SOP Pengurusan Ternakan Kerang_11102019-utk printing

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 1 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 PROSEDUR OPERASI STANDARD (SOP) PENGURUSAN TERNAKAN KERANG JABATAN PERIKANAN MALAYSIA

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 2 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 ISI KANDUNGAN NO PERKARA MUKA SURAT 1.0 Latar Belakang 3 2.0 Tujuan 4 3.0 Objektif 4 4.0 Punca Kuasa 5 5.0 Takrifan 5 6.0 Skop 7 7.0 Prosedur 8 8.0 Carta Alir Prosedur 20 9.0 Dokumentasi 21 10.0 Mula Berkuatkuasa Dan Pemakaian 22 Lampiran 23 – 55

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 3 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 1.0 LATAR BELAKANG 1.1 Kerajaan telah mengenal pasti akuakultur sebagai sumber utama untuk meningkatkan pengeluaran ikan bagi memenuhi permintaan domestik dan memperkembang potensi eksport. Dasar Agromakanan Negara (DAN) 2011-2020 memberi tumpuan yang menyeluruh bagi meningkatkan kecekapan sektor pertanian di sepanjang rantaian nilai supaya sektor ini lebih produktif, berdaya saing dan berinsentifkan pengetahuan. 1.2 Industri akuakultur merupakan salah satu usaha untuk meningkatkan pengeluaran ikan pada masa hadapan memandangkan perikanan tangkapan pada umumnya telah diterokai ke tahap maksimum. Pada tahun 2017, industri akuakultur Negara telah menghasilkan pengeluaran ikan sebanyak 427,015.43 tan metrik dimana sumbangan komoditi air payau adalah sebanyak 76% yang membawa jumlah pengeluaran 324,418.60 tan metrik. 1.3 Aktiviti ternakan kerang di Malaysia secara keseluruhannya beroperasi secara tradisional di mana benih yang diperolehi dari habitat alamiah dipindahkan ke tapak ternakan dan seterusnya diternak sehingga ke peringkat pasaran. Ternakan kerang di Malaysia tertumpu di kawasankawasan berlumpur sepanjang pantai barat Semenanjung Malaysia. Merujuk kepada Data Perangkaan Perikanan 2017, luas kawasan ternakan kerang adalah sebanyak 9,431.60 hektar yang diusahakan oleh 792 orang penternak. Data menunjukkan pengeluaran kerang pada tahun 2017 adalah sebanyak 12,482.34 tan metrik dengan nilai RM64,658,000.67. Negeri-negeri yang terlibat dengan ternakan kerang adalah Kedah, Pulau Pinang, Perak, Selangor, Melaka, Johor dan Sarawak. 1.4 Industri ternakan kerang-kerangan di Malaysia bergantung penuh kepada bekalan benih semulajadi yang berubah dari segi kuantiti dan lokasi dari tahun ke tahun. Kawasan utama bagi bekalan benih kerang

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 4 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 dari habitat alamiah di Malaysia adalah Selangor, Perak dan terkini dari Johor. 1.5 Industri ternakan kerang memerlukan pengurusan ternakan yang lebih efisyen bagi meningkatkan pengeluaran akuakultur dan pembangunan mapan. 2.0 TUJUAN Garis panduan ini bertujuan untuk menyediakan panduan kepada kakitangan Jabatan Perikanan Malaysia berhubung dengan tatacara dan prosedur pengurusan ternakan kerang bermula daripada perolehan, penebaran benih kerang sehingga ke peringkat tuaian hasil kerang dewasa. 3.0 OBJEKTIF Objektif Garis Panduan Pengurusan Ternakan Kerang ini adalah untuk: 3.1 Menggariskan tanggungjawab dan langkah-langkah pengurusan yang perlu diambil oleh penternak kerang dan pihak-pihak berkepentingan yang lain dalam melaksanakan projek ternakan kerang. 3.2 Memberi panduan kepada kakitangan Jabatan Perikanan Malaysia dari peringkat pemilihan tapak, penyediaan ladang, perolehan benih, pengurusan ladang, pengutipan hasil sehingga pengendalian lepas tuai. 3.3 Penyediaan data parameter utama kualiti air di perairan umum/ projek akuakultur yang melibatkan ternakan kerang; 3.4 Memberi khidmat nasihat teknikal dan mengesyorkan langkah-langkah penambahbaikan di projek-projek akuakultur; dan 3.5 Memastikan amalan kerja yang cekap, berintergriti dan akauntibiliti di kalangan pegawai pelaksana. [RUANGAN INI SENGAJA DIBIARKAN KOSONG]

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 5 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 4.0 PUNCA KUASA Garis panduan ini disedia berdasarkan: 4.1 Akta Perikanan 1985 (Akta 317) 4.2 Peraturan-Peraturan Perikanan (Sistem Kultur Laut) 1990 4.3 Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan dan Kultur Kerang) 2002 4.4 Kanun Tanah Negara 1965 (Akta 56) 4.5 Akta Makanan 1983 (Akta 324) 4.6 Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Akta 127) 4.7 Akta Perkhidmatan Kuarantin dan Pemeriksaan Malaysia 2011 (Akta 728) 4.8 Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171) 4.9 Kod Amalan Akuakultur Ternakan Kerang (Anadara granosa) 5.0 TAKRIFAN Bagi tujuan penyediaan Garis Panduan ini, takrifan berikut adalah digunakan; 5.1 Anak Kerang Kerang yang berukuran 4mm atau kurang yang diukur mengikut garis lurus yang melintang bahagian cengkerang yang paling lebar. 5.2 Benih Kerang Kerang yang berukuran lebih daripada 4mm tetapi kurang daripada 25mm yang diukur mengikut garis lurus yang melintang bahagian cengkerang paling lebar. 5.3 Kerang Dewasa Kerang yang berukuran 25mm atau lebih yang diukur mengikut garis lurus yang melintang bahagian cengkerang yang paling lebar.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 6 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 5.4 Kor atau tangguk Suatu alat yang bentuk dan buatannya daripada suatu bahan yang ditentukan oleh Jabatan dengan spesifikasi yang khas digunakan untuk menangguk kerang dari permukaan dasar laut 5.5 Pembeli benih kerang berlesen Seseorang yang telah diberikan suatu lesen untuk membeli benih kerang di bawah Peraturan 10, Peraturan–Peraturan Perikanan (Pemuliharaan dan Kultur Kerang) 2002  Pembeli benih kerang hendaklah terdiri daripada penternak kerang berlesen sahaja 5.6 Penternak kerang berlesen Seseorang yang telah diberikan suatu lesen untuk menternak kerang dalam suatu sistem kultur laut di bawah Peraturan-Peraturan Perikanan (Sistem Kultur Laut) 1990.  Seseorang yang melakukan salah satu aktiviti daripada proses keseluruhan ternakan kerang seperti menabur benih, menyerak dan menuai di suatu lokasi khusus dianggap penternak kerang, dan perlu mempunyai lesen SKL Kultur Kerang 5.7 Tapak Ternakan Kerang Suatu kawasan di mana kerang telah dipindahkan dan dibenarkan untuk membesar dalam kultur.  Terma “dipindahkan” adalah juga merujuk kepada aktiviti serakan benih yang terhasil di dalam lot ternakan, bukan hanya aktiviti tabur benih dari punca berasingan semata–mata [RUANGAN INI SENGAJA DIBIARKAN KOSONG]

