คำศัพท์สำคัญ เกี่ยวกับแนวคิด และทฤษฎีพหุวัฒนธรรมศึกษา

คำศัพท์สำคัญ
เกี่ยวกับแนวคิด
และทฤษฎีพหุวัฒนธรรมศึกษา

นางสาวสร้อยสวรรค์ เทศนา รหัสนักศึกษา : 630210056

วัฒนธรรม
(Culture)

ลักษณะที่แสดงถึงความเจริญงอกงามของ
สังคม ความเจริญนั้นแสดงออกได้ด้วยความ

เป็นระเบียบเรียบร้อย ความกลมเกลียว
ก้าวหน้าของชาติและศีลธรรมอันดีของ

ประชาชน.

พหุวัฒนธรรมนิยม
(Multiculturalism)

สังคมที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม
เชื้อชาติศาสนา วิถีชีวิต ความคิดและวิถีปฏิบัติ
ของกลุ่มชนในสังคมนั้นๆ เพื่อแสวงหาชีวิตที่

ดีอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุขสามัคคี
และการเปิดรับ การไหลบ่าทางวัฒนธรรม

อนุรักษ์นิยม
(conservatism)

แนวคิดที่มุ่งรักษาความเชื่อและคุณค่า
แบบเก่า เช่น ศาสนา วัฒนธรรม
ประเพณี อุดมการณ์ทางการเมืองที่
สืบทอดมายาวนาน

เสรีนิยม (Liberalism)

ทัศนคติทางสังคมที่ถือว่าบุคคลจะมีเสรีภาพก็ต่อเมื่อเขาพ้นจากความ
ไม่เสมอภาค ความยากจน ความเจ็บป่วย และความไม่รู้ และรัฐควร

เข้าช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสแม้ว่าต้องเข้าแทรกแซงก็ตาม.

ทฤษฎีที่สนใจปรากฏการณ์ในสังคม

เกี่ยวกับการต่อรองและการครอบงำ

ทางอำนาจระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ในสังคม

ทฤษฏีเชิงวิพากษ์ ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับผลประโยชน์
(Critical Theory) บางอย่าง เช่น การเมือง เศรษฐกิจ

สังคม และวัฒนธรรม

อุดมการณ์
(Ideology)

หลักการที่วางระเบียบ
ไว้เป็นแนวปฏิบัติเพื่อ
ให้บรรลุเป้าหมายที่

กำหนดไว้

การกลืนกลาย
(Assimilation)

การรับเอาวัฒนธรรมของอีก
สังคมมาเป็นแบบในการ

ดำเนินชีวิต
โดยสมัครใจ หรือไม่สมัครใจ

กระบวนทัศน์
(Paradigm)

กรอบความคิดหรือแนวทางทั่วไปที่ใช้
ในการมองโลก หรือหมายถึง

ระบบคิด วิธีคิด หรือแบบของการคิดที่
ใช้เป็นแนวในการศึกษาวิจัยเรื่อง
โดเรื่องหนึ่ง หรือเป็นแนวในการจัด
ระบบในสังคม

ความเท่าเทียม
(Equality)

การเน้นหลักความเท่ากัน
ทุกคนจะได้รับการปฏิบัติ
หรือ โอกาส เท่ากันหมด

ความเสมอภาค
(Equity)

เน้นหลักความเป็นธรรม เกี่ยวข้อง
กับการปฏิบัติต่อแต่ละบุคคลตาม
ความต้องการและลักษณะเฉพาะ
ด้วยการจัดหาเครื่องมือ หรืออุปกรณ์

ที่เหมาะสมกับความต้องการ

คนชายขอบ (marginal people)

กลุ่มคนที่มีชีวิตอยู่กึ่งกลางหรือ ห่างไกลจากศูนย์กลางทั้งในทางภูมิศาสตร์และ
สังคมวัฒนธรรม ผู้ที่ไม่ได้รับการดูแล ไม่ได้รับบริการหรือความคุ้มครองจากรัฐอย่าง
ที่คนอื่น ๆ ได้รับ. เป็นคนที่ต้องดูแลตนเอง และมีวัฒนธรรมของตนเอง ที่อาจ

