาะ
(Inquiry Based Learning) มขี น้ั ตอนการจดั กจิ กรรมทีผ่ สู้ อนตอ้ งดาเนินการ ดังตอ่ ไปนี้

1. ขน้ั เตรยี มการสอน
1.1 ศกึ ษาแผนการจัดการเรยี นรูแ้ ละกิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรยี นรูอ้ ยา่ งละเอียด

จนเขา้ ใจเป็นอย่างดี
1.2 ตรวจสอบกจิ กรรมในชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ สอ่ื การเรียนรู้
1.3 ในกรณที ่ีมีการแบ่งกล่มุ ใหแ้ บ่งกลมุ่ นกเรียนโดยคละความสามารถ

(เกง่ ปานกลาง ออ่ น) และคละเพศ ชาย-หญิง
1.4 กาหนดบทบาทหนา้ ทใ่ี ห้สมาชิกภายในกลุ่มทราบถงึ การปฏบิ ตั ติ น
2. ข้นั ดาเนินกจิ กรรมการเรยี นรู้
2.1 ครูแจกชดุ กิจกรรม
2.2 ครชู ้ีแจงการใช้ชุดกจิ กรรมใหน้ ักเรียนทราบกอ่ นลงมือปฏบิ ตั ิ
2.3 ครใู ห้นกั เรยี นทาแบบทดสอบกอ่ นเรยี น เพ่ือศึกษาระดบั ความรพู้ ้ืนฐานของนกั เรียน
2.4 ครใู หน้ กั เรียนศกึ ษาชดุ กิจกรรมและปฏิบตั ติ ามขนั้ ตอน ดังนี้

1. ศกึ ษาใบความรู้
2. ทากจิ กรรมการเรยี นรู้
2.5 ครูใหน้ กั เรยี นทาแบบทดสอบหลังเรยี น เพอื่ พัฒนาการเรยี นรูข้ องนักเรยี น
3. ขน้ั ประเมนิ ผล
3.1 ครตู รวจแบบทดสอบและกจิ กรรมการเรยี นรู้
3.2 บันทึกคะแนน ประเมนิ ผลตามเกณฑ์การวัดและประเมนิ ผล
3.3 หากมีนักเรยี นคนใดยงั ทาแบบทดสอบหลังเรยี นและกิจกรรมการเรียนรู้
ไมผ่ า่ นเกณฑร์ ้อยละ 70 ให้ศึกษาชุดกิจกรรมตามขัน้ ตอนใหม่อกี ครั้ง

ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชุดที่ 1 ภัยพบิ ตั ิธรรมชำติทำงธรณีภำค 3

คำแนะนำกำรใช้ชดุ กิจกรรมกำรเรียนรู้ : สำหรับนกั เรยี น

การจัดกิจกรรมโดยใชช้ ดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ ดว้ ยรปู แบบการจดั การเรยี นรแู้ บบสืบเสาะ
(Inquiry Based Learning) มขี นั้ ตอนการจดั กิจกรรมที่นกั เรยี นต้องดาเนนิ การ ดงั ต่อไปน้ี

1. ศกึ ษาจุดประสงค์การเรียนรูใ้ ห้เข้าใจ
2. ต้งั ใจเรียนรตู้ ามลาดบั ขัน้ ตอนทก่ี าหนดให้ โดยไม่ข้ามข้ันตอน
3. ศึกษาและลงมอื ปฏิบัตติ ามข้นั ตอนอยา่ งเคร่งครดั และมีความซื่อสัตย์ต่อตนเอง ไม่เปิดดู
เฉลยคาตอบก่อน
4. ขณะศึกษาหากมีขอ้ สงสยั หรือข้องใจ ใหส้ อบถามครูเพ่อื ขอคาแนะนา
5. หลังจากศกึ ษาชดุ กจิ กรรมเสร็จจะมกี ารทดสอบด้วยกิจกรรมการเรียนรู้
6. หากนกั เรียนคนใดยงั ทาแบบทดสอบหลังเรียนไม่ผา่ นเกณฑ์ร้อยละ 70 ใหศ้ กึ ษา
ชุดกจิ กรรมตามขนั้ ตอนใหม่อกี ครง้ั หากยังไมผ่ ่านหรอื มขี ้อสงสยั ให้นกั เรียนยมื ชดุ กิจกรรมไปศกึ ษา
นอกเวลาเรยี นหรือปรกึ ษาครูผูส้ อน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้วยรปู แบบการจดั การเรียนรู้แบบสบื เสาะ (Inquiry Based
Learning) นีจ้ ะมีประโยชน์ตอ่ นักเรยี น ถา้ นกั เรียนศกึ ษาตามลาดบั ขัน้ ตอนและมคี วามซอื่ สตั ย์
ถ้าไม่ผา่ นเกณฑ์ใหน้ กั เรียนศกึ ษาใบความรแู้ ละทากิจกรรมการเรียนรหู้ ลายๆ คร้งั แล้วกลบั มาทดสอบ
อกี ครัง้ เชอื่ วา่ นกั เรียนจะมีความรู้ ความเขา้ ใจอย่างถูกต้อง ส่งผลให้ผลสมั ฤทธท์ิ างการเรียนสงู ข้นึ

ชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชดุ ที่ 1 ภัยพบิ ัติธรรมชำติทำงธรณภี ำค 4

มำตรฐำนกำรเรียนรู้/ตวั ช้ีวดั /สำระกำรเรียนรู้

มมาำตตรรฐฐานำนกการำเรรเียรนยี รนู้/รตู้/วัตชวั วี้ ชดั ้วี ดั

มาตรฐาน ส 5.1 เข้าใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธ์ของสรรพสิ่ง ซ่ึงมีผล
ต่อกัน ใช้แผนท่ีและเครื่องมือทางภูมิศาสตร์ในการค้นหา วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลตามกระบวนการ
ทางภมู ศิ าสตร์ ตลอดจนใช้ภูมสิ ารสนเทศอย่างมปี ระสิทธภิ าพ

ตัวชี้วัด ม.4-6/2 วิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพ ซึ่งทาให้เกิดปัญหาและภัยพิบัติทาง
ธรรมชาติ ในประเทศไทยและภูมภิ าคตา่ งๆ ของโลก

สสารำะรกะการำเรรเียรนยี รนู้ รู้

1. ภัยพบิ ัตธิ รรมชาตทิ างอทุ กภาค
1) อทุ กภัย

จจุดุดปปรระะสสงคงคก์ ์การำเรรเยีรนียนรู้รู้

1. วิเคราะห์ลักษณะทางกายที่ทาให้เกิดปัญหาหรือภัยพิบัติทางธรรมชาติทางอุทกภาคใน
ประเทศไทย และภมู ภิ าคตา่ งๆ ของโลก (K)

2. วิเคราะหผ์ ลกระทบท่เี กดิ จากภยั พบิ ัติธรรมชาตทิ างอุทกภาคได้ (K)
3. เสนอแนวทางในการป้องกันตนเองและระวงั ภัยพบิ ตั ธิ รรมชาตทิ างอทุ กภาคได้ (P)
4. สนใจศึกษาเก่ยี วกบั ภัยพบิ ัตธิ รรมชาติทางอทุ กภาคเพือ่ นามาปรับใช้ในชีวติ ประจาวัน
เพ่มิ มากขน้ึ (A)

ชดุ กิจกรรมกำรเรยี นรู้ ชุดท่ี 1 ภยั พบิ ตั ิธรรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 5

แบบทดสอบก่อนเรยี น ชดุ ที่ 1 ภยั พิบัติธรรมชำติทำงธรณีภำค

คำชแี้ จง: ให้นกั เรียนทาเคร่อื งหมาย  ลงในคาตอบท่ีถกู ที่สุดเพียงคาตอบเดียว
1. คาว่า "อุทกภยั " มีความหมายตามขอ้ ใด

ก. แผ่นดนิ ไหว ข. นา้ ทว่ ม

ค. พายหุ มนุ เขตร้อน ง. ภูเขาไฟปะทุ

2. อุทกภยั เกดิ จากสาเหตใุ ด ?

