รายวิชา ภัยหมอกควัน ม ต้น

ก
คำนำ
ปญ หาหมอกควนั เปนปญหาใหญอ ีกปญ หาหนึ่ง ที่เกดิ ขน้ึ ทง้ั ในและตา งประเทศ สงผลตอ สขุ ภาพ
และการดำเนินชีวิตความเปนอยู ของสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดลอมเปนอยางมาก การมีความรู มีความเขาใจ
ถึงสาเหตุปญหาสถานการณของการเกิดหมอกควัน ตลอดจนการปองกันและควบคุมการเกิดหมอกควัน
เปนเรื่องจำเปนสำหรับผูคนในปจจุบัน ที่ตองตกอยูในสภาวะปญหาหมอกควันซึ่งหลีกเลี่ยงไดยาก ศูนย
การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองพะเยา ไดตระหนักถึงความสำคัญของปญหา
หมอกควัน จึงไดจัดทำเปนหลักสูตรรายวิชาเลือก สาระทักษะการดำเนินชีวิต ระดับมัธยมศึกษาตอนตน
ตามหลักสูตรการศกึ ษานอกระบบระดับการศึกษาขัน้ พืน้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551และบรรจไุ วในหลักสูตร
สถานศึกษาเพื่อนำไปใชในการจัดการศึกษาใหกับผูเรียนเพื่อใหผูเรียนมีความรูความเขาใจในการแกไข
และการปองกันการหมอกควันและนำความรไู ปใชเ ปน แนวทางในการดำเนินชีวิต
ศูนยการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองพะเยา ขอขอบคณะครูกศน.
คณะกรรมการสถานศึกษา นายสุรพล วงศหวนั ผอู ำนวยการสำนกั งานสงเสริมการศึกษานอกระบบและ
การศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดพะเยา และอาจารยอัญชลี ธรรมะวิธีกุล ศึกษานิเทศกเชี่ยวชาญ อดีต
หัวหนาหนวยศึกษานิเทศก สำนักงานสงเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ที่ใหให
คำแนะนำคำปรึกษา ในการจัดทำหลักสูตรครั้งนี้ไดเสร็จสิ้นสมบูรณมา ณ โอกาสนี้ หวังวาเอกสาร
หลักสูตรรายวิชาเลือกฉบับนี้ จะเปนประโยชนตอ ผูบริหารสถานศึกษา ครูการศึกษานอกโรงเรียนและ
ผเู กี่ยวขอ ง ในการนำไปใชใ นการจัดการศกึ ษาใหก บั ผูเรียน

( นาอดิสอน ขยุ คำ )
ผอู ำนวยการกศน.อำเภอเมอื งพะเยา

20 มิถนุ ายน 2562

สารบัญ ข

คำนำ หนา
สารบญั ก
คำแนะนำการใชแ บบเรยี น ข
โครงสรางรายวชิ า ค
บทที่ 1 ความรูทวั่ ไปเกี่ยวกับหมอกควัน ง

แบบทดสอบกอ นเรยี น 1
ความหมายของหมอกควัน 3
ใบงาน ครั้งที่ 1 8

บทที่ 2 สถานการณก ารเกดิ หมอกควนั โลก 10
2.1 สถานการณการเกดิ หมอกควันในอเมรกิ า 11
2.2 สถานการณการเกดิ หมอกควันในออสเตรเลีย 13
2.3 สถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในยโุ รป 15
ใบงาน ครั้งที่ 2 17

บทที่ 3 สถานการณก ารเกดิ หมอกควันในเอเชยี 19
3.1 สถานการณการเกดิ หมอกควนั ในไทย 20
3.2 สถานการณการเกิดหมอกควันในภาคกลาง 21
3.3 สถานการณการเกดิ หมอกควันในภาคเหนือ 22
ใบงาน ครั้งท่ี 3 25

บทที่ 4 ผลกระทบจากหมอกควนั 27
4.1 ผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันในประเทศไทย 28
4.2 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควนั ทางดาน 30
ใบงาน คร้ังท่ี 4 33

บทท่ี 5 การแกไขและการปอ งกันการเกดิ หมอกควัน 35
5.1 แนวทางการแกไ ขปญ หาและปอ งกนั การเกดิ หมอกควัน 36
5.2 บุคคลท่เี กี่ยวของกับทางการแกไ ขและการปองกันปญ หาหมอกควัน 37
5.3 หนวยงานทีเ่ ก่ียวขอ งกับทางการแกไขและการปองกันปญ หาหมอกควนั 40
ใบงาน คร้ังที่ 5 43
แบบทดสอบหลังเรียน 44

เฉลยแบบทดสอบ 46
บรรณานกุ รม 50
คณะกรรมการจดั ทำหลกั สูตร 51

ค

คำแนะนำการใชแ บบเรียน

แบบเรยี น ประกอบการเรียนสาระการพัฒนาสงั คม รายวชิ าภัยหมอกควัน ระดับมัธยมศึกษาตอนตน เปน
แบบเรยี นท่ีจัดทำขึ้นสำหรับผเู รยี นทเี่ ปนนักศึกษานอกระบบในการศึกษาแบบเรียน รายวชิ า ภัยหมอกควัน ผเู รียน
ควรปฏิบัติ ดังนี้

1. ศกึ ษาโครงสรา งรายวชิ าใหเ ขาใจในหวั ขอ สาระสำคัญ ผลการเรียนรูท่ีคาดหวัง และขอบขาย
เนอื้ หา

2. ทำแบบทดสอบกอ นเรยี น กอนทีจ่ ะศึกษารายละเอยี ดเน้ือหาของบทน้ันๆ
3. ศกึ ษารายละเอยี ด เนอ้ื หาของแตละบทใหเ ขา ใจและทำกจิ กรรมตางๆที่กำหนด
4. ปฏิบตั ิกิจกรรมทายบทของแตบท เพือ่ เปนการสรปุ ความรู ความเขาใจในเนือ้ หาท่ไี ดศ ึกษา
แลวตรวจสอบความถกู ตองกับแนวเฉลยกิจกรรม และทำความเขาใจใหชัดเจน
5. ทำแบบทดสอบหลังเรียน แลว ตรวจสอบกับเฉลย กอ นทจี่ ะทำการศกึ ษาในบทตอ ไป
6. แบบเรยี น เลมน้ี ประกอบดว ย

บทที่ 1 ความรทู ่วั ไปเกยี่ วกับหมอกควัน
บทที่ 2 สถานการณการเกดิ หมอกควนั โลก
บทที่ 3 สถานการณการเกดิ หมอกควันในเอเชีย
บทที่ 4 ผลกระทบจากหมอกควนั
บทท่ี 5 การแกไขและการปองกันการเกิดหมอกควนั

ง

โครงสรางรายวิชา ภัยหมอกควัน ทช 2300058

สาระสำคัญ

ปญ หาหมอกควนั เปน ปญหาใหญอ ีกปญหาหนง่ึ ท่ีเกดิ ข้ึนทงั้ ในประเทศและตางประเทศ สง ผลตอสุขภาพ
และการดำเนินชีวิตความเปน อยู ของสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดลอมเปนอยางมาก การมีความรู มีความเขาใจถึงสาเหตุ
ปญหาสถานการณของการเกิดหมอกควัน ตลอดจนการปองกันและควบคุมการเกิดหมอกควัน เปนเรื่องจำเปน
สำหรับผูคนในปจจุบัน ที่ตองตกอยูในสภาวะปญหาหมอกควัน ซึ่งหลีกเลี่ยงไดยากดังนั้นการพัฒนาหลักสูตร
รายวชิ าเลอื กวชิ า ภยั หมอกควนั เพอื่ นำมาใชใ นการการจัดการศึกษานอกระบบตามหลักสตู รการศึกษานอกระบบ
ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ระดับมัธยมศึกษาตอนตน มาตรฐานการเรียนรูระดับ สาระทักษะ
การดำเนนิ ชีวติ ซ่ึงกำหนดใหมีความรู ความเขา ใจ ตระหนกั เกยี่ วกับมีรู เขาใจ มีคณุ ธรรม จรยิ ธรรม เจตคติที่ดี มี
ทกั ษะในการดูแลและสรางเสริมการมีพฤติกรรมสุขภาพที่ดี ปฏบิ ัติเปน กิจนิสัยตลอดจนปองกันพฤติกรรมเส่ียงตอ
สุขภาพและดำรงชีวิตของตนเองและครอบครวั อยางมีความสุข

ผลการเรยี นท่คี าดหวัง

1. บอกสถานการณการเกดิ หมอกควันของโลกและของประเทศไทยได
2. บอกวิธีการเตรยี มพรอ มรับมือกบั หมอกควนั ได
3. บอกสัญญาณบอกเหตกุ อนเกิดหมอกควันได
4. บอกผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันได
5. บอกถงึ บุคลากรและหนว ยงานทเ่ี กี่ยวของกับหมอกควนั ได

ขอบขายเนื้อหา

บทที่ 1 ความรทู ่วั ไปเกีย่ วกบั หมอกควนั
เรอื่ งท่ี 1 ความหมายของหมอกควัน
เรื่องที่ 2 อนั ตรายจากพษิ จากหมอกควนั

บทที่ 2 สถานการณก ารเกดิ หมอกควนั โลก
เร่อื งท่ี 1 สถานการณก ารเกดิ หมอกควันในอเมริกา
เรอ่ื งท่ี 2 สถานการณก ารเกดิ หมอกควันในออสเตรเลยี
เรื่องท่ี 3 สถานการณการเกดิ หมอกควันในยุโรป

บทท่ี 3 สถานการณการเกิดหมอกควันในเอเชีย
เร่อื งที่ 1 สถานการณการเกดิ หมอกควันในไทย
เรอ่ื งท่ี 2 สถานการณการเกิดหมอกควันในภาคกลาง
เร่อื งท่ี 3 สถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในภาคเหนือ

บทท่ี 4 ผลกระทบจากหมอกควนั
เร่อื งท่ี 1 ผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันในประเทศไทย
เรอ่ื งที่ 2 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควนั ทางดาน

บทที่ 5 การแกไ ขและการปองกนั การเกิดหมอกควนั

เร่อื ง 1 แนวทางการแกไขปญ หาและปอ งกันการเกดิ หมอกควัน
เรอื่ งที่ 2 บคุ คลทเี่ กย่ี วขอ งกับทางการแกไ ขและการปองกันปญหาหมอกควนั
เรอ่ื งที่ 3 หนว ยงานท่เี กีย่ วขอ งกับทางการแกไขและการปองกันปญ หาหมอกควนั

1

แบบทดสอบกอ นเรยี น รายวิชา ภัยหมอกควนั

1. สถานการณห มอกควันของประเทศไทย สวนใหญเกดิ ข้ึนในภาคใดมากท่สี ดุ

ก. ภาคเหนอื ภาคใต ข. ภาคเหนือ ภาคตะวนั ออก

ค. ภาคเหนอื ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ง. ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ

2. ขอใดเปนสาเหตขุ องการเกดิ ปญ หาหมอกควนั ที่เกิดขนึ้ โดยธรรมชาติ

ก. การตัดไมท ำลายปา ข. เกิดไฟไหมป า

ค. การเผาตอซงั ตนขา ว ง. ผลกระทบจากภาวะเรอื นกระจก

3. ขอ ใดคอื สาเหตขุ องการเกดิ ปญ หาหมอกควันมากทส่ี ุด

ก. การเผาปา เพ่อื ลา สัตว ข. การเผาขยะในชมุ ชน

ค. การเผาตอซงั ขา วทท่ี ุง นา ง. การกอไฟเพอ่ื หงุ หาอาหาร

4. ขอใดอธิบายความหมายของหมอกควันไดถ ูกตองทีส่ ุด
ก. ฝนุ ควนั และอนุภาคแขวนลอยในอากาศ รวมตัวกนั ในสภาวะท่ีอากาศปด
ข. หมอกซึ่งมคี วนั ผสมอยเู ปน จำนวนมากในอากาศ
ค. ควันไฟที่เกดิ จากการเผาขยะ
ง. ควนั ทีเ่ กิดจากการหงุ หาอาหารในชมุ ชน

5. จงั หวัดใดทีอ่ ยูในพ้ืนท่ไี ดรับผลกระทบจากหมอกควนั นอ ยท่สี ุด

ก. พิษณุโลก ข. กรุงเทพมหานคร

ค. แมฮอ งสอน ง. พะเยา

6. สถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในยโุ รปเกดิ จากอะไรมากท่ีสดุ

ก. ภูเขาไฟระเบดิ ข. ไฟปา

ค. การทำเหมืองแร ง. โรงงานพลงั งานนิวเคลยี ร

7. อันตรายจากฝนุ ละอองในอากาศกอใหเ กดิ โรคใดบา ง

ก. โรคผิวหนงั บาดทะยัก ข. เชื้อวัณโรค เชือ้ แอนแทรกซ

ค. ไขเลือดออก ไขมาลาเรีย ง. งูสวดั กลากเกล้ือน

2

8. แนวทางการแกไขปญ หาและปองกันการเกิดหมอกควนั ในชมุ ชนควรทำอยางไร

ก. เตรียมน้ำไวดบั ไฟปา ข. พยายามเลือกใชวตั ถุดิบและเชื้อเพลงิ ท่ีไมมสี ารกอ มลพิษทางอากาศ

ค. รณรงคหา มเผาปา ง. ตง้ั เวรยามเฝาระวังไฟปา

9. หนวยงานใดทเ่ี กย่ี วของกบั ทางการแกไขและการปองกันปญหาหมอกควัน

ก. กรมปาไม ข. กรมควบคุมมลพิษ

ค. กรมสุขภาพอนามัย ง. กรมพัฒนาชมุ ชน

10. เมอ่ื เกิดไฟปาข้ึนจะโทรแจง สายดวนหมายเลขโทรศพั ทใด

ก. 191 ข. 1669

ค. 1784 ง. 1323

3

บทที่ 1 ความรูทั่วไปเกย่ี วกับหมอกควัน

สาระสำคัญ
หมอกควนั จัดไดวา เปนมลพิษทางอากาศทส่ี ำคญั เปนผลผลติ ของกระบวนการเผาไหม หรือสันดาป ที่ไม

