Nota Ringkas A4 PA 2021

Modul 01 Pengenalan Kepada Perakaunan 1A

1.1 PERAKAUNAN, SUBBIDANG PERAKAUNAN, KERJAYA DAN BADAN PROFESIONAL

SIMPAN KIRA KITARAN PERAKAUNAN

Proses perakaunan yang meliputi aktiviti mengumpul, menyusun, menyimpan,
merekod dan melapor rekod-rekod perakaunan.

PERAKAUNAN

mencakupi bidang yang lebih luas iaitu meliputi aktiviti mengumpul,
menyusun, menyimpan, merekod, melapor, menganalisis, mentafsir, merancang,

menilai dan merumus.

SUBBIDANG PERAKAUNAN

Perakaunan Kewangan
Menyediakan pelaporan maklumat perakaunan dalam bentuk Penyata Kewangan
untuk pengguna dalaman dan luaran bagi membuat keputusan.

Perakaunan Pengurusan
Menyediakan maklumat perakaunan untuk pengguna dalaman bagi menjalankan
kawalan, perancangan dan pengurusan pengeluaran.

Pengauditan
Meliputi kerja memeriksa dokumen perniagaan dan rekod kewangan untuk
mengesahkan rekod maklumat perakaunan adalah betul dan tepat serta mematuhi
piawaian perakaunan yang diterima umum.

Percukaian
Merancang hal-hal percukaian dan menyediakan penyata cukai bagi pihak syarikat.

CIRI-CIRI AKAUNTAN SEBAGAI PEMIMPIN ETIKA PROFESION PERAKAUNAN

Integriti : Jujur dalam semua hubungan profesional dengan pihak luar supaya tidak Kompetensi : Akauntan harus profesional, berkemahiran dan berkeupayaan untuk memberi
dikaitkan dengan kenyataan palsu dan mengelirukan. perkhidmatan perakaunan yang terbaik terhadap pelanggan.

Kredibiliti : Keupayaan akauntan untuk menyampaikan maklumat perakaunan secara Integriti : Akauntan perlu bersikap jujur dan telus dalam hubungan profesional dengan pihak
adil dan objektif kepada semua pihak yang berkepentingan dalam perniagaan. lain supaya tidak berlaku kekeliruan dan pemalsuan kenyataan.

Akauntabiliti : Tanggung jawab individu atau jabatan untuk melaksanakan fungsi Kerahsiaan : Akauntan tidak boleh mendedahkan sebarang maklumat yang diperoleh
tertentu dalam perakaunan. kepada mana-mana pihak yang tidak berkaitan.

Objektiviti : Semasa menjalankan tugas, seseorang akauntan tidak boleh berkompromi dan
berat sebelah serta tidak terpengaruh oleh mana-mana pihak yang berkepentingan.

Badan Kawal Institut Akauntan Malaysia BADAN PERAKAUNAN
Selia (MIA)
(Regulatory (Malaysian Institute of • Ditubuhkan di bawah Akta Akauntan 1967.
Body) Accountants) • Fungsinya:
(a) Menentukan kelayakan seseorang untuk menjadi ahli.
Badan Lembaga Piawaian (b) Menawarkan latihan, pelajaran dan peperiksaan.
Penggubal Perakaunan Malaysia (c) Mengenakan peraturan atas amalan profesion perakaunan. (MIA – Code of Profesional Conduct)
Piawaian (MASB) (Malaysian (d) Mempromosi dan mempopularkan profesion perakaunan.
(Standard Accounting Standard Board)
Setting Body) • Ditubuhkan di bawah Akta Laporan Kewangan 1997.
Institut Akauntan Awam • Fungsinya:
Badan Bertauliah Malaysia (a) Menggubal dan menerbitkan piawaian perakaunan.
Profesional (MICPA) (b) Menyemak dan membaiki piawaian perakaunan sedia ada.
Perakaunan (Malaysian Institute of (c) Bertindak sebagai penasihat kepada akauntan.
(Professional Certified Public Accountants) (d) Menentukan keperluan minimum dan garis panduan dalam penyediaan laporan kewangan.
Accounting
Body) CIMA (Chartered Institute of • Ditubuhkan pada tahun 1958 (sebelum ini dikenali sebagai MACPA).
Management Accountants) • Fungsinya:
(a) Memajukan profesion perakaunan melalui latihan dan peperiksaan.
ACCA (b) Melatih dan melahirkan akauntan bertauliah.
(Association of Chartered (c) Melakukan penyelidikan dan pembangunan dalam perakaunan.
Certified Accountants)
• Ditubuhkan pada tahun 1919 dengan nama Institute of Cost and Work Accountants (ICWA). Kemudiannya ditukar nama
kepada Institute of Cost and Management Accountants (ICMA) pada tahun 1972 dan ditukar kepada Chartered Institute of
Management Accountants (CIMA) pada tahun 1986 hingga kini.

• Fungsinya:
(a) Melahirkan akauntan profesional yang mahir dalam bidang pengurusan dan pentadbiran perniagaan.
(b) Mengkaji dan menangani perubahan semasa dalam perniagaan

• Ditubuhkan pada tahun 1904 dan berpusat di London. Pada Jun 2015, ACCA mempunyai jumlah ahli seramai 178 000
orang dan seramai 455 000 orang pelajar dari 180 buah negara.

• Fungsinya:
(a) Memberi khidmat sokongan kepada ahli dan pelajarnya sepanjang kerjaya dalam bidang perakaunan mereka.
(b) Memberi pendedahan tentang peraturan dan undang-undang berkaitan perakaunan dan etika dalam perakaunan.

©asrulfadhlijailani Modul 01 Pengenalan Kepada Perakaunan

1B

1.2 SEJARAH PERAKAUNAN DAN PERKEMBANGANNYA

SEJARAH PERAKAUNAN KELEBIHAN PERISIAN PERAKAUNAN BERBANDING MANUAL

Rekod perakaunan yang paling awal didapati di Babylonia pada tahun 3500 SM.  Boleh diakses oleh individu yang diberikan kuasa sahaja kerana kata laluan
Catatan tersebut dibuat dalam bentuk kepingan tanah liat. digunakan untuk memastikan kerahsiaan dan keselamatan rekod kewangan.

Pada tahun 400 SM, rekod perakaunan telah dibuat dengan menggunakan papyrus  Mempunyai fungsi data sokongan dalam cakera padat komputer ataupun
(kertas) dan calamus (pen) di Mesir. penyimpanan atas talian dan mengurangkan risiko kerosakan dan kehilangan
data.
Sistem Catatan Bergu bermula di Itali dan dipopularkan oleh Luca Pacioli pada abad
ke-14 untuk memenuhi keadaan ekonomi yang semakin berkembang.  Segala pembetulan kesilapan dapat dilakukan dengan mudah kerana sistem ini
akan mengemas kini semua data yang berkaitan dan menjana pelaporan yang
Selepas Revolusi Perindustrian di England pada abad ke-17 dan 18, perakaunan
kos diperkenalkan bagi memenuhi kepesatan pengeluaran firma  KELEBIHAN PERISIAN PERAKAUNAN BERBANDING MANUAL

Jawatankuasa Piawaian Perakaunan Antarabangsa (IASC) ditubuhkan pada tahun
1973 untuk galakkan penggunaan piawaian asas dalam perakaunan.  Mengumpul dan menyimpan data mengenai transaksi perniagaan.

 Memproses data untuk menjana maklumat kepada pengguna Penyata

Kewangan dan pembuat keputusan.

 Menyediakan kawalan secukupnya untuk menjaga keselamatan aset

perniagaan.

 Membolehkan juruaudit memahami sistem yang diguna untuk menghasilkan
Penyata Kewangan.

 Membolehkan pakar dalam bidang percukaian merancang hal-hal berkaitan

1.3 PENYATA KEWANGAN

PENYATA KEWANGAN PIHAK YANG MENYEDIAKAN PENYATA KEWANGAN

 Penyata Kewangan merupakan rekod formal yang mengandungi Pemilik Perniagaan
maklumat kewangan sesebuah perniagaan. Pemilik akan mengetahui semua urus niaga dan rekod kewangan dengan jelas agar risiko
penyelewengan oleh pekerja dapat dikawal.
 Penyata Kewangan ini disediakan dengan struktur dan format
pelaporan yang digariskan dalam Piawaian Pelaporan Kewangan . Pekerja Sendiri
(Financial Reporting Standard). Majikan akan mengupah pekerja untuk mengurus dan mengendalikan akaun dan Penyata
Kewangan sama ada secara sepenuh masa ataupun secara separuh masa.
 Penyata Kewangan terbahagi kepada:
Akaun Perdagangan dan Untung Rugi Pihak Luar
Penyata Kedudukan Kewangan Bagi perniagaan yang tidak mempunyai akauntan, mereka akan melantik akauntan bertauliah
dari luar untuk mengendalikan laporan kewangannya.
CIRI KUALITATIF PENYATA KEWANGAN

Ciri Kualitatif Asas PENGGUNA PENYATA KEWANGAN

Kerelevanan Pengguna Dalaman
Maklumat dalam Penyata Kewangan harus relevan dengan keperluan Pihak yang memiliki perniagaan dan pihak yang bekerja dalam perniagaan berkenaan.
pengguna dan dapat mempengaruhi keputusan ekonomi yang dibuat oleh
pengguna. Terdiri daripada:
Pemilik perniagaan : untuk mengetahui sama ada perniagaan memperoleh untung atau rugi.
Perwakilan benar Jumlah keuntungan atau kerugian dapat dikenal pasti. Mengenal pasti semua sumber hasil
Maklumat dalam Penyata Kewangan mesti bebas daripada kesilapan perniagaan dan perbelanjaan perniagaan.
material dan tiada unsur berat sebelah serta pelaporannya tidak
mengelirukan. Pihak pengurusan : untuk merancang aktiviti perniagaan pada masa hadapan. Data ini akan
dianalisis bagi membolehkan strategi dibuat untuk mengembangkan perniagaan atau membaiki
____________________________________________________________ kelemahan.

Ciri Kualitatif Tertingkat Pekerja : untuk mengetahui keuntungan perniagaan, kestabilan operasi perniagaan, keupayaan
perniagaan untuk membayar gaji dan menawarkan faedah sampingan.
Kebolehbandingan
Maklumat dalam Penyata Kewangan tahun semasa mesti boleh _____________________________________________________________________________
dibandingkan dengan maklumat kewangan yang dikemukakan bagi tempoh
perakaunan yang lepas. Pengguna Luaran
Pengguna luaran merupakan pihak ketiga yang menggunakan maklumat Penyata Kewangan.
Kebolehfahaman Pengguna luaran juga dikenali sebagai pengguna sekunder.
Maklumat mesti mudah difahami oleh pengguna Penyata Kewangan dan
maklumat itu perlu dipersembahkan dengan jelas. Terdiri daripada:
Pihak bank : untuk mempertimbangkan kelulusan permohonan perniagaan mendapatkan
Kebolehsahan pinjaman bank dan melihat keupayaan perniagaan dalam pengurusan kredit dan juga dalam
Jika maklumat dalam Penyata Kewangan boleh disahkan, ini memberi pembayaran hutang.
jaminan kepada pengguna bahawa maklumat dalam Penyata Kewangan
tersebut boleh dipercayai. Pembekal : untuk menilai keupayaan dan kecekapan dalam pengurusan hutang perniagaan
sebelum memberikan kemudahan kredit atau memberikan pinjaman kepada perniagaan
Pemasaan berkenaan.
Ketepatan masa adalah sangat penting kerana maklumat yang disampaikan
tepat pada masanya adalah lebih relevan kepada pengguna. Agensi kerajaan : untuk tujuan semakan dan percukaian. Antara agensi yang memerlukan
Penyata Kewangan perniagaan ialah Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN).