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 7 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 5.8 Tapak Kerang Semula Jadi Suatu kawasan di mana benih kerang wujud secara semula jadi.  Arahan Tatacara Penentuan Pembukaan Kawasan Semulajadi Benih Kerang, Pengeluaran Lesen Mengutip, Pendaftaran Pembeli Dan Tindakan Susulan Pengawaselian telah diisytiharkan oleh Ketua Pengarah dan berkuatkuasa mulai 9hb Februari, 1991 5.9 Ternakan kerang Pembiakan benih kerang atau pemeliharaan biak kerang melalui perusahaan ternak keseluruhan atau sebahagian daripada peredaran hidupnya. 6.0 SKOP 6.1 Garis panduan ini hanya terpakai sebagai Prosedur Operasi Standard Pengurusan Ternakan Kerang bagi projek ternakan kerang berlesen sahaja dengan mengambil kira keseluruhan kitar hidup kerang atau salah satu aktiviti kultur dasar laut bermula dari taburan benih kerang, serakan sehingga ke peringkat tuaian hasil kerang dewasa di kawasan tapak ternakan kerang berlesen sahaja. 6.2 Pendaratan kerang semulajadi daripada aktiviti penangkapan ikan oleh nelayan tradisi adalah tidak termasuk dalam Prosedur Operasi Standard ini. [RUANGAN INI SENGAJA DIBIARKAN KOSONG]

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 8 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 7.0 PROSEDUR 7.1 Kriteria Penternak Kerang Berlesen a. Warganegara Malaysia berumur 18 tahun ke atas. b. Berdaftar dengan Jabatan Perikanan Malaysia dengan menggunakan borang seperti di Lampiran 1. c. Nelayan yang mempunyai kad pendaftaran nelayan yang dikeluarkan oleh Jabatan Perikanan Malaysia. (jika berkaitan) d. Memiliki Lesen Pendudukan Sementara (TOL) daripada Pejabat Tanah dan Daerah bagi perairan yang terlibat dan masih sah tempohnya. e. Memiliki lesen SKL (kultur di dasar laut) di bawah PeraturanPeraturan Perikanan (SKL) 1990 bagi tujuan ternakan kerang seperti di Lampiran 4. 7.2 Pemilihan tapak Pemilihan tapak ternakan merupakan satu kriteria utama dalam menentukan kejayaan aktiviti akuakultur. Berikut disenaraikan kawasan yang sesuai, tidak sesuai dan kawasan larangan untuk tapak ternakan kerang. a. Kawasan yang digalakkan i. Zon Industri Akuakultur atau perairan yang dikhususkan untuk akitiviti perikanan melalui Kelulusan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri. ii. Kawasan yang telah dikenal pasti sesuai sebagai kawasan ternakan kerang oleh Bahagian Penyelidikan Perikanan dan disokong dengan kelulusan Pihak Berkuasa Tempatan/Negeri. iii. Zon konservasi (1 batu nautika dari garis pantai) yang telah dikhaskan oleh Jabatan Perikanan Malaysia meliputi negeri Kedah, Perlis, Perak dan Selangor. iv. Persisiran pantai berlumpur lembut antara air pasang surut sehingga kedalaman 10meter.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 9 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 v. Kawasan berarus kurang daripada 0.25m/saat semasa air pasang dan surut. vi. Mempunyai parameter air yang sesuai untuk ternakan kerang;  Salinity: 25-32ppt  Suhu: 28C – 31.5C  pH: 8-8.5 vii. Mempunyai infrastruktur asas yang baik yang memudahkan mengurusan dan pengendalian hasil seperti sumber air laut bersih, bekalan elektrik, kemudahan jeti pendaratan dan kemudahan jalanraya. b. Kawasan yang tidak sesuai i. Kawasan yang terdedah kepada hakisan laut (halaju arus lebih dari 0.38m/saat), berombak deras (“rip current”) dan punca pencemaran. ii. Kawasan yang boleh menyebabkan aktiviti – aktiviti ekonomi lain terjejas iii. Berhampiran kawasan penempatan penduduk, perindustrian, pertanian dan penternakan haiwan. c. Kawasan larangan i. Kawasan benih kerang semula jadi yang telah diisytiharkan oleh Jabatan Perikanan Malaysia melalui Surat / Notis pemberitahuan pembukaan kawasan benih kerang ii. Kawasan kerang dewasa semula jadi yang telah diisytiharkan oleh Jabatan Perikanan Malaysia melalui Surat / Notis pemberitahuan pembukaan kawasan semulajadi kerang iii. Kawasan Taman Laut atau Rizab Laut dan/atau kawasankawasan larangan yang lain iv. Kawasan yang menghalang laluan pelayaran bot/kapal. v. Kawasan sempadan pelabuhan (“port limit”).

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 10 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 7.3 Penyediaan tapak ternakan a. Keperluan perundangan i. Penternak hendaklah memiliki Lesen Pendudukan Sementara (TOL) daripada Pejabat Tanah dan Daerah bagi perairan yang terlibat dan masih sah tempohnya. ii. Penternak hendaklah memohon lesen Sistem Kultur Di Dasar Laut di bawah Peraturan-Peraturan Perikanan (Sistem Kultur Laut) 1990 bagi tujuan ternakan kerang menggunakan borangborang seperti di Lampiran 2, 3 dan 5. iii. Penternak hendaklah memohon Vesel SKL dan lesen yang masih sah tempohnya. b. Keperluan tapak ternakan i. Penternak hendaklah membersihkan kawasan tapak ternakan dari sampah, pemangsa dan cengkerang. ii. Penternak hendaklah memastikan sewaktu proses pembersihan tapak, semua sampah, pemangsa dan cengkerang dari tapak ternakan dibawa balik ke darat dan dibuang di tapak pelupusan sampah. iii. Penternak yang telah memiliki Permit dan Lesen SKL perlu menanda kawasan dengan pancang berdasarkan Peraturan 4, Peraturan-Peraturan Perikanan (Sistem Kultur laut) 1990. iv. Pancang adalah berukuran tidak kurang 13cm diameter (5”) dari jenis kayu nibong, bakau, konkrit, buluh, PVC atau bahan lain yang sesuai. v. Penternak perlu mempamerkan plat pendaftaran mengikut spesifikasi di bawah Peraturan 9, Peraturan-Peraturan Perikanan (Sistem Kultur laut) 1990.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 11 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 7.4 Pengurusan ternakan a. Penternak hendaklah mendapatkan sumber benih dari lokasi kawasan benih semula jadi yang diisytihar oleh Jabatan. i. Penternak hendaklah membeli benih berukuran lebih dari empat milimeter 4mm dari nelayan yang telah dilesenkan. ii. Penternak tidak digalakkan mencampur sumber benih dari lokasi berbeza terutamanya dari negeri berbeza bagi menjaga kumpulan genetik (“genetic pool”). iii. Penternak hendaklah mendapatkan Borang Permohonan Untuk Mendapatkan Lesen Bagi Membeli Benih Kerang iaitu borang D Jadual Pertama dibawah Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan dan Kultur Kerang) 2002- P.U (A) 405 seperti di Lampiran 9, daripada Pejabat Perikanan Daerah di mana lot ternakan didaftarkan. b. Pejabat Perikanan Daerah hendaklah memastikan pembekalan benih mematuhi cara pengangkutan benih yang disarankan seperti berikut i. 1 guni tidak lebih daripada 40kg benih sahaja termasuk sekurangkurangnya 30% adalah lumpur basah. ii. Tempoh masa pengangkutan adalah tidak melebihi 24 jam daripada masa pengutipan benih dilakukan. iii. Guni yang diisi dengan benih tidak digalakkan disusun secara bertindih. c. Kepadatan benih dalam tapak ternakan kerang i. Pengiraan berdasarkan kajian saintifik Penyelidik Perikanan  1biji kerang saiz 4mm (benih): 0.017g  1kg benih saiz 4mm: 58,823 @ 58,000 biji benih kerang  Jika kadar hidup 50%, dianggarkan hanya 30,000 biji kerang dewasa saiz 25mm  1 biji kerang dewasa saiz 25mm: 4.5g - 5g

