หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 งบการเงิน 1.งบการเงินของห้างหุ้นส่วน เมื่อผู้มีหน้าที่จัดทำ บัญชีของห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ได้จัดทำ บัญชีตามที่กฎหมายกำ หนด บัญชีในแต่ละรอบระยะเวลาบัญชีแล้ว จะต้องจัดทำ งบการเงินเพื่อแสดงถึงฐานะการเงินผลการ ดำ เนินงาน และกระแสเงินสดของกิจการ ความหมายของ "งบการเงิน" ตามมาตรา 4 ในพระ ราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ.2543 ได้ให้ไว้ดังต่อไปนี้ งบการเงิน (Financial Statement) หมายความว่า รายงานผลการดำ เนินงาน ฐานะการ เงิน หรือการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงินของกิจการ ไม่ว่าจะรายงานโดยงบดุล งบกำ ไรขาดทุน งบกำ ไรสะสม งบการเงินหรือคำ อธิบายอื่นซึ่งระบุไว้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของงบการเงิน งบการเงิน (Financial Statement or Financial Reports) คือรายงานข้อมูลทางการเงิน ที่ได้จัดทำ ขึ้นจากข้อมูลทางการเงินที่จดบันทึกไว้ในรอบระยะเวลาหนึ่ง (อรสา วีระประดิษฐ์ และ คณะ 2542: 2-1) งบการเงิน (Financial Statement) เป็นรายงานทางการเงินที่นำ เสนอข้อมูลเพื่อแสดง ฐานะทางการเงิน ผลการดำ เนินงาน และกระแสเงินสดของกิจการอย่างถูกต้องในแต่ละงวดบัญชี ใดบัญชีหนึ่ง (มนัสชัย กีรติผจญ และคณะ 2551:175) งบการเงิน คือรายงานทางการเงินที่จัดทำ ขึ้นเพื่อแสดงผลการดำ เนินงานและแสดงฐานะการ เงินของกิจการในงวดบัญชีหนึ่ง งบการเงินที่จัดทำ ขึ้น ได้แก่ งบกำ ไรขาดทุน งบดุล งบกำ ไร สะสม งบแสดงการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงิน (อัจฉราพร โชติพฤกษ์ 2539: 149) จากความหมายดังกล่าว สรุปได้ว่า งบการเงิน (Financial Statemen) หมายถึงการรายงาน ข้อมูลทางการเงินของกิจการเพื่อที่จะนำ เสนอข้อมูลให้บุดคลภายในและภายนอกกิจการทราบถึง ผลการดำ เนินงาน ฐานะทางการเงินและการเปลี่ยนแปลงฐานะทางการเงินของกิจการในแต่ละ รอบระยะเวลาบัญชี ซึ่งประกอบด้วยงบกำ ไรขาดทุน งบดุล งบกำ ไรสะสม งบแสดงการ เปลี่ยนแปลงฐานะทางการเงิน กิจการจะจัดทำ งบการเงินใดและจัดทำ ขึ้นเมื่อใดนั้นขึ้นอยู่กับ วัตถุประสงค์และความต้องการของกิจการสำ หรับกิจการห้างหุ้นส่วนจะมีงบเงินทุนเพิ่มอีก เพื่อ แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงส่วนในทุนของผู้เป็นหุ้นส่วนแต่ละคน งบการเงินของห้างหุ้นส่วนประกอบด้วยงบที่สำ คัญๆ คือ 4.1 งบกำ ไรขาดทุน (Income Statement หรือ Profit and Loss Statement) กำ ไรขาดทุนหมายถึงรายงานที่แสดงผลการดำ เนินงานในรอบระยะเวลาบัญชีหนึ่งๆ ว่า มีผลการดำ เนินงานเป็นกำ ไรหรือขาดทุนเท่าใด ในรายงานนี้ประกอบด้วยข้อมูลทางการเงินที่ เป็นรายได้และค่าใช้จ่าย ถ้าในรอบระยะเวลาใดเวลาหนึ่งมีรายได้สูงกว่าค่าใช้จ่าย แสดงว่า กิจการนั้นมีกำ ไร หมายความว่า มีผลสำ เร็จในการดำ เนินงาน เนื่องจากได้รับกำ ไร แต่ถ้าค่าใช้ จ่ายสูงกว่ารายได้แสดงว่ากิจการนั้นมีผลขาดทุนหมายความว่าไม่มีผลสำ เร็จในการดำ เนินงาน เนื่องจากได้รับผลขาดทุนการจัดทำ งบกำ ไรขาดทุนจะเสนอข้อมูลรายได้หักด้วยข้อมูลค่าใช้จ่าย ผลต่างจะเป็นกำ ไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิแล้วแต่กรณีรายงานนี้จึงเรียกว่างบกำ ไรขาดทุน (ณัฎฐพร เหล่าธรรมทัศน์ และคณะ 2542: 2-2)