Pemegang saham : untuk menilai kemampuan sesebuah perniagaan menjanakan keuntungan.

Modul 01 Pengenalan Kepada Perakaunan

©asrulfadhlijailani

1C

1.4 ANDAIAN, PRINSIP DAN BATASAN DALAM PERAKAUNAN

ANDAIAN DALAM PERAKAUNAN PRINSIP DALAM PERAKAUNAN

Entiti berasingan : Andaian ini menyatakan bahawa perniagaan perlu Ketekalan
menyimpan rekod transaksinya berasingan daripada rekod transaksi peribadi  Prinsip ini memastikan wujudnya konsistensi dalam prosedur perakaunan yang
pemiliknya, unit-unit perniagaan atau urus niaga perniagaan lain di bawah
milikannya. digunakan oleh entiti perniagaan dari satu tempoh perakaunan ke tempoh
perakaunan yang lain. Hal ini membolehkan perbandingan maklumat
Usaha berterusan : Andaian ini menyatakan bahawa semua aktiviti perakaunan yang adil antara dua tempoh perakaunan.
kewangan perniagaan diandaikan beroperasi untuk tempoh masa yang tidak
terbatas. Hal ini membolehkan perniagaan beroperasi dengan tujuan ke arah Prinsip kos
jangka panjang.  Semua aset perniagaan yang diperoleh hendaklah dinilai dan direkodkan dalam

Wang sebagai ukuran : Andaian ini menyatakan bahawa maklumat Penyata Penyata Kewangan berdasarkan harga sebenar atau kos asal pembelian,
Kewangan mesti dinyatakan dalam nilai mata wang yang diguna pakai di bukannya nilai pasaran semasa atau nilai masa hadapan. Pengecualian kepada
sesebuah negara. Sebagai contoh, Malaysia menggunakan Ringgit Malaysia peraturan ini ialah apabila perniagaan dalam proses penutupan dan
sebagai unit ukuran. pembubaran.

Tempoh perakaunan : Andaian ini membolehkan pembahagian operasi dan Pengiktirafan hasil dan belanja
aktiviti perniagaan kepada tempoh masa yang ditentukan oleh pemilik  Semua hasil (belum terperoleh atau belum terima) dan semua belanja (prabayar
perniagaan untuk tujuan pelaporan. ini adalah untuk membolehkan
perbandingan prestasi perniagaan yang lebih tepat dibuat bagi beberapa atau belum bayar) perlu diambil kira ketika menyediakan Penyata Kewangan
tempoh perakaunan. pada akhir tempoh perakaunan. Hal ini adalah untuk membolehkan kita
mengetahui untung bersih sebenar yang dijana oleh perniagaan sepanjang
tempoh perakaunan.

BATASAN DALAM PERAKAUNAN

Kos manfaat
 Kos penyediaan maklumat hendaklah tidak melebihi daripada nilai maklumat tersebut kepada pengguna Penyata Kewangan.
 Mengkaji sejauh mana pendapatan dapat dijana daripada kos yang ditanggung jika suatu projek dilaksanakan. Hal ini adalah untuk melihat sejauh mana wang

yang dibelanjakan berkeupayaan untuk mendatangkan pendapatan kepada perniagaan.
 Dengan pendapatan yang optimum dan kos yang minima, perniagaan akan menikmati untung bersih yang lebih tinggi dan mengukuhkan kedudukan kewangan

perniagaan.

1.5 ENTITI PERNIAGAAN

Aspek Milikan Tunggal Perkongsian Syarikat Berhad Koperasi

Pemilikan Dimiliki oleh seorang pemilik Perkongsian biasa : Syarikat Sendirian Berhad : 50 – tiada had maksimum
Disumbangkan oleh pemilik Dimiliki oleh 2 – 20 orang 2 – 50 orang pemegang saham jumlah anggota
Sumber modal
Tanggungan liabiliti perniagaan pekongsi Syarikat Awam Berhad :
2 – tiada had maksimum
Perkongsian profesional : jumlah pemegang saham
Dimiliki oleh 2 – 50 orang
Modal dikumpul daripada Modal dikumpul daripada
pekongsi pemegang saham melalui anggota melalui penerimaan fi
terbitan saham dan langganan
Disumbangkan oleh para masuk dan jualan saham
pekongsi saham

Menanggung liabiliti tidak terhad iaitu harta benda peribadi Menanggung liabiliti terhad setakat sumbangan modal yang
pemilik atau pekongsi akan digunakan untuk menjelaskan hutang dilaburkan
jika perniagaan tidak berkemampuan membayar hutang semasa

pembubaran

Undang-undang Berdaftar di bawah Akta Berdaftar di bawah Akta Berdaftar di bawah Akta Berdaftar di bawah Akta
Keuntungan dan Pendaftaran Perniagaan Perkongsian 1961 Syarikat 1965 Koperasi 1993

kerugian Untung dinikmati Untung atau rugi akan diagihkan Keuntungan diagihkan kepada Diagihkan kepada anggota
sepenuhnya oleh pemilik kepada para pekongsi mengikut para pemegang saham dalam koperasi dalam bentuk dividen
manakala rugi ditanggung syarat pembahagian untung atau
sepenuhnya oleh pemilik bentuk dividen
rugi yang dipersetujui

Pengurusan • Diuruskan oleh pemilik • Diuruskan oleh pekongsi yang • Diuruskan oleh Ahli Lembaga • Diuruskan oleh Anggota
perniagaan • Dibantu oleh ahli keluarga aktif Pengarah yang dilantik dalam Lembaga Koperasi (ALK) yang
Faktor pemilihan Mesyuarat Agung Tahunan
atau saudara • Pekongsi dapat menggabung dilantik dalam Mesyuarat
modal dan kepakaran • Berupaya untuk mengumpul Agung Tahunan
• Modal permulaan rendah modal yang lebih besar
• Pemilik bebas membuat • Risiko kerugian ditanggung • Diurus dan dikendalikan oleh
bersama • Tanggungan liabiliti terhad anggota yang mempunyai
keputusan perniagaan objektif yang sama

• Berupaya mengumpul modal
yang besar

Modul 01 Pengenalan Kepada Perakaunan

©asrulfadhlijailani

Modul 02 Klasifikasi Akaun Dan Persamaan Akaun 2A

2.1 KOMPONEN AKAUN PERDAGANGAN DAN UNTUNG RUGI DAN PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN

KOMPONEN PENYATA PENDAPATAN KOMPONEN PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN

Akaun Perdagangan Aset Bukan Semasa : Aset perniagaan yang mempunyai tempoh hayat penggunaan
Jualan Bersih : Hasil operasi perniagaan yang terdiri daripada jualan dan pulangan melebihi setahun kewangan dan tahap kecairannya rendah. Sebagai contoh, kenderaan.
jualan.
Aset Semasa : Aset perniagaan yang bersifat tidak tahan lama dan mempunyai tempoh
Kos Jualan : Kos dan belanja untuk membeli barang niaga, termasuk inventori, belian, penggunaan kurang daripada setahun. Contoh, inventori, tunai di tangan dan deposit
pulangan belian dan angkutan masuk. semasa.

Akaun Untung Rugi Liabiliti Semasa : Hutang perniagaan jangka pendek yang dapat dijelaskan dalam
Hasil : Pendapatan yang dijana dalam perniagaan. Sebagai contoh, komisen diterima dan tempoh setahun kewangan. Sebagai contoh, Akaun Belum Bayar.
faedah diterima.
Liabiliti Bukan Semasa : Hutang perniagaan jangka panjang yang memerlukan tempoh
Belanja : Perbelanjaan yang dibayar dalam perniagaan. Sebagai contoh, kadar bayaran, melebihi satu tahun kewangan untuk menjelaskannya. Sebagai contoh, pinjaman bank.
gaji dan sewa.
Ekuiti Pemilik : Pelaburan pemilik dalam sesuatu perniagaan. Keuntungan akan
menambahkan Ekuiti Pemilik manakala kerugian akan mengurangkan Ekuiti Pemilik.

2.2 ITEM KOMPONEN AKAUN PERDAGANGAN DAN UNTUNG RUGI DAN PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN
ITEM KOMPONEN AKAUN PERDAGANGAN DAN UNTUNG RUGI

HASIL BELANJA

Hasil merupakan pendapatan perniagaan yang dijana sama ada melalui operasi Belanja merupakan perbelanjaan yang dibayar dan perbelanjaan yang akan dibayar pada
perniagaan ataupun bukan operasi perniagaan dalam suatu tempoh perakaunan. masa hadapan.

Hasil termasuklah wang (tunai atau cek) yang sudah diterima dan juga wang yang akan Belanja penting untuk memastikan operasi perniagaan dapat dijalankan dengan lancar.
diterima pada masa akan datang.
Melibatkan pembayaran wang
Hasil yang melibatkan penerimaan wang Sewa, gaji, insurans, kadar bayaran, belian dan faedah pinjaman.
Jualan, komisen diterima, sewa diterima dan faedah simpanan.
Tidak melibatkan pembayaran wang
Hasil yang tidak melibatkan penerimaan wang Susut nilai aset, hutang lapuk dan pewujudan / pertambahan Peruntukan Hutang Ragu.
Pengurangan Peruntukan Hutang Ragu dan untung atas pelupusan aset.

HASIL OPERASI HASIL BUKAN OPERASI BELANJA OPERASI BELANJA BUKAN OPERASI

• Pendapatan yang dijana daripada aktiviti • Dijana daripada aktiviti yang berkaitan • Belanja yang terlibat secara langsung • Belanja yang tidak terlibat secara
harian perniagaan. secara tidak langsung dengan aktiviti dalam aktiviti utama perniagaan langsung dalam aktiviti utama perniagaan
utama.
• Pendapatan daripada jualan barang • Contoh : Gaji, insurans, sewa, kadar • Contoh : faedah atas pinjaman bank,
niaga atau perkhidmatan merupakan • Dividen daripada pelaburan dan bayaran (bil telefon, elektrik, air, faedah atas overdraf bank dan rugi atas
sumber utama bagi jenis hasil ini. keuntungan jualan Aset Bukan Semasa. Internet), belanja am, alat tulis dan susut pelupusan aset.
nilai.
• Contoh lain bagi hasil operasi ialah
komisen diterima dan dividen diterima.

ITEM KOMPONEN PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN

ASET LIABILITI

Aset ialah harta yang dimiliki oleh perniagaan untuk menjana hasil. Peniaga memerlukan Liabiliti merupakan hutang perniagaan kepada pihak luar yang perlu dijelaskan.
aset untuk menjalankan perniagaan. Dengan kata lain, liabiliti ialah tuntutan pihak luar terhadap aset perniagaan.

Aset yang digunakan dalam perniagaan boleh: Bagi perniagaan yang sama, sesuatu Liabiliti Bukan Semasa akan diklasifikasikan sebagai
Berbentuk fizikal : Perabot, inventori dan kelengkapan. Liabiliti Semasa jika tempoh matangnya kurang 12 bulan dari tarikh akhir tahun kewangan
Tidak berbentuk fizikal : Akaun Belum Terima dan faedah simpanan belum diterima. berkenaan.