ก. เกดิ จากการขาดแคลนน้า

ข. เกิดจากลมพัดอย่างรนุ แรง

ค. เกดิ จากคลน่ื ทะเลขนาดใหญเ่ คลอื่ นตัวอย่างรวดเรว็

ง. เกิดจากฝนตกหนกั เปน็ เวลานานอยา่ งตอ่ เนอื่ ง

3. ข้อใดเป็นสาเหตขุ องน้าท่วมทเี่ กดิ จากการกระทาของมนุษย์

ก. ฝนตกหนักอย่างต่อเนื่อง ข. พายุ ลมมรสมุ เขตร้อน

ค. น้าลน้ ตลิง่ ง. ตดั ไมท้ าลายป่า

4. ข้อใดคือลักษณะของอุทกภัย

ก. น้าทว่ มขงั ข. นา้ ป่าไหลหลาก

ค. นา้ เน่าเสีย ง. ถูกทง้ั ข้อ ก และ ขอ้ ข

5. จังหวัดใดท่ีเส่ียงต่อการเกดิ นา้ ปา่ ไหลหลากมากท่ีสุด

ก. จงั หวัดเลย ข. จงั หวัดขอนแกน่

ค. จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ง. จงั หวัดสุราษฎร์ธานี

6. ข้อใดกลา่ วถูกต้อง ในการเตรียมตัวรบั มือภยั ธรรมชาติ

ก. ฝึกเปน็ ผชู้ า่ งสังเกตสง่ิ แวดลอ้ มรอบตัว

ข. เตรยี มวิทยุแบบใช้ถ่านไฟฉาย

ค. เตรียมตวั เตรียมใจ

ง. ถกู ทกุ ขอ้

7. เมื่อเกดิ ฝนตกฟ้าคะนอง ควรปฏบิ ตั อิ ย่างไร

ก. อยใู่ ต้ต้นไม้ใหญ่ ข. อยู่ในทโ่ี ล่งแจง้

ค. หลบอยูใ่ นบ้าน ง. อยู่ใกลเ้ สาสงู

ชุดกจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ที่ 1 ภยั พิบตั ธิ รรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 6

8. ข้อใดกลา่ วถกู ต้อง
ก. ทุกคนควรมคี วามรู้และร้จู กั วิธปี ฐมพยาบาล
ข. ควรมอบหมายให้คนใดคนหนงึ่ ในบา้ นรบั ผดิ ชอบเก็บกระเป๋าพยาบาล
ค. ออกมาเล่นนา้ และตกปลาตอนน้าท่วม
ง. เมื่อเกดิ ภัยธรรมชาติต้องปดิ วาลว์ แกส๊ แตไ่ มจ่ าเปน็ ตอ้ งปดิ วาล์วนา้

9. ข้อใดไม่ใชส่ าเหตขุ องอทุ กภยั

ก. ฝนตกหนัก ข. แผ่นดินไหว

ค. แรงระเบิด ง. หิมะละลาย

10. น้าท่วมคร้งั ใหญ่ที่เกิดขน้ึ ทจ่ี งั หวดั เลยเกิดจากพายุใด

ก. โบลาเวน ข. เซาเคโลร์

ค. ซินลากู ง. โคอนิ ุ

11. ขอ้ ใดไม่จัดว่าเปน็ ปจั จัยสาคญั ท่ที าใหเ้ กดิ อทุ กภยั

ก. นา้ ทะเลหนนุ

ข. การสรา้ งเข่ือน

ค. พื้นท่เี ป็นท่ีราบลมุ่

ง. ฝนตกหนกั และต่อเนอ่ื งยาวนาน

12. แนวทางการปอ้ งกนั น้าปา่ ไหลหลากอย่างยั่งยนื คืออะไร

ก. การอนรุ ักษป์ ่าต้นน้า

ข. การสร้างเข่อื นขนาดใหญ่

ค. การจัดการสิง่ กีดขวางทางน้า

ง. การสรา้ งฝายขนาดเล็กจานวนมาก

13. ข้อใดไมใ่ ชผ่ ลกระทบจากการเกดิ แผน่ ดินไหว

ก. หลมุ ยุบ ข. ไฟไหม้

ค. อุทกภยั ง. สึนามิ

ชุดกจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชุดที่ 1 ภยั พิบัติธรรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 7

14. ข้อใดไม่ใชป่ ระเภทของอุทกภัย

ก. นา้ ท่วมฉับพลัน ข. นา้ ท่วมทะลัก

ค. นา้ ทว่ มขัง ง. นา้ ลน้ ตลง่ิ

15 ขอ้ ใดไมจ่ ดั เปน็ ภยั อันตรายทเ่ี กดิ ตามมาจากเหตุการณ์อุทกภัย

ก. ภเู ขาไฟปะทุ

ข. ไฟฟ้าดูดหรอื ไฟฟา้ รว่ั

ค. มลพษิ ทางน้า

ง. ความเสียหายทางเศรษฐกจิ

ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชุดท่ี 1 ภยั พิบตั ธิ รรมชำติทำงธรณีภำค 8

กระดำษคำตอบ (แบบทดสอบก่อนเรียน)

ช่ือ – สกลุ ........................................................................... ช้ัน................................เลขท.ี่ ...............