สมบรู ณ เปนตนกำเนดิ ของสารมลพิษทางอากาศท่ผี งั ตวั อยูกบั อนุภาคฝุน ละอองขนาดเล็กทเี่ มื่อเขาไปใน ปอดแลว
ไมสามารถขับออกมาได สารมลพิษกลุมท่มี จี ำนวนชนิดมากที่สุด เปนสารประกอบอินทรยี ท ่ีมชี ่ือวา พอลีโซคลิกอะ
โรมาติกไฮโรคารบอน (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) ที่มักเรียกชื่อวา พีเอเอช หรือ พาห ซึ่งมีสาร
สมาชิกไมนอยกวาสิบชนิดเปนสารกอมะเร็ง และแทบทุกชนิดคงอยูในสิ่งแวดลอมไดนาน ไม สลายตัวไดงาย ชั้น
บรรยากาศที่มอี ุณหภูมิผกผนั และหมอกควันพิษเปรียบเสมือนกำแพงลองหนท่ีกนั ไมใหฝุน ควัน ลองลอยขึ้นไปยงั
บรรยากาศช้ันบนได มกั เกดิ ในชวงฤดหู นาวกอนเขา สูฤดรู อน เพราะเปน ชว งท่ีอากาศน่ิง ชน้ั ของอากาศเย็นมีความ
หนาแนนสูงกวา มีความชื้นนอยกวา จากสภาพความกดอากาศสูงดังกลาวทำใหฝุน ละอองขนาดเล็กไมถูกพัดพา
ขึน้ สูช ั้นบรรยากาศระดบั สูง แตจ ะวนเวียนอยใู นระดบั ท่ีประชาชนอยูอาศยั

ผลการเรยี นท่ีคาดหวงั
1. บอกความหมาย องคป ระกอบของหมอกควนั ได
2. บอกมลพษิ จากฝนุ ละอองของหมอกควนั ได
3. บอกพษิ ภัยจากหมอกควันที่เปน อนั ตรายตอรา งกายได

ขอบขา ยเน้ือหา
เรื่องที่ 1 ความหมายของหมอกควัน
เรอ่ื งท่ี 2 อนั ตรายจากพิษจากหมอกควนั

4

บทที่ 1 ความรูทวั่ ไปเก่ียวกับหมอกควัน

เรื่องท่ี 1 ความหมายของหมอกควนั
1.1.1 มลพิษทางอากาศ (Air Pollution) คือสภาพอากาศที่มีสารเจือปน และถาสารเจือปนน้ี สะสมอยู

ในอากาศเปนเวลานาน ๆ จะสง ผลกระทบตอสขุ ภาพของมนุษย สัตว และพชื ผลตา ง ๆ รวมทัง้ สง่ิ แวดลอ มรอบ ๆ
สภาพอากาศ ท่ีมสี ารเจอื ปนเหลาน้ัน

1.1.2 หมอก (Fog, Mist) คือ เมฆทเ่ี กดิ ในระดบั ใกลพนื้ ดนิ ซง่ึ ทำใหท ศั นวสิ ัยหรอื การมองเห็นเลวลง
เปนอันตรายทั้งทางบก และทางอากาศ ในวันที่มีอากาศช้ืน และทองฟาใส พอตกกลางคืนพื้นดินจะเย็น ตัวลง
อยางรวดเร็ว ทำใหไอน้ำในอากาศเหนือดินควบแนะเปนหยดน้ำ หมอกซึ่งเกิดขึ้นโดยวิธีนี้จะมีอุณหภูมิต่ำ และมี
ความหนาแนนสงู เคลอ่ื นตวั ลงสูทตี่ ่ำ และมอี ยูอยางหนาแนน ในหบุ เหว

1.2.3 หมอกควนั (Haze, Smog) คอื ปรากฎการณท ี่ฝุน ควนั และอนภุ าคแขวนลอยในอากาศ รวมตัวกัน
ในสภาวะที่อากาศปด หมอกควันเกินขึ้นไดงายในสภาพอากาศแหง (แตกตางจากหมอก ที่สภาพ อากาศตองมี
ความช้ืนสูงพอ) ลักษณะภูมิประเทศที่เอ้ือใหเกิดหมอกควนั ปกคลุม ไดแก พ้นื ที่แองกระทะ หรือ พ้ืนท่ีปดระหวาง
หุบเขา ประกอบกับอากาศเหนือภูมิประเทศนั้นมีชั้นอุณหภูมิผกผันเกิดขึ้น ตามทฤษฎีมวล อากาศเย็นจะอยูใกล
พื้นดิน เพราะมีความหนาแนน และมีน้ำหนักมากกวาอากาศรอน ถาหากมวลอากาศรอน (ที่ไหลอยูดานบนของ
มวลอากาศเย็น) เคลื่อนตัวอยางรวดเร็วและรุนแรงเพียงพอแลวจะสามารถปดกั้นการ ถายเทความรอนและ
อนภุ าคแขวนลอยในบรรยากาศดานลา งไมใหขึน้ มาดานบนได (ปรากฎการณเอลนีโญ เปนปจจยั หนึ่งทีม่ ีผลกระทบ
ตอความรุนแรงของมวลอากาศในชัน้ บรรยากาศ)

หมอกควัน จัดไดว า เปน มลพษิ ทางอากาศทส่ี ำคัญ เปนผลผลิตของกระบวนการเผาไหม หรอื สนั ดาป ท่ีไม
สมบรู ณ เปนตน กำเนิดของสารมลพิษทางอากาศท่ผี ังตวั อยูกบั อนภุ าคฝนุ ละอองขนาดเล็กท่เี ม่ือเขาไปใน ปอดแลว
ไมสามารถขับออกมาได สารมลพษิ กลมุ ทีม่ จี ำนวนชนดิ มากทสี่ ุด เปนสารประกอบอินทรยี ท่ีมีชื่อวา พอลีโซคลิกอะ
โรมาติกไฮโรคารบอน (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) ที่มักเรียกชื่อวา พีเอเอช หรือ พาห ซึ่งมีสาร
สมาชิกไมนอยกวาสิบชนิดเปนสารกอมะเร็ง และแทบทุกชนิดคงอยูในสิ่งแวดลอมไดนาน ไม สลายตัวไดงาย ช้ัน
บรรยากาศที่มีอุณหภูมิผกผันและหมอกควันพษิ เปรียบเสมือนกำแพงลอ งหนที่กนั ไมใหฝ ุน ควัน ลองลอยขึ้นไปยงั
บรรยากาศช้นั บนได มกั เกิดในชว งฤดูหนาวกอนเขา สูฤดรู อน เพราะเปน ชวงทอ่ี ากาศนิ่ง ช้นั ของอากาศเย็นมีความ
หนาแนนสูงกวา มีความชื้นนอยกวา จากสภาพความกดอากาศสูงดังกลาวทำใหฝุน ละอองขนาดเล็กไมถูกพัดพา
ขน้ึ สูช ัน้ บรรยากาศระดบั สูง แตจะวนเวยี นอยูในระดบั ทป่ี ระชาชนอยอู าศัย จึง กลายเปนฝาชีครอบชั้นบรรยากาศ

5

เปน ลกั ษณะโดมอากาศ ดงั นัน้ ฝุน ควัน ท่ถี กู กกั ไว จงึ สงผลกระทบทาง สุขภาพอยา งหลีกเล่ียงไมได ทงั้ ปญ หาการ
มองเหน็ การระคายเคอื งตา โรคท่ีเก่ียวขอ งกับทางเดนิ หายใจท่ี มักจะนำไปสกู ารเปนมะเร็งปอด

เร่ืองท่ี 2 อันตรายจากพษิ จากหมอกควัน
มลพิษจากฝุนละอองในอากาศมีที่มาหลากหลาย รวมถึงฝุนผง ละอองธุลี ขี้เถา และเขมาควัน และ

เกิดขึ้นทั้งจากแหลงธรรมชาติ (เชน เกลือทะเล) และที่มนุษยสรา งข้ึนอยางไอเสียจากรถยนตและรถบรรทุก เมือง
ใหญและเขตอุตสาหกรรมที่มีการจราจรหนาแนน โรงงาน และงานกอสรางมากมายมีแนวโนมที่จะมีอันตรายจาก
การเจอกับมลพิษจากฝุนละอองมากกวา แตเ ขตชนบทกม็ ีความเสี่ยงเชน กัน จากฝนุ บนถนนทยี่ ังไมไดลาดยางหรือ
โรยหนิ จากมลพษิ ทางเกษตรกรรมในรปู ของแอมโมเนยี ซ่ึงเขา มาอยูในอากาศในรูปของกาซจากพื้นที่เพาะปลูกที่มี
การใชปุยและมลู สัตว และจากหมอกควนั ท่ีเกิดขึน้ เม่ือชาวไรช าวนาเผาพ้นื ท่เี พ่ือเตรียมดินสำหรับการเพาะปลูกฤดู
ตอ ไป ยิง่ ละอองฝนุ มขี นาดเลก็ ลงเทาใด กย็ งิ่ เปนอันตรายคกุ คามตอสุขภาพเทา น้นั ขึน้ ชอื่ วามลพษิ กน็ ับวา เลวรา ย
ทั้งส้นิ แตม ลพิษจากฝุน ละอองในอากาศทมี่ ีขนาดเลก็ ลงไปอีกยิ่งเปน อันตรายตอสุขภาพอยา งแทจริง เน่ืองจากมัน
สามารถถูกสูดหายใจเขาไป และมีขนาดเล็กพอที่จะเขาไปลึกถึงปอดและทางเดนิ หายใจได บางอนุภาคอาจจะเขา
ไปถึงกระแสเลือดและไหลเวียนทว่ั รางกายของเราไดในท่สี ดุ ผลกระทบจากมลพิษละอองฝุนดังกลาวตอสุขภาพน้ัน
รา ยแรงกวา ทีเ่ คยคดิ กัน

PM2.5 หมายถึงฝุนละออง (ambient airborne particles) ที่มีขนาดเล็กไมเกิน 2.5ไมครอนมีสารเคมี
ตาง ๆ เปนองคประกอบ และมีแหลงกำ เนิดที่หลากหลาย PM2.5 ถูกพิจารณาวาเปนมลพิษที่มีผลกระทบกับ
สุขภาพมากที่สุดในบรรดามลพิษทางอากาศโดยทั่วไป เนื่องดวยขนาด ที่เล็กมาก PM2.5 สามารถเขาไปสูระบบ
ทางเดินหายใจของมนุษยได และจากนั้นก็ไปทั่วรางกาย เปนสาเหตุของ ผลกระทบดานสุขภาพทั้งระยะสั้นและ
ระยะยาวมากมายผลกระทบดานสุขภาพทั้งระยะสั้นและระยะยาวมากมาย ฝุนขนาดเล็กยังเปนกลุมสารมลพิษท่ี
สงผลกระทบตอผูคนท่ัวโลก ฝุนขนาดเล็กนีส้ ามารถ มาจากแหลงธรรมชาตแิ ละมนุษยสรางขึ้น โดยทั่วไปแหลงกำ
เนิด PM2.5 มาจากการ เผาไหม (จากเครื่องยนตของยานพาหนะ อุตสาหกรรม การเผาฟนและถานหิน) รวมท้ัง
ผานทางสารมลพิษอนื่ ๆ ทท่ี ำ ปฏกิ ริ ยิ าอยูในบรรยากาศ

จากงานศึกษาวิจัยสำคัญๆ ในระยะสิบปที่ผานมา เดี๋ยวนี้ เราไดรูแลววา มลพิษทางอากาศเปนอันตราย
คุกคามสุขภาพของเรามากกวาที่เราเคยเขาใจ องคการอนามัยโลกประมาณการวามีประชากรที่ตอง “ตายกอน
เวลาอันควร” เนื่องจากมลพิษในอากาศทั่วโลกมากกวาหกลา นคนในแตละป และในจำนวนนี้ เปนเด็กอายตุ ่ำกวา
หา ขวบราวรอ ยละสบิ คือประมาณ 600,000 คน มงี านวิจัยท่แี สดงดว ยวา เมอ่ื คุณภาพอากาศเลวลง

อัตราการไปหอ งฉุกเฉนิ และการเขาอยูโรงพยาบาลจะสงู ข้ึน เพราะมลพษิ ทำใหปญหาสุขภาพท่ีมีอยูกำเริบขึน้ และ
เปนเหตใุ หหัวใจวาย หลอดเลือดในสมองตีบ หอบหืดกำเรบิ และอื่นๆ อกี มากมาย

อันตรายคุกคามตอหัวใจ : งานวิจัยไดแสดงวาการเผชิญกับมลพิษในอากาศอาจทำใหเกิดเหตุรุนแรง
เฉียบพลันกบั กลา มเนอื้ หวั ใจได รวมท้ังหัวใจวาย หวั ใจเตนผิดจังหวะ หัวใจเตนแรงขึน้ อตั ราการผนั แปรการเตน

6

ของหวั ใจลดลง ตลอดจนมคี วามเส่ียงท่จี ะเกิดการตายจากภาวะหัวใจหยุดเตนเฉียบพลัน นอกจากนั้น ยัง
มหี ลกั ฐานปรากฏไมน านมานี้ดว ยวา ภาวะหลอดเลอื ดแข็ง และการเผชญิ กบั อนุภาคฝุนละอองขนาดเล็กเปนระยะ
ยาวมคี วามเชอื่ มโยงกนั โดยทมี่ ีการสะสมตะกอนที่เรยี กวา พลาคภายในหลอดเลือดซึ่งสามารถทำใหเกดิ ภาวะหัวใจ
วายและหลอดเลือดสมองตีบจนถงึ ตายได

อันตรายคุกคามตอปอดและทางเดินหายใจ : มลพิษในอากาศเปนทั้งสาเหตุและปจจัยที่ทำใหเกิดโรค
เกย่ี วกับปอดและระบบทางเดนิ หายใจและท่ีทำใหโ รคกำเริบข้ึนได ซึง่ รวมถงึ โรคหอบหืดโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และ
โรคมะเรง็ ปอด

อันตรายคุกคามตอสมอง : เปน ทเ่ี ชือ่ กนั วา การเผชิญกบั มลพิษในอากาศเปนระยะยาวเพ่ิมความเสี่ยงที่
จะทำใหห ลอดเลือดแดงในสมองแข็งตัว ทำใหค วามดันโลหติ สงู ขึ้น และความหนืดของเลือดเพ่มิ ขึน้ ซึง่ ลวนแตเปน
ปจ จัยเสย่ี งทีท่ ำใหเ กิดลมิ่ เลอื ดในสมองได

คณุ อาจจะอยใู นกลมุ ท่มี ีภาวะความเสีย่ งสูง : การเผชิญกบั อนภุ าคฝุนละอองขนาดเล็กเปนอันตรายตอ
สขุ ภาพยง่ิ ขึ้นสำหรับเดก็ หญงิ มคี รรภ ผูสูงวยั และผทู ีเ่ ปน โรคปอดหรือโรคหัวใจ

เด็กอยูในกลุมที่มีความเสี่ยงสูงดว ยเหตุหลายประการ : สวนใหญแลว ยิ่งอายุนอยเทาใด ความเสี่ยง
ยิ่งมากขึ้นเทานั้น ปอดและระบบภูมิคุมกันของเด็กยังอยูในระยะที่กำลังพัฒนา มีงานศึกษาวิจัยที่แสดงวาการ
เผชญิ กับมลพิษในอากาศจะขดั ขวางการเจริญเตบิ โตของปอดในเด็กในวัยเรียน เมอี่ เปรียบเทียบกับผใู หญแลว เด็ก
ใชเวลาอยกู ลางแจงเพื่อเลน กีฬาและทำกจิ กรรมนอกบานมากกวา นอกจากนนั้ เด็กยงั มีอตั ราทีจ่ ะเปนโรคหอบหืด
และโรคระบบทางเดินหายใจท่ีรุนแรงอนื่ ๆ มากกวา ซ่งึ โรคเหลานก้ี ำเริบขึน้ ไดอยางงา ยดายเมอ่ื ระดับมลพิษสงู

หญิงมีครรภ : นาจะออนแอเปนพิเศษกับมลพิษในอากาศ งานศึกษาวิจัยเมื่อเร็วๆ มานี้แสดงวา การ
เผชิญกับมลพิษในอากาศจากฝุนละอองในระดับสูงระหวางตั้งครรภมีความเชื่อมโยงกันกับการคลอดกอนกำหนด
นำ้ หนกั ตวั ทารกแรกคลอดตำ่ และความเสีย่ งที่จะเกดิ การแทง บุตรและอตั ราการตายของทารกเพ่ิมขนึ้

7

ผูสูงวัย : ตองเผชิญกับความเสี่ยงเพิ่มขึ้นที่จะมีปญหาที่เกี่ยวเน่ืองกับมลพิษ ทั้งนี้เพราะระบบภูมิคุมกันของ
ผูสูงอายุมักจะออนแอลง และรางกายมักจะมีความสามารถนอยลงที่จะรับมือกับมลพิษในอากาศ นอกจากนั้น
ผูสูงอายุยังมีแนวโนมมากขึ้นที่จะมีอาการเกี่ยวกับโรคหัวใจหรือระบบทางเดินหายใจที่ยังไมไดรับการวินิจฉัยซึ่ง
กำเริบขึ้นเนื่องจากมลพิษในอากาศผูที่เปนโรคปอดหรือโรคหัวใจ เชน โรคหลอดเลือดหัวใจ ภาวะหัวใจลมเหลว
โรคหอบหืด โรคถุงลมในปอดโปงพอง โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง มีความเสี่ยงมากขึ้นเนื่องจากอนุภาคฝุนละออง
สามารถทำใหส ภาวะโรคท่ีมอี ยูก อ นหนา นกี้ ำเริบขน้ึ ได

8

ใบงาน บทที่ 1 รายวิชา ภัยหมอกควนั

1.บอกความหมาย ของหมอกควัน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………...........................................................................……

2. จงบอกสาเหตขุ องการเกดิ หมอกควนั
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

3. จงอธบิ ายความหมายของ PM2.5 คอื อะไร
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................................................... 9
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
4. จงอธิบายภยั จากหมอกควนั เปน อนั ตรายตอ รา งกาย
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................

10

บทที่ 2 สถานการณก ารเกดิ หมอกควันโลก

สาระสำคญั
ขอมูลจากองคการอนามัยโลกในป 2561 ระบุวา แตละปมีประชากรโลกเสียชีวิตกอนวัยอันควรเพราะ

มลพิษทางอากาศไมต่ำกวา 6,500,000 คนในจำนวนนีเ้ ปน เด็กถึง 1,700,000 คนและหากยอนกลับไปดูสถติ ิ ในป
2560 จีนและอินเดียเปนประเทศที่มีอัตราการเสียชีวิตจากมลพิษและฝุนละอองสูงที่สุดในโลก ลาสุดองคกร
Greenpeace องคการสาธารณประโยชนนานาชาติที่ดำเนินกิจกรรมดานสิ่งแวดลอมและสันติภาพฐานที่มั่นอยู
กรุงอัมสเตอรดัมประเทศเนเธอรแลนด และมีฐานที่มั่นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใตอยูในประเทศไทย
Greenpeace Thailand ทวีตขอความ ระบุอันดับประเทศที่มีสภาพอากาศย่ำแยโดยกรุงเทพมหานคร ประเทศ
ไทย ติดอันดับมีคุณภาพอากาศแยเปนอันดับ 9 ของโลก โดย อันดับ 1 กรุงเดลี ประเทศอินเดีย อันดับ2 เมืองดา
กา ประเทศบังคลาเทศ อันดับ 3 เมืองโกลกาตา ประเทศอินเดีย อันดับ4 เมืองเสิ่นหยาง ประเทศจีน อันดับ5
เมืองกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล อันดับ6 เมืองอูลานบาตาร ประเทศมองโกเลีย อันดับ7 เมืองมุมไบ ประเทศ
อนิ เดีย อันดับ8 เมอื งอูฮ่นั ประเทศจนี และประเทศไทยซ่งึ ตดิ อันดบั มาเปน ที9่ ตามมาดว ยนครดูไบ ประเทศสหรัฐ
อาหรบั เอมิเรตส ที่ตดิ อันดบั มาเปน ลำดบั ที่ 10

ผลการเรียนท่ีคาดหวงั
1. บอกสถานการณการเกดิ หมอกควันในอเมริกาได
2. บอกสถานการณการเกดิ หมอกควันในออสเตรเลยี ได
3. บอกสถานการณการเกดิ หมอกควันในยุโรปได

ขอบขา ยเน้ือหา
เรอ่ื งที่ 1 สถานการณก ารเกิดหมอกควันในอเมริกา
เร่ืองท่ี 2 สถานการณการเกดิ หมอกควันในออสเตรเลยี
เรื่องที่ 3 สถานการณการเกิดหมอกควนั ในยโุ รป

11

บทท่ี 2 สถานการณการเกิดหมอกควนั โลก

เรือ่ งท่ี 1 สถานการณการเกดิ หมอกควันโลก
สถานการณการเกดิ หมอกควนั ในอเมรกิ า
อเมริกาเหนือเปน หน่งึ ในภมู ิภาคท่คี ุณภาพอากาศดีทส่ี ดุ ในรายงานฉบบั นี้ แมวา 18% ของเมืองจะยังเกิน

เปาหมาย รายปขององคการอนามัยโลกในป พ.ศ. 2561 นอกจากนี้ อเมริกาเหนือยังเปนหนึ่งในผูบุกเบิกระบบ
ตรวจวัดคุณภาพ อากาศภายในสหรัฐอเมริกา แหลงกำเนิดมลพิษทางอากาศที่สำคัญในอเมริกาเหนือ
ประกอบดว ยการขนสง การผลิตไฟฟา จากเช้ือเพลงิ ฟอสซลิ การใชพลงั งานในบานเรือน และไฟปา ในฐานะสาเหตุ
ทางธรรมชาติ ที่สำคัญ ป พ.ศ.2561 มีไฟปารุนแรงเปนชดุ ตอเนื่อง โดยเฉพาะ ในแคลิฟอรเนียและโอเรกอน ชวง
สิงหาคมและพฤศจิกายน อีกทั้งในเขต บริติชโคลอมเบีย ของแคนาดา ที่มีควันแพรกระจายอยางรุนแรงเหนือ
บริเวณใกลเคยี งอยา ง อลั เบอรตา ชวงเดอื นสงิ หาคม1 เหตุการณไฟปา ทง้ั สองน้ี เปน เหตกุ ารณทร่ี นุ แรงที่สุดในชวง
หลายปที่ผานมา ทำ ใหเกิด มลพิษสูงกวาระดับพื้นที่ปกตอิ ยางมากแบบชั่วคราว 16 ใน 20 เมืองที่มีมลพิษสูงสดุ
ในอเมริกาเหนือคือแคลิฟอรเนีย เมืองที่มีมลพิษสูงสุดของ 40 อันดับเมืองที่มีมลพิษสูงสุด ในภูมิภาคคือเมือง
แปซฟิ กเวสต ทซ่ี งึ่ โดยท่วั ไปไฟปามักสง ผลกระทบรุนแรงหน่ึงเดอื นโดยเฉลี่ย ลอสแองเจลิส ซง่ึ เปน เมืองที่รูกันวา
มปี ระวัตศิ าสตรต อ สกู บั หมอกควันในระดับสงู และการจราจรตดิ ขัด ติดอันดับ 31 ในภูมภิ าค และเพิม่ PM2.5 เขา
ไปในหมอกควันระดบั ชัน้ โอโซน2 สหรฐั อเมริกาเปน ผนู ำ ระดับโลกในโครงการตรวจวัดคุณภาพ อากาศ ดวยสถานี
ตรวจวัด PM2.5 จำนวน 914 แหงทั่ว ประเทศ ซึ่งขอมูลรวมอยูในรายงานฉบับนี้ เพิ่มเติมดวย โครงการตรวจวดั
คุณภาพอากาศในตา งประเทศของแผนก กิจการตางประเทศของสหรฐั อเมริกา นำ มาสูการตรวจวัด และรายงาน
ผลคุณภาพอากาศที่เปนประโยชนแกเมืองและ ประเทศจำนวนมากที่ขาดแคลนขาวสารขอมูลดานน้ีขอมูลจาก
องคก ารอนามัยโลกในป 2561 ระบวุ า แตละปมปี ระชากรโลกเสียชีวติ กอ นวยั อันควรเพราะมลพษิ ทางอากาศไมต่ำ
กวา 6,500,000 คนในจำนวนนี้เปนเด็กถึง 1,700,000 คนและหากยอนกลับไปดูสถิติ ในป 2560 จีนและอินเดีย
เปนประเทศทม่ี ีอตั ราการเสียชวี ติ จากมลพษิ และฝนุ ละอองสงู ทีส่ ดุ ในโลก

ลาสุดองคกร Greenpeace องคการสาธารณประโยชนนานาชาติที่ดำเนินกิจกรรมดานสิ่งแวดลอมและ
สันตภิ าพฐานท่ีม่ันอยูกรุงอัมสเตอรดัมประเทศเนเธอรแลนด และมีฐานท่ีมน่ั ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใตอยู
ในประเทศไทย Greenpeace Thailand ทวีตขอความ ระบุอันดับประเทศที่มีสภาพอากาศย่ำแยโดย
กรงุ เทพมหานคร ประเทศไทย ตดิ อันดับมคี ณุ ภาพอากาศแยเ ปน อนั ดับ 9 ของโลก โดย อันดับ 1 กรงุ เดลี ประเทศ
อินเดยี อันดบั 2 เมอื งดากา ประเทศบังคลาเทศ อนั ดับ 3 เมืองโกลกาตา ประเทศอนิ เดีย อนั ดบั 4 เมืองเสิ่นหยาง
ประเทศจีน อนั ดับ 5 เมอื งกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล อนั ดบั 6 เมืองอูลานบาตาร ประเทศมองโกเลยี .

อันดบั 7 เมืองมมุ ไบ ประเทศอนิ เดีย อนั ดับ 8 เมอื งอูฮ ัน่ ประเทศจีน และประเทศไทยซ่งึ ติดอนั ดบั มาเปน
ที่ 9 ตามมาดว ยนครดูไบ ประเทศสหรฐั อาหรับเอมเิ รตส ท่ตี ิดอันดับมาเปน ลำดับท่ี 10

12
ขณะทเ่ี มืองที่มีมลพิษทางอากาศต่ำท่ีสุดอันดับ 1 ไดแก เมอื งเบรยี ดแคเลน ประเทศสวเี ดน มัลมแบรเยด
ประเทศสวีเดนตามมาเปนอันดับ 2 เมืองเบนิกาซิมประเทศสเปนตามมาเปนอันดับ 3 สวนอันดบั 4 เปนของเมือง
ปาลมเซอประเทศเอสโตเนยี สวนอันดับ 5 เปนของเมอื งและริกปิ ระเทศสวิตเซอรแลนด

วิธกี ารแกปญ หาและรบั มือกบั มลพิษทางอากาศในตางประเทศ
ขณะที่เมืองใหญทั่วโลกกำลังคิดหาทางแกปญหาฝุนละอองทางอากาศที่กำลังคุกคามสุขภาพ และความ
ปกติสุขของมวลมนุษยมากขึ้นทุกวัน ที่เห็นไดชัดคือประเทศจีน ที่รัฐบาลยกใหปญหาฝุนละอองทางอากาศ เปน
นโยบายระดับชาติ มีการผลักดันการใชพลังงานสะอาดแทนถานหินประกาศมาตรการในการเก็บภาษีอนุรักษ
สิ่งแวดลอมจำนวน 12 หยวนตอหนวยของการปลอยมลพิษทางอากาศ ผลจากการเอาจริงเอาจังของรัฐบาลจีน
สงผลใหคาPM ลดลง 3.5 ตอป โดยในกรุงปกกิ่งลดลงถึงรอยละ 20.5 ขณะเดียวกัน 4 เมืองใหญของโลกอยาง
ปารีส เอเธนส เม็กซโิ กซิตี และมาดริด มีแผนจะหามใชร ถยนตด เี ซลภายในป 2525