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 12 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019  1kg benih 4mm boleh menghasilkan 150kg kerang dewasa ii. Jumlah benih kerang yang dicadangkan kepada penternak adalah berdasarkan kepada saiz benih yang berbeza mengikut kiraan berikut: 1m2 = 300biji 1 hektar = 51kg benih kerang (lebih dari 4mm) 1 hektar = 300kg benih kerang (8mm) 1 hektar = 2,220kg benih kerang (10mm) iii. Kapasiti 1 tin minyak tanah ialah 18kg (bermuatan benih kerang) iv. Kapasiti satu guni ialah 36kg (2 x kapasiti tin) d. Benih yang berkualiti adalah benih yang dikutip pada hari yang sama ia ditabur ke tapak ternakan kerang. Benih perlu dibersihkan daripada sampah, campuran siput-siput dan kulit kerang. e. Peralatan Tangguk (Kor) i. Tangguk atau juga dikenali sebagai Kor digunakan untuk tujuan tuaian benih dan kerang dewasa. Tangguk juga berfungsi sebagai alat serakan benih dan kerang dewasa semasa tempoh ternakan. ii. Nelayan tempatan dikehendaki mengisi Borang A Jadual Pertama dibawah Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan dan Kutur Kerang) 2002- P.U (A) 405 seperti di Lampiran 6, daripada Pejabat Perikanan Daerah terdekat bagi mendapatkan lesen mengambil benih kerang/kerang dewasa dari tapak kerang semulajadi dengan menggunakan tangguk tangan. Penternak dilarang mengambil benih kerang/kerang dewasa daripada tapak kerang semulajadi dibawah Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan dan Kultur Kerang) 2002- P.U (A) 405 iii. Penternak dikehendaki mengisi Borang B atau C Jadual Pertama dibawah Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan dan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 13 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Kutur Kerang) 2002- P.U (A) 405 seperti di Lampiran 7 dan 8, daripada Pejabat Perikanan Daerah di mana lot ternakan didaftarkan bagi mendapatkan lesen mengambil benih kerang/kerang dewasa dari tapak kerang kultur dengan menggunakan tangguk tangan, tangguk bergalah atau peralatan mekanikal. iv. Tangguk benih adalah tangguk yang diperbuat daripada dawai yang mempunyai jarak antara rod tidak kurang daripada 3mm selang mata. Benih kerang lazimnya terdapat di kawasan tepi pantai berlumpur lembut (soft mud) dan lebih mudah ditangguk menggunakan tangguk tangan semasa air surut. v. Tangguk kerang dewasa adalah tangguk yang diperbuat daripada besi yang tahan karat dengan jarak mata antara rod tidak kurang daripada 18mm selang mata serta mempunyai pemegang bergalah. Tangguk bergalah sesuai digunakan ketika proses serakan dan proses menuai kerang dewasa sewaktu air pasang. vi. Penternak akan diberikan lesen mengambil kerang seperti di Lampiran 10 sebagai dokumen rasmi aktiviti menggunakan tangguk. f. Proses ubah serak i. Pada tempoh 3 hingga 4 bulan pertama selepas benih di tabur, tumbesaran kerang adalah sangat cepat. ii. Ketumpatan kerang adalah tinggi dan perlu diubah serak pada peringkat awal ternakan dengan menggunakan peralatan tangguk kerang. Proses ubah serak dilakukan di kawasan tapak ternakan pada waktu air pasang/surut yang bersesuaian (6.00pagi hingga 6.00petang). iii. Pembersihan kawasan ternakan hendaklah dilakukan untuk membuang sampah, pemangsa dan cengkerang daripada tapak ternakan kerang sewaktu aktiviti ubah serak dilakukan.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 14 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 iv. Kekerapan proses ubah serak yang dicadangkan adalah seperti berikut;  1 – 3 bulan: sekali dalam sebulan  3 – 5 bulan: 1 kali setiap 2 bulan  5 – 12 bulan: 1 kali setiap 3 bulan g. Vesel SKL i. Penternak kerang perlu mempunyai bot kerja untuk memudahkan pengurusan ternakan. ii. Lesen vesel SKL ini dikeluarkan kepada penternak kerang yang mempunyai Lesen Mengendalikan SKL yang sah tempoh oleh Jabatan Perikanan Malaysia. iii. Vesel SKL yang masih sah tempoh sama dengan tempoh lesen SKL akan diberi nombor pendaftaran (R) bagi membezakan dengan vesel penangkapan ikan. iv. Vesel SKL dilarang membawa apa-apa peralatan menangkap ikan dan menjalankan sebarang aktiviti penangkapan ikan. v. Lesen vesel SKL dibatalkan sekiranya lesen untuk mengendalikan SKL dibatalkan. Vesel SKL ini tidak boleh dilesenkan sebagai vesel penangkapan ikan. vi. Tempoh tamat lesen vesel hendaklah sama dengan tempoh tamat lesen SKL. 7.5 Pengurusan Kesihatan a. Penternak hendaklah melaporkan sebarang kejadian kematian kerang secara besar-besaran, kejadian ledakan alga bahaya (Hazadous Algal Bloom), kes kemungkinan keracunan akibat bakteria – faecal coliform, E. coli, pencemaran laut dan kes tumpahan minyak serta bahan kimia di laut kepada Pejabat Perikanan terdekat dengan segera. b. Kematian secara besar-besaran ditakrifkan seperti berikut i. 500 gram kerang dewasa mati daripada 1kg sampel kerang dewasa;

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 15 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 ii. 250 gram benih kerang mati daripada 500 gram sampel benih c. Pejabat Perikanan Daerah hendaklah segera menjalankan siasatan dan lawatan tapak kejadian melibatkan aktiviti pengambilan sampel dan pemeriksaan kualiti air. Pejabat Perikanan Daerah hendaklah melaporkan kejadian kematian besar-besaran kepada Unit Biosekuriti Perikanan Negeri dan Pejabat Perikanan Negeri. (Rujukan dokumen Biosekuriti Perikanan: SOP Menangani Kejadian Kematian Ikan BesarBesaran) d. Sementara menunggu keputusan rasmi dari Makmal, Pejabat Perikanan Negeri hendaklah mengarahkan ditutup sementara tapak ternakan kerang yang disyaki atau dilaporkan terlibat dengan pencemaran atau ledakan alga berbahaya dan perpindahan kerang dari kawasan kejadian ke kawasan lain atau tuaian untuk pasaran hanya boleh dilakukan dengan kebenaran Jabatan Perikanan Malaysia. e. Pejabat Perikanan Daerah adalah bertanggungjawab untuk memantau kualiti air serta sampel kerang secara berkala di kawasan tapak ternakan berpandukan tahap sanitasi yang dibenarkan seperti berikut; i. Mengandungi kurang daripada 300 faecal coliform dalam 100g sampel isi kerang atau mengandungi kurang daripada 230 E. coli dalam 100g sampel isi kerang ii. Tiada Salmonella dalam 25g sampel isi kerang iii. Tiada Vibrio parahaemolyticus dalam 50g sampel isi kerang iv. Tiada Vibrio cholera v. Tiada toksin atau bahan kimia berbahaya f. Pejabat Perikanan Negeri hendaklah memastikan pemantauan Program Sanitasi Kerang-Kerangan Kebangsaan (National Shellfish Sanitation Programme – NSSP) dilaksanakan di kawasan ternakan kerang di negeri masing-masing dan mendapatkan laporan daripada Unit