งบกำ ไรขาดทุนเป็นงบที่แสดงให้เห็นว่าในรอบระยะเวลาบัญชีหนึ่งกิจการมีผลการ ดำ เนินงานเป็นอย่างไร มีผลกำ ไรหรือขาดทุนเป็นจำ นวนเท่าใด ซึ่งในงบกำ ไรขาดทุนจะ ประกอบด้วยข้อมูลรายได้และค่าใช้จ่าย งบกำ ไรขาดทุนแสดงได้ 2 รูปแบบคืองบกำ ไรขาดทุนแบบขั้นเดียว (Single Step) และงบกำ ไรขาดทุนแบบหลายขั้น (Multiple Step) ห้างหุ้นส่วนมักจะแสดงวิธีการแบ่งกำ ไร ขาดทุนต่อท้ายงบกำ ไรขาดทุน 4.2 งบเงินทุน (Statement of Capital) งบการเงิน หมายถึงรายงานที่แสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของทุนของหุ้นส่วนในระหว่าง งวดงบเงินทุนนี้อาจแสดงเป็นส่วนหนึ่งของงบดุลก็ได้ (สุธาทิพย์ พาโพธิ์ 2548: 38) งบเงินทุนเป็นงบที่กิจการห้างหุ้นส่วนต้องจัดทำ เพิ่มขึ้นต่างจากกิจการเจ้าของคนเดียว เนื่องจากการลงทุนมีจำ นวนผู้เป็นหุ้นส่วนตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป จึงต้องแสดงให้เห็นถึงการ เปลี่ยนแปลงของจำ นวนเงินทุนของผู้เป็นหุ้นส่วนแต่ละคนในระยะเวลาบัญชีว่ามีทุนเพิ่มขึ้นหรือ ลดลงเป็นจำ นวนเท่าใด 4.3 งบแสดงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position) งบแสดงฐานะการเงินได้แก่ ข้อมูล สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ (วิภาดา ตันติประภา และคณะ 2542: 2-1) งบแสดงฐานะการเงินจะแสดงให้ทราบว่าในขณะนี้กิจการมีฐานะทางการเงินเป็น อย่างไรซึ่งจะแสดงให้เห็นข้อมูลที่เกี่ยวกับสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน งบแสดงฐานะการเงินของกิจการห้างหุ้นส่วนเหมือนกับงบแสดงฐานะการเงินของกิจการ ค้าประเภทอื่น แต่จะแตกต่างกันที่ส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วนจะแสดงยอดคงเหลือของบัญชีทุนของ หุ้นส่วนแต่ละคน ซึ่งได้มาจากงบเงินทุน 4.4 หมายเหตุประกอบงบการเงิน (Footnote to Financial Statement) หมายเหตุประกอบงบการเงินเป็นข้อมูลต่อท้ายงบการเงินเพื่อขยายความรายการในงบ การเงินทำ ให้ผู้อ่านงบมีความเข้าใจชัดเจนยิ่งขึ้น เช่น นโยบายการบัญชีที่สำ คัญ หนี้สินที่อาจ เกิดขึ้น ภาระผูกพันต่าง ๆ นอกจากงบกำ ไรขาดทุน งบเงินทุน งบแสดงฐานะการเงิน และหมายเหตุประกอบงบ การเงินแล้ว บางธุรกิจอาจจัดทำ งบกระแสเงินสด (Cash Flow Statement) หรืองบแสดงการ เปลี่ยนแปลงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position)
ง บ ก า ร เ งิ น ข อ ง ห้ า ง หุ้ น ส่ ว น จ ด ท ะ เ บี ย น ง บ แ ส ด ง ฐ า น ะ ก า ร เ งิ น สิ น ท รั พ ย์ ห น่ ว ย : บ า ท 1 . สิ น ท รั พ ย์ ห มุ น เ วี ย น เ งิ น ส ด แ ล ะ ร า ย ก า ร เ ที ย บ เ ท่ า เ งิ น ส ด เ งิ น ล ง ทุ น ชั่ ว ค ร า ว ลู ก ห นี้ ก า ร ค้ า แ ล ะ ลู ก ห นี้ อื่ น เ งิ น ใ ห้ กู้ ยื ม ร ะ ย ะ สั้ น แ ก่ บุ ค ค ล ห รื อ กิ จ ก า ร ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง กั น เ งิ น ใ ห้ กู้ ยื ม ร ะ ย ะ สั้ น อื่ น สิ น ค้ า ค ง เ ห ลื อ สิ น ท รั พ ย์ ห มุ น เ วี ย น อื่ น ร ว ม สิ น ท รั พ ย์ ห มุ น เ วี ย น 2 . สิ น ท รั พ ย์ไ ม่ ห มุ น เ วี ย น เ งิ น ล ง ทุ น ร ะ ย ะ ย า ว เ งิ น ใ ห้ กู้ ยื ม ร ะ ย ะ ย า ว แ ก่ บุ ค ค ล ห รื อ กิ จ ก า ร ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง กั น เ งิ น ใ ห้ กู้ ยื ม ร ะ ย ะ ย า ว อื่ น ที่ ดิ น อ า ค า ร แ ล ะ อุ ป ก ร ณ์ - สุ ท ธิ สิ น ท รั พ ย์ไ ม่ มี ตั ว ต น สิ น ท รั พ ย์ไ ม่ ห มุ น เ วี ย น อื่ น ร ว ม สิ น ท รั พ ย์ไ ม่ ห มุ น เ วี ย น ร ว ม สิ น ท รั พ ย์ ห นี้ สิ น แ ล ะ ส่ ว น ข อ ง ผู้ เ ป็ น หุ้ น ส่ ว น 3 . ห นี้ สิ น ห มุ น เ วี ย น เ งิ น เ บิ ก เ กิ น บั ญ ชี แ ล ะ เ งิ น กู้ ยื ม ร ะ ย ะ สั้ น จ า ก ส ถ า บั น ก า ร เ งิ น เ จ้ า ห นี้ ก า ร ค้ า เ งิ น กู้ ยื ม ร ะ ย ะ ย า ว ที่ ถึ ง กำ ห น ด ชำ ร ะ ภ า ย ใ น ห นึ่ ง ปี เ งิ น กู้ ยื ม ร ะ ย ะ สั้ น จ า ก บุ ค ค ล ห รื อ กิ จ ก า ร ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง กั น เ งิ น กู้ ยื ม ร ะ ย ะ สั้ น อื่ น ห นี้ สิ น ห มุ น เ วี ย น อื่ น ร ว ม ห นี้ สิ น ห มุ น เ วี ย น
4. หนี้สินไม่หมุนเวียน เงินกู้ยืมระยะยาวจากบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน เงินกู้ยืมระยะยาวอื่น ประมาณการหนี้สิน หนี้สินไม่หมุนเวียนอื่น รวมหนี้สินไม่หมุนเวียน 5. ส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน ทุนของผู้เป็นหุ้นส่วนแต่ละคน ส่วนเกินทุนอื่น ส่วนต่ำ กว่าทุนอื่น กำ ไร (ขาดทุน) สะสมยังไม่ได้แบ่ง รวมส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน รวมหนี้สินและส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน งบกำ ไรขาดทุน แสดงแบบขั้นเดียว (Single Step) สำ หรับรอบระยะเวลา สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 หน่วย: บาท 25XX 1. รายได้ รายได้จากการขายและหรือการให้บริการ รายได้อื่น รวมรายได้ 2. ค่าใช้จ่าย ต้นทุนขายและหรือต้นทุนการให้บริการ ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร ค่าใช้จ่ายอื่น รวมค่าใช้จ่าย 3. กำ ไร (ขาดทุน) ก่อนดอกเบี้ยจ่ายและภาษีเงินได้ 4. ดอกเบี้ยจ่าย 5. ภาษีเงินได้ 6. กำ ไร (ขาดทุน) จากกิจกรรมตามปกติ 7. รายการพิเศษ-สุทธิ 8. กำ ไร (ขาดทุน) สุทธิ
ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน งบกำ ไรขาดทุน แสดงแบบหลายขั้น (Multiple Step) สำ หรับรอบระยะเวลา สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 หน่วย: บาท 25XX 1. รายได้จากการขายและหรือการให้บริการ 2. ต้นทุนขายและหรือต้นทุนการให้บริการ 3. กำ ไรขั้นต้น 4. ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร 5. กำ ไร (ขาดทุน) จากการขายและหรือการให้บริการ 6. รายได้อื่น 7. ค่าใช้จ่ายอื่น 8. กำ ไร (ขาดทุน) ก่อนดอกเบี้ยจ่ายและภาษีเงินได้ 9. ดอกเบี้ยจ่าย 10. ภาษีเงินได้ 11. กำ ไร (ขาดทุน) จากกิจกรรมตามปกติ 12. รายการพิเศษ-สุทธิ 13. กำ ไร (ขาดทุน) สุทธิ หมายเหตุประกอบงบการเงิน หมายเหตุประกอบงบการเงินต้องจัดทำ ให้สอดคล้องกับมาตรฐานการบัญชี โดยมี 2 ส่วน คือ 1. สรุปนโยบายการบัญชีที่สำ คัญ 2. ข้อมูลเพิ่มเติมอื่น ตัวอย่างการจัดทำ งบการเงินของกิจการห้างหุ้นส่วน งบการเงินของกิจการห้างหุ้นส่วน ประกอบด้วย 1. งบกำ ไรขาดทุน (Profit and Loss Statement) กิจการห้างหุ้นส่วนจัดทำ งบกำ ไร