13

ขณะที่รัฐบาลอังกฤษประกาศแผนการจัดการกับปญหาฝุนละอองทางอากาศ หลังจากสหราชอาณาจักร
เปน1 ใน 6 ประเทศในกลุมสหภาพยุโรปที่ตองเสียคาปรับ ใหแกศาลยุติธรรมแหงยุโรปเนื่องจากมีการละเมิดขอ
จำกัด ดา นคณุ ภาพอากาศอยางตอเนอ่ื งสวนสหภาพยุโรปมีการผลักดันในการนำรองใชพลงั งานสะอาด ดวยการใช
รถยนตส าธารณะโดยในอนาคต การเดินทางดวยจักรยานจะกลายเปนตวั เลือกท่ีสำคัญในการสญั จรของประชาชน
เร่อื งท่ี 2 สถานการณก ารเกิดหมอกควันในออสเตรเลยี

ประเทศออสเตรเลียประกาศภาวะฉกุ เฉินในรฐั นิวเซาทเ วลสแ ลว หลังไฟปารุนแรงสุดในรอบ 40 ปยังลาม
ไมหยุด หลังจากที่ปญหาไฟปาไดลุกลามออกไปในหลายพื้นที่และสงผลใหบานเรือนของประชาชนไดรับความ
เสียหายไปแลว มากกวา 200 หลังคาเรือน และยงั ถอื เปนปญหาไฟปา ทีร่ นุ แรงมากท่ีสุดในรอบ 40 ปอ กี ดว ย

การประกาศภาวะฉุกเฉินดังกลาว ทำใหเจาหนาที่มีอำนาจในการสั่งการรับมือภัยพิบัติมากขึ้น ภายใน
ระยะเวลา 30 วันตอจากนี้ เชน การสั่งระงับการสง ทอแกส และสั่งใหประชาชนอพยพออกจากพื้นที่ ขณะที่ ทาง
เจาหนาท่ีดับเพลิงระบุวา ปญหาไฟปาที่มาเร็วกวาปกติ ยังมีทีทาวาจะเลวรายมากขึ้น เนื่องจากสภาวะอากาศท่ี
แหงแลงจัด บวกกับลมพัดแรงสงผลใหไฟปาลุกลามไปหลายพื้นที่มากขึ้น โดยลาสุดควันไฟปาไดทำใหพื้นท่ี
บางสวนของเมืองดังกลาวถูกปกคลุมไปดวยหมอกควันแลวสำหรับพื้นที่ที่ไดรบั ผลกระทบจากปญหาไฟปารุนแรง
มากที่สุดคือ บริเวณเขตเทือกเขาบลูเมาทเทน ทางตะวันตกของนครซิดนีย ซึ่งในบางพื้นที่ทางการยังไมสามารถ
ควบคุมเพลิงไวได ทิม บอกซเวล เจาหนาที่ดับเพลิงรายหนึ่ง เปดเผยวา เจาตัวไดสูญเสียบานที่อยูในเมืองวินมาลี
ทางตะวันตกของเขตเทือกเขาบลเู มาทเ ทน ในระหวางที่กำลังปฏิบตั ิหนาที่อยู ทั้งนี้ ทุกๆปในชวงฤดูรอน ระหวาง
เดือน ธ.ค. – ก.พ. ออสเตรเลียมักจะเผชิญปญหาไฟปา แตจากสภาพอากาศที่รอนและแหงแลงจัด ทำใหไฟปา
เกดิ ข้ึนเร็วกวา ชวงฤดกู าลปกติ ( https://www.posttoday.com/world/254158 )

14
สถานการณไฟปา รฐั นิวเซาทเวลสแ ลว ประเทศออสเตรเลีย
ทางการออสซี่ประกาศภาวะฉุกเฉินในรัฐนิวเซาทเวลส หลังไฟปารุนแรงสุดในรอบ 40 ปยังลามไมหยุด
ทางการออสเตรเลยี ประกาศภาวะฉุกเฉนิ ในรัฐนิวเซาทเวลสแ ลว หลังจากที่ปญหาไฟปาไดลุกลามออกไปในหลาย
พื้นที่และสงผลใหบานเรือนของประชาชนไดรับความเสียหายไปแลวมากกวา 200 หลังคาเรือน และยังถือเปน
ปญหาไฟปา ท่ีรุนแรงมากท่สี ุดในรอบ 40 ปอ ีกดวย ขณะที่ ทางเจาหนาที่ดับเพลิงระบุวา ปญหาไฟปาที่มาเร็วกวา
ปกติ ยังมีทีทาวาจะเลวรายมากขึ้น เนื่องจากสภาวะอากาศที่แหงแลงจัด บวกกับลมพัดแรงสงผลใหไ ฟปาลุกลาม
ไปหลายพื้นทมี่ ากขึน้ โดยลาสุดควันไฟปา ไดทำใหพ้ืนท่ีบางสว นของเมืองดังกลา วถูกปกคลุมไปดวยหมอกควันแลว
สำหรับพ้นื ท่ที ีไ่ ดรบั ผลกระทบจากปญหาไฟปา รุนแรงมากท่สี ุดคอื บริเวณเขตเทอื กเขาบลเู มาทเ ทน ทางตะวันตก
ของนครซิดนีย ซึ่งในบางพื้นที่ทางการยังไมสามารถควบคุมเพลิงไวได ทิม บอกซเวล เจาหนาที่ดับเพลิงรายหน่ึง
เปดเผยวา เจาตวั ไดสูญเสียบา นท่ีอยูในเมืองวินมาลี ทางตะวนั ตกของเขตเทือกเขาบลูเมาทเทน ในระหวางที่กำลัง
ปฏิบัติหนาที่อยู “ผมยืนดูบานคนอื่นถูกไฟเผา และอารมณของผมตอนนั้นก็แยพอๆกับตอนที่บานผมโดนไฟไหม
เอง ซง่ึ ผมรูสึกชอ็ กมาก” บอ กซเ วล กลา ว
ทั้งนี้ ทุกๆปในชวงฤดูรอน ระหวางเดือน ธ.ค. – ก.พ. ออสเตรเลียมักจะเผชญิ ปญหาไฟปา แตจากสภาพ
อากาศทรี่ อนและแหง แลง จดั ทำใหไ ฟปาเกิดขน้ึ เรว็ กวาชว งฤดูกาลปกติ

เร่ืองท่ี 3 สถานการณก ารเกดิ หมอกควนั ในยโุ รป

15

หนว ยงานส่งิ แวดลอมยโุ รป หรอื ออี ีเอ ระบวุ า มลพษิ ทางอากาศยังคงเปนอนั ตรายตอสุขภาพส่ิงแวดลอม
ในยุโรป และทำใหมีผูเสียชีวิตกอนวัยอันควรกวา 430,000 คน โดยฝุนละออง รวมถึง โอโซนระดับพื้นดิน และ
ไนโตรเจนไดออกไซด เปน สาเหตใุ หเกิดปญ หาระบบหายใจ โรคหลอดเลือดหวั ใจ มะเรง็ และทำใหป ระชาชนมีชีวิต
ส้ันลง ผอู ำนวยการของอีอเี อ นายฮานส บรูยน คิ ส กลา ววา แมว า จะมีการปรบั ปรุงเกีย่ วกับมลพิษทางอากาศอยาง
ตอเนื่องในทศวรรษที่ผานมา มลพิษทางอากาศยังคงสงผลกระทบตอสุขภาพทั่วไปของชาวยุโรป นอกจากนี้
รายงานของอีอีเอยังระบุวา ฝุนละอองยังกอใหเกิดความสูญเสียอื่นๆ รวมถึง คาใชจายโรงพยาบาล สูญเสียเวลา
ทำงาน ปญหาสขุ ภาพ สรางความเสยี หายในการกอ สราง และผลผลิตพืชผลนอยลง ทง้ั น้ี ขอมูลของออี ีเอเผยวา ใน
ป 2556 ประชากรที่อยูอาศัยในเมืองในสหภาพยุโรป จำนวน 87% เผชิญกับระดับฝุนละอองที่เกินกวามาตรฐาน
คุณภาพอากาศขององคการอนามัยโลก หรือฮู ซึ่งมีความเขมงวดมากกวามาตรฐานของอียู และหากอียูนำ
มาตรฐานของฮูมาปรับใช ความเขมขนของฝุนละอองจะลดลงราวหนึ่งในสาม และสงผลใหผูเสียชีวิตกอนวัยอัน
ควรนอยกวา 144,000 คน และปญหาหมอกควันซึ่งกอใหเกิดมลพิษสวนมากเกิดจากระเบิดของภูเขาไฟประเทศ
ไอซแลนดมีทั้งภูเขาไฟที่ยังมีการปะทุและหลับไหลไปแลวจำนวนมาก (ทั้งหมดประมาณ 130 ลูก) เนื่องจาก
ประเทศตั้งอยูตรงกลางสันมหาสมุทรแอตแลนติก โดยปกติแลวประเทศที่ตั้งอยูตรงกลางหรือบนแผนเปลือกโลก
สองแผน จะมภี ูเขาไฟ 30 ลกู ทย่ี งั มกี ารปะทุอยูท่วั ทั้งเกาะการระเบดิ ของภูเขาไฟลูกใหญคร้ังสุดทายเกิดขึ้นระหวาง
เดือนสิงหาคมป 2014 และเดือนมีนาคมป 2015 ใน โฮลุเฮริน (Holuhraun) ในบารดารบุนกา (Bardarbunga)
ซง่ึ อยภู ายในประเทศ ใกลก ับทางเหนือของธารน้ำแข็งวัทนาโจกุล (Vatnajökull).

16

ทงั้ นี้ ไมม ใี ครเสียชวี ติ จากเหตุการณร ะเบิดของภูเขาไฟโดยตรง (เชน จากการไหลของลาวา) แตภูเขาไฟก็
ยงั มีอันตรายในทางออม เชน ภยั จากหมอกควันทาองอากาศ สำนกั ขาวเอพี รายงานอางนายไบรอนั ฟลินน หวั หนา
ฝายปฏิบัติการดานเครือขายการบินของยูโรคอนโทรล ซึ่งเปนหนวยงานจราจรทางอากาศของยุโรปวา การ
แพรก ระจายของหมอกควันทีห่ นาทึบซึง่ ปะทุขึน้ จากภูเขาไฟในไอซแ ลนดนัน้ อาจจะสงผลใหมีการงดเที่ยวบินสูงถึง
500 เที่ยวในประเทศไอรแ ลนดเหนือ, สกอ็ ตแลนด, และบางสว นของกลุมประเทศสแกนดิเนเวีย ทงั้ นี้ นายไบรอัน
ระบุวา ไดมีการยกเลิกเที่ยวบินไปแลวประมาณ 200 ถึง 250 เที่ยวบิน พรอมระบุวา มีเที่ยวบินเฉลี่ยวันละกวา
30,000 เทยี่ วทีท่ ำการบินอยูในยุโรปในชวงเวลานี้

17

ใบงาน บทท่ี 2 สถานการณการเกดิ หมอกควันโลก

1. ปญ หาสว นใหญของการเกิดปญหาหมอกควนั ในอเมริกา เกิดจากอะไร?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ปญหาสวนใหญข องการเกิดปญ หาหมอกควนั ในยุโรป เกิดจากอะไร?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………

18

3. ปญหามลพิษจากหมอกควันกอ ใหเ กิดปญ หาอะไรบาง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. จงบอกวธิ ีการแกปญ หาและรับมือกบั มลพษิ ทางอากาศในตา งประเทศ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

19

บทท่ี 3 สถานการณก ารเกิดหมอกควันในเอเชยี

สาระสำคญั
ปญหาไฟปาและหมอกควัน มีความรุนแรงเพิ่มขึ้นอันเกิดจากทั้งสาเหตุไฟปา และการเผาในที่โลง สงผล

ตอความเสียหายทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ และความสัมพันธระหวางประเทศ อันกลายเปนปญหาระหวางชาติ ใน
ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต ประสบปญหาไฟปาและหมอกควันเชนเดียวกับภูมิภาคอื่นๆ จึงไดเกิด "ความตก
ลงอาเซียนวาดวยมลพิษจากหมอกควันขามแดน - ASEAN Agreement on Transboundary Haze
Pollution" [2]อันมีวัตถุประสงคเพื่อปองกัน ลด และติดตามตรวจสอบมลพิษจากหมอกควันขามแดน อันเปนผล
เนื่องจากไฟบนพ้ืนดิน และ/หรือไฟปา โดยอาศัยความพยายามรว มกันในระดับประเทศ ระดับภูมิภาค และระดับ
นานาชาติ ขอตกลงนี้มีผลบังคับใชเมือ่ มีประเทศสมาชิก 6 ประเทศไดใหสตั ยาบันในความตกลงนี้ ซึ่งประเทศไทย
พรอมดวยประเทศสมาชิกอาเซียนอีก 9 ประเทศไดรวมลงนามในขอ ตกลงฯ นี้ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2545
ณ กวั ลาลมั เปอร ประเทศมาเลเซีย และไดดำเนินการใหสัตยาบันครบ 6 ประเทศเม่ือปลายป พ.ศ. 2546 สงผลให
ขอตกลงฯ มีผลบังคับใชเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2546 ประเทศที่ใหสัตยาบันทั้ง 9 ประเทศ ไดแก บรูไน
มาเลเซีย พมา สิงคโปร เวยี ดนาม ไทย ลาว กมั พชู า และฟลิปปนส

ผลการเรียนรูทค่ี าดหวงั
1. บอกสถานการณการเกิดหมอกควนั ในเอเชียได
2. บอกสถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในภาคกลางได
3. บอกสถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในภาคเหนือได

ขอบขา ยเน้ือหา
เร่อื งที่ 1 สถานการณการเกดิ หมอกควันในไทย
เร่ืองที่ 2 สถานการณการเกิดหมอกควันในภาคกลาง
เรื่องที่ 3 สถานการณการเกิดหมอกควนั ในภาคเหนือ