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 16 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Biosekuriti Perikanan Negeri untuk memastikan paras logam berat dalam kerang tidak melebihi paras yang dibenarkan oleh piawaian di bawah Akta Makanan 1983 dan Peraturan-Peraturan Makanan 1985. 7.6 Pengendalian hasil a. Penternak hanya boleh mengutip kerang dewasa berukuran lebih dari 25mm dari tapak ternakan selepas mendapatkan lesen mengambil kerang dewasa dari tapak kultur. i. Pendaratan kerang dewasa biasanya bermula selepas 12-14 bulan dari tarikh benih-benih kerang ditabur. ii. Penternak hendaklah melaporkan kuantiti kerang dewasa yang didaratkan kepada Pejabat Perikanan Daerah terdekat untuk tujuan rekod. iii. Penternak hendaklah melepaskan kembali kerang yang berukuran kurang daripada 25mm ke tapak ternakan untuk membesar ke saiz pasaran. iv. Pejabat Perikanan Daerah hendaklah membuat pemantauan secara berterusan bagi memastikan kerang dari tapak ternakan yang diisytiharkan tutup oleh pihak berkuasa atas sebab kesihatan, tidak boleh dipindah, dituai, dipasarkan atau dimakan sehingga mendapat kebenaran Jabatan Perikanan Malaysia. b. Jeti i. Penternak digalakkan untuk menggunakan jeti yang berdaftar dengan Jabatan Perikanan, LKIM atau lain-lain Pihak Berkuasa Negeri untuk tujuan pendaratan kerang. Pangkalan dimana kerang dewasa didaratkan akan dicatat pada Lesen Mengambil Kerang Dewasa. ii. Jeti hendaklah daripada binaan yang kukuh, mempunyai lantai yang tidak menakung air, mudah dibersihkan dan mempunyai kemudahan asas seperti tandas, tempat membasuh tangan, keperluan cahaya dan peredaran udara yang mencukupi

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 17 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 iii. Jeti juga digalakkan mempunyai pelantar yan lebih tinggi dari lantai atau kawasan khas untuk pengendalian hasil. c. Kren i. Penternak digalakkan untuk memperoleh mini kren untuk kerjakerja mengangkut kerang dari vesel ke jeti pendaratan dan mengelakkan guni-guni kerang diseret di atas lantai jeti bagi memastikan sanitasi hasil yang didaratkan. ii. Pejabat Perikanan Daerah bole mencadangkan kepada penternak contoh crane yang telah digunakan di daerah-daerah atau negeri lain bagi tujuan pengangkutan guni kerang yang berat seperti electric hoist crane, mini moveable crane dan armed crane. iii. Penternak hendaklah memperoleh pengesahan penggunaan kren daripada pihak Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerja d. Mesin Penggred Kerang - Cockle grader i. Penternak digalakkan menggunakan alat pembersihan dan penggred kerang atau lebih dikenali cockle grader untuk membersihkan kerang dewasa yang dibawa balik ke pangkalan sebelum dijual. ii. Cockle grader kerang dewasa biasanya diperbuat daripada besi yang tahan karat dengan jarak mata antara rod tidak kurang daripada 18mm selang mata bagi mengasingkan kerang dewasa berukuran 25mm. Grader ini biasanya lebih mudah beroperasi menggunakan kuasa elektrik, tetapi penggunaan manual chain block juga boleh dicadangkan jika tiada bekalan elektrik. iii. Kerang berukuran kurang 25mm yang jatuh dari celah-celah rod cockle grader perlu diasingkan dan ditabur semula ke tapak ternakan untuk pembesaran.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 18 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 e. Alat Depurasi Kerang i. Penggunaan alat depurasi kerang adalah bertujuan untuk proses menyingkirkan bahan-bahan kontaminasi bakteria yang membahayakan kesihatan umum kepada satu tahap yang dibenarkan. f. Sumber air i. Penternak hendaklah mencuci kerang yang didaratkan sebelum dipasarkan bagi membuang bahan-bahan seperti kulit kerang, lumpur dan sampah. ii. Penternak perlu memastikan penggunaan air laut untuk mencuci kerang adalah daripada air laut yang bersih, terawatt (UV Sterilize) yang ditakung dalam tangki semasa keadaan laut air pasang. Ini bagi mendapatkan sumber air bersih dan mengurangkan kontaminasi langsung dari kotoran dasar laut. g. Pengangkutan darat i. Penternak hendaklah memaklumkan kepada Pejabat Perikanan Daerah, kenderaan darat yang diguna untuk mengangkut benih kerang daripada tempat pendaratan ke tapak ternakan milik penternak di dalam Buku Lesen Membeli Benih Kerang. ii. Bagi pengangkutan kerang dewasa, tiada lesen khusus yang dikenakan tetapi penternak hendaklah memastikan pemborong mematuhi semua tahap kebersihan dan sanitasi kerang yang diangkut, agar hasil yang sampai ke pengguna kekal bersih dan selamat di makan. 7.7 Pengurusan Rekod dan Data a. Pengurusan projek ternakan kerang akan lebih berkesan dengan adanya sistem rekod yang baik dan teratur. Antara rekod-rekod yang dicadangkan adalah; i. Rekod perolehan benih ii. Rekod pemantauan kualiti air

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 19 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 iii. Rekod sanitasi premis (jeti pendaratan) iv. Rekod pekerja v. Rekod hasil tuaian vi. Rekod kewangan 7.8 Tapak ternakan kerang berlesen sedia ada akan terbatal apabila terdapat kejatuhan benih kerang semula jadi. a. Suatu kawasan tapak ternakan kerang yang wujud benih kerang secara semula jadi selama 3 tahun berturut-turut yang disahkan oleh Ketua Pengarah boleh diisytihar sebagai Tapak Kerang Semula Jadi dan lesen SKL penternak akan dibatalkan. b. Pejabat Perikanan Negeri boleh mencadangkan untuk membatalkan status pemilikan tapak ternakan penternak kerang (TOL) kepada Pihak Berkuasa Negeri berkaitan sekiranya terdapat kemunculan benih kerang secara semulajadi. c. Pejabat Perikanan Negeri juga boleh mencadangkan untuk membatalkan status pemilikan tapak ternakan (TOL) penternak kerang kepada Pihak Berkuasa Negeri berkaitan sekiranya seseorang penternak tidak lagi menggunakan sepenuhnya (effective area) dan menunjukkan prestasi pengeluaran yang kurang memuaskan. [RUANGAN INI SENGAJA DIBIARKAN KOSONG]

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 20 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 8.0 CARTA ALIR PROSEDUR MULA Pendaftaran sebagai penternak akuakultur Perolehan benih kerang Proses menuai kerang dewasa Lengkap & Ulasan Daerah /PPN Tidak Lengkap Pengesahan kemasukkan benih ke lot ternakan Ubah serak Laporkan tuaian hasil TAMAT 5-12 bulan sekali setiap 3 3-5 bulan; Sekali setiap 2 1-3 bulan; sekali dalam JANGKAMASA CARTA ALIR TINDAKAN Penternak Penternak Penternak Penternak Penternak Penternak KDP/FA Penternak Penternak 1 hari 1 hari 1 hari 7 hari sebelum 12 - 14 bulan 1 hari 1 hari AQP-01/08 AQP-02/08 AQP-03/08 BORANG/ CATATAN Pembayaran Lesen SKL Permohonan Permit dan Lesen SKL SKL 1/91 SKL 2/91 Deposit dan fi SKL dijelaskan Borang A Borang B Borang C Borang D Pengesahan melalui buku lesen beli benih atau catatan di borang A,B,C