ASET BUKAN SEMASA ASET SEMASA LIABILITI BUKAN SEMASA LIABILITI SEMASA

• Aset perniagaan yang bersifat tahan lama • Aset perniagaan yang dapat ditukar • Hutang luaran yang mengambil masa • Hutang luaran yang mengambil masa
boleh digunakan melebihi satu tahun kepada bentuk tunai dalam jangka masa melebihi satu tahun kewangan untuk kurang dari satu tahun kewangan untuk
kewangan dan mempunyai tahap setahun dan mempunyai tahap kecairan menjelaskannya. menjelaskannya.
kecairan yang rendah. yang tinggi.
• Hutang jangka panjang yang perlu • Liabiliti Semasa bersifat hutang jangka
• Sebagai contoh, premis (bangunan kedai, • Sebagai contoh, inventori barang niaga, dijelaskan oleh sesebuah perniagaan. pendek.
gudang), kenderaan, kelengkapan Akaun Belum Terima, tunai di tangan,
(penyaman udara, peti sejuk, kipas), deposit tetap, deposit kadar bayaran, • Sebagai contoh, pinjaman bank dan • Sebagai contoh, Akaun Belum Bayar dan
gadai janji. overdraf bank.

EKUITI PEMILIK

• Ekuiti Pemilik merupakan ‘hutang’ perniagaan terhadap pemilik atau tuntutan pemilik terhadap aset perniagaan.
• Untuk memulakan perniagaan, pemilik perlu membawa masuk harta benda peribadi supaya perniagaan boleh mula beroperasi untuk menjana pendapatan.
• Tanpa sumbangan daripada pemilik, mustahil perniagaan itu boleh beroperasi. Situasi ini bagaikan perniagaan ‘meminjam’ modal daripada pemilik untuk memulakan aktiviti

perniagaan.
• Kesimpulannya, Ekuiti Pemilik merupakan bahagian perniagaan yang disumbangkan dan dimiliki oleh pemilik itu.

©asrulfadhlijailani Modul 02 Klasifikasi Akaun Dan Persamaan Akaun

2b

2.3 PERSAMAAN PERAKAUNAN

PERSAMAAN PERAKAUNAN TANPA HASIL DAN BELANJA PERSAMAAN PERAKAUNAN DENGAN HASIL DAN BELANJA

ASET = LIABILITI + EKUITI PEMILIK ASET = LIABILITI + MODAL + UB / -RB
ASET = LIABILITI + MODAL + HASIL - BELANJA

2.4 CATATAN KONTRA DAN CARTA AKAUN

CATATAN KONTRA CARTA AKAUN

• Catatan Kontra ialah catatan yang mengurangkan baki akaun yang berkaitan dengannya. Carta Akaun merupakan senarai nombor dan tajuk bagi semua akaun yang disusun
secara sistematik untuk tujuan perekodan dalam sistem perekodan berkomputer.
• Catatan Kontra akan mengurangkan baki dalam akaun berkaitan dengannya. Kesan
pengurangan baki daripada Catatan Kontra terhadap akaun berkaitan dengannya dapat Nama akaun berserta nombor yang tersendiri. Lazimnya, nombor yang diberi kepada
dilihat daripada Akaun Perdagangan dan Untung Rugi dan juga Penyata Kedudukan sesuatu akaun mengandungi sekurang-kurangnya 3 digit seperti yang berikut:
Kewangan yang disediakan pada akhir tempoh perakaunan. 120

AKAUN TERLIBAT DALAM CATATAN KONTRA Digit pertama menunjukkan klasifikasi suatu akaun sama ada akaun itu merupakan aset,
liabiliti atau kelas akaun yang lain. Sebagai contoh, ‘1’ mewakili Akaun Aset. Digit-digit
Akaun Berkaitan Catatan Kontra berikutnya menunjukkan kedudukan akaun tersebut dalam lejar, misalannya ‘20’ mewakili
Aset Bukan Semasa Susut nilai terkumpul
Akaun Belum Terima Peruntukan hutang ragu muka surat ke-20 ataupun Akaun Aset yang ke-20.
Modal/ Ekuiti Pemilik
Ambilan LANGKAH MENYEDIAKAN CARTA AKAUN
Jualan
Pulangan jualan/ Pulangan masuk 1 Kenal pasti semua akaun yang terlibat dalam sesebuah perniagaan.
Belian
Pulangan belian/ Pulangan keluar 2 Klasifikasikan akaun-akaun dalam langkah 1 kepada aset, liabiliti, Ekuiti
Pemilik, hasil, belanja dan kontra.
KESAN JIKA CATATAN KONTRA TIDAK DIBUAT
3 Tetapkan bilangan digit yang perlu digunakan. Lazimnya perniagaan secara
• Jika tiada Akaun Pulangan Jualan ⇒ Jualan akan terlebih nyata ⇒ Untung Kasar kecil-kecilan menggunakan 3 digit manakala ada syarikat gergasi yang
terlebih nyata menggunakan lebih daripada 5 digit.

• Jika tiada Akaun Pulangan Belian ⇒ Belian akan terlebih nyata ⇒ Untung Kasar 4 Tetapkan digit pertama bagi setiap jenis klasifikasi akaun, contoh digit ‘1’
terkurang nyata untuk Akaun Aset, digit ‘2’ untuk Akaun Liabiliti, digit ‘3’ untuk Akaun Ekuiti
Pemilik, digit ‘4’ untuk Akaun Hasil, digit ‘5’ untuk Akaun Belanja dan digit ‘6’
• Jika tiada Akaun Ambilan ⇒ Modal akhir akan terlebih nyata untuk Catatan Kontra.
• Jika tiada Akaun Susut Nilai Terkumpul Aset Bukan Semasa ⇒ Nilai buku aset
5 Berikan nombor kepada setiap akaun mengikut klasifikasinya, misalnya
berkenaan terlebih nyata berikan ‘110’ untuk Akaun Perabot, ‘120’ untuk Akaun Alatan Kedai dan ‘210’
• Jika tiada Akaun Peruntukan Hutang Ragu ⇒ Akaun Belum Terima akan terlebih nyata untuk Akaun Belum Bayar.

FORMAT AKAUN PERDAGANGAN DAN UNTUNG RUGI FORMAT PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN

Perniagaan ABC Perniagaan ABC
Akaun Perdagangan dan Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Disember 2020
Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2020

RM RM RM RM RM RM RM

Jualan XXXX Aset Bukan Semasa Kos Susut Nilai Nilai Buku XXXXX

Tolak Pulangan Jualan XX Terkumpul XXXX
XXXXX
Jualan Bersih XXXX Premis
XXXX
Tolak Kos Jualan Perabot XXX (XX) XXX XXXXX
XXXX
Inventori Awal XXX Kelengkapan XXX (XX) XXX
XX
Belian XXXX XXXX

Tolak Pulangan Belian XX Aset Semasa XX
Inventori Akhir XXXX
Belian Bersih XXXX Akaun Belum Terima XXXX XXXX
Tolak Peruntukan Hutang Ragu XXXXX
Tambah Angkutan Masuk XX XXXX XXX
Bank (XX) XXX
Upah atas Belian XX Tunai XXX
XXXXX
Insurans atas Belian XX Tolak Liabiliti Semasa
Akaun Belum Bayar (XXXX)
Duti Import XX Modal Kerja

Kos Belian XXX Ekuiti Pemilik
Modal Awal
Kos Barang untuk Dijual XXX Tambah Untung Bersih

Tolak Inventori Akhir XXX Tolak Ambilan
Modal Akhir
Kos Jualan XXXX Liabiliti Bukan Semasa
Pinjaman Bank
Untung Kasar XXXX

Tambah Hasil

Komisen Diterima XX

Faedah Simpanan XX XXXX

Tolak Belanja XXX
Kadar Bayaran XX
Insurans
Gaji XXX
XXX XXXX

Untung Bersih XXXX

©asrulfadhlijailani Modul 02 Klasifikasi Akaun Dan Persamaan Akaun

3A

Modul 03 Dokumen Perniagaan Sebagai Sumber Maklumat

3.1 DOKUMEN PERNIAGAAN

DOKUMEN PERNIAGAAN JENIS DOKUMEN PERNIAGAAN

Maklumat seperti tarikh, amaun dan butiran urus niaga tercatat dalam dokumen Dokumen Sumber
perniagaan dan diperlukan sebagai rujukan perekodan perakaunan.  Dokumen perniagaan yang menjadi sumber maklumat bagi tujuan perekodan dalam

KEPENTINGAN PENYIMPANAN DOKUMEN perakaunan.
 Dokumen-dokumen ini mengandungi maklumat urus niaga yang diperlukan untuk
 Bukti bertulis bahawa suatu urus niaga telah berlaku antara dua pihak.
 Maklumat seperti tarikh urus niaga, amaun, butiran, syarat pembayaran dan diskaun perekodan.

niaga diperlukan untuk tujuan perekodan. Dokumen Bukan Sumber
 Berfungsi sebagai rujukan pada masa hadapan tentang sesuatu urus niaga.  Dokumen perniagaan yang menjadi rujukan bagi urus niaga yang akan dan telah
 Bahan bukti siasatan polis dan bahan bukti mahkamah jika berlaku sebarang kes
direkodkan.
penipuan dalam urus niaga.  Terdapat beberapa jenis dokumen bukan sumber, seperti penyata akaun, penyata bank,
 Bahan bukti bagi taksiran cukai pendapatan.
nota serahan, nota belian, pesanan belian dan sebut harga.

3.2 DOKUMEN SUMBER

BIL TUNAI RESIT KERATAN CEK BAUCAR PEMBAYARAN

 Dokumen perniagaan bagi urus niaga  Dikeluarkan oleh pembekal apabila tunai  Bahagian cek yang disimpan oleh  Dokumen dalaman yang dikeluarkan
jualan dan belian dengan menggunakan diterima. pembayar yang mengandungi butiran untuk merekodkan pembayaran
tunai atau cek. tarikh cek, nama penerima, tujuan perniagaan itu sendiri dengan perakuan
 Disediakan dalam dua salinan. Resit pembayaran, baki wang di bank dan (tandatangan) penerima bayaran.
 Disediakan dalam dua salinan. Bil tunai rasmi asal diserahkan kepada pembuat amaun bayaran.
asal dihantar kepada pembeli manakala bayaran manakala resit rasmi salinan  Contoh : pembayaran gaji pekerja,
bil tunai salinan disimpan oleh pembekal disimpan oleh pembekal sendiri. pembayaran sewa premis dan belanja
sendiri. lain yang tiada dokumen akan

BAUCAR TUNAI RUNCIT SLIP DAFTAR TUNAI SLIP BANK/DEPOSIT CEK SLIP PINDAHAN WANG

 Disediakan oleh juruwang runcit  Dikeluarkan daripada mesin daftar tunai  Dokumen yang digunakan untuk  Digunakan untuk membuat pindahan
perniagaan sebagai bukti bertulis sebagai bukti pelanggan sudah membuat mendepositkan tunai di tangan ke dalam wang kepada pihak ketiga, sama ada
bahawa perbelanjaan runcit telah dibuat. pembayaran. akaun bank. dalam atau ke luar negara.
Belanja runcit merujuk kepada
pembayaran tunai dalam amaun yang  Digunakan di kedai makan, pasar raya,  Setiap bank mempunyai format slip bank  Pengirim wang akan mengisi borang
kecil. kedai buku, dan kedai runcit. yang berbeza tetapi maklumat yang perlu pindahan wang dan menyerahkan
diisi adalah sama. borang tersebut kepada pegawai bank.
 Contoh : tambang teksi, membeli setem,  Dilengkapi dengan sistem POS (Point of
membeli mangga pintu, membeli Sales) akan menyimpan data jualan  Slip bank asal akan disimpan oleh pihak  Pindahan wang ke luar negara akan
minuman dan membayar langganan dalam komputer, maka slip daftar tunai bank sendiri manakala slip bank salinan dikenakan caj perkhidmatan.
surat khabar. tidak perlu dicetak salinannya. akan diserahkan kepada pendeposit.

