พระอภัยมณี ตอนหนีนางผีเสื้อสมุทร ตัวอย่าง บทอาขยาน
๏ พระโฉมยงองค์อภัยมณีนาถ เหล่าฉลามล้วนฉลามตามกันมา ฉนากอยู่คู่ฉนากไม่จากคู่ ฝูงพิมพาพาฝูงเข้าแฝงวน กระโห้เรียงเคียงกระโห้ขึ้นโบกหาง มังกรเกี่ยวเลี้ยวลอดกอดมังกร ตัวอย่าง บทอาขยาน ฝูงม้าน้ำ ทำ ท่าเหมือนม้าเผ่น ตะเพียนทองล่องน้ำ นำ ตะเพียน เห็นละเมาะเกาะเขาเขียวชอุ่ม จะเหลียวซ้ายสายสมุทรสุดสายตา จะเหลียวดูสุริย์แสงเข้าแฝงเมฆ ฟังสำ เนียงเสียงคลื่นดังครื้นโครม พอเย็นย่ำ ค่ำ พลบลงโพล้เพล้ ท้องทะเลมืดมัวทั่ววิถี พระห้ามเงือกสองราด้วยปรานี ประเดี๋ยวนี้ลมกล้าสลาตัน เห็นละเมาะเกาะใหญ่ที่ไหนกว้าง หยุดเสียบ้างให้สบายจึงผายผัน เราหนีนางมาได้ก็ไกลครัน ต่อกลางวันจึงค่อยไปให้สำ ราญ ฯ เพลินประพาสพิศดูหมู่มัจฉานาถ ค่อยเคลื่อนคลาคล้ายคล้ายในสายชล ขึ้นฟ่องฟูพ่นฟองละอองฝน บ้างผุดพ่นฟองน้ำ บ้างดำ จร ลอยสล้างกลางกระแสแลสลอน ประชุมซ่อนแฝงชลขึ้นวนเวียน ขึ้นลอยเล่นเลี้ยวลัดฉวัดเฉวียน ดาษเดียรดูเพลินจนเกินมา โขดตะคุ่มเคียงเคียงเรียงรุกขา จะแลขวาควันคลุ้มกลุ้มโพยม ให้วิเวกหวาดองค์พระทรงโฉม ยิ่งทุกข์โทมนัสในฤทัยทวี
ตัวอย่าง บทอาขยาน ๏ ตาเงือกน้ำ ซ้ำ สอนพระทรงศักดิ์ ยังใกล้นักอย่าประมาททำ อาจหาญ นางรู้ความตามมาไม่ช้านาน จะพบพานพากันตายวายชีวัน อันตาข้าถ้าค่ำ เห็นสว่าง ทั้งเดินทางเรี่ยวแรงแข็งขยัน ถ้าแดดกล้าตามัวเป็นหมอกควัน จะผายผันล่วงทางไปกลางคืน แล้วว่ายแหวกแบกองค์พงศ์กษัตริย์ พลางสะบัดโบกหางไปกลางคลื่น สลาตันลั่นพิลึกเสียงครึกครื้น จนดึกดื่นรีบรุดไม่หยุดเลย ครั้นรุ่งเช้าเข้าเกาะเสาะลูกไม้ พระลูกให้บิตุรงค์ทรงเสวย เงือกก็หาอาหารกินตามเคย แล้วรีบเลยล่วงไปในคงคา ฯ ๏ ฝ่ายนางผีเสื้อสมุทรที่สุดโง่ ไปนั่งโซเซาอยู่ริมภูผา ขอชีวิตพิษฐานตามตำ รา ต้องอดปลาอดนอนอ่อนกำ ลัง ได้สามวันรันทดสลดจิต เจียนชีวิตจะเด็ดดับไม่กลับหลัง อุตส่าห์ยืนฝืนใจให้ประทัง ค่อยเซซังซวนทรงไม่ตรงตัว เห็นลูกไม้ในป่าคว้าเข้าปาก กำ ลังอยากยืนขยอกจนกลอกหัว ที่มืดหน้าตาลายค่อยหายมัว คิดถึงผัวเหยาะย่างมากลางไพร