ขอ้ ตวั เลอื ก เกณฑก์ ำรประเมิน
ก ขค
ง  ตอบถกู ขอ้ ละ 1 คะแนน
1
2  ตอบผดิ /ไมต่ อบ/ ข้อละ 0 คะแนน
3 ตอบมากกว่า 1 ข้อ
4
5 แปลผลคะแนน ดมี าก
6 13 - 15 คะแนน ดี
7 8 - 12 คะแนน พอใช้
8 4 - 7 คะแนน ปรับปรุง
9 0 - 3 คะแนน
10
11 สรปุ ผล
12 8 – 15 คะแนน
13 0 – 7 คะแนน
14
15 สรปุ ผลกำรประเมิน
รวม................................................คะแนน

ผ่าน ไม่ผา่ น

ลงชอื่ ..........................................ครผู สู้ อน
(นายสริ วฒั น์ ศรีเมือง)

ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ท่ี 1 ภัยพิบตั ธิ รรมชำติทำงธรณีภำค 9

ใบควำมรทู้ ่ี 1 อทุ กภยั (flood)

อทุ กภยั เป็นภยั ทเ่ี กิดจากน้าในลานา้ แอ่งน้า ทะเลสาบ ไหลล้น ตล่ิง หรือน้าท่วมฉับพลันในพ้ืนท่ีหน่ึง
เปน็ ระยะเวลาส้นั หรือเปน็ คร้ังคราว เนอ่ื งจากมฝี นตกหนักหรือหิมะละลาย ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อพื้นท่ี
เกษตร ชวี ติ และทรัพย์สนิ ของประชาชน
ประเภทของอุทกภัย แบง่ ได้ดังนี้

1) นำ้ ท่วมฉับพลันหรือนำ้ ปำ่ ไหลหลำก
เกิดขน้ึ เน่อื งจากฝนตกหนกั ในบรเิ วณตน้ น้าท่ีมคี วามลาดชัน
ทาให้ตน้ ไม้ไม่สามารถดดู ซับน้าได้หมด ปริมาณนา้ จานวนมาก
จึงไหลลงสู่พน้ื ท่ีต่ากวา่ อยา่ งรวดเรว็

2) นำ้ ทว่ มขงั
เกิดขึ้นจากปรมิ าณนา้ สะสมจานวนมากท่ไี หลบา่
ในแนวระนาบ จากทีส่ งู ไปยงั ทตี่ ่าเข้าทว่ มบา้ นเรอื น
เน่อื งจากฝนตกหนักตอ่ เน่ือง มวลนา้ ไม่สามารถระบาย
ออกไดท้ ัน

3) นำ้ ลน้ ตลิง่
เกิดจากปริมาณน้าจานวนมากท่เี กิดจากฝนตกหนกั ตอ่ เนือ่ ง
ท่ีไหลลงสู่ลาน้า หรือแม่น้ามีปรมิ าณมากจนระบายสูล่ มุ่ น้าดา้ นล่าง
หรือออกสู่ทะเลไม่ทัน ทาใหเ้ กดิ สภาวะนา้ ลน้ ตลิ่ง

ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ท่ี 1 ภัยพิบตั ิธรรมชำติทำงธรณภี ำค 10

สำเหตกุ ำรเกดิ อทุ กภัย มีทง้ั สำเหตุจำกธรรมชำตแิ ละจำกกำรกระทำมนษุ ย์
1. สำเหตุจำกธรรมชำติ ได้แก่

1.1 ฝนตกหนักจากพายุฝนฟ้าคะนอง เป็นพายุท่ีเกิดติดต่อกันหลายชั่วโมง
ทาใหเ้ กิดน้าท่วมในพนื้ ท่ี โดยมักเกิดในช่วงตน้ ฤดูฝนหรอื ฤดูรอ้ น

1.2 ฝนตกหนกั จากพายหุ มุนเขตร้อน เม่อื พายุเคลอื่ นขึ้นฝ่งั จะเกดิ นา้ ทว่ ม
เปน็ บริเวณกวา้ ง รวมถึงทาให้เกดิ คล่ืนพายุซัด

1.3 อิทธิพลจากลมมรสุม เปน็ การหมนุ เวยี นของลมที่พดั มาตามฤดู
พดั เอาความชืน้ จากมหาสมทุ รขึน้ สชู่ ายฝงั่

1.4 นา้ ทะเลหนุน เมือ่ นา้ ท่ไี หลลงมาตามแมน่ า้ มีปรมิ าณมาก
ทาให้น้าไมอ่ าจไหลลงสทู่ ะเล จนเกดิ นา้ ลน้ ตลงิ่ หรอื นา้ ท่วมได้

นักเรยี นรมู้ ยั้ สงิ่ แรกทเี่ ราควรทา
ตอนเกดิ นา้ ท่วมคืออะไร?