SLIP TRANSAKSI PERBANKAN URUS NIAGA ATAS TALIAN MAKLUMAN DEBIT MAKLUMAT KREDIT

ELEKTRONIK  Perbankan atas talian (online banking)  Dokumen yang dikeluarkan oleh pihak  Dokumen yang dikeluarkan oleh pihak
dan jual beli atas talian. bank kepada pelanggan yang bank kepada pelanggan yang
 Dokumen yang diperoleh apabila menyatakan bahawa akaun bank telah menyatakan bahawa akaun bank telah
transaksi pembayaran dibuat dengan  Pelanggan melakukan urusan perbankan didebitkan. dikreditkan.
mesin ATM (pindahan wang, bayaran dengan telefon pintar dan komputer.
dan pengeluaran tunai) dan transaksi  Tunai di bank akaun pelanggan akan  Tunai di bank akaun pelanggan akan
deposit dengan menggunakan mesin  Contoh : Memindahkan dana ke akaun berkurangan. Contoh : caj bank. bertambah. Contoh : pembayaran dividen
deposit cek atau mesin deposit tunai. pihak ketiga, bayar bil dan bayar kad dan pindahan kredit.
kredit serta semak baki tunai di bank.

MEMO BIL BAYARAN/ FOLIO PELANGGAN INVOIS
KADAR.BAYARAN
 Dokumen dalaman yang dikeluarkan oleh  Dokumen yang menyenaraikan  Dokumen yang digunakan ketika pembeli
pemilik perniagaan untuk memaklumkan  Dokumen yang dikeluarkan oleh perkhidmatan yang diberikan kepada membeli barangan secara kredit.
perniagaan tentang suatu urus niaga pembekal perkhidmatan (elektrik, air dan pelanggan dan rekod pembayaran
yang tidak mempunyai dokumen telefon) kepada peniaga tentang jumlah pelanggan.  Dihantar kepada pelanggan untuk
sokongan. Sebagai contoh, ambilan, bayaran yang perlu dijelaskan atas memaklumkan amaun perlu dijelaskan.
modal tambahan dan catatan perkhidmatan yang digunakan.  Disediakan dalam sektor perkhidmatan
pembukaan. seperti sektor perhotelan, perkhidmatan  Disediakan dalam dua salinan. Invois
pos dan kurier, hospital dan firma asal (pelanggan) manakala invois
 Hanya disediakan dalam satu salinan guaman. salinan (pembekal).
sahaja.
 Berfungsi sebagai resit.  'Syarat Angkutan Dibayar' dalam invois
bermaksud kos pengangkutan barangan
ditanggung oleh pembekal.

NOTA DEBIT NOTA KREDIT

 Dihantar untuk memberitahu pembeli bahawa baki hutangnya telah bertambah.  Dihantar untuk memberitahu pembeli bahawa baki hutangnya telah berkurangan.
 Digunakan semasa:  Digunakan semasa:

• Butiran tertinggal rekod dalam invois. • Pembeli memulangkan barangan kerana salah jenama, rosak atau tidak sama model
• Pelanggan dikenakan caj tambahan kerana meminta menukar ganti barang. dengan barang yang dipesan.
• Faedah dikenakan atas pelanggan kerana lewat menjelaskan invois.
• Jumlah dalam invois terkurang nyata. • Pembeli mengembalikan bekas kosong seperti tin dan kotak kepada pembekal.
• Bayaran tambahan dikenakan kerana pelanggan tidak memulangkan bekas kosong. • Kuantiti barangan yang diterima adalah kurang daripada kuantiti yang dipesan.
 Disediakan dalam dua salinan. Nota debit asal dihantar kepada pembeli dan salinan • Invois pembeli terlebih nyata.
disimpan oleh pembekal.

©asrulfadhlijailani Modul 03 Dokumen perniagaan sebagai sumber maklumat

3b

URUS NIAGA DAN DOKUMEN SUMBER

Urus niaga Dokumen Aliran dokumen
Penjual → Pembeli
Komponen Jualan Bersih Bil tunai (salinan) Penjual → Pembeli
Invois (salinan)
Jualan tunai Nota kredit (salinan) Penjual → Pembeli
Nota debit (salinan)
Jualan barang niaga secara kredit Penjual → Pembeli
Bil tunai (asal)
Pulangan barang niaga daripada pelanggan (pulangan jualan) / Invois terlebih caj Invois (asal) Penerima → Pembayar
Nota kredit (asal) Bank → Penerima (Pemilik akaun)
Invois terkurang caj Nota debit (asal)
Nota debit (asal) –
Komponen Kos Jualan –
Resit rasmi (salinan) Penerima → Pembayar
Belian tunai Resit rasmi (salinan) –
Bank → Penerima (Pemilik akaun)
Belian barang niaga secara kredit Makluman kredit Pembekal → Pembeli
–
Pulangan barang niaga kepada penjual (pulangan belian) /Invois terlebih caj Baucar pembayaran Pembekal → Pembeli
Keratan cek –
Invois terkurang caj
Resit rasmi (asal) –
Kos belian (angkutan masuk/ insurans atas belian/upah atas belian/duti import) Keratan cek
Komponen Penerimaan Bank → Pemilik akaun
Makluman debit –
Bayaran tunai/cek daripada Akaun Belum Terima untuk menjelaskan invois
Bil tunai (asal)
Terima sewa/komisen/hasil lain (secara tunai atau cek) Keratan cek
Invois (asal)
Terima dividen/pindahan kredit (dibankkan terus ke akaun perniagaan oleh pembayar)
Komponen Pembayaran Memo

Bayar sewa/gaji/upah/belanja lain yang tiada resit Memo
Memo/ Keratan cek
Bayar insurans/kadar bayaran/ belanja lain yang ada resit daripada penerima
Memo
Caj bank/buku cek/faedah overdraf/faedah pinjaman Memo

Perolehan Aset Bukan Semasa Slip bank
Slip bank
Beli aset bukan semasa secara tunai (tunai atau cek) Keratan cek

Beli aset bukan semasa secara kredit
Bawa masuk aset bukan semasa peribadi pemilik ke dalam perniagaan/sumbangan modal luar

Ambilan
Ambilan tunai di tangan
Ambilan tunai di bank
Ambilan barang niaga
Ambilan aset bukan semasa

Kontra
Tunai di tangan didepositkan (disimpan) ke dalam bank

Tunai di bank ditunaikan untuk kegunaan kedai

DISKAUN NIAGA DISKAUN TUNAI

 Potongan harga senarai barangan diberikan oleh pembekal pada masa belian dibuat.  Potongan harga daripada harga invois yang diberikan oleh pembekal.
 Tujuan : Menggalakkan pembayaran invois pada kadar segera.
 Tujuan : menggalakkan pembelian secara pukal kerana semakin banyak barangan  Semakin awal bayaran invois dibuat semakin banyak jumlah diskaun tunai yang diterima
yang dibeli, semakin tinggi diskaun niaga yang dinikmati oleh pembeli.
mengikut terma syarat pembayaran.
 Kebiasaannya diskaun niaga dinyatakan dalam invois. Syarat pembayaran di dalam invois merupakan syarat pemberian diskaun tunai.
• ‘10% 14 hari’ bermaksud jika invois dijelaskan dalam tempoh 14 hari dari tarikh invois,
 Sesetengah pembekal memberikan diskaun niaga berdasarkan volum jualan (kuantiti)
barang. Ada juga pembekal yang memberikan diskaun niaga berdasarkan jumlah maka diskaun tunai sebanyak 10% akan diberikan.
harga barangan. • ‘5% 30 hari’ bermaksud jika invois dijelaskan dalam tempoh 30 hari dari tarikh invois,

maka diskaun tunai sebanyak 5% akan diberikan.
• Jika invois dijelaskan selepas 30 hari, maka tiada diskaun tunai diberikan kepada

pelanggan.

3.3 DOKUMEN BUKAN SUMBER

PENYATA AKAUN PENYATA BANK

 Penyata yang dikeluarkan oleh pembekal kepada pelanggannya sebagai peringatan  Penyata bulanan yang menyenaraikan semua urus niaga yang dibuat melalui bank.
tentang jualan, bayaran dan baki yang belum dijelaskan.  Dikeluarkan oleh pihak bank kepada pemegang akaun.
 Maklumat yang terkandung dalam Penyata Bank adalah seperti baki awal tunai di bank,
 Dalam penyata akaun, nombor invois yang masih tertunggak dinyatakan bersama-
sama jumlah bakinya. Syarat pembayaran juga dinyatakan dengan jelas. senarai urus niaga yang akaun didebitkan, senarai urus niaga yang akaun dikreditkan
dan baki tunai di bank pada akhir bulan.
 Pada kelazimannya, jika semua invois telah dijelaskan, maka penyata akaun tidak  Setelah menerima Penyata Bank, peniaga perlu menyemak semua urus niaga dalam
akan dikeluarkan kepada pelanggan. Penyata Bank dengan catatan akaun bank dalam Buku Tunai.
 Baki akhir Buku Tunai hendaklah sama dengan baki akhir Penyata Bank.
 Sekiranya baki akhir Buku Tunai tidak sama dengan baki akhir Penyata Bank, maka baki
-baki ini perlu diselaraskan dengan menyediakan Penyata Penyesuaian Bank.

©asrulfadhlijailani Modul 03 Dokumen perniagaan sebagai sumber maklumat

Modul 04 Buku Catatan Pertama 4A

4.1 BUKU CATATAN PERTAMA

PENGENALAN JENIS BUKU CATATAN PERTAMA

 Buku Catatan Pertama ialah buku catatan asal yang merekodkan segala urus niaga Jurnal
perniagaan. Buku catatan asal atau Buku Catatan Pertama yang digunakan untuk merekodkan semua
urus niaga perniagaan mengikut kronologi dan urutan tarikh.
 Semua urus niaga akan direkodkan terlebih dahulu dalam Buku Catatan Pertama
sebelum dipindahkan ke dalam lejar. Buku Tunai
Buku yang merekodkan semua penerimaan dan pembayaran wang tunai dan cek.
KEGUNAAN BUKU CATATAN PERTAMA
Buku Tunai Runcit
 Tujuan : untuk meminimumkan kesilapan dan ketinggalan catatan urus niaga dalam Buku yang merekodkan perbelanjaan harian yang melibatkan pembayaran amaun yang
perniagaan. kecil dan tidak sesuai dibayar dengan cek.

 Buku Catatan Pertama merupakan alat kawalan dalam sistem merekodkan urus niaga.