ตัวอย่าง บทอาขยาน ( ต่อ ) ทั้งลูกน้อยกลอยใจไปด้วยเล่า เหมือนควักเอาดวงใจน้องไปเสีย น้องร้อนรุ่มกลุ้มใจดังไฟเลีย ทูนหัวเมียช่างไม่ไว้อาลัยเลย ถึงแปดปีนี่แล้วไม่แคล้วคลาด เคยร่วมอาสน์อกอุ่นพ่อคุณเอ๋ย ตั้งแต่นี้น้องจะได้ผู้ใดเชย เหมือนพระเคยคู่เคียงเมื่อเที่ยงคืน เสียแรงรักหนักหนาอุตส่าห์ถนอม สู้อดออมสารพัดไม่ขัดขืน ช่างกระไรใจจืดไม่ยืดยืน นางสะอื้นอ้าปากจนรากเรอ ถึงประตูคูหาเห็นเปิดอยู่ เอ๊ะอกกูเกิดเข็ญเป็นไฉน เข้าในห้องมองเขม้นไม่เห็นใคร ยิ่งตกใจเพียงจะดิ้นสิ้นชีวี แลดูปี่ที่เป่าเล่าก็หาย นางยักษ์ร้ายรู้ว่าพากันหนี เสียน้ำ ใจในอารมณ์ไม่สมประดี สองมือตีอกตูมฟูมน้ำ ตา ลงกลิ้งเกลือกเสือกกายร้องไห้โร่ เสียงโฮโฮดังก้องห้องคูหา พระรูปหล่อพ่อคุณของเมียอา ควรหรือมาทิ้งขว้างหมองหมางเมีย ด้วยแรงน้อยถอยทบสลบหลับ แล้วก็กลับพลิกฟื้นตื่นเผยอ ร้องเรียกลูกผัวเฟือนเหมือนละเมอ ไม่เห็นเธอทอดกายดังวายปราณ ระกำ อกหมกมุ่นหุนพิโรธ กำ ลังโกรธกลับแรงกำ แหงหาญ
ตัวอย่าง บทอาขยาน ( ต่อ ) พลางรำ พึงถึงจะไปไม่ไกลนัก จะตามหักคอกินเหมือนชิ้นหมู โมโหหุนผลุนออกนอกประตู เที่ยวตามดูรอยลงในคงคา กระโดดโครมโถมว่ายสายสมุทร อุตลุดดำ ด้นเที่ยวค้นหา ไม่เห็นผัวคว้าไปได้แต่ปลา ควักลูกตาสูบเลือดด้วยเดือดดาล ค่อยมีแรงแผลงฤทธิ์คำ รนร้อง ตะโกนก้องเรียกหาโยธาหาญ ฝ่ายปีศาจราชทูตภูตพรายพาล อลหม่านขึ้นมาหาในสาชล อสุรีผีเสื้อจึงซักถาม มึงอยู่ตามเขตแขวงทุกแห่งหน เห็นมนุษย์นวลละอองทั้งสองคน มาในวนวังบ้างหรืออย่างไร ฯ ประหลาดใจใครหนอมาก่อการ ช่างคิดอ่านเอาคู่ของกูไป ศิลานี้ที่มนุษย์จะเปิดนั้น สักหมื่นพันก็ไม่อาจจะหวาดไหว ยักขินีผีสางหรืออย่างไร มาพาไปไม่เกรงข่มเหงกู ค่อยมีแรงแผลงฤทธิ์คำ รนร้อง ตะโกนก้องเรียกหาโยธาหาญ ฝ่ายปีศาจราชทูตภูตพรายพาล อลหม่านขึ้นมาหาในสาชล อสุรีผีเสื้อจึงซักถาม มึงอยู่ตามเขตแขวงทุกแห่งหน เห็นมนุษย์นวลละอองทั้งสองคน มาในวนวังบ้างหรืออย่างไร ฯ