ควรตง้ั สติเป็นอนั ดบั แรกค่ะ

ชดุ กจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชดุ ที่ 1 ภยั พบิ ตั ธิ รรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 11

สำเหตกุ ำรเกดิ อทุ กภัย มที ง้ั สำเหตุจำกธรรมชำตแิ ละจำกกำรกระทำมนษุ ย์
2. สำเหตุจำกมนษุ ย์

2.1 การตดั ไมท้ าลายปา่ เมอ่ื ฝนตกหนกั จะทาให้น้าไหลเรว็
และแรงจนก่อใหเ้ กิดนา้ ท่วมฉบั พลัน และเป็นสาเหตุของดนิ ถลม่ ด้วย

2.2 การขยายเขตเมอื งรกุ ล้าพ้นื ที่ลุ่มตา่ ทาใหไ้ ม่มพี น้ื ที่รบั น้า

2.3 การสร้างสง่ิ ก่อสรา้ งกีดขวางทางน้าและมีระบบ
การระบายนา้ ไม่เพียงพอ ทาให้นา้ ระบายไดช้ ้าและเกดิ ปัญหานา้ ท่วม

2.4 การจัดการนา้ ที่ขาดประสทิ ธภิ าพ
โดยเฉพาะพ้นื ท่ีท้ายเขือ่ นหรอื อ่างเกบ็ น้า

นักเรยี นรู้ม้ัย โครงการอะไรในพระราชดาริ
ที่ช่วยแกป้ ญั หาน้าท่วมได?้

โครงกำรแกม้ ลงิ ค่ะ

ชดุ กจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชดุ ท่ี 1 ภยั พบิ ตั ธิ รรมชำติทำงธรณีภำค 12

ภยั ตำ่ งๆ ทีเ่ กิดจำกอุทกภยั รนุ แรง มดี งั นี้ 2. เกิดแผ่นดินถล่ม
1. น้าป่าไหลหลาก

3. ภยั จากไฟฟา้ ดูด 4. ภัยจากสตั วร์ ้าย
หรือไฟฟา้ ร่ัว

5. มลพิษทางนา้ 6. ความเสยี หายทาง
เศรษฐกจิ

กำรจัดกำรภัยพบิ ัตอิ ทุ กภยั มีดงั นี้
1) มาตรการ การจัดการภยั น้าท่วมแบ่งเปน็ 2 มาตรการ ได้แก่
1. มาตรการใช้สง่ิ ก่อสร้าง เช่น การสร้างเขือ่ นและพนังก้ันน้า เพื่อจากดั การไหลของน้า

ขณะเกิดนา้ ท่วม และปอ้ งกันพ้ืนทบ่ี างสว่ นในลุม่ น้าไมใ่ ห้เกดิ ความเสียหาย
2. มาตรการไม่ใช่ส่ิงกอ่ สรา้ ง เชน่ การปรับปรุงการใชท้ ี่ดิน เปน็ การปรบั รูปแบบการใช้

ทดี่ นิ ให้รองรับเหตุการณน์ า้ ท่วมทจี่ ะเกิดข้ึน
2) วิธปี อ้ งกนั ท่ีสาคัญ เช่น
1. การพยากรณ์และเตอื นภยั น้าท่วม เป็นการประมาณลาดบั ขั้นตอนการเกดิ น้าทว่ ม

ปริมาณนา้ ช่วงเวลาการเกดิ และไหลสูงสุด สว่ นการเตอื นภยั น้าทว่ มเป็นการประกาศ เตือนภยั ล่วงหนา้
เพอื่ ให้มีเวลาในการเตรยี มตัวรับมือน้าทว่ มได้

2. ให้ความร้แู ละข้อมูลแกป่ ระชาชน การให้ความรูแ้ ก่ประชาชนเป็นสง่ิ จาเป็น
ข้อมูลต้องเขา้ ใจง่าย เข้าถงึ ง่าย รวดเร็ว และมีคุณภาพ เชน่ ข้อมลู น้าทว่ มท้งั ขนาดเลก็ และขนาดใหญ่
ที่เคยเกดิ ในแต่ละพื้นที่

3. ไมบ่ กุ รุกทาลายป่าไม้ เพราะเมือ่ ไมม่ ีปา่ ไมท้ าใหข้ าดพ้ืนท่ดี ูดซับและ ชะลอการไหล
ของน้า นา้ จึงไหลลงสู่แมน่ ้าลาหว้ ยได้อย่างรวดเร็ว

ชดุ กจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชดุ ที่ 1 ภยั พิบัติธรรมชำติทำงธรณภี ำค 13

กำรปฏบิ ตั ติ น ทำได้ ดงั น้ี
กอ่ นเกดิ ภัย
1. ตดิ ตามรายงานสภาวะอากาศจากทางราชการและเตรียมอปุ กรณต์ า่ ง ๆ ท่จี าเปน็
2. เตรยี มวางแผนอพยพไปยงั สถานทีป่ ลอดภยั รวมถงึ พจิ ารณาทาประกนั ภยั นา้ ท่วม
3. สารวจชอ่ งเปิดในบริเวณบ้านทคี่ าดวา่ อาจมสี ัตว์ท่มี อี นั ตรายต่าง ๆ เลด็ ลอดเขา้ มา
4. ขุดลอกแหลง่ นา้ ทต่ี นื้ เขินเพื่อใหน้ ้าไหลได้ดี