20

บทท่ี 3 สถานการณการเกิดหมอกควนั ในเอเชีย

เรื่องท่ี 1 สถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในเอเชีย
สถานการณก ารเกดิ หมอกควนั ในไทย
ในปจจุบันปญหามลพิษสิ่งแวดลอมนับวาเปนปญหาสำคัญที่หลายฝายใหความสนใจเปนอยางมาก โดย

มลพิษส่ิงแวดลอมมักเกิดข้ึนจากการดำเนินชวี ิตประจำวันหรือการผลติ ส่ิงอำนวยความสะดวกของมนุษย เชน การ
คมนาคมขนสงการผลิตสินคาทั้งในภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรม การใชเชื้อเพลิงจากซากฟอสซิลฯลฯ ซ่ึง
สามารถทำใหเกิดผลกระทบตอสุขภาพของมนุษยเปนอยางมาก ในปจจุบันพบวาปญหามลพิษสิ่งแวดลอมมี
แนวโนม ความรนุ แรงเพิ่มข้ึนอยางตอเน่ือง โดยเฉพาะอยา งย่ิงสถานการณป ญหาหมอกควันทีเ่ กดิ ข้นึ เปนประจำทุก
ป ทั้งในภาคเหนือและภาคใตของประเทศไทย ท่ีทำใหเกิดผลกระทบตอการคมนาคม การทองเที่ยว วิถีชีวิต ฯลฯ
และที่สำคัญปญหาหมอกควันทำใหเกิดผลกระทบตอสุขภาพรางกายของประชาชนในพื้นที่เปนอยางมาก ปญหา
หมอกควันนับวาเปนปญหาสิ่งแวดลอมที่สงผลกระทบตอประชาชนในพื้นที่ที่ประสบปญหา เปนอยางมาก
นอกจากจะทำใหเกิดผลกระทบตอสภาพเศรษฐกิจและสังคมแลว ยังทำใหเกิดผลกระทบตอสุขภาพ รางกายอีก
ดว ย เจา หนา ทีส่ าธารณสุขภายในพน้ื ท่ีท่ีประสบปญหาจึงจำเปนตองเขาใจถึงสถานการณปญหามลพิษ จากหมอก
ควันที่เกิดขึ้นรวมถึงสถานการณปญหาสุขภาพที่เกิดขึ้นในชวงที่เกิดปญหา เพื่อใชในการวางแผน การทำงานดาน
การเฝาระวงั ทางสุขภาพของประชาชนในพ้ืนทท่ี ไี่ ดรบั ผลกระทบจากปญ หาหมอกควัน

21

สำหรับแนวคดิ การเฝาระวังและดูแลปญหาสขุ ภาพของประชาชนจากปญหาหมอกควันน้ัน หนวยงาน สาธารณสุข

ทีเ่ ก่ียวขอ งสามารถประยุกตใชหลักการของการจัดบริการเวชกรรมสิ่งแวดลอม เพือ่ นำมาใช ในการทำงานเพื่อเฝา

ระวังสุขภาพของประชาชนที่ไดรับผลกระทบ เชน การพิจารณาขอมูลทางดานมลพิษสิ่งแวดลอม ที่เกิด

จากหมอกควัน คือฝุนละอองขนาดเล็กกวา 10 ไมครอน (PM10) และคามาตรฐานดชั นีคณุ ภาพอากาศ(AQI) ที่ได

จากการเก็บรวบรวมขอมูลจากหนวยงานที่เกี่ยวของ เชน กรมควบคุมมลพิษ เพื่อนำมาวิเคราะหเชื่อมโยงกับ

ขอมูลผลกระทบทางสุขภาพที่เกิดขึ้นจากปญหาหมอกควัน เชน จำนวนผูปวยโรคระบบทางเดินหายใจและ

โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด ฯลฯ เพื่อใชเปนขอมูลเบื้องตนสำหรับคาดการณสถานการณปญหาผลกระทบที่

เกดิ ข้นึ ซง่ึ จะนำไปสกู ารวางแผนในการเฝา ระวังและการดแู ลสขุ ภาพของประชาชนในพืน้ ที่อยา งเหมาะสมตอไป

เรือ่ งที่ 2 สถานการณก ารเกิดหมอกควนั ในภาคกลาง
กระทรวงมหาดไทย โดยกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) รายงานจังหวัดนนทบุรี ปทุมธานี
สมุทรปราการ สมทุ รสาคร นครปฐม และกรุงเทพมหานคร คณุ ภาพอากาศในภาพรวมอยใู นระดับเร่ิมมีผลกระทบ
ตอสขุ ภาพ ทั้งนี้ ปภ. ไดป ระสานใหจงั หวัดแกไขปญหาหมอกควัน โดยสนับสนนุ การฉดี พนนำ้ เพ่มิ ความชื้นและลด
ปริมาณฝุนละอองในอากาศอยางตอเนื่อง พรอมจัดเจาหนาที่เฝาระวังสถานการณ ติดตามขอมูลคุณภาพอากาศ
และประเมินสถานการณอยางใกลชิด ตลอดจนขอความรวมมือประชาชนใชรถโดยสารสาธารณะ งดเวนการเผา
ขยะและเศษวัสดทุ างการเกษตร เพ่อื ปองกนั สถานการณหมอกควันมใิ หรนุ แรงมากขึน้

22

นายชยพล ธิติศักดิ์ อธิบดีกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เปดเผยวา จากการประสานขอมูล
คุณภาพอากาศกับกรมควบคุมมลพิษ เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2562 เวลา 05.00 น. พบวา มีจังหวัดที่มีปริมาณฝุน
ละอองขนาดเล็กไมเกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) เฉลี่ย 24 ชั่วโมง เกินคามาตรฐาน คือ 50 ไมโครกรัมตอลูกบาศก
เมตร และดัชนีคุณภาพอากาศ (AQI) เกินคามาตรฐาน 100 ไดแก กรุงเทพมหานคร (ริมถนนกาญจนาภิเษก เขต
บางขุนเทียน แขวงบางนา เขตบางนา แขวงคลองจั่น เขตบางกะป แขวงดินแดง และริมถนนดินแดง เขตดินแดง
ริมถนนพระราม 4 เขตปทุมวัน ริมถนนอินทรพิทักษ เขตธนบุรี ริมถนนลาดพราว และแขวงพลับพลา เขตวัง
ทองหลาง) นนทบุรี (ตำบลบางกรวย อำเภอบางกรวย) ปทุมธานี (ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง)
สมุทรปราการ (ตำบลทรงคะนอง และตำบลบางตลาด อำเภอพระประแดง ตำบลบางเสาธง อำเภอบางเสาธง)
สมทุ รสาคร (ตำบลออ มนอย อำเภอกระทมุ แบน รมิ ถนนคขู นานพระราม 2 อำเภอเมอื งสมทุ รสาคร) และนครปฐม
(ตำบลนครปฐม อำเภอเมอื งนครปฐม) มีคา PM2.5 ระหวาง 54 – 87 ไมโครกรัมตอ ลูกบาศกเ มตร และ AQI มีคา
ระหวา ง 109 – 192 ซ่ึงคณุ ภาพอากาศในภาพรวมอยใู นระดับเร่มิ มีผลกระทบตอ สุขภาพ

ทั้งนี้ กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ไดประสานจังหวัดแกไขปญ หาหมอกควัน โดยสนับสนุน
ปฏิบัติการฉีดพนน้ำ เพิ่มความชื้นและลดปริมาณฝุนละอองในอากาศอยางตอเนื่อง พรอมจัดเจาหนาที่เฝาระวัง
สถานการณ ติดตามขอมูลคุณภาพอากาศและประเมินสถานการณอยางใกลชิด รวมถึงดำเนินมาตรการควบคุม
การเผาอยางเครงครัด สวนพื้นที่ริมทางหลวงใหเฝาระวังการเผาในเขตริมทางหลวงอยางเขมขน อีกท้ัง
ประชาสมั พนั ธผลกระทบของหมอกควันตอสุขภาพอนามยั และขอ มูลคณุ ภาพอากาศใหคำแนะนำในการปฏิบัติตน
แกประชาชน ตลอดจนขอความรวมมือประชาชนใชรถโดยสารสาธารณะ งดเวนการเผาขยะและเศษวัสดุทาง
การเกษตร เพื่อปองกันสถานการณหมอกควันมิใหรุนแรงมากขึ้น สำหรับประชาชนที่อาศัยในพื้นที่ที่มีหมอกควัน
ปกคลุมใหหลีกเลี่ยงการประกอบกิจกรรมในที่โลงแจงเปนเวลานาน เพราะจะสูดดมฝุนละอองจำนวนมากเขาสู
รางกายอาจทำใหเจ็บปวยได รวมถึงใชผาเช็ดหนาหรือหนากากอนามัยปดปากและจมูกทุกครั้งที่ออกนอกบาน
เพื่อปองกันมิใหสูดดมฝุนละอองเขาสูรางกาย สวนผูขับขี่ใหเพิ่มความระมัดระวังในการใชรถใชถนนเปนพิเศษ
เพราะทัศนวิสัยในการมองเห็นเสนทางอยูในระดับต่ำ จะเพิ่มความเสี่ยงตอการเกิดอุบัติเหตุทางถนน สำหรับ
ประชาชนที่ไดรับผลกระทบจากหมอกควัน สามารถติดตอไดท่ีสายดวนนิรภัย 1784 ตลอด 24 ชั่วโมง เพ่ือ
ประสานแกไขปญ หาโดยดวนตอไป

เร่อื งที่ 3 สถานการณการเกดิ หมอกควันในภาคเหนือ
มลพิษหมอกควันในภาคเหนือมาจากไหน ทำไมปนี้ถึงขั้นวิกฤต? ปญหาหมอกควันอยูคูภาคเหนือมานาน
นับ 10 ป ตนกำเนิดสำคัญคือการเผาพื้นที่เกษตรและไฟปาในภาคเหนือ รวมทั้งในประเทศเมียนมารและลาว ซึ่ง
สวนใหญเปนการเผาซากขาวโพดเลี้ยงสัตวเพื่อเตรียมพื้นที่สำหรับเพาะปลูกรอบตอไป การที่หมอกควันในปนี้
รุนแรงเพราะมีปจจัยหลายอยางเกิดขึ้นพรอมกัน คือ (1) ราคาขาวโพดเลี้ยงสัตวสูงจูงใจใหเกษตรกรปลูกเพิ่ม
ปรมิ าณซากทต่ี องทำลายก็เพ่มิ ขนึ้ ตาม (2) ปรมิ าณน้ำฝนท่ีชว ยชะลา งหมอกควนั ต่ำกวา ปกติ และ (3) ปจจยั อนื่ ๆ

เชน การจุดไฟเพื่อหาของปาและการแกลงจุดไฟจากความขัดแยงในพื้นที่ แมวาในปจจุบันปญหาหมอกควันได
บรรเทาลงแลว แตสิ่งท่นี า กงั วลคือ ปญหานม้ี โี อกาสเกดิ ขึ้นซ้ำอกี ในปต อ ๆ ไป ทำไมการควบคุมหมอกควันจึงเปน
เรือ่ งยาก? การแกไ ขปญ หาหมอกควนั เปนประเด็นท่ีทางการไมไดน ิ่งนอนใจ มแี นวทางการแกไขอยางตอ เนื่องและ

23

หลากหลายวธิ ี ท้งั มาตรการเชิงควบคุมการเผาและมาตรการเชิงปองกัน อยา งไรก็ดี ผลของมาตรการตาง
ๆ ยังมีขอจำกัด สำหรับมาตรการเชิงควบคุมการเผานั้นทำไดยาก เนื่องจาก (1) เกษตรกรมองวาการเผาเปนวิธีที่
คุมคาที่สุดเพราะตนทุนต่ำสุด ใชเวลานอย และทำไดงาย เกษตรกรมีเวลาสั้นเพียง 2 สัปดาหในการทำลายซาก
กอนที่จะปลูกรอบใหม การทำลายดวยวิธีอื่นที่เปนมิตรกับสิ่งแวดลอม เชน เกษตรกรรมอินทรีย เกษตรกรรม
ชีวภาพ และนวัตกรรมอื่น ๆ ใชเงินลงทนุ สูงและยงั ไมคุมคาตอ การลงทุน (2) การเขาถึงพื้นที่ปลูกเพือ่ ควบคุมการ
เผาทำไดยาก และตองอาศัยเจาหนาที่จำนวนมาก เพราะพนื้ ทปี่ ลกู สว นใหญเปนแปลงขนาดเล็กอยูในปาเขาสูงชัน
เปนพ้ืนทบี่ ุกรกุ ปา และ (3) การเกบ็ ภาษีสิ่งแวดลอมเพ่ือควบคุมมลพิษหมอกควัน ยงั ขาดกฎหมายส่งิ แวดลอมและ
หลักปฏิบัติท่ชี ดั เจนใหใชบงั คบั ได

ในดานมาตรการเชิงปองกันและลดพื้นที่เพาะปลูกมีขอ จำกัดเชนกัน อาทิ การชักจูงใหเ กษตรกรเปลีย่ นไป
ปลูกพืชอื่น คืนผืนปา หรือเปลี่ยนพื้นที่ปลูกไปพื้นที่ราบยังไดผลนอย เพราะเกษตรกรตองใชเวลาในการปรับตัว
และสรางความชำนาญ และโครงการปาชุมชนตนแบบยังทำไดในวงจำกัด การขยายผลใหครอบคลุมทุกพื้นที่ตอง
อาศัยเงินงบประมาณ และตองปรับเปลี่ยนกรอบความคิดของผูที่เกี่ยวของ นอกจากนี้ ราคาขาวโพดเลี้ยงสัตวใน
ประเทศท่สี งู จงู ใจใหเกษตรกรปลูกมากข้นึ สว นหนงึ่ เปนผลจากมาตรการภาครฐั พยายามชว ยเหลือเกษตรกร โดย
การจำกัดปริมาณนำเขาวัตถุดิบอาหารสัตวทั้งขาวโพดเลี้ยงสัตวและขาวสาลี ทั้งที่ราคานำเขาถูกกวา ในภาวะ
ปจจุบันที่ผลผลิตภายในประเทศนอยกวาความตองการใช มาตรการดังกลาวยิ่งทำใหราคาขาวโพดเลี้ยงสัตวใน
ประเทศชวงป 2561-2562 ปรบั สูงขึ้น เกษตรกรจึงขยายพ้นื ทีป่ ลูกมากข้ึน