จะแตกต่างจากวัฒนธรรมของคนที่อยู่ในเมือง

การผลิตซ้ำทาง
วัฒนธรรม (Cultural

reproduction)

การปกป้องดำรงรักษา หรือเพิ่มพูนวัฒนธรรม

ที่มีการผลิตขึ้นในกลุ่มสังคมเป็นกลไกที่มีอยู่
วัฒนธรรมรูปแบบค่า , การปฏิบัติที่เข้าใจ
และใช้ร่วมกัน (เช่นบรรทัดฐาน ) จะถูกส่ง
มาจากรุ่นสู่รุ่น , ด้วยเหตุนี้จึงรักษาความต่อ
เนื่องของประสบการณ์ทางวัฒนธรรมข้ามกาล

เวลา

ความเป็นธรรมทางสังคม
(SOCIAL JUSTICE)

แนวคิดที่ว่าด้วยความเป็นธรรม
ในทุกมิติของสังคม มิใช่เพียง
แค่มิติทางด้านกฎหมายเท่านั้น
ซึ่งความเป็นธรรมทางสังคมใน

ตัวของมันเอง

การเหมารวม(stereotype)

คือทัศนคติจากประสบการณ์ที่เคยเจอ ซึ่งคนกลุ่ม
หนึ่งมีต่อคนอีกกลุ่มหนึ่ง เช่น เชื้อชาติ ศาสนา
การเมือง เพศ ไปจนถึงกลุ่มการชอบที่เป็น sub-
culture ของสังคม จนกลายเป็นมาตรฐานในการ
ตัดสิน และเชื่อไปว่าพวกเขาเป็นแบบนั้นเหมือน
กันหมด ทั้งที่ยังไม่รู้จักตัวตนจริงๆ โดยอาจเป็น
ได้ทั้งในทางที่ดี และไม่ดี แต่แนวคิดของการ
เหมารวมส่วนใหญ่มักมาพร้อมอคติ จนกลาย
เป็นการเหมารวมยกเข่ง ที่ไม่ค่อยยุติธรรมกับบาง

คนที่ไม่ได้เป็นแบบนั้นเสมอไป

ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ (Power relations)

ความสัมพันธ์พื้นฐานของการอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต สำหรับสิ่งชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์
อำนาจมักจะแสดงออกมาในรูปธรรมง่าย เช่น หากสัตว์ตัวใดมีความแข็งแรงมากที่สุด

สัตว์ตัวนั้นก็มักจะมีอำนาจและกลายเป็นจ่าฝูงของกลุ่มไป แต่สำหรับสังคมมนุษย์
แล้ว อำนาจมักจะแสดงออกมาในรูปแบบที่หลากหลายและมีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้น

ความเป็นอื่น
(Otherness)

การมองคนอื่นที่ไม่ใช่พวกของตน
ว่าเป็นคนด้อยค่าหรือศัตรู ซึ่งเป็น
ผลมาจากการสร้างระบบความคิด

ผ่านบทเรียนประวัติศาสตร์
101

การเลือกปฏิบัติ
(Discrimination)

คำพูด การเขียน การกระทำใด ๆ บน
พื้นฐาน เชื้อชาติ ต้นกำเนิด

ประเทศ สีผิว ลักษณะทางกายภาพ
เพศภาษา ศาสนา หรือ แนวคิด
อันมีวัตถุประสงค์ในการลิดรอนสิทธิ์

ความหลากหลายทางเพศ
(LGBTQ+)

กลุ่มคนที่อยู่กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ระหว่างสองเพศ
โดยที่บางคนอาจอยู่ไปในฝั่งเพศชาย บางคนเอียง