ขาดทุนเช่นเดียวกับกิจการเจ้าของคนเดียว แตกต่างกันเฉพาะในเรื่องการจัดสรรกำ ไรหรือ ขาดทุนสุทธิ เนื่องจากกิจการห้างหุ้นส่วนหากมีกำ ไรหรือขาดทุนสุทธิจะต้องแบ่งให้แก่ผู้เป็นหุ้น ส่วนตามข้อตกลงที่ระบุไว้ในสัญญา การแบ่งกำ ไรขาดทุนให้แก่ผู้เป็นหุ้นส่วนจะแสดงไว้ท้ายงบ กำ ไรขาดทุนต่อจากผลกำ ไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิ โดยแสดงรายละเอียดังนี้ 1.1 คิดดอกเบี้ยทุนให้แก่ผู้เป็นหุ้นส่วน 1.2 คิดเงินเดือนให้แก่ผู้เป็นหุ้นส่วน 1.3 คิดโบนัสให้แก่ผู้เป็นหุ้นส่วน 1.4 การแบ่งทำ ไรหรือขาดทุนสุทธิในส่วนที่เหลือ 1.5 รวมส่วนแบ่งที่ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนจะได้รับ
ตัวอย่าง 1 งบกำ ไรขาดทุนของห้างหุ้นส่วน ธีรกานต์ ห้างหุ้นส่วน ธีรกานต์ งบกำ ไรขาดทุน สำ หรับรอบระยะเวลาบัญชี สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2561 รายได้ รายได้จากการขาย (1) 420,000 รายได้อื่น ๆ 2,000 รวมรายได้ 422,000 ค่าใช้จ่าย ต้นทุนขาย (2) 25,000 ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร (3) 44,000 ดอกเบี้ยจ่าย 4,500 รวมค่าใช้จ่าย 298,500 กำ ไรสุทธิ 123,500 การจัดรรแบ่งกำ ไรสุทธิ ธี-ดอกเบี้ยทุน 12,000 เงินเดือน 30,000 ส่วนแบ่งกำ ไรที่เหลือคนละ 1 : 2 8,250 50,250 กานต์-ดอกเบี้ยทุน 15,000 เงินเดือน 50,000 ส่วนแบ่งกำ ไรที่เหลือคนละ 1 : 2 8,250 73,250 กำ ไรสุทธิ 123,500 หมายเหตุประกอบงบการเงิน รายได้จากการขาย (1) ขายสินค้า 500,000 หัก รับคืนสินค้า 80,000 ขายสุทธิ 420,000 ต้นทุนขาย (2) สินค้าคงเหลือต้นงวด 42,500 ซื้อสินค้า 260,000 บวก ค่าขนส่งเข้า 5,000 265,000 หัก ส่งคืนสินค้า 7,500 257,500 รวมสินค้าที่มีไว้เพื่อขาย 300,000 หัก สินค้าคงเหลือปลายงวด 50,000 ต้นทุนขาย 250,000
ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร (3) ค่าโฆษณา 5,000 ค่าพาหนะ 5,000 ค่านายหน้า 10,000 ค่าเบี้ยประกันอัคคีภัย 10,000 ค่าเสื่อมราคา-อาคาร 9,000 ค่าเสื่อมราคา-อุปกรณ์ 5,000 รวมค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร 44,000 2. งบแสดงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position) กิจการห้างหุ้นส่วนจัดทำ งบแสดงฐานะการเงินคล้ายกิจการเจ้าของคนเดียว เพียงแต่จะแสดงรายการเกี่ยวกับเงินทุนของผู้ เป็นหุ้นส่วนแต่ละคนภายใต้หัวข้อส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วนให้เห็นถึงทุน ณ วันสิ้นงวดบัญชีของผู้ เป็นหุ้นส่วนแต่ละคน ตัวอย่าง 2 งบแสดงฐานะการเงินของห้างหุ้นส่วน ธีรกานต์ ห้างหุ้นส่วน ธีรกานต์ งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561 สินทรัพย์ สินทรัพย์หมุนเวียน เงินสดและเงินฝากธนาคาร 150,000 ลูกหนี้ 15,575 หัก ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 500 15,075 ตั๋วเงินรับ 5,000 สินค้าคงเหลือ 50,000 วัสดุสำ นักงาน 3,500 ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า 7,500 รวมสินทรัพย์หมุนเวียน 231,075 ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ที่ดิน 50,000 อาคาร 45,000 หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคาร 9,000 36,000 อุปกรณ์ 55,000 หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปกรณ์ 5,000 50,000 รวมที่ดิน อาคาร และ อุปกรณ์ 136,000 รวมสินทรัพย์ทั้งสิ้น 367,075