4.2 JURNAL AM

TUJUAN PENYEDIAAN JURNAL AM FORMAT JURNAL AM

 Jurnal Am disediakan bagi merekodkan semua urus niaga yang tidak boleh direkodkan Tarikh Butir Folio Debit Kredit
dalam mana-mana Buku Catatan Pertama yang lain. LAX RM RM
2020 XX
URUSNIAGA YANG DIREKOD DALAM JURNAL AM XX
Sept 1 Nama Akaun Didebitkan XX XX
 Catatan pembukaan
 Belian dan jualan aset bukan semasa secara kredit Nama Akaun Dikreditkan LAX
 Ambilan barang niaga dan aset bukan semasa
 Modal tambahan selain tunai dan bank (Keterangan)
 Catatan penutupan

4.3 JURNAL KHAS

JURNAL BELIAN FORMAT JURNAL BELIAN

 Digunakan bagi merekodkan belian barang niaga dan perkhidmatan secara kredit. Tarikh Butir Folio No Jumlah
 Pembeli akan menerima invois asal daripada pembekal. Invois asal merupakan 2020 Dokumen
RM
dokumen sumber bagi penyediaan Jurnal Belian. Jun 11 Kedai A XX
 Jika berlaku kesilapan harga seperti harga terkurang caj daripada harga sebenar dalam Perniagaan B XX
30 Akaun Belian (Dt) XX
invois, maka pembekal akan mengeluarkan satu nota debit kepada pembeli bagi
memaklumkan perkara tersebut.

JURNAL PULANGAN BELIAN FORMAT PULANGAN BELIAN

 Digunakan bagi merekodkan pulangan barang niaga kepada pembekal. Tarikh Butir Folio No Jumlah
 Antara sebab barang niaga dipulangkan ialah barang rosak, kesilapan saiz atau jenama Dokumen
2020 RM
atau pemulangan bekas-bekas kosong seperti botol atau tin kepada pembekal. Jun 17 Kedai A XX
 Nota kredit (asal) yang diterima daripada pembekal merupakan dokumen yang menjadi

sumber maklumat kepada Jurnal Pulangan Belian.

30 Akaun Pulangan Belian (Kt) XX

JURNAL JUALAN FORMAT JURNAL JUALAN

 Digunakan bagi merekodkan jualan barang niaga dan perkhidmatan secara kredit. Tarikh Butir Folio No Jumlah
 Pembeli akan menerima invois asal manakala peniaga akan menyimpan invois salinan 2020 Dokumen
Dis 17 RM
sebagai sumber maklumat untuk direkodkan dalam Jurnal Jualan. Syarikat D XX
 Jika berlaku kesilapan harga seperti harga terkurang caj daripada harga sebenar dalam 31 Perniagaan E XX
Akaun Jualan (Kt) XX
invois, maka nota debit (asal) akan diserahkan kepada pembeli. Manakala nota debit
(salinan) akan menjadi sumber maklumat untuk direkodkan dalam Jurnal Jualan.

JURNAL PULANGAN JUALAN FORMAT JURNAL PULANGAN JUALAN

 Digunakan bagi merekodkan pulangan barang niaga daripada pembeli. Tarikh Butir Folio No Jumlah
 Antara sebab barang niaga dipulangkan adalah seperti barang rosak, kesilapan saiz Dokumen
2020 RM
atau jenama atau pemulangan bekas-bekas kosong oleh pembeli. Dis 21 Perniagaan E XX
 Nota kredit (salinan) yang disimpan oleh peniaga menjadi sumber rujukan untuk
31 Akaun Pulangan Jualan(Dt) XX
direkodkan dalam Jurnal Pulangan Jualan.
Modul 04 Buku Catatan Pertama
©asrulfadhlijailani

4B

JURNAL PENERIMAAN TUNAI

 Digunakan bagi merekodkan semua penerimaan tunai dan cek.
 Jurnal ini akan merekodkan penerimaan hasil daripada jualan, kutipan daripada Akaun Belum Terima dan lain-lain penerimaan tunai.

FORMAT JURNAL PENERIMAAN TUNAI

Tarikh Butir No. Folio Tunai Bank Diskaun Akaun Belum Jualan Lain-lain Akaun
(Dt) Diberi (Kt) Terima (Kt) (Kt) (Kt)
Resit (Dt)

JURNAL PEMBAYARAN TUNAI

 Merekodkan segala pembayaran tunai dan cek.
 Jurnal ini akan merekodkan belian barang niaga, bayaran kepada Akaun Belum Bayar dan lain-lain pembayaran tunai.

FORMAT JURNAL PEMBAYARAN TUNAI

Tarikh Butir No. Folio Tunai Bank Diskaun Akaun Belum Belian Lain-lain Akaun
Cek (Kt) (Kt) Diterima (Dt) Bayar (Dt) (Dt) (Dt)

4.4 BUKU TUNAI

TUJUAN PENYEDIAAN BUKU TUNAI

 Kebanyakan urus niaga yang dilakukan dalam perniagaan adalah melalui transaksi secara tunai ataupun cek.
 Oleh itu, urus niaga tersebut kerap kali direkodkan dalam Akaun Tunai dan Akaun Bank.
 Jadi, Buku Tunai akan digunakan bagi mengatasi kekerapan membuka lejar tersebut.
 Buku Tunai merupakan Buku Catatan Pertama atau lejar untuk merekodkan penerimaan dan pembayaran tunai atau cek dalam semua urus niaga perniagaan.

FORMAT BUKU TUNAI

Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank
Diberi Diterima

4.5 BUKU TUNAI RUNCIT

BUKU TUNAI RUNCIT TUJUAN PENYEDIAAN SISTEM PANJAR

 Kegunaan Buku Tunai Runcit adalah untuk pembayaran  Mengurangkan catatan belanja yang kerap berlaku  Sistem Panjar Runcit digunakan bagi menguruskan dana
amaun kecil yang kerap berlaku dalam perniagaan bagi amaun yang kecil dalam buku tunai. tunai runcit perniagaan.
seperti bayaran minuman tetamu dan upah cuci pejabat.
 Mengelakkan pembayaran menggunakan cek untuk  Juruwang akan memperuntukkan sejumlah wang tunai
 Buku Tunai Runcit dianggap Buku Catatan Pertama perbelanjaan yang amaunnya kecil. pada awal setiap bulan bagi menjelaskan perbelanjaan
kerana segala perbelanjaan akan direkodkan ke dalam yang amaunnya kecil.
buku ini sebelum dipindahkan ke dalam lejar.  Seorang juruwang khas ditugaskan bagi mengawal
rekod dan pembayaran tunai runcit.  Pada setiap hujung bulan pula akan dihitung jumlah
perbelanjaan yang telah dibayar.

 Sekeping cek akan dikeluarkan untuk tujuan rekupmen
bagi wang yang telah dibelanjakan.

FORMAT BUKU TUNAI RUNCIT

Tarikh Butir Folio No. Penerimaan Pembayaran Analisis Bayaran
Alat Tulis Belanja Am
Baucar (Debit) (Kredit) Pos Tambang Folio Pelbagai

©asrulfadhlijailani Modul 04 Buku Catatan Pertama

Modul 05 Lejar 5A

5.1 LEJAR

PENGENALAN JENIS LEJAR

 Buku akaun utama untuk merekodkan pelbagai jenis urus niaga perniagaan. Lejar Am (LA)
 Akaun dalam lejar merupakan ringkasan urus niaga perniagaan yang tepat dan  Merekodkan semua akaun kecuali Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar

sistematik. barang niaga.
 Perekodan dalam lejar menggunakan Sistem Catatan Bergu.  Contoh: Akaun Hasil, Akaun Belanja, Akaun Aset, Akaun Liabiliti, Akaun Modal dan

Akaun Ambilan.

FORMAT LEJAR

Bentuk ‘T’ Nama Akaun Butir Kredit (Kt) Lejar Khas (Subsidiari)
Folio Amaun Tarikh Folio Amaun Merekodkan semua urus niaga dengan:
Debit (Dt)
Tarikh Butir • Akaun Belum Terima
(a) Jualan barang niaga secara kredit.
Bentuk Lajur (b) Lejar Akaun Belum Terima dikenali sebagai Lejar Jualan (LJ).

Tarikh Butir Folio Debit Kredit Baki • Akaun Belum Bayar
(a) Belian barang niaga secara kredit.
RM RM RM (b) Lejar Akaun Belum Bayar dikenali sebagai Lejar Belian (LB).

KLASIFIKASI AKAUN

Akaun Nyata Akaun Nominal
Akaun yang merekodkan semua aset perniagaan. Akaun yang merekodkan semua hasil dan belanja.
Contoh, Akaun Lengkapan, Akaun Perabot, Akaun Kenderaan, Akaun Bank, Akaun Tunai, Contoh, Akaun Belian, Akaun Jualan, Akaun Belanja Am, Akaun Kadar Bayaran, Akaun
Akaun Inventori dan Akaun Alatan Pejabat.
Dividen, Akaun Sewa Diterima, Akaun Pulangan Belian dan Akaun Pulangan Jualan.

5.2 SISTEM CATATAN BERGU

Sistem Catatan Bergu merekodkan setiap urus niaga sekurang-kurangnya dalam dua akaun yang berbeza iaitu
satu akaun akan didebitkan dan satu akaun akan dikreditkan dengan amaun yang sama.

AKAUN ASET AKAUN LIABILITI

 Semua Akaun Aset mesti berbaki debit.  Semua Akaun Liabiliti mesti berbaki kredit.
 Sebarang penambahan pada aset direkodkan di bahagian debit dan pengurangan aset  Sebarang penambahan direkodkan di bahagian kredit dan pengurangan direkodkan di

direkodkan di bahagian kredit. bahagian debit.
 Sebagai contoh, Akaun Perabot, Akaun Lengkapan, Akaun Kenderaan, Akaun  Sebagai contoh, Akaun Belum Bayar, Akaun Overdraf Bank, Akaun Pinjaman dan Akaun

Inventori, Akaun Belum Terima, Akaun Bank, Akaun Tunai, Akaun Hasil Belum Terima Gadai Janji.
dan Akaun Belanja Prabayar.

Dt Akaun Aset Kt Dt Akaun Liabiliti Kt
Nilai Bertambah Nilai Berkurang Nilai Berkurang Nilai Bertambah

AKAUN HASIL AKAUN BELANJA

 Semua Akaun Hasil mesti berbaki kredit.  Semua Akaun Belanja akan berbaki debit.
 Penambahan hasil akan direkodkan di bahagian kredit.  Sebarang penambahan belanja akan direkodkan di bahagian debit.
 Sebagai contoh, Akaun Jualan, Akaun Sewa Diterima, Akaun Dividen, Akaun Faedah  Sebagai contoh, Akaun Belian, Akaun Gaji, Akaun Belanja Am, Akaun Kadar Bayaran,

Atas Simpanan Tetap dan Akaun Komisen Diterima. Akaun Susut Nilai Aset Bukan Semasa dan Akaun Faedah Atas Pinjaman.