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 21 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 9.0 DOKUMENTASI 8.1 Lampiran 1: Borang Pendaftaran Pengusaha AQP-01/08 8.2 Lampiran 2: Borang Permohonan Permit SKL 1/91 8.3 Lampiran 3: Borang Permohonan Lesen SKL 2/91 8.4 Lampiran 4: Lesen Untuk Mengendalikan Sistem Kultur Laut 8.5 Lampiran 5: Borang Permohonan Memperbaharui Lesen SKL 1/97 8.6 Lampiran 6: Borang A - Permohonan Untuk Mendapatkan Lesen Bagi Mengambil Benih Kerang/Kerang Dewasa Dari Tapak Kerang Semulajadi Dengan Menggunakan Tangguk Tangan 8.7 Lampiran 7: Borang B - Permohonan Untuk Mendapatkan Lesen Bagi Mangambil Benih Kerang/Kerang Dewasa Dari Tapak Kerang Kultur Dengan Menggunakan Tangguk Tangan 8.8 Lampiran 8: Borang C - Permohonan Untuk Mendapatkan Lesen Bagi Mengambil Benih Kerang/Kerang Dewasa Dari Tapak Kerang Semulajadi/Tapak Kerang Kultur Dengan Menggunakan Peralatan Mekanikal/Tangguk Bergalah 8.9 Lampiran 9: Borang D - Permohonan Untuk Mendapatkan Lesen Bagi Membeli Benih Kerang 8.10 Lampiran 10: Lesen Mengambil Kerang 8.11 Lampiran 11: Buku Lesen Membeli Benih Kerang 8.12 Lampiran 12: Jadual data pengeluaran benih kerang 8.13 Lampiran 13: Jadual data pengeluaran kerang dewasa 8.14 Lampiran 14: Spesifikasi Tangguk Benih 8.15 Lampiran 15: Spesifikasi Tangguk Kerang Dewasa 8.16 Lampiran 16: Spesifikasi Mesin Penggred Kerang

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 22 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 10.0 MULA BERKUATKUASA DAN PEMAKAIAN 9.1 Tarikh Kuatkuasa: Prosedur Operasi Standard Pengurusan Ternakan Kerang ini hendaklah mula berkuatkuasa mulai 2019. 9.2 Pemakaian: Prosedur ini hendaklah terpakai hanya untuk ternakan kerang di projekprojek akuakultur di perairan perikanan Malaysia. “BERKHIDMAT UNTUK NEGARA” ________________________________ (DATO’ HJ. MUNIR BIN MOHD NAWI) Ketua Pengarah Perikanan Malaysia Jabatan Perikanan Malaysia PUTRAJAYA Tarikh:

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 23 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 1

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 24 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 25 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 26 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 2 JABATAN PERIKANAN MALAYSIA Percuma Borang SKL 1/91 (Disediakan dalam 2 salinan) BORANG PERMOHONAN UNTUK PERMIT MEMASANG SISTEM KULTUR LAUT [ Peraturan 3(1), Peraturan-Peraturan Perikanan (Sistem Kultur Laut)1990 ] Kepada : Pengarah Perikanan Negeri ............................................ Melalui : Ketua Daerah Perikanan ............................................ Tuan, Sukacita saya ingin memohon permit untuk memasang Sistem Kultur Laut Jenis................................................................................................................ Butir-butir permohonan adalah seperti berikut : Bahagian 1 (untuk diisi oleh pemohon) 1.BUTIR-BUTIR MENGENAI PEMOHON a) Nama Pemohon / Syarikat : ....................................................................................... b) No Kad Pengenalan (Baru) : ........................................................................................... c) No Kad Pengenalan (Lama) : ................................................ c) Warna : ....................... (Sila Sertakan Salinan Foto) d) No Pendaftaran Syarikat / Perniagaan : ........................................................................... e) Bangsa : ................................................ f) Alamat : ............................................................................................................................. ........................................................................................................................... Poskod : ......................................... Bandar : ................................................. g) Telefon : ....................................................... h) Pekerjaan Sekarang : ........................................................................ 2.Butir-butir mengenai sistem kultur 2.1 Jenis Sistem Yang Akan Diusahakan (Tandakan x )

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 27 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 (a) Sangkar (b) Tiang/Pancang (c) Dasar Laut (d) Kawasan Penetasan/Asuhan Ikan (e) Kandang (f) Rak (g) Rakit (h) Lain-lain (Nyatakan) ............................ 2.2 Cadangan Tapak Sistem Kultur (Sila sertakan pelan Lakar kawasan & lokasi) (a) Negeri :....................................(b) Daerah :.............................................. (c) Alamat Sistem Kultur :.............................................................................. ................................................................................................................... ................................................................................................................... (d) Butir-butir T.O.L (jika ada) :...................................................................... (e) Bagi sistem kultur di dasar laut, sila nyatakan Keluasan yang akan diusahakan..............................................................ha. 3.Jenis-jenis yang akan diternak .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 4.Pengakuan pemohon Saya akui butir-butir yang diperturunkan di atas adalah tepat dan benar. Tarikh:................................ ....................................................... Tandatangan dan Cop Syarikat (sekiranya berkenaan)

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 28 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Bahagian II (UNTUK KEGUNAAN PEJABAT PERIKANAN DAERAH) 5. Laporan Penyiasatan tapak/kawasan oleh Jabatan 5.1. Tapak yang dipohon menghalang/tidak menghalang * lalu lintas. 5.2. Kedudukan Tapak :...................................................................................... 5.3. Jarak dari Sistem Kultur yang paling dekat :............................................... ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... 5.4 Kesesuaian tapak untuk Sistem Kultur yang dicadangkan seperti kualiti air, pencemaran, dasar laut (untuk kultur di dasar) dan ulasan lain. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ 5.5. Ulasan Pembantu Perikanan Daerah Permohonan disokong/tidak disokong * ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Tarikh :.................................. Tandatangan :...................................... Nama Pegawai :.................................. Jawatan :............................................. *Potong yang tak berkenaan.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 29 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Bahagian III (UNTUK KEGUNAAN PEJABAT PERIKANAN NEGERI) 6. Ulasan PPP/PP Akuakultur ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. Tarikh :....................................... Tandatangan :.......................................................... Nama :..................................................................... Jawatan :.................................................................. KEPUTUSAN : Diluluskan/Tidak diluluskan * ........................................... Pengarah Perikanan Negeri Tarikh :.................................. * Potong yang tak berkenaan.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 30 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 3 JABATAN PERIKANAN MALAYSIA Percuma Borang SKL 2/91 (Disediakan dalam 2 salinan) BORANG PERMOHONAN UNTUK LESEN SISTEM KULTUR LAUT [ Peraturan 6(1), Peraturan-peraturan Perikanan (Sistem Kultur Laut) 1990 ] Kepada : Pengarah Perikanan Negeri ............................................ Melalui : Ketua Daerah Perikanan ............................................ Tuan, Sukacita dimaklumkan saya telah memasang Sistem Kultur Laut jenis.................................................. ................................................................................................................................................................. dan kini ingin memohon lesen untuk mengendalikan sistem tersebut. Butir-butir permohonan adalah seperti berikut : 1. Bahagian I (Untuk Diisi Oleh Pemohon) 1.1 Nama Pemohon / Syarikat : …………………………………………………………… (Hendaklah Sama Seperti Di Permit) 1.2 Alamat : ……………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………….. Poskod : …………………………….. Bandar : ……………………………………… 1.3 No Permit : …………………………. 1.4 Tarikh Permit Diluluskan : …………………………………