หนี้สินและส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน หนี้สินหมุนเวียน ตั๋วเงินจ่าย 35,000 เจ้าหนี้ 75,000 รวมหนี้สินหมุนเวียน 110,000 ส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน ทุน-ธี 107,075 ทุน-กานต์ 150,000 รวมส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน 257,075 รวมหนี้สินและส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วน 367,075 3. งบเงินทุน (Statement of Partners’ Capital) กิจการห้างหุ้นส่วนจัดทำ งบเงินทุน ของผู้เป็นหุ้นส่วนขึ้นเพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วนแต่ละคน นับตั้งแต่วัน ต้นงวดจนถึงวันสิ้นงวดบัญชี ประกอบด้วยรายการทุนต้นงวด เพิ่มทุน ถอนทุน ส่วนแบ่งกำ ไร ขาดทุน เงินถอน จะได้ผลลัพธ์ เป็นทุน ณ วันสิ้นงวดนั้น ๆ ของผู้เป็นหุ้นส่วนแต่ละคน ตัวอย่าง 3 งบเงินทุนของห้างหุ้นส่วน ธีรกานต์ ห้างหุ้นส่วน ธีรกานต์ งบเงินทุน สำ หรับปีสิ้นสุด วันที่ 31 ธันวาคม 2561 ชายธี หญิงกานต์ รวม ทุน 1 มกราคม 2561 44,000 41,000 85,000 บวก ลงทุน เพิ่ม 19,825 40,750 73,250 ส่วนแบ่งกำ ไรประจำ ปี 50,250 73,250 123,500 114,075 155,000 269,075 หัก เงินถอน 7,000 5,000 12,000 ทุน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561 107,075 150,000 257,075 2. ภาษีเงินได้ของห้างหุ้นส่วน ภาษีเงินได้ของการประกอบธุรกิจประเภทห้างหุ้นส่วนนั้น ถ้าเป็นกิจการห้างหุ้นส่วน สามัญไม่จดทะเบียนต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ส่วนห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล (ห้าง หุ้นส่วนสามัญจดทะเบียน) และห้างหุ้นส่วนจำ กัดต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำ ไรสุทธิที่จะ ต้องคำ นวณภาษีเงินได้นิติบุคคล และยื่นแบบแสดงรายการและชำ ระภาษีปีละ 2 ครั้ง คือ การ เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี และการเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำ ไร สุทธิเมื่อสิ้นงวดบัญชี
2.1 การเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี (ภง.ด.51) การเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี ให้จัดทำ ประมาณการกำ ไรสุทธิ หรือขาดทุนสุทธิ แล้วให้คำ นวณและชำ ระภาษีเงินได้นิติบุคคลจากจำ นวนกึ่งหนึ่งของประมาณ การกำ ไรสุทธิในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น การยื่นแบบแสดงรายการภาษี กำ หนดให้ยื่นภายใน สองเดือนนับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาหกเดือนนับแต่วันแรกของรอบระยะเวลาบัญชี 2.2 การเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำ ไรสุทธิเมื่อสิ้นงวดบัญชี (ภ.ง.