ขณะเกิด
1. ติดตามข่าวสารจากทางราชการ และเตรยี มพรอ้ มที่จะอพยพไปในทปี่ ลอดภัย
2. อย่ใู นอาคารบา้ นเรือนที่แข็งแรงและอยู่ท่สี ูงพน้ จากนา้
3. ไม่เข้าใกลอ้ ปุ กรณ์ไฟฟ้า เสาไฟฟา้ สายไฟ
4. ไมค่ วรขบั ข่ียานพาหนะฝ่าลงไปในกระแสน้า
5. ไมค่ วรเล่นน้า หรือว่ายนา้ บริเวณที่มีนา้ ทว่ ม

หลงั เกดิ
1. ทาความสะอาดบ้านเรอื น เก็บกวาดซากปรักหกั พงั
2. ซอ่ มแซมอาคารบ้านเรอื น สาธารณปู โภคตา่ ง ๆ ให้กลบั สู่สภาพเดมิ
3. หากมีซากสัตวต์ ายตามทตี่ ่าง ๆ ใหร้ ีบจดั การเกบ็ ฝงั โดยเรว็
4. สงเคราะหผ์ ูป้ ระสบภัยอนื่ ทีเ่ ดอื ดร้อน เชน่ บรจิ าคเสือ้ ผ้า เคร่ืองนุ่งหม่ อาหาร

ชดุ กจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชุดที่ 1 ภัยพิบตั ธิ รรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 14

กจิ กรรมกำรเรยี นรทู้ ่ี 1 อทุ กภยั

คำชแ้ี จง: เติมอักษรหน้าขอ้ ความทีก่ าหนดให้ ดงั นี้
อกั ษร ก เปน็ การเตรียมพร้อมกอ่ นการเกิดอทุ กภยั
อักษร ข เป็นการปฏบิ ตั ิขณะเกิดอุทกภัย
อักษร ค เปน็ การปฏบิ ตั ิหลงั เกิดอุทกภัย

………..1. สมชายทาความสะอาดบา้ นเรือนและเก็บกวาดส่ิงที่ชารดุ เสียหาย
………..2. สมคดิ ทาคนั ดินหรอื กาแพงกนั นา้ โดยรอบ
………..3. สมปองตดั สะพานไฟ และปิดแกส๊ หงุ ต้ม
………..4. สมหมายถ่ายรูปทรพั ย์สนิ ภายในบ้านเพือ่ ประกอบการทาประกนั ภัย
………..5. สมหญงิ ตดิ ตามเหตุการณอ์ ย่างใกล้ชิด และปฏิบตั ติ ามคาแนะนาของทางราชการ
………..6. สมควรเตรียมไฟฉาย ถา่ นไฟฉาย และเทียนไข เพ่อื ไว้ใชเ้ มอื่ ไฟฟา้ ดบั
………..7. สมใจซ่อมถนน สะพาน ทีช่ ารุดเสยี หายให้กลับส่สู ภาพเดิม
………..8. สมทรงรว่ มกบั ผู้นาชุมชนจัดท้าแผนท่ีชุมชนเพอ่ื ใชใ้ นกรณเี กดิ อทุ กภัย
………..9. สมประสงคเ์ คลอ่ื นย้ายพาหนะ เช่น รถยนต์หรือล้อเลอ่ื นไปอย่ทู ี่สูง
………10. สมชาติงดใช้อปุ กรณ์ไฟฟา้ ทกุ ชนิดขณะเกิดน้าท่วม
.........11. สมรกั ษแ์ ละครอบครัวช่วยกนั เก็บกวาดสิง่ ประติกูลภายในบา้ นที่มากบั น้าทว่ ม
.........12. สมนิลปฏเิ สธคาชวนออกไปวา่ ยนา้ เลน่ สนกุ ของเพื่อนๆ ในพ้ืนที่ทถ่ี กู นา้ ท่วม
.........13. สมทนตรวจสอบอุปกรณใ์ ห้แสงสวา่ งและโทรศัพทม์ ือถืออย่างสมา่ เสมอ
.........14. สมกันตม์ ีนิสัยชอบดขู ่าวพยากรณก์ บั ครอบครัวอยเู่ ปน็ ประจา
.........15. สมนา้ หน้านาทมี กภู ัยมากาจัดสตั วม์ พี ิษตา่ งๆ ภายในบ้าน