เมื่อมองยอนกลับไปพบวาการแกไขที่ปลายเหตุโดยควบคุมการเผาไมคอยไดผล ทางออกจึงนาจะเปน
แนวทางเชงิ ปองกันมากกวา แตจะสำเรจ็ ไดต องอาศัยความเขม ขนในการดำเนินการ เชน การจูงใจใหเกษตรกรใน
พื้นท่สี งู ปรบั เปลย่ี นไปปลูกพืชอืน่ นอกจากภาครัฐจะเขาไปแนะนำทางเลอื กอ่นื เพือ่ สรา งรายไดทดแทนแลว ควร

24
ชวยดูแลรายไดของเกษตรกรในชวงแรก เพื่อใหมีเวลาเพียงพอในการปรับตัว เชน ในบางพื้นที่อาจ
จางใหปลูกปาตนน้ำและดูแลตน ไมที่ปลูก รวมกับการผลักดันปาชุมชนตนแบบอยางตอ เนื่อง เพื่อใหชาวบานรูสกึ
เปนเจาของ ไดใชประโยชนมีรายไดจากปา และชวยรักษาปา สรางความตื่นตัวใหคนทั้งชุมชนเห็นผลกระทบตอ
สุขภาพของตนเองและสวนรวม ขณะที่โครงการสงเสริมปลกู ขาวโพดเลี้ยงสตั วหลังการทำนาเพื่อยายพื้นทีป่ ลูกลง
มาที่ราบ อาจเพิ่มแรงจูงใจใหโรงงานอาหารสัตวรับซื้อเฉพาะในพื้นที่สงเสริมเปนหลัก โดยแลกกับการใหโควตา
นำเขาวัตถุดิบอาหารสัตวเพื่อถัวเฉลี่ยตนทุน ใหมีปริมาณเพียงพอเพื่อไมตองไปซื้อในสวนที่ปลูกบนปาเขา หรือ
ควบคุมใหร บั ซื้อเฉพาะพ้ืนที่ท่ีมีเอกสารสิทธิ รวมท้ังเรงพัฒนาสายพันธุใหเ หมาะสมกับพื้นที่นาเพื่อใหดูแลงายและ
ไดผลตอบแทน จูงใจ สวนการผลิตภายในประเทศที่ยังไมเพียงพอกับความตองการตองอาศัยการพัฒนา
นวัตกรรมและเทคโนโลยี ทั้งการพัฒนาสายพันธุ เทคนิคการเพาะปลูก และวิธีทำลายซาก เพื่อเพิ่มผลิตภาพและ
ลดตน ทนุ ใหสามารถแขง ขันกบั ตางประเทศไดในระยะยาว ปจ จยั สำคัญในการแกป ญ หาหมอกควนั ใหส ำเร็จ คือทุก
หนวยงานตองรวมมอื กนั อยางบูรณาการ จริงจัง และตอเน่อื ง จงึ จะสามารถผลักดันใหเกดิ การปรับเปลย่ี นการผลิต
ของเกษตรกรบนพื้นทสี่ ูง และยา ยพ้นื ทป่ี ลูกสทู ่ีราบใหดแู ลบริหารจัดการไดดีขน้ึ รวมทัง้ ไมสรา งผลกระทบตอพ้ืนที่
ใหม ซงึ่ ทา ยทส่ี ดุ การแกปญ หาหมอกควนั ในภาคเหนอื จึงจะสำเร็จไดอยางยงั่ ยนื

25

ใบงานบทที่ 3 สถานการณการเกิดหมอกควันในเอเชีย

1. ปญหาสวนใหญข องการเกิดปญ หาหมอกควันในประเทศไทยสว นใหญเ กดิ ขึน้ ในภาคไหน และสาเหตเุ กดิ จาก
อะไร?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………..………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. ในสวนของภาคกลางปญหาหมอกควันซ่ึงไมไ ดเกดิ จากการเผาปาเกิดจากสาเหตใุ ดบาง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

26

3. จังหวดั ทม่ี ีปริมาณฝุนละอองขนาดเล็กไมเกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) เฉล่ยี 24 ชว่ั โมง เกนิ คา มาตรฐาน คือ 50
ไมโครกรัมตอ ลูกบาศกเมตร และดัชนคี ณุ ภาพอากาศ (AQI) เกนิ คา มาตรฐาน 100 มจี ังหวดั ใดบาง?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. จงแสดงแนวคดิ ทางดานมาตรการเชงิ ปองกันและแกไขปญหาหมอกควันในภาคเหนือ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

27

บทท่ี 4 ผลกระทบจากหมอกควัน

สาระสำคัญ
ชว งเดือน มี.ค.- เม.ย. 2562 เชยี งใหมถูกปกคลุมดว ยมลพิษหมอกควนั ผูคนในเมืองตองอยูกับอากาศท่ีมี

ฝุนละอองขนาดเล็กเกนิ กวาคามาตรฐาน ทำใหช วงนน้ั เชียงใหมติดอันดับเมืองท่ีมีมลพิษทางอากาศแยที่สุดในโลก
โดยขอมูลจากทั้งภาคธุรกิจและราชการ พบวาปญหาหมอกควันสงผลกระทบตอคุณภาพชีวิตและสุขภาพของ
ประชาชนในวงกวาง ทำใหจำนวนผูปวยดวยโรคระบบทางเดินหายใจ โรคหัวใจ ผิวหนัง และดวงตาเพิ่มขึ้น
ครัวเรือนมีรายจายเพิ่มขึ้นจากทั้งคารักษาพยาบาลและคาซื้ออุปกรณปองกันมลพิษ กระทบไปถึงภาคการ
ทองเที่ยวโดยเฉพาะนักทองเที่ยวชาวไทย ซึ่งเปนกลุมที่รับรูสถานการณจากสื่อตาง ๆ มาอยางตอเนื่อง ขณะที่
นักทองเที่ยวตางชาติชะลอลงจากความกังวลในสถานการณ นอกจากนี้ ยอดขายในรานอาหารและรานคาปลีก
สินคาอุปโภคบริโภคปรับลดลง เพราะทุกคนพยายามลดการออกจากบา น สงผลใหการคา ขายออนไลนเปนที่นิยม
มากขน้ึ อยา งเหน็ ไดช ัด

ผลการเรียนรูท่คี าดหวงั
1. บอกผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันในประเทศไทยได
2. บอกผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันได
3. บอกผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันทางดา นสภาพแวดลอ มได

ขอบขา ยเน้ือหา
เรือ่ งท่ี 1 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควันในประเทศไทย
เร่ืองท่ี 2 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควัน
เร่อื งท่ี 3 ผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันทางดานสภาพแวดลอม

28

บทท่ี 4 ผลกระทบจากหมอกควนั

เร่อื งท่ี 1 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควนั ในประเทศไทย
สถานการณหมอกควันในเขตพื้นท่ีภาคเหนือ เริ่มจากที่เปนปญ หาเฉพาะพื้นที่ ขณะนี้ไดกลายเปนปญหา

ระดับชาติ ที่ทุกหนวยงานที่เกีย่ วของใหความสำคัญในการแกไ ขปญหาอยางจริงจัง เนื่องจากปญหาดังกลาวสงผล
กระทบในวงกวา งทั้งดา นสงิ่ แวดลอ ม สงั คม เศรษฐกจิ การทอ งเทย่ี ว และที่สำคัญคือ ผลกระทบโดยตรงตอ สขุ ภาพ
ของประชาชนเปนวงกวางในเวลานี้ เห็นไดจากรายงานสถิติของหลายจังหวัดพบวา มีผูปวยที่ไดรับผลกระทบเขา
รักษาในโรงพยาบาลแลวจำนวนมาก สวนใหญเปนผูปวยจากโรคหัวใจ โรคระบบทางเดินหายใจ โรคติดเช้ือ
ทางเดินหายใจสวนบน หอบหืด และโรคตาอักเสบ แตเมื่อไมสามารถหลีกเลีย่ งได ศูนยวิจัยสขุ ภาพกรุงเทพ เครือ
โรงพยาบาลกรุงเทพ มีวิธีการปรับตัวเพื่อปองกันและการดูแลตนเอง เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบจากฝุนละอองใน
อากาศ ฝุนละอองในอากาศนั้นมีทั้งชนิดที่เปนอินทรียและอนินทรีย ทั้งนี้ขึ้นกับแหลงที่มาของฝุนละออง ซึ่งจะ
เปนตัวบงชี้ความอันตราย ซึ่งอันตรายจากฝุนละอองในอากาศมักจะหมายถึงการทำใหเกิดปฏิกิริยาแพ (allergic
reaction) การอดุ ตนั จนเกิดปอดอักเสบ (pneumonitis) และการเกดิ พังผืดในปอด (fibrosis) ซ่ึงสวนมากเปนอนิ
นทรียสาร แตจะไมรวมอันตรายที่เกิดจากกลุมอินทรียสารที่เปนกลุมโรคหรือสารพิษ เชน เชื้อวัณโรค เชื้อแอน
แทรกซ เชอ้ื ไวรสั หัด เช้อื ไขทรพิษ (ฝดาษ) เชือ้ ราชนิด Histoplasmosis หรอื สารอนิ ทรยี เ คมี เชน ยากำจดั ศัตรพู ืช
เปน ตน

เรอื่ งท่ี 2 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควนั ดา นสขุ ภาพ
ผลกระทบจากมลพิษละอองฝุนดังกลาวตอสุขภาพนั้นรายแรงกวาที่เคยคิดกัน : จากงานศึกษาวิจัย

สำคัญๆ ในระยะสิบปที่ผานมา เดี๋ยวนี้ เราไดรูแลววา มลพิษทางอากาศเปนอันตรายคุกคามสุขภาพของเรา
มากกวาที่เราเคยเขาใจ องคการอนามัยโลกประมาณการวามีประชากรที่ตอง “ตายกอนเวลาอันควร” เนื่องจาก
มลพิษในอากาศทั่วโลกมากกวาหกลานคนในแตละป และในจำนวนนี้ เปนเด็กอายุต่ำกวาหาขวบราวรอยละสิบ
คือประมาณ 600,000 คน มีงานวจิ ัยทแ่ี สดงดวยวา เมือ่ คุณภาพอากาศเลวลง อัตราการไปหองฉุกเฉินและการเขา
อยูโ รงพยาบาลจะสงู ขึ้น เพราะมลพิษทำใหป ญหาสุขภาพท่ีมีอยูกำเริบขึ้น และเปนเหตุใหห วั ใจวาย หลอดเลือดใน
สมองตบี หอบหืดกำเริบ และอน่ื ๆ อีกมากมาย

- อันตรายคุกคามตอหัวใจ งานวิจัยไดแสดงวาการเผชิญกับมลพิษในอากาศอาจทำใหเกิดเหตุรุนแรง
เฉียบพลันกับกลามเนื้อหัวใจได รวมทั้งหัวใจวาย หัวใจเตนผิดจังหวะ หัวใจเตนแรงขึ้น อัตราการผันแปรการเตน
ของหวั ใจลดลง ตลอดจนมคี วามเส่ยี งทจ่ี ะเกิดการตายจากภาวะหัวใจหยุดเตนเฉยี บพลนั

29

นอกจากน้นั ยังมีหลกั ฐานปรากฏไมน านมาน้ดี วยวา ภาวะหลอดเลอื ดแขง็ และการเผชญิ กบั อนุภาคของ
ฝุนละอองขนาดเล็กเปนระยะยาวมคี วามเชื่อมโยงกัน โดยที่มีการสะสมตะกอนที่เรียกวาพลาคภายในหลอดเลือด
ซึง่ สามารถทำใหเกดิ ภาวะหัวใจวายและหลอดเลือดสมองตีบจนถงึ ตายได

-อันตรายคุกคามตอปอดและทางเดินหายใจ : มลพิษในอากาศเปนทั้งสาเหตุและปจจัยที่ทำใหเกิดโรค
เกี่ยวกับปอดและระบบทางเดินหายใจและที่ทำใหโรคกำเริบขึ้นได ซึ่งรวมถึงโรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
และโรคมะเร็งปอด

- อนั ตรายคุกคามตอสมอง : เปน ทเี่ ชอ่ื กนั วา การเผชิญกบั มลพิษในอากาศเปน ระยะยาวเพ่ิมความเส่ียงท่ี
จะทำใหหลอดเลือดแดงในสมองแข็งตัว ทำใหค วามดันโลหิตสงู ขึ้น และความหนดื ของเลือดเพิ่มข้นึ ซ่งึ ลวนแตเปน
ปจจัยเสี่ยงที่ทำใหเกิดลิ่มเลือดในสมองไดคุณอาจจะอยูในกลุมที่มีภาวะความเสี่ยงสูง : การเผชิญกับอนุภาคฝุน
ละอองขนาดเล็กเปนอันตรายตอ สุขภาพยิ่งขึ้นสำหรับเด็ก หญิงมีครรภ ผูสูงวัย และผูที่เปนโรคปอดหรือโรคหัวใจ
เด็กอยูในกลุมที่มีความเสี่ยงสูงดวยเหตุหลายประการ – สวนใหญแลว ยิ่งอายุนอยเทาใด ความเสี่ยงยิ่งมากข้ึน
เทา น้นั ปอดและระบบภมู คิ ุม กันของเด็กยังอยูในระยะทีก่ ำลงั พฒั นา มงี านศกึ ษาวจิ ัยที่แสดงวา การเผชญิ กับมลพิษ
ในอากาศจะขัดขวางการเจริญเติบโตของปอดในเด็กในวัยเรียน เม่ือเปรียบเทียบกับผูใหญแลว เด็กใชเวลาอยู
กลางแจงเพื่อเลนกีฬาและทำกิจกรรมนอกบานมากกวา นอกจากนั้น เด็กยังมีอัตราที่จะเปนโรคหอบหืดและโรค
ระบบทางเดนิ หายใจท่รี ุนแรงอ่ืนๆ มากกวา ซ่งึ โรคเหลา นีก้ ำเริบข้ึนไดอ ยา งงา ยดายเมือ่ ระดับมลพษิ สงู