ด.50) การเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำ ไรสุทธิเมื่อสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี การคำ นวณกำ ไร สุทธิของห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลให้คำ นวณกำ ไรสุทธิตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในประมวลรัษฎากร ภาษีเงินได้นิติบุคคล = อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล x กำ ไรสุทธิ การยื่นแบบแสดงรายการภาษี กฎหมายกำ หนดให้ยื่นภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่ วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีสำ หรับการเสียภาษีเงินได้จากกำ ไรสุทธิเมื่อสิ้นรอบระยะเวลา บัญชี อัตราภาษีเงินได้ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล 1)กรณีเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ไม่ใช่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลตามข้อ สำ หรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2558 แต่ไม่เกินวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ.2558 ให้คำ นวณภาษีในอัตราร้อยละ 20 ของกำ ไรสุทธิ 2)กรณีเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลไม่ใช่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีทุนจด ทะเบียนที่ชำ ระแล้วในวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีไม่เกิน 5 ล้านบาท และมีรายได้จาก การขายสินค้าและการให้บริการในรอบระยะเวลาบัญชีไม่เกิน 30 ล้านบาท ต่อเนื่องกันตั้งแต่ รอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2555 เป็นต้นมา โดยในรอบระยะ เวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2558 เป็นต้นไป ให้คำ นวณภาษีในอัตรา ดังนี้ หลักการบัญชีเกี่ยวกับเกณฑ์ในการคำ นวณหาผลการดำ เนินงาน 1) เกณฑ์เงินสด (Cash Basis) จะถือเป็นรายได้และค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นเมื่อได้รับและจ่าย เป็นเงินสดเท่านั้น จะไม่คำ นึงถึงรายได้ค้างรับ รายได้รับล่วงหน้า ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย และค่าใช้ จ่ายจ่ายล่วงหน้า 2) เกณฑ์คงค้าง (Acrural Basis) จะถือว่ารายได้เกิดขึ้นเมื่อกระบวนการก่อให้เกิดรายได้ สำ เร็จแล้วหรือถือว่าสำ เร็จแล้ว และการแลกเปลี่ยนได้เกิดขึ้นแล้ว โดยไม่คำ นึงว่าจะได้รับเงิน แล้วหรือไม่เช่นเดียวกับคำ ใช้จ่าย กล่าวคือเมื่อเกิดค่าใช้จ่ายขึ้นแล้ว แม้จะยังไม่ได้จ่ายเงินใน รอบระยะเวลาบัญชีนั้นก็ถือเป็นคำ ใช้จ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น ประมวลรัษฎากรได้กำ หนด หลักเกณฑ์และวิธีกรให้ห้างหุ้นส่วนยึดถือปฏิบัติเกี่ยวกับการภาษีอากรดังนี้
ตัวอย่างที่ 4.1 ห้างหุ้นส่วนจำ กัด ธีรกานต์ มีผลการดำ เนินงานในปีที่ผ่านมาดังนี้ ปี 2556 กำ ไรสุทธิ 40,000 บาท ปี 2557 ขาดทุนสุทธิ 30,000 บาท ปี 2558 กำ ไรสุทธิ 35,000 บาท ปี 2559 กำ ไรสุทธิ 50,000 บาท วันที่ 25 กรกฎาคม 2560 ห้างหุ้นส่วนได้ประมาณการว่าตลอดปี 2560 จะมีราย ได้ตลอดปี ทั้งสิ้น 450,000 บาท และค่าใช้จ่ายตลอดปีทั้งสิ้น 385,000 บาท และวันที่ 25สิงหาคม 2560 กิจการได้ยื่นแบบ ภง.ด.51 พร้อมชำ ระเงินค่าภาษี ในวันที่ 31 ธันวาคม 2560 ซึ่งเป็นวันสิ้นงวดบัญชี ห้างหุ้นส่วนมีกำ ไรสุทธิ 70,000 บาท ในวันที่ 25 มีนาคม 2561 ได้ยื่นแบบ ภง.