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 31 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Bahagian II (UNTUK KEGUNAAN PEJABAT PERIKANAN DAERAH) Ruj :............................................................ Tarikh Terima :........................................... Laporan Penyiasatan Sistem Kultur (laporan hendaklah menyatakan sama ada syarat-syarat permit telah dipatuhi ). ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Ulasan Ketua Daerah Perikanan Saya menyokong / tidak menyokong lesen dikeluarkan.* Tarikh :……………………… Tandatangan :……………………………… Nama Pegawai :…………………………... Jawatan :…………………………………… * Potong yang tak berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 32 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Bahagian III ( UNTUK KEGUNAAN PEJABAT PERIKANAN NEGERI ) 1. Ulasan PPP / PP Akuakultur .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Tarikh :................................................. Tandatangan :.......................................... Nama :.................................................... Jawatan :................................................ KEPUTUSAN : *Diluluskan / Tidak Diluluskan .................................................. Pengarah Perikanan Negeri Tarikh :............................................... *Potong yang tak berkenaan.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 33 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 4 SALINAN ASAL No. 025534 LESEN UNTUK MENGENDALIKAN SISTEM KULTUR LAUT ( Dikeluarkan di bawah Peraturan 6 (2), Peraturan-peraturan Perikanan (SISTEM KULTUR LAUT) 1990) 1. Lesen ini dikeluarkan kepada: Nama______________________________________________________________________________ Alamat_____________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ No. Kad Pengenalan___________________________________________________________________ No. Pendaftaran Syarikat/Perniagaan_____________________________________________________ Untuk Mengendalikan Sistem Kultur Laut Jenis_____________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Seperti yang tertera dalam permit. No____________________________________________________ Bertarikh_____________________________________________________________di kawasan (Alamat/Lokasi Projek)________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Keluasan sistem diberikan ialah____________________________________________________m²/ha 3. Amaun bayaran lesen: RM_____________________________________________________(Dengan perkataan: _________________________________________________________________________) 4. No. Pedaftaran bagi Sistem Kultur ini ialah ________________________________________________ 5. Syarat-syarat lesen ini adalah seperti yang dinyatakan di belakang ini serta syarat-syarat lain seperti berikut (jika ada): ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. Lesen ini tamat tempohnya pada 31 Disember_____________________________________________ _______________________ ( Ketua Pengarah Perikanan ) Tarikh:__________________ Malaysia ___________________________________________________________________________________ *potong yang tidak berkenaan (YSPK (8.15) 248-10-Jd.10(26)-31.5.91)

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 34 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 TERMA DAN SYARAT SUATU LESEN BAGI SISTEM KULTUR LAUT JADUAL KETIGA Peraturan-peraturan Perikanan ( Sistem Kultur Laut ) 1990 1. Pemegang lesen hendaklah memastikan bahawa pengendalian sistem kultur laut itu adalah dalam masa tiga bulan daripada tarikh pengeluaran lesen itu. 2. Kecuali berkenaan dengan kultur di dasar laut, kawasan penetasan dan kawasan asuhan, suatu lampu putih hendaklah dipasang pada tiap-tiap sistem kultur laut dan dinyalakan daripada matahari masuk hingga matahari terbit. Lampu itu hendaklah dapat dilihat sekurang-kurangnya satu batu notika dari tiap-tiap arah sistem kultur itu. 3. Pemegang lesen tidak boleh mengubah atau meluaskan lokasi sistem kultur itu atau menukar struktur sistem kultur tanpa kebenaran Ketua Pengarah. 4. Pemegang lesen hendaklah dengan segera melaporkan apa-apa penyakit yang bermula di sistem kultur itu kepada Ketua Pengarah. 5. Pemegang lesen tidak boleh memungut atau menawarkan bagi jualan apa-apa ikan atau benih ikan yang diperolehi dari suatu sistem kultur laut dalam sesuatu tempoh atau tempoh-tempoh jika perairan atau dimana suatu sistem kultur laut itu dikendalikan adalah dicemari atau dijangkiti oleh apa-apa bahan organik atau bukan organik atau organisma yang merbahaya kepada manusia. Walaubagaimanapun, ikan atau benih ikan boleh dengan kebenaran Ketua Pengarah, boleh dipungut tetapi hanya bagi maksud memusnahkannya. 6. Pemegang lesen hendaklah membenarkan mana-mana Pegawai Perikanan untuk melawat atau memeriksa sistem kultur laut itu. 7. Bagi maksud penyelidikan atau penyiasatan, pemegang lesen hendaklah membenarkan Ketua Pengarah untuk mengambil sampel ikan, air, makanan ikan dan bahan kimia yang digunakan dalam sistem kultur laut dan Ketua Pengarah hendaklah mengaku terima secara bertulis penerimaan apa-apa butiran yang diambil. 8. Pemegang lesen hendaklah memberi apa-apa maklumat mengenai pengendalian suatu sistem kultur sebagaimana yang diminta oleh mana-mana Pegawai Perikanan. 9. Pemegang lesen hendaklah mematuhi dengan apa-apa arahan mengenai kebersihan dan kesihatan ikan sebagaimana yang boleh dikenakan oleh Ketua Pengarah dari semasa ke semasa. 10. Tiada sistem kultur laut yang boleh dikendalikan dalam apa-apa cara yang menyebabkan galangan kepada pelayaran. 11. Pemegang lesen tidak boleh memindah milik lesen berkenaan dengan sistem kultur laut tanpa terlebih dahulu mendapat kebenaran bertulis Ketua Pengarah. 12. Pemegang lesen hendaklah terus mematuhi dengan segala terma dan syarat permit yang dikeluarkan berkenaan dengan sistem kultur laut itu.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 35 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 5 SKL 1/97 (Borang ini diberi percuma dan diisi 2 salinan) JABATAN PERIKANAN MALAYSIA Tarikh: Pengarah, Jabatan Perikanan Negeri ………………... Melalui dan Salinan: Ketua Daerah Perikanan, ..................................... PERMOHONAN MEMBAHARUI LESEN SISTEM KULTUR LAUT (SKL) BUTIR-BUTIR Nama Pemilik/ Pemohon/ Syarikat*: No. Kad Pengenalan/ Pendaftaran Syarikat*: Alamat Tetap: Alamat Surat-menyurat: (Jika lain dari Alamat Tetap) No. Telefon: No. Fax: Nama Pengusaha (Individu): Alamat Pengusaha: No. Kad Pengenalan: No. Telefon: No. Fax: BUTIR-BUTIR SKL No. Pendaftaran SKL: Kedudukan Tapak Long: Lat: Mukim: Daerah: Keluasan Sangkar/ Rakit* (mps): Bilangan Sangkar/ Rakit:

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 36 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 Keluasan Dasar Laut/ Pancang* (ha): Bilangan Pancang: No. Tol: Tarikh Lulus: Tarikh Luput: Nota: *Potong mana-mana yang tidak berkenaan BUTIR-BUTIR AKTIVITI SKL Jenis Aktiviti: Ternakan Kerang, Ternakan Kupang, Ternakan Tiram, Ternakan Ikan Dalam Sangkar dan Lain* Nama Ikan Ternakan Ikan (Jenis Ternakan) 1. 2. 3. 4. 5. 6. Bilangan Vesel SKL yang digunakan: No. Pendaftaran Vesel SKL: 1. 2. 3. 4. BUTIR LESEN SKL YANG TERAKHIR No. Lesen: Tempoh Sah Lesen: Hingga: No. Permit: Tarikh Permit: Jumlah Wang Cagaran: Nama Bank: No. Cagaran Bank: Tempoh Sah Cagaran Bank: Hingga: Saya mengaku semua maklumat yang diberikan di atas adalah benar. Jabatan Perikanan berhak menolak pengeluaran Lesen SKL baru jika mendapati terdapat maklumat yang tidak tepat. Tarikh: Tandatangan:........................................... Nama:....................................................... Cop Syarikat:............................................ ............................................ Tandatangan:........................................... Nama (Pengusaha):................................. Nota: *Potong mana-mana yang tidak berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 37 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 UNTUK KEGUNAAN PEJABAT PERIKANAN DAERAH 1. No. Rujukan Fail: ............................................................................................................. 2. Saya telah menjalankan siasatan mengenai permohonan ini dan mendapati maklumat seperti berikut:- i. Keluasan dasar laut/ bil. pancang/ sangkar/ rakit* ada/ tiada* perubahan ii. Kedudukan tapak berubah/ tidak berubah*. Jika berubah, nyatakan: .................................................................................................................................. iii. Ada/tiada* perubahan mendapat kelulusan dari Jabatan. Jika ada, nyatakan no. rujukan:.................................................................................................................... iv. Perubahan wang cagaran perlu/ tidak perlu*. Jika perlu, nyatakan: ................................................................................................................................. v. Perubahan yuran SKL ada/ tiada*. Jika berubah, nyatakan: .................................. vi. Maklumat-maklumat yang diberikan oleh pemohon di atas adalah tepat. 3. Ulasan lain: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... 4. Saya menyokong/ tidak menyokong* permohonan ini. Tarikh:......................... Tandatangan:............................... Nama dan Cop:............................. Nota: *Potong mana-mana yang tidak berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 38 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 UNTUK KEGUNAAN PEJABAT PERIKANAN NEGERI 1. Ulasan Ketua Cawangan Akuakultur: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Tandatangan: .............................. Nama dan Cop: ...................................... ...................................... ..................................................... (Ketua Cawangan Akuakultur) 2. Keputusan: DILULUSKAN/ TIDAK DILULUSKAN* 3. Syarat-syarat kelulusan tambahan (jika ada): ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Tarikh: ......................... Tandatangan: ............................. Nama dan Cop: ...................................... ......................................

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 39 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 6 Borang A AKTA PERIKANAN 1985 PERATURAN-PERATURAN PERIKANAN (PEMULIHARAAN DAN KULTUR KERANG) 2002 Ketua Pengarah, Jabatan Perikanan, Malaysia. PERMOHONAN UNTUK MENDAPATKAN LESEN BAGI MENGAMBIL *BENIH KERANG/KERANG DEWASA DARI TAPAK KERANG SEMULAJADI DENGAN MENGGUNAKAN TANGGUK TANGAN. A. BUTIR-BUTIR PERIBADI PEMOHON 1. Nama : _______________________________________ 2. No. Kad Pengenalan : _______________________________________ 3. Alamat : _______________________________________ ______________________________________________________________ 4. No. Kad Pendaftaran Nelayan : _____________________________________ 5. No. Ahli Pesatuan Nelayan : _______________________________________ B. BUTIR-BUTIR VESEL PENANGKAPAN IKAN 1. No. Pendaftaran (*Pemunya Vesel/Kru Vesel):__________________________ 2. Nama Pemunya Vesel : _______________________________________ 3. No. Buku Lesen *Vesel / Alat Penangkapan Ikan (Satu Salinan Lesen Disertakan): _______________________________________________________________ 4. Jenis Alat Penangkapan Ikan Yang Berlesen: __________________________ 5. Pangkalan Vesel Penangkapan Ikan : __________________________ 6. Tarikh Lesen Habis Tempoh : ___________________________________ C. BUTIR-BUTIR PENGAMBILAN *BENIH KERANG/KERANG DEWASA 1. Lokasi Tapak Kerang : ________________________________________ __________________________________________________________ 2. Kawasan Pendaratan Kerang : _________________________________

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 40 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 D. PERAKUAN PEMOHON Saya, Dengan Ini Mengaku Dan Mengesahkan Bahawa Segala Maklumat Yang Diberikan Dalam Permohonan Ini Adalah Benar. Tarikh: ____________________ ________________________ Tandatangan Pemohon (Untuk Kegunaan Pejabat) Permohonan Diterima Pada : ___________________________________ No. Rujukan Fail : ___________________________________ Ulasan : ___________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Permohonan *Diluluskan/Ditolak Tarikh: _________________________ ___________________ Ketua Pengarah *Potong Mana-Mana Yang Tidak Berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 41 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 7 Borang B AKTA PERIKANAN 1985 PERATURAN-PERATURAN PERIKANAN (PEMULIHARAAN DAN KULTUR KERANG) 2002 Ketua Pengarah, Jabatan Perikanan, Malaysia. PERMOHONAN UNTUK MENDAPATKAN LESEN BAGI MENGAMBIL *BENIH KERANG/KERANG DEWASA DARI TAPAK KERANG KULTUR DENGAN MENGGUNAKAN TANGGUK TANGAN. A. BUTIR-BUTIR PERIBADI PEMOHON 1. Nama : _______________________________________ 2. No. Kad Pengenalan : _______________________________________ 3. Alamat : _______________________________________ ___________________________________________________________ 4. No. Kad Pendaftaran Nelayan : __________________________________ 5. No. Ahli Pesatuan Nelayan : _______________________________________ B. BUTIR-BUTIR VESEL PENANGKAPAN IKAN 1. No. Pendaftaran (*Pemunya Vesel/Kru Vesel) : __________________________ 2. Nama Pemunya Vesel : _______________________________________ 3. No. Buku Lesen *Vesel / Alat Penangkapan Ikan (Satu Salinan Lesen Disertakan): ________________________________________________________________ 4. Jenis Alat Penangkapan Ikan Yang Berlesen: ___________________________ 5. Pangkalan Vesel Penangkapan Ikan : ____________________________ 6. Tarikh Lesen Habis Tempoh : ___________________________________ C. BUTIR-BUTIR PENGAMBILAN *BENIH KERANG/KERANG DEWASA 1. Kawasan Pendaftaran Benih Kerang : _______________________________ D. BUTIR-BUTIR PENGAMBILAN KERANG DEWASA 1. Nama Projek Kultur Kerang : ___________________________________ 2. No. Pendaftaran Sistem Kultur Laut: ______________________________

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 42 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 3. Kawasan Projek: Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T 4. Keluasan Projek (Dalam Hektar) : ________________________________ 5. No. Lesen Sistem Kultur Laut dan Tarikh Habis Tempoh : ____________ ___________________________________________________________ 6. No. Lesen Menduduki Sementara Dan Tarikh Habis Tempoh: __________ ___________________________________________________________ E. PENGAKUAN PEMOHON Saya, Dengan Ini Mengaku Dan Mengesahkan Bahawa Segala Maklumat Yang Diberikan Dalam Permohonan Ini Adalah Benar. Tarikh: ____________________ ________________________ Tandatangan Pemohon (Untuk Kegunaan Pejabat) Permohonan Diterima Pada : ___________________________________ No. Rujukan Fail : ___________________________________ Ulasan : ___________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Permohonan *Diluluskan/Ditolak Tarikh: _________________________ ___________________ Ketua Pengarah *Potong Mana-Mana Yang Tidak Berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 43 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 8 Borang C AKTA PERIKANAN 1985 PERATURAN-PERATURAN PERIKANAN (PEMULIHARAAN DAN KULTUR KERANG) 2002 Ketua Pengarah, Jabatan Perikanan, Malaysia. PERMOHONAN UNTUK MENDAPATKAN LESEN BAGI MENGAMBIL *BENIH KERANG/KERANG DEWASA DARI *TAPAK KERANG SEMULAJADI/TAPAK KERANG KULTUR DENGAN MENGGUNAKAN *PERALATAN MEKANIKAL/TANGGUK BERGALAH. A. BUTIR-BUTIR PERIBADI PEMOHON 1. Nama : _______________________________________ 2. No. Kad Pengenalan : _______________________________________ 3. Alamat : _______________________________________ ___________________________________________________________ 4. No. Kad Pendaftaran Nelayan : __________________________________ 5. No. Ahli Pesatuan Nelayan : _______________________________________ B. BUTIR-BUTIR VESEL PENANGKAPAN IKAN 1. No. Pendaftaran (*Pemunya Vesel/Kru Vesel): ____________________________ 2. Nama Pemunya Vesel : _______________________________________ 3. No. Buku Lesen *Vesel / Alat Penangkapan Ikan (Satu Salinan Lesen Disertakan): ___________________________________________________________ 4. Jenis Penangkapan Ikan Yang Berlesen: ________________________________ 5. Pangkalan Vesel Penangkapan Ikan : ___________________________________ 6. Tarikh Lesen Habis Tempoh : ___________________________________ C. BUTIR-BUTIR PENGAMBILAN *BENIH KERANG/KERANG DEWASA DARI TAPAK KERANG SEMULAJADI Kawasan Tapak Kerang : _________________________________________