ไปทางเพศหญิง ️‍
L - Lesbian กลุ่มผู้หญ
ิงรักผู้หญิง

G - Gay กลุ่มชายรักชาย
B - Bisexual หรือกลุ่มที่รักได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง
T - Transgender คือกลุ่มคนข้ามเพศ จากเพศ
ชายเป็นเพศหญิง หรือเพศหญิงเป็นเพศชาย
Q - Queer คือ กลุ่มคนที่พึงพอใจต่อเพศใด
เพศหนึ่ง โดยไม่ได้จำกัดในเรื่องเพศ และความ
รัก

ความสามารถที่ "According to phraseFinder, the
แตกต่าง term "differently abled" was

(Differently created by the U.S. Democratic
abled) National Committee as an

alternative to "handicapped.""
แปลเป็นภาษาไทย ความสามารถที่
แตกต่าง คือ ความพิการหรือผู้พิการ

หลักสูตรแฝง
(Hidden curriculum)

หลักสูตรท่ีไม่ได้มีการกำหนดไว้อย่างเป็นทางการ เป็น
สิ่งที่นักเรียนเกิดการเรียนรู้นอกเหนือจากความคาด
หวังของครูผู้สอนจากการจัดประสบการณ์ในชั้นเรียน
ซ่ึงมีอิทธิพลต่อกันเรียนทั้งทางบวกและทางลบ

บรรณานุกรม

กระทรวงสาธารณสุข กรมควบคุมโรค. (2563). สานพลัง ยุติการเลือกปฏิบัติ (Thailand Partnership for Zero
Discrimination). [เว็บบล็อก]. สืบค้นจากhttps://ddc.moph.go.th/uploads/files/1160120200219084614.pdf

ขค เจงส์, คริส 2536. "การผลิตซ้ำทางวัฒนธรรม.". นิวยอร์ก: Routledge น. 2.

จิราภรณ์ ไพรเถื่อน. (2563). "ความเป็นอื่น" และการเข้าถึงสวัสดิการทางสังคมของแรงงานข้ามชาติชาวเมียนมาที่ถูก
กฎหมายในสถานการณ์โควิด-19, หน้า 4

ดร.อนุศร หงษ์ขุนทด. (2560). SOCIAL MOVEMENT “การเคลื่อนไหวทางสังคม”. [เว็บบล็อก]. สืบค้น
จากhttp://krukob.com/web/social-movement-
%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD
%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B1/

ธนชาติ แสงประดับ ธรรมโชติ. (2554). วาทกรรมการเมือง (Discourse). [เว็บบล็อก]. สืบค้น
จากhttps://prachatai.com/journal/2010/12/32341

บรรณานุกรม

บุญสืบ โสโสม. (2560). การคำนึงถึงเรื่องเพศสภาพ: ประเด็นสำคัญสำหรับการปฏิบัติในคลินิก และการศึกษาพยาบาล.
วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 25(2), 2. สืบค้นจากchrome://external-
file/tci_admin,+Journal+manager,+1+4.pdf

ปรีดี นุกุล. (2563). รู้จักกับ Generation ต่างๆ. [เว็บบล็อก]. สืบค้น
จากhttps://www.popticles.com/marketing/know-your-generation/

พจนานุกรมไทย. (2565). คำศัพท์ภาษาไทย. สิบค้น 29 พฤศจิกายน 2565, จาก https://www.wordyguru.com/

พัชรี กล่อมเมือง. (2562). คนชายขอบ: ชาวไทยเชื้อสายมลายูในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ . วารสารวิชาการ
มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี. 8(2), 3. สืบค้นจากchrome://external-
file/ali_thaijo,+%23%23default.groups.name.editor%23%23,+1-10.pdf

แพร ศิริศักดิ์ดำเกิง. (2549). แนวคิดพหุวัฒนธรรม (Multiculturalism). [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก
https://peaceresourcecollaborative.org/wpcontent/uploads/2020/02/%E0%B8%9E%E0%B8%AB%E0%B8%B8%
E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1-
%E0%B9%81%E0%B8%9E%E0%B8%A3.doc6279.pdf