ด.5 พร้อมชำ ระเงินค่าภาษี ให้ทำ 1. แสดงการคำ นวณภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี และภาษีเงินได้ นิติบุคคลสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี 2. บันทึกบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป วิธีคำ นวณ 1. การคำ นวณภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี ประมาณการรายรับของรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบัน 650,000 บาท หัก ประมาณการรายจ่ายของรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบัน 385,000 บาท คงเหลือประมาณการกำ ไรสุทธิ 265,000 บาท หัก ขาดทุนสุทธิยกมาไม่เกิน 5 ปีก่อนรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบัน - บาท ประมาณการกำ ไรสุทธิที่ต้องคำ นวณภาษี 265,000 บาท กึ่งหนึ่งของประมาณการกำ ไรสุทธิที่ต้องคำ นวณภาษี 132,000 บาท ภาษีเงินได้ร้อยละ 20 ของกำ ไรสุทธิ 26,500 บาท 2. การคำ นวณภาษีเงินได้นิติบุคคลของปี 2560 ภาษีเงินได้นิติบุคคล = อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล x กำ ไรสุทธิ ภาษีเงินได้นิติบุคคลของปี 2560 = 20/100 x 700,000 = 140,000 บาท
การบันทึกบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปจะเป็นดังนี้
การบันทึกผ่านรายการไปยังสมุดบัญชีประเภททั่วไปของห้างหุ้นส่วน
สรุป งบการเงินของห้างหุ้นส่วนประกอบด้วยงบที่สำ คัญๆ คือ 1.งบกำ ไรขาดทุน (Income Statement หรือ Profit and Loss Statement) หมายถึง รายงานที่แสดงผลการดำ เนินงาน ในรอบระยะเวลาบัญชีหนึ่งๆ ว่ามีผลการคำ เนินงานเป็นกำ ไร หรือขาดทุนเท่าใดงบกำ ไรขาดทุนแสดงได้ 2 รูปแบบ คืองบกำ ไรขาดทุนแบบชั้นเดียว และ งบกำ ไรชากทุนแบบหลายขั้นห้างหุ้นส่วนมักจะแสดงวิธีการแบ่งกำ ไรขาดทุนต่อท้ายงบกำ ไร ขาดทุน 2.งบเงินทุน (Statement of Capital) หมายถึงร้ายงานแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของ ทุนของหุ้นส่วนในระหว่างงวด งบเงินทุนนี้อาจแสดงเป็นส่วนหนึ่งของงบดุลก็ได้ 3.งบแสดงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position) หมายถึงรายงานที่แสดง ฐานะการเงิน ณ วันใดวันหนึ่งว่าห้างหุ้นส่วนมีสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วนเท่า ใค งบแสดงฐานะการเงินของกิจการห้างหุ้นส่วนเหมือนกับงบดุลของกิจการค้าประเภทอื่น แต่ แตกต่างกันที่ส่วนของผู้เป็นหุ้นส่วนจะแสดงยอดคงเหลือของบัญชีทุนของหุ้นส่วนแต่ละคนซึ่งได้ มาจากงบเงินทุน 4.หมายเหตุประกอบงบการเงิน (Footnote to Financial Statement) เป็นข้อมูลต่อ ท้ายเงินเพื่อ ขยายความรายการในงบการเงินให้ผู้อ่านงบมีความเข้าใจซัดเจนยิ่งขึ้น เช่น นโยบายการบัญชีที่สำ คัญ หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น ภาระผูกพันต่าง ๆ ภาษีเงินได้ของการประกอบธุรกิจประเกทห้างหุ้นส่วนนั้น ถ้าเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญไม่จด ทะเบียนต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมด ส่วนห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุดคล (ห้างหุ้นส่วนสามัญ จดทะเบียน) และห้างหุ้นส่วนจำ กัดต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำ ไรสุทธิ โดยจะต้อง คำ นวณภาษีเงินได้นิติบุคคลและยืนแบบแสดงรายการและชำ ระภาษีปีละ 2 ครั้ง คือ การเสีย ภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบระยะเวลาบัญชีและการเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำ ไรสุทธิเมื่อ สิ้นงวดบัญชี