ชุดกิจกรรมกำรเรียนรู้ ชุดท่ี 1 ภัยพบิ ัตธิ รรมชำตทิ ำงธรณีภำค 15

กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ที่ 2 อุทกภัย

คำชแี้ จง: ใหน้ ักเรียนทาเครือ่ งหมาย  และ  หน้าประโยคต่อไปตอ่ ไปนี้
………..1. อุทกภัยเปน็ ภยั พิบตั ิธรรมชาตทิ ่เี ก่ียวกบั น้าท่วม
………..2. อทุ กภัยมีสาเหตุเกดิ จากการสั่นสะเทอื นของพ้ืนดิน
………..3. ฝนตกหนกั ต่อเนอื่ งกนั เป็นเวลานานสง่ ผลให้เกิดอทุ กภัยและแผ่นดินถลม่ ได้
………..4. พ้ืนทที่ ีไ่ ด้รบั ผลกระทบจากอุทกภยั น้อยที่สดุ คอื พ้ืนราบล่มุ หรอื พ้นื ท่ตี า่
………..5. อทุ กภัยสามารถจาแนกลกั ษณะได้ท้ังหมด 2 ชนดิ คอื น้าปา่ ไหลหลากแบบฉบั พลนั

และนา้ ท่วมแบบฉบั พลัน
………..6. การเกิดอทุ กภยั สง่ ผลกระทบอันตรายและสร้างความเสยี หายตอ่ ชีวติ ทรพั ยส์ นิ อาคาร

และบ้านเรือนโดยตรง
………..7. คลื่นซดั ฝั่งไม่ใช่สาเหตแุ ละไม่มีส่วนเก่ยี วขอ้ งใดๆ กบั การเกิดของอทุ กภยั
………..8. การสรา้ งเข่อื นถือเปน็ ปัจจัยสาคญั ที่ก่อให้เกดิ เหตกุ ารณ์อทุ กภัย
………..9. ขระเกิดเหตกุ ารณ์อทุ กภยั ควรตงั้ สติให้มัน่ คงและเตรียมพร้อมท่ีจะเผชญิ เหตุการณ์

ด้วยความสขุ ุม รอบคอบ
………10. การตดิ ตามฟงั ขา่ วการณพ์ ยากรณอ์ ากาศของกรมอตุ นุ ยิ มวิทยา จะสามารถทาให้

เตรยี มรับมอื และวธิ กี ารป้องกนั จากอทุ กภัยได้

นักเรียนทุกคนเก่งมำกเลย

ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ท่ี 1 ภยั พบิ ตั ิธรรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 16

ชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชุดท่ี 1 ภยั พิบัติธรรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 17

เฉลยคำตอบ (แบบทดสอบก่อนเรียน)

ชอ่ื – สกลุ ........................................................................... ช้นั ................................เลขท.่ี ...............

ขอ้ ตัวเลอื ก เกณฑ์กำรประเมิน
ก ขค
ง  ตอบถกู ข้อละ 1 คะแนน

1  ตอบผิด/ไม่ตอบ/ ขอ้ ละ 0 คะแนน
ตอบมากกว่า 1 ขอ้
2
3 แปลผลคะแนน
13 - 15 คะแนน
4 8 - 12 คะแนน ดีมาก
4 - 7 คะแนน ดี
5 0 - 3 คะแนน พอใช้
ปรับปรุง
6

7

8 สรุปผล
8 – 15 คะแนน
9 0 – 7 คะแนน

10 

11 

12 

13  สรุปผลกำรประเมนิ
รวม................................................คะแนน
14 
ผา่ น ไมผ่ า่ น
15 

ลงชอ่ื ..........................................ครผู ู้สอน
(นายสิรวัฒน์ ศรีเมือง)

ชดุ กจิ กรรมกำรเรยี นรู้ ชดุ ท่ี 1 ภยั พบิ ัติธรรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 18

เฉลยกิจกรรมกำรเรยี นรูท้ ่ี 1 อทุ กภัย

คำชีแ้ จง: เติมอกั ษรหนา้ ขอ้ ความทีก่ าหนดให้ ดงั น้ี
อักษร ก เปน็ การเตรียมพร้อมก่อนการเกิดอทุ กภยั
อกั ษร ข เป็นการปฏิบัติขณะเกดิ อทุ กภัย
อักษร ค เปน็ การปฏบิ ตั หิ ลงั เกดิ อทุ กภัย