บรรณานุกรม

มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม. (2559). หลักสูตรแฝง. [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก
http://fulltext.rmu.ac.th/fulltext/2559/118301/ch%201.pdf

มูลนิธิยุวพัฒน์. (2562). การกลั่นแกล้ง (Bullying) ความรุนแรงในสังคม. [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก
https://www.yuvabadhanafoundation.org/th/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%AA%E0%B8%B2%
E0%B8%A3/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B9
%88%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%9B/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E
0%B9%88%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%87-bullying-
%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%99/

รศ.ดร.ปธาน สุวรรณมงคล. (2559). เสรีนิยม. [เว็บบล็อก]. สืบค้นจากhttp://wiki.kpi.ac.th/index.php?
title=%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B8%A
1

โรงพยาบาลเพชรเวช. (2563). LGBTQ ความหลากหลายที่ต้องเข้าใจ. [เว็บบล็อก]. สืบค้น
จากhttps://www.petcharavejhospital.com/th/Article/article_detail/LGBTQ

สมคิด พุทธศรี. (2557). อำนาจ ความชอบธรรม และความฉ้อฉล. สืบค้น 29 พฤศจิกายน 2565,
จาก https://thaipublica.org/2014/06/absolute-power-corrupts-absolutely

บรรณานุกรม

สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ. (2565). เมื่อ CP Group ต้องดูแลพนักงานภายใต้คำว่า ความเท่าเทียมและ
ความเสมอภาค. [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก https://www.ftpi.or.th/2022/100083

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ. (2541). ความหมายของชาติพันธุ์ . [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก
https://saranukromthai.or.th/sub/book/book.php?book=23&chap=5&page=t23-5-infodetail01.html

สำนักงานราชบัณฑิตยสถาน. (2555). วัฒนธรรม. [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก http://legacy.orst.go.th/?
knowledges=%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E
0%B8%A1-%E0%B9%97-
%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%A1-
%E0%B9%92%E0%B9%95%E0%B9%95%E0%B9%95

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2550). กระบวนทัศน์. สิบค้น 29 พฤศจิกายน 2565, จาก
http://legacy.orst.go.th/?knowledges

สิริลักษณ์ สุขสวัสดิ์. (2563). การเหมารวม สร้างบาดแผลให้ผู้บริสุทธิ์. [เว็บบล็อก]. สืบค้น
จากhttps://urbancreature.co/stereotype-threat/

บรรณานุกรม

สุรพศ ทวีศักดิ์. (2562). สุรพศ ทวีศักดิ์: เสรีนิยมกับอนุรักษ์นิยมอยู่ร่วมโลกกันได้ไหม. [เว็บบล็อก]. สืบค้น
จาก https://prachatai.com/journal/2019/04/81980

ห้องเรียนทวิ/พหุภาษา MTB MLE. (2559). ทวิภาษา bilingual education. [Facebook post]. สืบค้น
จากhttps://m.facebook.com/166429073481192/posts/377419752382122/

Allaya Cooks-Campbell. (2021). Why you shouldn't use 'differently abled' anymore.
สืบค้น 7 กรกฏาคม 2565, จาก https://www.betterup.com/blog/differently-abled

BOVY DUV'EY. (2558). Critical Theory.สืบค้น 29 พฤศจิกายน 2565, จาก
https://minimore.com/b/yOSZ8/11

Kris Piroj. (2562). โลกาภิวัตน์และผลกระทบของโลกาภิวัตน์. [เว็บบล็อก]. สืบค้นจาก
https://greedisgoods.com/%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E
0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B9%8C-%E0%B8%84%E0%B8%B7%E0%B8%AD-
globalization/

Thank
you

นางสาวสร้อยสวรรค์ เทศนา รหัสนักศึกษา : 630210056