Dt Akaun Hasil Kt Dt Akaun Belanja Kt

Nilai Bertambah Nilai Bertambah

AKAUN EKUITI PEMILIK KESAN DAN AKIBAT TIDAK MENGGUNAKAN CATATAN
BERGU DALAM URUS NIAGA
 Terdiri daripada Akaun Modal dan Akaun Ambilan.
 Sebarang penambahan modal akan direkodkan di bahagian kredit Akaun Modal. Akibat
 Sebarang penambahan ambilan akan direkodkan di bahagian debit Akaun Ambilan. • Imbangan Duga tidak seimbang

Dt Akaun Modal Kt Kesan
• Untung rugi yang diperoleh tidak tepat.
Nilai Bertambah • Kedudukan kewangan tidak dapat ditentukan dengan tepat.
• Perbandingan prestasi perniagaan antara tahun yang disediakan kurang tepat.
Dt Akaun Ambilan Kt • Catatan tidak lengkap.
Nilai Bertambah
Modul 05 Lejar
©asrulfadhlijailani

5B

5.3 AKAUN KAWALAN

PENGENALAN TUJUAN PENYEDIAAN

 Ringkasan Akaun Belum Terima dalam Lejar Jualan dan Akaun Belum Bayar dalam  Memudahkan jumlah baki keseluruhan Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar
Lejar Belian. dihitung.

 Akaun Kawalan akan memudahkan syarikat untuk menentukan jumlah Akaun Belum  Untuk menyemak ketepatan catatan dalam Akaun Belum Terima dan Akaun Belum
Terima dan Akaun Belum Bayar. Bayar.

 Ringkasan Lejar Jualan dan Belian dapat ditunjukkan dalam Akaun Kawalan. Ini  Untuk mengimbangkan Lejar Am.
membolehkan Imbangan Duga disedia dan diimbangkan.

AKAUN KAWALAN BELUM TERIMA

Berbaki debit kerana ia merupakan aset.
Berbaki kredit jika:
• Pulangan barang niaga oleh Akaun Belum Terima setelah hutang dijelaskan.
• Akaun Belum Terima menerima diskaun daripada peniaga setelah hutang dijelaskan.

FORMAT AKAUN KAWALAN BELUM TERIMA

Tarikh Butir Folio Amaun Tarikh Butir Folio Amaun
20XX 20XX RM
Baki b/b JJXX RM Baki b/b JPJXX XX
Jualan JAXX XX Pulangan Jualan BTXX XX
Faedah BTXX XX Bank BTXX XX
Bank XX Diskaun Diberi XX
(Cek tak laku) XX JAXX
Diskaun Diberi (dibatalkan) BTXX XX
Baki h/b JAXX XX Hutang Lapuk XX
XX Kontra XX
Baki b/b Baki h/b XXX
XXX XX
XX Baki b/b

AKAUN KAWALAN BELUM BAYAR

Berbaki kredit kerana ia merupakan liabiliti.
Berbaki debit jika:
• Pulangan barang niaga setelah hutang dijelaskan.
• Peniaga menerima diskaun daripada Akaun Belum Bayar setelah hutang dijelaskan.

FORMAT AKAUN KAWALAN BELUM BAYAR

Tarikh Butir Folio Amaun Tarikh Butir Folio Amaun
20XX 20XX RM
Baki b/b BTXX RM Baki b/b JBXX XX
Bank BTXX XX Belian JAXX XX
Diskaun Diterima JPBXX XX Angkutan Masuk JAXX XX
Pulangan Belian BTXX XX Faedah XX
Kontra XX Baki h/b XX
Baki h/b XX
XX XXX
XX
Baki b/b XXX
XX Baki b/b

CATATAN KONTRA IMPLIKASI AKAUN KAWALAN

 Kontra merupakan pindahan daripada Lejar Jualan ke dalam Lejar Belian atau Sukar untuk mengesan kesilapan berikut:
sebaliknya. • Kesilapan menjumlahkan Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar
• Kesilapan ketinggalan catatan
 Kontra hanya akan berlaku jika sesebuah perniagaan menjual dan membeli secara • Kesilapan memindahkan catatan
kredit dengan peniaga yang sama.

 Hutang yang wujud akan diselesaikan melalui Catatan Kontra.

©asrulfadhlijailani Modul 05 Lejar

Modul 06 Imbangan Duga 6A

6.1 IMBANGAN DUGA

MAKSUD FORMAT IMBANGAN DUGA

 Imbangan Duga ialah senarai baki debit dan baki kredit yang diambil daripada akaun- Bentuk T
akaun lejar pada satu tarikh tertentu.
Perniagaan XYZ
 Imbangan Duga disediakan untuk menyemak ketepatan Sistem Catatan Bergu. Ini Imbangan Duga pada …
bermakna jika Imbangan Duga tidak seimbang atau terdapat perbezaan antara jumlah
bahagian debit dan bahagian kredit maka kesilapan telah berlaku. Akaun berbaki debit Akaun berbaki kredit

TUJUAN PENYEDIAAN Bentuk Lajur Perniagaan XYZ
Imbangan Duga pada …
 Menyemak ketepatan Catatan Bergu. Butiran
 Menyemak ketepatan pengiraan dalam Buku Catatan Pertama dan lejar. Menyenaraikan semua Debit Kredit
 Menyemak ketepatan proses pemindahan daripada Buku Catatan Pertama ke lejar.
 Memudahkan penyediaan Penyata Kewangan. akaun dalam lejar Merekodkan nilai baki Merekodkan nilai baki
akaun di bahagian debit akaun di bahagian kredit

KEKANGAN DALAM IMBANGAN DUGA

Imbangan Duga yang seimbang tidak menggambarkan ia bebas daripada kesilapan kerana sesetengah kesilapan tidak akan menjejaskan keseimbangan Imbangan Duga.
Kesilapan ini dipanggil kesilapan tidak ketara.

KESILAPAN TIDAK KETARA

Kesilapan Ketinggalan Satu Urus Niaga Kesilapan Saling Mengimbangi

Berlaku apabila sesuatu urus niaga langsung tidak direkodkan dalam mana-mana buku Berlaku apabila kesilapan di bahagian debit telah diimbangi oleh kesilapan kedua yang

perakaunan. berlaku di bahagian kredit.

dalam Akaun Sewa Diterima.

Kesilapan Terbalik atau Songsang

Berlaku apabila akaun yang sepatutnya didebitkan telah dikreditkan dan begitulah Kesilapan Prinsip

sebaliknya. Berlaku apabila sesuatu urus niaga direkodkan dalam akaun yang salah tetapi mematuhi

Kesilapan Komisen peraturan Sistem Catatan Bergu.

Berlaku apabila terdapat satu urus niaga direkodkan menggunakan Sistem Catatan Bergu Kesilapan Amaun

tetapi ke dalam akaun perorangan yang salah. Berlaku apabila jumlah amaun sesuatu urus niaga direkodkan dengan amaun yang salah

dalam Buku Catatan Pertama dan dipindahkan ke dalam lejar.

6.2 HUBUNGAN ANTARA IMBANGAN DUGA, INVENTORI AKHIR DAN PENYATA KEWANGAN

INVENTORI PENILAIAN SISTEM INVENTORI

 Inventori merujuk kepada barang niaga yang dimiliki untuk dijual semula dan Sistem Inventori Berkala
merupakan Aset Semasa bagi sesebuah perniagaan.  Peniaga tidak menyimpan rekod inventori yang keluar dan masuk.
 Inventori akan ditentukan pada akhir suatu tempoh perakaunan.
 Bagi perkilangan, inventorinya terdiri daripada bahan mentah, barang separuh siap dan  Pengiraan inventori akan dijalankan secara manual iaitu menghitung inventori satu
barang siap.
persatu.
PENILAIAN INVENTORI AKHIR  Biasanya digunakan oleh perniagaan berskala kecil dan sederhana.

 Untuk memudahkan urusan penilaian inventori, peniaga yang menggunakan Sistem Sistem Inventori Berterusan
Inventori Berkala perlu menyediakan kad inventori.  Peniaga akan dapat mengesan pergerakan keluar dan masuk bagi setiap inventori

 Setiap urus niaga yang melibatkan pergerakan inventori akan direkodkan dalam kad perniagaannya.
inventori.  Rekod inventori akan mempamerkan kuantiti, kos seunit, jumlah kos belian dan kos

 Peniaga akan mengetahui harga kos inventorinya melalui kad inventori jualan inventori serta baki akhir inventori.
 Inventori akhir akan dinilai mengikut nilai yang terendah antara harga kos dengan harga  Nilai dan kuantiti inventori sentiasa dikemas kini. Ini membolehkan pesanan inventori

pasaran. yang baharu dapat dilakukan dengan mudah pada masa yang tepat dan mengikut
kuantiti yang diperlukan.
 Pergerakan inventori akan direkodkan secara terperinci. Ini kerana setiap inventori
barang niaga akan dilekatkan kod bar yang akan diimbas oleh mesin pengimbas.
 Biasanya digunakan oleh pasar raya besar seperti TESCO, AEON dan MYDIN.

KAD INVENTORI

Bil Tarikh Dokumen No. Kuantiti Masuk Amaun Kuantiti Keluar Amaun Kuantiti Baki Amaun
Dokumen Harga Harga Harga

©asrulfadhlijailani Modul 06 Imbangan Duga

7A

Modul 07 Penyata Kewangan Milikan Tunggal Tanpa Pelarasan

7.1 AKAUN PERDAGANGAN DAN UNTUNG RUGI

TUJUAN PENYEDIAAN AKAUN PERDAGANGAN DAN UNTUNG RUGI

Akaun Perdagangan disediakan: Akaun Untung Rugi disediakan:
 Mengetahui sama ada sesebuah perniagaan mendapat untung atau rugi kasar.  Mengetahui sama ada sesebuah perniagaan mendapat untung atau rugi bersih setelah

 Mengetahui sama ada aktiviti yang dilaksanakan ke atas barang niaga atau perkhidmatan mengambil kira semua hasil dan belanja.

tersebut mendapat untung atau rugi tanpa mengambil kira belanja dan hasil yang lain.

PENYEDIAAN AKAUN PERDAGANGAN PENYEDIAAN AKAUN UNTUNG RUGI

 Disediakan berdasarkan Imbangan Duga yang diperoleh.  Disediakan dengan mengambil kira semua hasil dan belanja yang terlibat dalam
 Butir-butir yang terlibat terdiri daripada jualan bersih dan kos jualan. sesebuah perniagaan bagi sesuatu tempoh perakaunan.
 Rumus : Untung/Rugi Kasar = Jualan Bersih – Kos Jualan
 Untung Kasar = Jualan Bersih > Kos Jualan  Disediakan dalam dua bentuk iaitu:
 Rugi Kasar = Jualan Bersih < Kos Jualan • Bentuk ‘T’
• Format penyata

FORMAT AKAUN PERDAGANGAN BENTUK T FORMAT AKAUN UNTUNG RUGI BENTUK T

Nama Perniagaan Nama Perniagaan
Akaun Untung Rugi bagi tahun berakhir ...
Akaun Perdagangan bagi tahun berakhir ...

RM RM RM RM RM RM
X X * Untung Kasar X
Inventori Awal X Jualan (X) X Komisen Diterima X
XX X Sewa Diterima X
Belian X Tolak Pulangan XX *Rugi Kasar X Faedah atas Simpanan X
Gaji X Diskaun Diterima X
Jualan XX Angkutan Keluar X (atau Rugi Bersih)
Insurans XX
Tolak Pulangan Belian (X) Jualan Bersih Belanja Am X
Sewa Dibayar
Belian Bersih X (atau Rugi Kasar) Komisen Dibayar X
Diskaun Diberi
Tambah Angkutan X **Untung Bersih X

Masuk

Upah atas Belian X

Duti Import X
Insurans atas Belian X

X

Kos Barang untuk Dijual X

Tolak Inventori Akhir (X)

Kos Jualan X XX
Untung Kasar XX

XX

FORMAT AKAUN PERDAGANGAN BENTUK PENYATA FORMAT AKAUN UNTUNG RUGI BENTUK PENYATA

Nama Perniagaan Nama Perniagaan
Akaun Perdagangan bagi tahun berakhir ... Akaun Untung Rugi bagi tahun berakhir ...