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 44 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 D. BUTIR-BUTIR PENGAMBILAN *BENIH KERANG/KERANG DEWASA DARI TAPAK KERANG KULTUR 1. Nama Projek Kultur Kerang : ____________________________________ 2. No. Pendaftaran Sistem Kultur Laut: ______________________________ 3. Kawasan Projek: Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T Garis Lintang _____________ U Garis Bujur ____________ T 4. Keluasan Projek (Dalam Hektar) : ________________________________ 5. No. Lesen Sistem Kultur Laut dan Tarikh Habis Tempoh : ____________ ___________________________________________________________ 6. No. Lesen Menduduki Sementara Dan Tarikh Habis Tempoh: __________ ___________________________________________________________ E. BUTIR-BUTIR KAWASAN PENDARATAN DAN ALAT YANG DIGUNAKAN UNTUK MENGAMBIL KERANG 1. Kawasan Pendaratan Kerang (Untuk Benih Kerang Sahaja) : ___________________________________________________________ 2. Alat Yang Digunakan Untuk Mengambil *Benih Kerang/Kerang Dewasa: ___________________________________________________________ F. PENGAKUAN PEMOHON Saya, Dengan Ini Mengaku Dan Mengesahkan Bahawa Segala Maklumat Yang Diberikan Dalam Permohonan Ini Adalah Benar. Tarikh: ____________________ ________________________ Tandatangan Pemohon

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 45 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 (Untuk Kegunaan Pejabat) Permohonan Diterima Pada : ___________________________________ No. Rujukan Fail : ___________________________________ Ulasan : ___________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Permohonan *Diluluskan/Ditolak Tarikh: _________________________ ___________________ Ketua Pengarah *Potong Mana-Mana Yang Tidak Berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 46 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 9 Borang D AKTA PERIKANAN 1985 PERATURAN-PERATURAN PERIKANAN (PEMULIHARAAN DAN KULTUR KERANG) 2002 Ketua Pengarah, Jabatan Perikanan, Malaysia. PERMOHONAN UNTUK MENDAPATKAN LESEN BAGI MEMBELI BENIH KERANG A. BUTIR-BUTIR PERIBADI PEMOHON 1. Nama Pemohon : _______________________________________ 2. No. Kad Pengenalan : _______________________________________ 3. Alamat Pemohon (*Individu/Syarikat): ________________________________ _______________________________________________________________ 4. No. Pendaftaran Syarikat : _____________________________________ 5. Tempat Untuk Membeli Kerang : _________________________________ B. BUTIR-BUTIR PROJEK TAPAK KERANG KULTUR Nama Projek No. Lesen Sistem Kultur Laut Dan Tarikh Lesen Habis Tempoh Luas Kawasan Projek (Dalam Hektar) Jumlah Benih Kerang Yang Diperlukan (Bil. Guni) i. ii. iii. C. PENGAKUAN PEMOHON Saya, Dengan Ini Mengaku Dan Mengesahkan Bahawa Segala Maklumat Yang Diberikan Dalam Permohonan Ini Adalah Benar. Tarikh: ____________________ ________________________ Tandatangan Pemohon

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 47 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 (Untuk Kegunaan Pejabat) Permohonan Diterima Pada : ___________________________________ No. Rujukan Fail : ___________________________________ Ulasan : ___________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Permohonan *Diluluskan/Ditolak Tarikh: _________________________ ___________________ Ketua Pengarah *Potong Mana-Mana Yang Tidak Berkenaan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 48 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 10 ASAL No. Siri: S 015413 LESEN MENGAMBIL KERANG Dikeluarkan Di Bawah Akta Perikanan 1985 Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan Dan Kultur Kerang) 2002 Peraturan 8 (1) Nama Pemegang Lesen :______________________________________________________________ No Kad Pengenalan :______________________________________________________________ Alamat :______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ No. Tetap Vesel :______________________________________________________________ Tempoh Sah Lesen : Dari_______________________ Hingga ______________________ Jenis Kerang Yang Diambil:____________________________________________________________ Jenis Kawasan :______________________________________________________________ Jenis Peralatan Mengambil Kerang: ____________________________________________________ Tapak Mengambil Kerang Garis Lintang_____________________ U Garis Bujur________________T Garis Lintang_____________________ U Garis Bujur________________T Garis Lintang_____________________U Garis Bujur________________T Garis Lintang_____________________U Garis Bujur________________T Garis Lintang_____________________U Garis Bujur________________T Kawasan Pendaratan Kerang: _____________________________________________________________ JUMLAH FI (RM) : ____________________________________________________________ Tarikh:_________________ _________________________ Ketua Pengarah Perikanan

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 49 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 SYARAT-SYARAT LESEN MENGAMBIL KERANG 1. Syarat-syarat lesen ini hendaklah mematuhi Akta Perikanan 1985 dan Peraturan-Peraturan Perikanan (Pemuliharaan Dan Kultur Kerang ) 2002. 2. Pemegang lesen ini hendaklah mengambil benih / kerang dewasa* dari tapak kerang semulajadi atau tapak kerang kultur yang dinyatakan dalam lesen. 3. Pemegang lesen ini hendaklah mendaratkan benih kerang di kawasan pendaratan yang dinyatakan dalam lesen. 4. Pemegang lesen ini hendaklah menjual benih kerang pada pembeli benih kerang berlesen sahaja. 5. Hanya benih kerang yang berukuran lebih daripada 4 milimeter (mm) tetapi kurang daripada 25 milimeter (mm) yang diukur mengikut garis lurus yang melintang bahagian cengkerang yang paling lebar boleh diambil. 6. Hanya kerang dewasa yang berukuran 25 milimeter (mm) atau lebih yang diukur mengikut garis lurus yang melintang bahagian cengkerang yang paling lebar boleh diambil. 7. Benih kerang dan kerang dewasa boleh diambil dari tapak kerang semulajadi pada waktu siang hari antara 6.00 pagi hingga 6 petang. 8. Jenis peralatan mengambil kerang yang dibenarkan adalah seperti didalam lesen. 9. Mematuhi syarat-starat lain sebagaimana yang difikirkan patut untuk dikenakan oleh Ketua Pengarah Perikanan Malaysia.

Prosedur Operasi Standard PENGURUSAN TERNAKAN KERANG No. Do: SOP-DOF-AKUA-4 Muka Surat: 50 of 55 No. Pindaan: Tarikh Kuatkuasa 11 Oktober 2019 LAMPIRAN 11