……ค…..1. สมชายทาความสะอาดบา้ นเรอื นและเก็บกวาดสงิ่ ท่ีชารดุ เสียหาย
……ก…..2. สมคิดทาคันดินหรือกาแพงกันนา้ โดยรอบ
……ก…..3. สมปองตัดสะพานไฟ และปิดแก๊สหุงต้ม
……ก…..4. สมหมายถา่ ยรูปทรัพย์สินภายในบ้านเพือ่ ประกอบการทาประกันภัย
……ข…..5. สมหญิงตดิ ตามเหตกุ ารณอ์ ย่างใกลช้ ดิ และปฏบิ ัติตามคาแนะนาของทางราชการ
……ก…..6. สมควรเตรียมไฟฉาย ถา่ นไฟฉาย และเทียนไข เพื่อไว้ใช้เมอื่ ไฟฟา้ ดบั
……ค…..7. สมใจซอ่ มถนน สะพาน ท่ชี ารุดเสียหายใหก้ ลบั สูส่ ภาพเดมิ
……ก…..8. สมทรงรว่ มกบั ผนู้ าชุมชนจัดท้าแผนท่ีชมุ ชนเพื่อใชใ้ นกรณเี กดิ อุทกภัย
……ข…..9. สมประสงค์เคล่ือนยา้ ยพาหนะ เชน่ รถยนตห์ รอื ลอ้ เล่ือนไปอย่ทู ่สี ูง
……ข…10. สมชาตงิ ดใช้อปุ กรณ์ไฟฟ้าทกุ ชนิดขณะเกดิ น้าทว่ ม
....ค.....11. สมรกั ษ์และครอบครวั ช่วยกันเกบ็ กวาดสงิ่ ประติกลู ภายในบา้ นท่ีมากบั นา้ ทว่ ม
....ข.....12. สมนลิ ปฏิเสธคาชวนออกไปวา่ ยน้าเลน่ สนุกของเพือ่ นๆ ในพนื้ ท่ีที่ถกู นา้ ท่วม
....ก.....13. สมทนตรวจสอบอปุ กรณใ์ หแ้ สงสวา่ งและโทรศัพท์มือถืออย่างสมา่ เสมอ
....ก.....14. สมกันต์มีนิสัยชอบดูข่าวพยากรณก์ บั ครอบครวั อยเู่ ป็นประจา
....ค.....15. สมน้าหนา้ นาทีมกูภยั มากาจดั สตั วม์ ีพิษต่างๆ ภายในบา้ น

ชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้ ชุดท่ี 1 ภยั พิบตั ธิ รรมชำตทิ ำงธรณภี ำค 19

เฉลยกจิ กรรมกำรเรยี นรู้ท่ี 2 อทุ กภยั

คำช้แี จง: ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย  และ  หน้าประโยคต่อไปต่อไปนี้
………..1. อุทกภัยเปน็ ภัยพิบตั ิธรรมชาติที่เกยี่ วกับน้าท่วม
………..2. อทุ กภยั มีสาเหตเุ กดิ จากการสั่นสะเทือนของพน้ื ดนิ
………..3. ฝนตกหนกั ตอ่ เนอ่ื งกนั เปน็ เวลานานสง่ ผลใหเ้ กิดอุทกภยั และแผ่นดนิ ถลม่ ได้
………..4. พ้ืนท่ที ่ีได้รบั ผลกระทบจากอุทกภัยน้อยท่ีสดุ คือ พนื้ ราบลมุ่ หรอื พน้ื ทีต่ ่า
………..5. อุทกภยั สามารถจาแนกลักษณะไดท้ ้งั หมด 2 ชนดิ คอื นา้ ปา่ ไหลหลากแบบฉับพลนั

และนา้ ทว่ มแบบฉับพลัน
………..6. การเกดิ อุทกภยั ส่งผลกระทบอนั ตรายและสรา้ งความเสยี หายต่อชวี ติ ทรพั ย์สิน อาคาร

และบ้านเรือนโดยตรง
………..7. คลน่ื ซัดฝัง่ ไมใ่ ช่สาเหตแุ ละไมม่ สี ่วนเกีย่ วข้องใดๆ กบั การเกิดของอทุ กภัย
………..8. การสรา้ งเขอ่ื นถอื เปน็ ปัจจยั สาคัญท่กี อ่ ใหเ้ กิดเหตุการณอ์ ทุ กภยั
………..9. ขระเกดิ เหตุการณอ์ ทุ กภยั ควรตง้ั สตใิ หม้ ่นั คงและเตรยี มพร้อมทจ่ี ะเผชิญเหตกุ ารณ์

ดว้ ยความสขุ ุม รอบคอบ
………10. การตดิ ตามฟงั ข่าวการณ์พยากรณ์อากาศของกรมอุตุนยิ มวิทยา จะสามารถทาให้

เตรยี มรบั มอื และวิธีการป้องกันจากอุทกภัยได้