RM RM RM RM RM
X
Jualan (X) Untung Kasar X
X Tambah Hasil
Tolak Pulangan Jualan Komisen Diterima X
(X) Sewa Diterima X
Jualan Bersih XX Diskaun Diterima X
Faedah atas Simpanan X
Tolak Kos Jualan X X
Inventori Awal Tolak Belanja
Gaji X
Belian X Iklan X
Angkutan Keluar X
Tolak Pulangan Belian (X) Air dan Elektrik X
Faedah atas Pinjaman X
Belian Bersih X Insurans X
Tambah Angkutan Masuk X Belanja Am X
Sewa Dibayar X
Upah atas Belian X Diskaun Diberi X
Komisen Dibayar X (X)
Duti Import X Untung Bersih/ (Rugi Bersih)
XX
Insurans atas Belian X

X

Kos Barang untuk Dijual X
Tolak Inventori Akhir (X)

Kos Jualan

Untung Kasar/(Rugi Kasar)

Untung Kasar atau Rugi Kasar
 Untung kasar atau rugi kasar yang diperoleh daripada Akaun Perdagangan hendaklah

dipindahkan ke dalam Akaun Untung Rugi untuk mencari untung bersih atau rugi bersih
perniagaan.

 Untung kasar akan dikreditkan dalam Akaun Untung Rugi manakala rugi kasar akan

didebitkan dalam Akaun Untung Rugi.

©asrulfadhlijailani Modul 07 Penyata Kewangan Milikan Tunggal Tanpa Pelarasan

7B

7.2 PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN

TUJUAN PENYEDIAAN PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN

 Menyenaraikan semua aset dan liabiliti perniagaan.  Menunjukkan jumlah modal dan keuntungan atau kerugian perniagaan.
 Menunjukkan kedudukan kewangan perniagaan.  Menunjukkan modal kerja iaitu jumlah kecairan perniagaan dalam tempoh semasa.

FORMAT PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN BENTUK T FORMAT PENYATA KEDUDUKAN KEWANGAN BENTUK PENYATA

Nama Perniagaan Nama Perniagaan
Penyata Kedudukan Kewangan pada ... Penyata Kedudukan Kewangan pada ...

RM RM RM RM RM RM RM
X
Aset Bukan Semasa Ekuiti Pemilik Aset Bukan Semasa X X
X X
Mesin dan Jentera X Modal Awal X Premis X X
Perabot X X X
X Tambah Untung Bersih/ Mesin dan Jentera X X
Kenderaan Tolak Rugi Bersih X (X) X
Alatan Pejabat X Perabot
Premis X X X X
Lengkapan X XX
X Tolak Ambilan
X Modal Akhir Kenderaan X
X
X Alatan Pejabat X
(X)
Aset Semasa Liabiliti Bukan Semasa Aset Semasa X
Inventori Akhir Inventori Akhir
X Pinjaman Bank X Akaun Belum Terima X
Akaun Belum Terima X Bank XX
Gadai Janji XX Tunai

Bank X Tolak Liabiliti Semasa
Tunai X Liabiliti Semasa Overdraf Bank
Akaun Belum Bayar
X Overdraf Bank X Modal Kerja X
Akaun Belum Bayar XX X

XX XX

PENYEDIAAN AKAUN MODAL Ekuiti Pemilik
Modal Awal
Butiran ambilan, untung bersih atau rugi bersih Tambah Untung Bersih/Tolak Rugi Bersih
akan memberi kesan terhadap Akaun Modal.

Butiran Kesan Tolak Ambilan
Untung bersih Menambahkan modal Modal Akhir
Modal tambahan Menambahkan modal Liabiliti Bukan Semasa
Rugi bersih Mengurangkan modal Pinjaman Bank
Mengurangkan modal Gadai Janji
Ambilan

7.3 PENUTUPAN AKAUN HASIL, AKAUN BELANJA DAN AKAUN INVENTORI PADA AKHIR TEMPOH KEWANGAN

TATACARA MENUTUP AKAUN PENUTUPAN AKAUN HASIL DAN BELANJA

1 Komponen jualan bersih dipindahkan ke dalam Akaun Perdagangan. (Dipindahkan ke dalam Akaun Perdagangan)
2 Komponen kos jualan dipindahkan ke dalam Akaun Perdagangan.  Hasil dan belanja hanya perlu dikira dalam tempoh perakaunan semasa sahaja. Semua
3 Komponen hasil dipindahkan ke dalam Akaun Untung Rugi.
4 Komponen belanja dipindahkan ke dalam Akaun Untung Rugi. Akaun Hasil dan Akaun Belanja tidak mempunyai baki untuk dibawa ke tahun berikutnya.
5 Akaun Inventori dipindahkan ke dalam Akaun Perdagangan.  Hasil dan belanja yang terlibat secara langsung dengan barang niaga perniagaan akan

PENUTUPAN AKAUN INVENTORI dipindahkan ke dalam Akaun Perdagangan.

 Komponen yang terlibat adalah:
 Jualan : Jualan, Pulangan Jualan
 Kos Jualan : Angkutan Masuk, Upah atas Belian, Duti Import, Inventori Awal, Belian,
Pulangan Belian, Insurans atas Belian.

Inventori terbahagi kepada: PENUTUPAN AKAUN HASIL DAN BELANJA
 Inventori awal : Nilai inventori awal akan didebitkan dalam Akaun Perdagangan.
 Inventori akhir : Direkodkan di bahagian debit Akaun Perdagangan. (Dipindahkan ke dalam Akaun Untung Rugi)
 Lain-lain hasil dan belanja yang terlibat dalam perniagaan bukan atas aktiviti barang
SEBAB AKAUN NYATA TIDAK DITUTUP
niaga perlu ditutup dan dipindahkan ke dalam Akaun Untung Rugi.
 Akaun Nyata iaitu Akaun Aset, Akaun Liabiliti dan Akaun Modal tidak perlu ditutup pada
akhir tempoh perakaunan kerana baki akhir pada tempoh perakaunan perlu dibawa ke  Dua komponen yang terlibat:
tempoh perakaunan akan datang.  Hasil : Komisen Diterima, Sewa Diterima, Faedah Atas Simpanan, Diskaun Diterima
 Belanja : Gaji, Iklan, Angkutan Keluar, Kadar Bayaran, Faedah Atas Pinjaman,
 Baki-baki Akaun Nyata ini juga akan menjadi baki-baki awal pada tempoh perakaunan Insurans, Belanja Am, Sewa Dibayar, Komisen Dibayar, Diskaun Diberi
tahun berikutnya iaitu sebagai catatan pembukaan.

©asrulfadhlijailani Modul 07 Penyata Kewangan Milikan Tunggal Tanpa Pelarasan

Modul 08 Pelarasan Pada Tarikh Imbangan 8A

8.1 PERAKAUNAN ASAS TUNAI DAN ASAS AKRUAN SERTA JENIS-JENIS PELARASAN

PERAKAUNAN ASAS TUNAI PERAKAUNAN ASAS AKRUAN

 Perakaunan asas tunai ialah perakaunan yang mengiktiraf dan merekodkan sesuatu  Perakaunan asas akruan merupakan perakaunan yang mengiktiraf sesuatu urus niaga
urus niaga dan peristiwa apabila tunai telah diterima dan dibayar dalam tempoh dan peristiwa apabila perkara tersebut berlaku dan direkodkan dalam rekod perakaunan
perakaunan tersebut. berasaskan tempoh urus niaga tersebut berlaku.

BEZA ANTARA PERAKAUNAN ASAS TUNAI DAN PERAKAUNAN ASAS AKRUAN JENIS PELARASAN

Butiran Asas Tunai Asas Akruan  Akaun Nominal
Hasil  Hutang Lapuk, Hutang Lapuk Terpulih dan Peruntukan
Belanja Direkodkan apabila tunai Direkodkan dalam tempoh diperoleh.
diterima. Hutang Ragu
Direkodkan dalam tempoh dibelanjakan atau  Susut nilai dan susut nilai terkumpul
Direkodkan apabila bayaran digunakan.  Pelupusan aset bukan semasa secara tunai
tunai dilakukan.
KEPENTINGAN PELARASAN
Aset Tidak terlibat • Hasil belum terima akan diiktiraf sebagai hasil.
• Hasil Belum Terima • Belanja prabayar tidak diiktiraf sebagai belanja.  Pelarasan perlu di buat kerana terdapat beberapa
• Belanja Prabayar maklumat tambahan yang perlu diambil kira dalam
pengiraan untung, nilai aset dan liabiliti perniagaan
Liabiliti Tidak terlibat • Hasil belum terperoleh tidak diiktiraf sebagai hasil. sebelum menyediakan Penyata Kewangan.
• Hasil Belum Terperoleh • Belanja belum bayar akan diiktiraf sebagai belanja.
• Belanja belum bayar Hasil diterima tolak belanja  Pelarasan akan memberi kesan ke atas Akaun
dibayar. Hasil sebenar tolak belanja sebenar. Perdagangan dan Untung Rugi dan Penyata
Untung Kedudukan Kewangan.

8.2 PELARASAN AKAUN NOMINAL

HASIL BELUM TERPEROLEH BELANJA PRABAYAR

 Hasil yang sepatutnya diterima bagi tempoh perakaunan akan datang tetapi telah  Belanja yang sepatutnya dijelaskan pada tempoh perakaunan akan datang tetapi telah
diterima dalam tempoh perakaunan semasa. dibayar pada tempoh perakaunan semasa.

 Mengurangkan hasil yang diterima bagi tahun semasa.  Direkodkan sebagai Aset Semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.
 Direkodkan sebagai Liabiliti Semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.  Sebagai contoh, insurans prabayar dan kadar bayaran prabayar.
 Sebagai contoh, sewa belum terperoleh dan komisen belum terperoleh.

HASIL BELUM TERIMA BELANJA BELUM BAYAR

 Hasil sepatutnya diterima tapi masih belum diterima dlm tempoh perakaunan semasa.  Belanja sepatutnya dibayar pada tempoh perakaunan semasa tapi masih belum dibayar.
 Direkodkan sebagai Aset Semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.  Direkodkan sebagai Liabiliti Semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.
 Sebagai contoh, sewa belum terima dan komisen belum terima  Sebagai contoh, insurans belum bayar dan kadar bayaran belum bayar.