- หญิงมีครรภ นาจะออนแอเปนพิเศษกับมลพิษในอากาศ งานศึกษาวิจัยเมื่อเร็วๆ มานี้แสดงวา การ
เผชิญกับมลพิษในอากาศจากฝุนละอองในระดับสูงระหวางตั้งครรภมีความเช่ือมโยงกันกับการคลอดกอนกำหนด
นำ้ หนักตวั ทารกแรกคลอดต่ำ และความเสย่ี งทีจ่ ะเกดิ การแทง บุตรและอตั ราการตายของทารกเพ่มิ ขนึ้

- ผูสูงวัย ตองเผชิญกับความเสี่ยงเพิ่มขึ้นที่จะมีปญหาที่เกี่ยวเนื่องกับมลพิษ ทั้งนี้เพราะระบบภูมิคุมกัน
ของผูสงู อายุมักจะออนแอลง และรางกายมักจะมีความสามารถนอ ยลงทจี่ ะรับมือกับมลพิษในอากาศ นอกจากน้ัน
ผูสูงอายุยังมีแนวโนมมากขึ้นที่จะมีอาการเกี่ยวกับโรคหัวใจหรือระบบทางเดินหายใจที่ยังไมไดรับการวินิจฉัยซึ่ง
กำเริบขึน้ เนอ่ื งจากมลพษิ ในอากาศ

- ผูที่เปนโรคปอดหรือโรคหัวใจ เชน โรคหลอดเลือดหัวใจ ภาวะหัวใจลมเหลว โรคหอบหืด โรคถุงลมใน
ปอดโปงพอง โรคปอดอดุ กั้นเรื้อรัง มีความเส่ียงมากข้ึนเน่ืองจากอนุภาคฝนุ ละอองสามารถทำใหสภาวะโรคท่ีมีอยู
กอ นหนานก้ี ำเริบขนึ้ ได

30

เร่อื งท่ี 3 ผลกระทบจากการเกดิ หมอกควันทางดา นสภาพแวดลอ ม
-ผลตอพืชและสตั ว
สารมลพิษตางๆในอากาศจะเขาสูตนพืชทางใบดวยกระบวนการหายใจของพืช ภายหลังการไดรับมลพิษ
ของตนพืชมลพิษในอากาศ เชน สารพวกออกซิแดนซ จะไปทำใหสวนของใบแหงเหี่ยว และทำใหเซลลใบ
ยุบตัว ซัลเฟอรไดออกไซดทำใหพืชเกิดพิษเรื้อรังทำใหพืชไมเจริญเติบโตเกิดจากการสูญเสียคลอโรฟลล หรือการ
หยุดสรางคลอโรฟล ล ไนโตรเจนออกไซดจ ะทำใหเกิดแผลที่ใบและทำใหเกิดพิษเฉยี บพลัน
สวนสัตวจะไดรับสารมลพิษเขาสูรางกายโดยการที่หายใจเอาอากาศที่มีมลพิษปะปนอยูดวยเขาสูรางกาย
โดยตรง หรือโดยการที่สัตวกินหญาหรือพืชอื่น ๆ ที่มีมลพิษทางอากาศตกสะสมอยูดวยปริมาณมากพอที่จะเกิด
อันตรายได มลพิษทางอากาศที่พบวาทำใหเกิดอันตรายตอปศุสัตวมากที่สุด ไดแก อารเซ
นกิ หรือสารหนู ฟลอู อรีน ตะกว่ั และแคดเมียม เปนตน

-การบดบงั แสงสวา ง
สารมลพิษเหลานี้ เปนสารพวกแอโรซอล ในรูปของ หมอก ควัน หมอกผสมไอควัน หรือฝุน มีผลทำใหลด
การมองเห็นไดใน ระยะไกลเกินกวา 8 กิโลเมตร บดบังแสงสวางจากดวงอาทิตยที่สองที่สองมายังพื้นโลก ทำให
เกดิ ปญหาตา งๆ ไดแ ก การคมนาคม ขนสง ทัศนยี ภาพไมส วยงาม

4.2.2 ผลกระทบจากการเกิดหมอกควันทางดา นเศรษฐกิจ
สภาพอากาศขั้นวิกฤติ” นี้ยังไดสรางผลกระทบตอบรรยากาศการใชจาย ความเชื่อมั่น และกิจกรรมทาง
เศรษฐกจิ ของไทยเพิ่มข้ึนดว ย หลังจากทม่ี ีขาววากรงุ เทพฯติดอนั ดับ 1 ใน 10 เมืองท่มี ีคาฝุนละอองเกินมาตรฐาน
โลกโดยกอนหนา นี้ “ศูนยวิจยั กสกิ รไทย” ประเมนิ ในเบื้องตนวา ผลกระทบทางเศรษฐกจิ จากปญหาท่ีประสบอยูน้ี
หากเกิดขึ้นในกรอบเวลา 1 เดือน จะสรางความเสียหายทางเศรษฐกิจเปนเงินข้ันต่ำ 2,600 ลานบาท หรืออาจพุง
สงู ถงึ 6,600 ลานบาท ในกรณเี ลวรา ย ทัง้ ในประเดน็ สุขภาพ การเสียโอกาสการใชจา ยและการทอ งเทยี่ ว
ภายใตสมมติฐานวา กรณีดังกลาวอาจจะทำให 50% ของผูที่ปวยเปนโรคภูมิแพในกรุงเทพฯ และปริมณฑลตอง
เดินทางไปพบแพทย คิดเปนคารักษาพยาบาล คาใชจายในการเดินทาง และคาเสียโอกาสในการประกอบอาชีพ
เฉลี่ยอยูที่ 1,000 บาทตอคน ขณะที่คาใชจายในสวนหนากากอนามัย คิดเฉลี่ยขั้นต่ำที่ 22.50 บาทตอวัน ทำให
ประเมินคาเสียโอกาสจากประเด็นดานสุขภาพ คิดเปนเม็ดเงินราว 1,600-3,100 ลานบาทสวนคาเสียโอกาสดาน
การทองเที่ยว เกิดท้ังจากกรณีนักทองเที่ยวเลี่ยงมาเที่ยวกรุงเทพฯ และกรณีเลี่ยงไมมาเที่ยวเมืองไทยไปเลย คิด
เปนเม็ดเงินคาเสียโอกาสเบื้องตนที่ประมาณ 1,000-3,500 ลานบาท ผลกระทบจากปญหาฝุนพิษยังกอใหเกิด
คำถามถึงความจำเปนในการกอสรางโครงสรางพื้นฐานขนาดใหญของรัฐ และโครงการกอสรางเอกชนที่กำลัง
เดินหนาอยู การหยุดทำงานของโรงงานอุตสาหกรรมเพือ่ ลดการปลอยมลพิษ รวมท้งั การแกปญหาสภาพ
การจราจรติดขัดและการลดการใชน้ำมันดีเซลทั้งหมดกระทบตอแรงขับเคลื่อนของเศรษฐกิจภาพรวมของไทยใน
ระยะตอไปยิ่งไปกวานั้น “พิษของฝุน” ยังกระทบลึกลงไปถึง “เศรษฐกิจขางทาง” เศรษฐกิจระดับรากฐานของ
ประเทศ คนท่ีตอ งทำงานในพื้นท่เี มืองที่เตม็ ไปดวยฝุนละออง ไมวาจะเปน คนงานกอสราง บรรดาแมคาหาบเรแผง
ลอย รานคา ริมถนน แมก ระท่งั วินมอเตอรไ ซคร บั จา ง ทัง้ ผลกระทบในดานสขุ ภาพ และรายได

31

ในวนั ท่ีเรายงั ไมเหน็ แนวโนมทช่ี ัดเจนวาเราจะผา นพน “วิกฤติฝุน พิษ” นไ้ี ปไดอยา งไร “ทีมเศรษฐกิจ” ได
สัมภาษณถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจ ผลกระทบตอความเปนอยู และมาตรการนำมาใชบรรเทา “ฝุนพิษ” จาก
ภาครัฐ นักวิชาการ และประชาชนที่ไดรับผลกระทบ เพื่อสะทอนใหเห็นปญหาและหาทางรับมือ เริ่มตนจาก
ผลกระทบตอเศรษฐกิจภาพรวมของประเทศ และการทองเที่ยว “ผศ.ดร.ธนวรรธน พลวิชัย” ผูอำนวยการศูนย
พยากรณเศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการคาไทย ระบุวา ฝุนจิ๋วแมวาจะเกิดขึ้นในระยะสั้นๆ แตสงผล
กระทบในหลายดาน คิดเปนมูลคา 5,000-10,000 ลานบาทโดยประเมินจากผลกระทบตอเศรษฐกิจและ
ชีวิตประจำวัน คิดเปนมูลคา ไมต่ำกวา 50-1,000 ลานบาท เพราะตองซื้อหนากากอนามัยมาใช จนเกิดภาวะขาด
แคลน ทำใหผ ูป ระกอบการตองผลิต และนำเขาเพม่ิ ขนึ้ โดยคาดวายอดนำเขา เพ่ิมขึ้นไมต่ำกวา 200-300 ลานบาท
รวมท้ังเงินท่ีประชาชนตอ งใชจายไปกบั การรักษาอาการเจบ็ ปว ย

นอกจากนี้ ยังกระทบตอรายไดของผูคาอาหารขางทางและหางรานตางๆ เพราะประชาชนออกจากบาน
นอยลง เดินช็อปปงหรือซื้ออาหารขางทางนอยลง เพราะกังวลตอความสะอาด นาจะทำใหรายไดผูประกอบการ
หายไป 1,000-2,000 ลานบาท ขณะเดียวกัน จะมีผลกระทบตอการทองเที่ยว เพราะนักทองเที่ยวตางชาติกังวล
ปญหาสุขภาพ และอาจไมมาเทีย่ วไทย ทำใหรายไดหายไปไมตำ่ กวา 1,000-2,000 ลานบาท“หากสถานการณฝ ุน
ขนาดจิ๋วยังไมคลี่คลายใน 1 เดือน จะเห็นภาพผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับภาคสวนตางๆ คิดเปนมูลคาอยางต่ำ
5,000-10,000 ลานบาท แตห ากในอนาคตรฐั บาลยงั แกป ญหาไมไดจะกระทบตอเศรษฐกิจภาพรวมมากขึน้ เพราะ
รายไดจากการทองเที่ยวจะหายไปมากขึ้น และกระทบตอระบบประกันสุขภาพของประเทศ เพราะประชาชนจะ
เจบ็ ปว ยและเขารบั การรักษามากขึน้ ”

อยางไรก็ตาม ในระยะสั้น รัฐบาลตองใหความรูกับประชาชนถึงวิธีการปองกันตัว การตรวจคุณภาพ
รถยนต และดูแลการกอสรางไมใหเกิดฝุนละออง สวนระยะปานกลาง ตองเช็กปริมาณฝุนละอองเปนประจำ
โดยเฉพาะกรุงเทพฯ ซ่งึ เปนเมืองหลวง และเมืองทองเทยี่ ว เพราะยงั ตองมีการกอสรา งรถไฟฟาหลายสายอีกอยาง
นอย 3-5 ป รวมถึงฝนุ ละอองในโรงงานอตุ สาหกรรม และในระยะยาว รัฐบาลตองวางแผนทำใหค ุณภาพอากาศดี

32

ขึ้น เชน สงเสริมใหใชรถยนตไฟฟา ใชกาซธรรมชาติเปนเชื้อเพลิงแทนน้ำมันดีเซล จำกัดอายุการใชงาน
ของรถยนต เปนตน

4.2.4 การเตรยี มพรอมรบั มือกับหมอกควนั
สถานการณหมอกควันในเขตพืน้ ที่ภาคเหนือ เริ่มจากที่เปนปญหาเฉพาะพื้นที่ ขณะนี้ไดกลายเปนปญหา
ระดับชาติ ที่ทุกหนวยงานที่เกีย่ วของใหความสำคัญในการแกไ ขปญหาอยางจริงจัง เนื่องจากปญ หาดังกลาวสงผล
กระทบในวงกวา งทงั้ ดานส่งิ แวดลอ ม สงั คม เศรษฐกิจ การทองเทยี่ ว และท่ีสำคญั คือ ผลกระทบโดยตรงตอสุขภาพ
ของประชาชนเปน วงกวา งในเวลาน้ี
เห็นไดจากรายงานสถิติของหลายจังหวัดพบวา มีผูปวยที่ไดรับผลกระทบเขารักษาในโรงพยาบาลแลว
จำนวนมาก สวนใหญเ ปน ผูปว ยจากโรคหวั ใจ โรคระบบทางเดินหายใจ โรคตดิ เชือ้ ทางเดนิ หายใจสวนบน หอบหืด
และโรคตาอักเสบ แตเมื่อไมสามารถหลีกเลี่ยงได มีวิธีการปรับตัวเพื่อปองกันและการดูแลตนเอง เพื่อหลีกเลี่ยง
ผลกระทบจากฝนุ ละอองในอากาศมาแนะนำ ฝนุ ละอองในอากาศมีทั้งชนดิ ที่เปนอินทรียและอนินทรีย ทั้งน้ีขึ้นกับ
แหลง ทีม่ าของฝุน ละออง ซึ่งจะเปนตวั บง ชีค้ วามอนั ตราย ซง่ึ อันตรายจากฝนุ ละอองในอากาศมักจะหมายถงึ การทำ
ใหเกิดปฏิกิริยาแพ (allergic reaction) การอุดตันจนเกิดปอดอักเสบ (pneumonitis) และการเกิดพังผืดในปอด
(fibrosis) ซึ่งสวนมากเปนอนินทรียส าร แตจ ะไมรวมอันตรายที่เกิดจากกลุมอินทรียส ารทีเ่ ปน กลุมโรคหรือสารพิษ
เชน เช้อื วัณโรค เชือ้ แอนแทรกซ เชอ้ื ไวรัสหัด เชือ้ ไขท รพิษ (ฝดาษ) เชื้อราชนดิ Histoplasmosis หรือสารอนิ ทรีย
เคมี เชน ยากำจัดศัตรูพืช เปนตน เมื่อฝุนละอองเขาสูระบบทางเดนิ หายใจ อาจทำใหเกิดปฏิกริ ยิ าภายในรางกาย
เริ่มตั้งแตเกิดอาการแพหรืออักเสบในโพรงจมูก โพรงไซนัส ชองคอ และหลอดลม จนทำใหเกิดโรคระบบทางเดิน
หายใจ หรือโรคติดเชื้อทางเดินหายใจสวนบน หอบหืด เนื่องจากเมื่อฝุนละอองเขาไปถึงสวนที่อยูลึกที่สุดของ
ทางเดินหายใจ ซึ่งก็คือถุงลมปอด เมื่อฝุนละอองสะสมเปนปริมาณมากเกินกวา ความสามารถที่มาโครฟาจจะกำจัด
ออกไปได จึงทำใหเกิดการบาดเจ็บของเนื้อปอด จนเกิดเปนโรคปอดอักเสบ เมื่อเปนเรื้อรังก็จะทำใหเกิดพังผืด
หรือเกิดรอยแผลเปนภายในปอดได ปจจัยที่มีผลตอปฏิกิริยาเหลานี้ไดแก ปริมาณ ขนาด ชนิดของฝุนละออง
รูปแบบการหายใจ อตั ราการหายใจ และระยะเวลาที่หายใจอากาศที่มฝี นุ ละอองเหลา น้ี