8.3 HUTANG LAPUK, HUTANG LAPUK TERPULIH DAN PERUNTUKAN HUTANG RAGU

HUTANG LAPUK PERUNTUKAN HUTANG RAGU

 Hutang yang tidak dapat dikutip daripada Akaun Belum Terima.  Satu anggaran amaun yang tidak dapat dikutip daripada Akaun Belum Terima.
 Direkodkan sebagai belanja perniagaan dalam Akaun Untung Rugi.  Peruntukan Hutang Ragu akan mengurangkan jumlah Akaun Belum Terima dalam
 Berlaku disebabkan penghutang :
Penyata Kedudukan Kewangan. Hutang ragu ini merupakan belanja perniagaan.
• Tidak mampu membayar hutang
• Tidak dapat dikesan atau menghilangkan diri FORMULA PERUNTUKAN HUTANG RAGU
• Meninggal dunia
• Muflis atau bankrap

HUTANG LAPUK TERPULIH Kadar PHR × Akaun Belum Terima Bersih
 Kadar atau peratus Peruntukan Hutang Ragu adalah berbeza mengikut keperluan
 Hutang yang pada awalnya telah dihapus kira dan direkodkan sebagai hutang lapuk
tetapi dapat dijelaskan semula oleh Akaun Belum Terima. perniagaan. Biasanya berdasarkan pengalaman, latar belakang, kedudukan kewangan
dan keupayaan Akaun Belum Terima membayar balik hutang.
 Direkodkan sebagai hasil perniagaan dalam Akaun Untung Rugi.
 Contoh, Akaun Belum Terima yang diisytiharkan muflis dan hutangnya direkodkan  Ada dua situasi yang boleh berlaku iaitu:
 Peruntukan Hutang Ragu baru diwujudkan bagi sesuatu tempoh perakaunan.
sebagai hutang lapuk tetapi menjelaskan semula hutangnya.  Peruntukan Hutang Ragu diselaraskan bagi tempoh perakaunan seterusnya
menyebabkan berlakunya Pertambahan atau pengurangan PHR

©asrulfadhlijailani Modul 08 Pelarasan Pada Tarikh Imbangan

8B

8.4 SUSUT NILAI DAN SUSUT NILAI TERKUMPUL

SUSUT NILAI SUSUT NILAI TERHADAP ASET BUKAN SEMASA

 Susut nilai ialah nilai Aset Bukan Semasa yang susut dalam tahun kewangan semasa. Aset Bukan Semasa akan mengalami kemerosotan nilai disebabkan oleh beberapa
 Belanja yang mengurangkan nilai Aset Bukan Semasa pada tahun semasa perakaunan. perkara. :
 Dikategorikan sebagai belanja dan mengurangkan untung bersih.
 Susut nilai akan dikira pada akhir tempoh perakaunan.  Faktor keusangan iaitu keadaan fizikal yang semakin pudar, lusuh dan buruk.
 Perubahan teknologi mengakibatkan aset tersebut ketinggalan zaman.
SUSUT NILAI TERKUMPUL
Sebagai contoh komputer.
 Jumlah susut nilai yang terkumpul sepanjang tempoh penggunaan aset.  Banjir dan kebakaran.
 Mengurangkan nilai Aset Bukan Semasa yang berkaitan.

KAEDAH PENILAIAN SUSUT NILAI

KAEDAH GARIS LURUS KAEDAH BAKI BERKURANGAN

 Dikenali sebagai kaedah ansuran tetap atau kaedah atas kos.  Dikira berdasarkan satu kadar yang tetap ke atas nilai buku Aset Bukan Semasa pada
 Susut nilai Aset Bukan Semasa akan dikira pada kadar yang sama sehingga akhir akhir tempoh perakaunan.

tempoh penggunaan aset berkenaan.  Amaun susut nilai setiap tahun akan berkurang kerana nilai buku semakin berkurangan.
 Susut nilai yang dikira akan mempunyai nilai yang sama setiap tahun.
Rumus
Rumus
% Susut Nilai × (Kos Aset Bukan Semasa – Susut Nilai
% Susut Nilai × Kos Aset Bukan Semasa × Tempoh Masa Terkumpul) × Tempoh Masa

KAEDAH PENILAIAN SEMULA FAKTOR PEMILIHAN KAEDAH PENILAIAN SUSUT NILAI

 Kaedah ini digunakan apabila maklumat perakaunan tidak lengkap.  Jangka masa penggunaan aset tersebut.
 Susut nilai boleh dihitung dengan membandingkan nilai aset pada awal tempoh dengan  Corak penggunaan aset.
 Manfaat yang akan diperoleh bagi perniagaan tersebut.
nilai aset pada akhir tempoh perakaunan.  Menggunakan prinsip ketekalan supaya perbandingan antara tempoh perakaunan

Rumus syarikat dan perbandingan antara syarikat dapat dibuat.
 Penggunaan kaedah susut nilai boleh berbeza antara satu jenis aset bukan semasa
Baki Awal Aset + Belian Aset Baru – Baki Akhir Aset
dengan satu jenis aset bukan semasa yang lain.

8.5 PELUPUSAN ASET BUKAN SEMASA SECARA TUNAI

 Aset sudah tiada nilai pada akhir usia guna SEBAB PELUPUSAN ASET BUKAN SEMASA
 Aset yang lama ditukar dengan aset yang baharu
 Aset musnah disebabkan bencana alam
 Aset dijual

KAEDAH PELUPUSAN ASET BUKAN SEMASA KESAN PELUPUSAN ABS PENYATA KEWANGAN

 Aset boleh dijual secara tunai atau kredit  Meningkatkan untung bersih jika pelupusan itu mendapat keuntungan.
 Aset boleh ditukar ganti  Mengurangkan untung bersih jika pelupusan itu mendapat kerugian.
 Aset boleh disumbangkan kepada pihak lain.

8.6 IMBANGAN DUGA TERSELARAS 8.7 PENYATA KEWANGAN DENGAN PELARASAN

KEPERLUAN MENYEDIAKAN IMBANGAN DUGA TERSELARAS PENYEDIAAN PENYATA KEWANGAN DENGAN PELARASAN

 Memastikan segala rekod pelarasan yang dibuat adalah betul dan seimbang.  Penyata Kewangan perlu disediakan semula selepas mengambil kira semua pelarasan
 Penyata Kewangan dapat disediakan dengan tepat. yang wujud pada akhir tempoh perakaunan.

 Imbangan Duga Terselaras boleh digunakan untuk menyediakan Penyata Kewangan
secara manual atau menggunakan perisian komputer seperti Excel.

©asrulfadhlijailani Modul 08 Pelarasan Pada Tarikh Imbangan

Modul 09 Pembetulan Kesilapan 9A

9.1 PEMBETULAN KESILAPAN

JENIS-JENIS KESILAPAN

Kesilapan Ketara Kesilapan Tidak Ketara
 Kesilapan yang jelas dan dapat dilihat daripada jumlah Imbangan Duga yang tidak  Kesilapan yang berlaku tetapi tidak memberi kesan terhadap keseimbangan Imbangan

seimbang. Duga.

 Jumlah di bahagian debit tidak sama dengan jumlah di bahagian kredit.

KESILAPAN KETARA

(a) Kesilapan pengiraan semasa menyediakan Buku Catatan Pertama, lejar atau Imbangan Duga
(b) Kesilapan pindahan sama ada daripada Buku Catatan Pertama ke dalam lejar dan daripada lejar ke dalam Imbangan Duga
(c) Merekodkan amaun di bahagian yang sama iaitu di bahagian debit atau bahagian kredit sahaja
(d) Merekodkan pada satu akaun sahaja
(e) Merekodkan amaun yang tidak sama di bahagian debit dan di bahagian kredit

KESILAPAN TIDAK KETARA

(a) Kesilapan ketinggalan (e) Kesilapan amaun
• Kesilapan ketinggalan satu urus niaga. • Kesilapan berlaku semasa rekodkan akaun dalam Buku Catatan Pertama dan lejar.
• Pembetulan kesilapan perlu direkodkan dalam akaun yang betul. • Kesilapan berlaku apabila amaun yang salah direkodkan di bahagian debit dan kredit
dalam lejar. Amaun yang direkodkan akan terlebih atau terkurang rekod daripada
(b) Kesilapan komisen amaun yang sepatutnya.
• Kesilapan merekodkan amaun yang betul dalam akaun yang salah di bawah • Pembetulan dibuat dengan mengenal pasti kesalahan amaun terlebih rekod atau
pengelasan akaun yang sama. terkurang rekod.
• Pembetulan kesilapan dibuat dengan membatalkan akaun yang salah dan • Seterusnya, cari perbezaan antara kedua-dua bahagian.
merekodkan dalam akaun yang betul. • Jika terlebih rekod, perbezaan amaun tadi perlu direkodkan di bahagian bertentangan
dalam akaun tersebut. Manakala jika terkurang rekod, perbezaan amaun tadi perlu
(c) Kesilapan prinsip direkodkan di bahagian yang sama dalam akaun tersebut.
• Kesilapan merekodkan urus niaga dalam akaun yang salah di bawah pengelasan
akaun yang berbeza. (f) Kesilapan saling mengimbangi
• Sebagai contoh, aset direkodkan sebagai belanja, belanja direkodkan sebagai aset, • Kesilapan urus niaga yang berbeza dengan amaun yang sama di bahagian debit dan
hasil direkodkan sebagai liabiliti dan liabiliti direkodkan sebagai hasil. di bahagian kredit.
• Pembetulan kesilapan dibuat dengan membatalkan akaun yang salah dan amaun • Berlaku di dalam mana-mana akaun di bahagian debit dan di bahagian kredit dengan
akan dipindahkan ke dalam akaun yang betul. terlebih atau terkurang rekod.
• Kesilapan urus niaga yang salah direkodkan telah diimbangi oleh kesilapan yang lain.
(d) Kesilapan terbalik atau songsang • Pembetulan dibuat dengan cara:
• Kesilapan catatan yang terbalik atau songsang ialah catatan debit direkodkan di (i) Jika kesilapan terkurang rekod, bahagian debit dan bahagian kredit akaun masing-
bahagian kredit manakala catatan kredit direkodkan di bahagian debit. masing akan ditambah.
• Pembetulan dibuat dengan menggandakan nilai amaun tersebut. (ii) Jika kesilapan terlebih rekod, kesilapan dibetulkan dengan merekodkan di
bahagian yang bertentangan bagi kedua-dua akaun.

9.2 PENYATA KEWANGAN SELEPAS PEMBETULAN KESILAPAN

 Penyata Kewangan akan disediakan selepas penyediaan Imbangan Duga Terselaras.
 Pembetulan kesilapan akan memberi kesan dalam Penyata Kewangan.
 Sekiranya pembetulan kesilapan tidak diambil kira dalam tahun kewangan sebelumnya, ini akan memberi kesan terhadap untung atau rugi perniagaan bagi tahun kewangan semasa.

CONTOH KESILAPAN DAN KESAN KEPADA UNTUNG KASAR DAN UNTUNG BERSIH

Kesilapan Sebelum pembetulan kesilapan Selepas pembetulan kesilapan

Pemilik mengambil barang niaga sebanyak RM50 untuk kegunaan sendiri dan tidak Untung Kasar Untung Bersih Untung Kasar Untung Bersih
direkodkan dalam mana-mana buku.
Berkurang Berkurang Bertambah Bertambah

Belanja membaiki kenderaan RM2 000 telah direkodkan dalam Akaun Kenderaan. Tiada kesan Bertambah Tiada kesan Berkurang

Pulangan jualan dan pulangan belian masing-masing terlebih rekod sebanyak Tiada kesan Tiada kesan Tiada kesan Tiada kesan
RM35. Tiada kesan Tiada kesan Tiada kesan Tiada kesan

Pembayaran hutang sebanyak RM760 kepada Salina telah didebitkan dalam
Akaun Belum Terima Sabrina.

©asrulfadhlijailani Modul 09 Pembetulan Kesilapan