33

ใบงาน บทที่ 4 ผลกระทบจากหมอกควัน

1. ภาคใดของประเทศไทยทีเ่ กิดปญหาหมอกควนั มากทีส่ ดุ และมีก่จี ังหวัดที่เกดิ ปญหาหมอกควัน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. โรคท่ีเกดิ จากมลพษิ ละอองฝุนมโี รคอะไรบาง

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. จงบอกแนวทางการเตรียมความพรอมรบั มือกับหมอกควัน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

34

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………

4. จงบอกผลกระทบจากการเกดิ หมอกควนั ในชุมชนทต่ี นเองอาศยั
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………

35

บทที่ 5 การแกไขและการปองกันการเกิดหมอกควนั
สาระสำคญั

ปญหามลพิษทางอากาศกำลังเปนภัยคุกคามผูคนทั่วโลก โดยเฉพาะผูที่อาศัยอยูตามเมืองใหญรวมทั้ง
กรุงเทพฯ ซึ่งมีกิจกรรมที่กอใหเกิดมลพิษที่เปนอันตรายตอสุขภาพมากมาย ดวยเหตุนี้เมืองตาง ๆ ทั่วโลกจึง
พยายามหาทางออกในการแกป ญ หามลพิษทางอากาศท่ีกำลงั คุกคามสขุ ภาพของชาวเมือง
ผลการเรยี นรทู ่ีคาดหวัง

1. บอกแนวทางการแกไขปญ หาและการปองกนั การเกิดหมอกควนั ได
2. บอกรายช่ือบคุ คลท่ีเก่ียวของกบั ทางการแกไขและการปองกนั ปญหาหมอกควันได
3. บอกรายชื่อหนว ยงานที่เกีย่ วขอ งกบั ทางการแกไขปญ หาหมอกควนั ได

ขอบขายเน้ือหา
เรื่องที่ 1 แนวทางการแกไ ขปญ หาและการปองกันการเกิดหมอกควัน
เรอื่ งที่ 2 บุคคลที่เก่ียวของกับทางการแกไ ขและการปองกนั ปญหาหมอกควัน
เร่ืองที่ 3 หนวยงานทเ่ี กย่ี วของกบั ทางการแกไขปญหาหมอกควนั

36

บทท่ี 5 การแกไขและการปอ งกันการเกดิ หมอกควนั

เรื่องท่ี 1 แนวทางการแกไ ขปญ หาและปองกนั การเกดิ หมอกควัน
อากาศเปน ปจจยั สำคญั ในการดำรงชวี ิต ดงั น้นั จงึ มีความจำเปนอยา งยงิ่ ท่ีจะตองควบคุมคุณภาพอากาศให

อยูในสภาพที่ไมเปนอันตรายตอชีวิตและทรัพยสิน จึงจำเปนตองหามาตรการตาง ๆ เพื่อปองกันและแกไขปญหา
มลพิษทางอากาศ ซ่ึงสามารถทำไดห ลายวธิ ีดว ยกนั คอื

1. การเฝา ระวังคณุ ภาพอากาศ
การตรวจวัดคุณภาพอากาศดวยหนวยเคล่ือนที่ ซึ่งอาจทำไดโดยอาศัยเจาหนา ที่ของรัฐติดตามตรวจสอบ
ศึกษาแนวโนม คุณภาพอากาศตามจุดตาง ๆ ทีต่ องการ การตดิ ตั้งสถานตี รวจวัดคุณภาพอากาศ เปน การเฝาระวังที่
ติดตั้งสถานีตรวจวัดแบบถาวร เพื่อเฝาระวังคุณภาพอากาศในทุก ๆ ยาน เชน ยานที่พักอาศัย ยานอุตสาหกรรม
ยานธุรกิจ ไมใหเกินมาตรฐาน หากพบวา คุณภาพ อากาศในยานใดเปลีย่ นแปลงไปในทางที่กอใหเกิดอันตรายตอ
สุขภาพอนามัยของประชาชน พืช สัตว และทรัพยสินตาง ๆ จะไดหาทางปองกันหรือแกไขมิใหเกิดผลเสียหายอกี
ตอไปการสังเกตการเปลี่ยนแปลงโดยประมาณ ซึ่งอาจสังเกตไดโดยประชาชนทั่วไปพบหรือสังเกตเห็นสิ่งผิดปกติ
เกยี่ วกบั คณุ ภาพอากาศ เชน เหน็ หมอกควันควรรบี แจง หนว ยงานทีเ่ กี่ยวขอ งทราบ
2. การควบคุมและปองกนั การปลอ ยมลพิษจากแหลง กำเนิด
การใชเทคโนโลยีหรืออุปกรณควบคุมมลพิษประเภทตาง ๆ นั้น จะติดตั้งเขากับแหลงกำเนิดของมลพิษ เพื่อทำ
หนาที่กำจัดหรือลดปริมาณของมลสารที่ถูกปลอยออกสูบรรยากาศ ซึ่งในการควบคุมสภาวะอากาศเปนพิษน้ัน
จะตอ งพิจารณาเลอื กวธิ กี ารทเ่ี หมาะสมประหยดั และไดผลดที ีส่ ุด โดยมหี ลกั การใหญ ๆ ดังน้ี
2.1 พยายามเลอื กใชว ัตถุดิบและเชือ้ เพลงิ ทไี่ มม สี ารกอมลพิษทางอากาศ
2.2 ปรับปรุงคุณภาพวัตถุดิบหรือเชื้อเพลิงที่ใชในกระบวนการผลิตใหมีองคประกอบของสาร ที่อาจ
กอ ใหเกดิ สารเปน พษิ ขนึ้ ในภายหลังนอ ยทีส่ ุด
2.3 ปรับปรุงแกไขวิธีการในกระบวนการผลิตใหสามารถชวยลดการเกิดสารมลพิษจากขั้นตอน การผลิต
ใหเ หลอื นอยหรือไมมีเลย
2.4 ติดตั้งระบบบำบัดหรือปรับปรุงอุปกรณการกำจัดมลพิษทางอากาศใหเหมาะสมและมี ประสิทธิภาพ
ซึ่งสามารถทำไดหลายวิธี ขึ้นอยูกับชนิดและลักษณะของแหลงกำเนิดมลพิษ ซึ่งจะตองพิจารณาถึงปริมาณและ
ชนิดของอากาศเสีย มาตรฐานปริมาณอากาศเสียที่ยอมใหปลอยออกสูบรรยากาศ คาใชจายในการลงทนุ และการ
ใชงาน
3. การกำหนดมาตรฐานคณุ ภาพอากาศ
ตอ งครอบคลมุ สารมลพิษอากาศทุกประเภทจากแหลงกอมลพิษประเภทตา ง ๆ มีวตั ถปุ ระสงคเพื่อปองกัน
ผลกระทบตอสุขภาพอนามัยของประชาชนและสิ่งแวดลอมเปนสำคัญ และควรมีการปรับปรุงมาตรฐานให
สอดคลอ งกบั สถานการณและปญหาท่เี กิดขนึ้ อยูตลอดเวลา
4. การออกกฎหมาย
โดยมงุ หมายเพ่ือใชเปน กฎเกณฑและมาตรการที่มีผลบังคบั ใชต ามกฎหมาย ซ่ึงกฎเกณฑตาง ๆ ท่ีออกมา
นั้น ตอ งมคี วามเหมาะสมและถูกตองตามหลักวชิ าการเสมอ รวมทง้ั เจาหนาท่ีที่ปฏิบตั ิตองสามารถบังคับใหเปนไป
ตามท่กี ฎหมายบัญญัตไิ วไ ด

37

5. การกำหนดนโยบายและวางแผน เพื่อควบคุมมลพษิ อากาศ
5.1 การแบงแยกเขตเฉพาะ (Proper Zone) คือ การวางผังเมอื งหรือชมุ ชนออกเปนเขตหรือยาน ตาง ๆ
ใหมีความเหมาะสมตามสภาพทองถิ่นและกิจกรรมของชุมชนโดยแบงออกเปนยานตาง ๆ ไมปะปนกัน เชน ยาน
การคา ยานอุตสาหกรรมและยานที่อยูอาศัย การกำหนดผังเมืองออกเปนยานตาง ๆ จะชวยใหสามารถควบคุม
และปฏิบัติงานเก่ยี วกบั มลภาวะอากาศไดมปี ระสิทธิภาพมากย่งิ ข้ึน
5.2 การควบคุมกิจกรรมตาง ๆ (Control of Activities) คือการดำเนินงาน เพื่อควบคุมกิจกรรม ตาง ๆ
ในชุมชนโดยเฉพาะกิจกรรมที่เปนแหลงกอใหเกิดสารที่เปนตนเหตุทำใหเกิดสภาวะอากาศเปนพิษ จะตองไดรับ
การควบคุมอยางใกลชิด เพื่อใหการดำเนินกิจกรรมนั้นอยูในมาตรฐานถูกตองตามหลักวิชาการ การดำเนินการ
ดงั กลา วนี้จะตองมกี ารรวมมอื ประสานกันระหวา งหนว ยราชการท่เี ก่ยี วของ
5.3 การใหก ารศกึ ษาและเผยแพรประชาสมั พนั ธ ซึง่ จะตองจัดทำในหลายระดับ หลายรปู แบบ และใหก ับ
กลุมชนทุกกลมุ โดยเรมิ่ ตงั้ แตการสอนแนวความคิดรวบยอดขัน้ พน้ื ฐานเกยี่ วกับ สง่ิ แวดลอ มใหกับประชาชนท่ัวไป
เดก็ นกั เรยี นในระดับประถม และคอ ย ๆ เพิม่ เนอื้ หา และ ความลึกซง้ึ มากขนึ้ ไปโดยตอเน่ืองจนถงึ ระดับอุดมศึกษา
รวมทั้งการใหขอมูลขาวสารกับ มวลชนในวาระตาง ๆ โดยอาศัยส่ือมวลชนในรูปแบบตาง ๆ เชนเกร็ดความรู
วิธีการลดควนั ดำ การรณรงคล ดควันขาวรถจกั รยานยนต เปนตน
5.4 กำหนดเขตควบคมุ และจำกัดจำนวนแหลงมลพิษ มใิ หม ีมากขน้ึ จนเปนเหตใุ นการเกดิ ปญหามลพิษ
6. การเพิ่มพื้นที่สีเขียวเพื่อเปนแหลงผลิตอากาศบริสุทธิ์เชน การสรางสวนสาธารณะ การปลูกตนไมใน
เขตเมือง เปน ตน
เร่ืองที่ 2 บุคคลทีเ่ ก่ียวขอ งกบั ทางการแกไขและการปอ งกันปญ หาหมอกควนั

1. ตัวอยาง บุคคลทีเ่ ก่ียวขอ งกบั ทางการแกไขและการปอ งกนั ปญหาหมอกควัน
นายศุภชัย เอย่ี มสุวรรณ ผวู าราชการจงั หวัดเชยี งใหม ส่ังการใหท ุกอำเภอระดมกำลังพลจิตอาสา “เราทำ
ความดี ดวยหัวใจ” รวมสนับสนุนปฏิบัติการแกไขปญหาหมอกควันและไฟปา โดยใหนายอำเภอกำหนด พื้นที่
เปาหมายจดั กิจกรรมเชงิ ปองกันฯ อาทิ การทำแนวกันไฟ พรอมการชวยสนับสนุนการดับไฟปา ตลอดจน จัดใหมี
ครวั สนามพระราชทาน เพ่อื ประกอบอาหารเลยี้ งกำลังพลทป่ี ฏบิ ัตหิ นาที่ โดยดำเนนิ การใน 3 อำเภอ ไดแก อำเภอ
พราว อำเภอจอมทอง และอำเภอเชียงดาว ซึ่งจะดำเนินการในอำเภออื่นๆ ตอไป ทั้งน้ีพันเอก อโนทัย ชัยมงคล
รองผูบัญชาการมณฑลทหารบกที่ 33 กลาววา มณฑลทหารบกที่ 33 ไดสนับสนุนรถประกอบอาหารโรงครัว
พระราชทาน จัดทำอาหารเลี้ยงเจาหนาที่ผูปฏิบัติงาน ตลอดจนประชาชนจิตอาสา เราทำความดี ดวยหัวใจ เปน
การใหกำลงั ใจทไ่ี ดร ว มกันปฏิบตั ิหนา ที่ในการปอ งกันและแกไขปญหาหมอกควนั ไฟปา อยางเขมขน ซึง่ ที่
อำเภอพราว มีผูมารวมกิจกรรมกวา 300 คน โดยไดมอบเวชภัณฑ หนากากอนามัย N95 ใหกับชุมชน
และประชาชนในพ้ืนท่ี จำนวนกวา 2,000 ชน้ิ
นางสุพัตรา นิ่มกุล นายอำเภอเวียงหนองลอง ไดมอบหมายใหนายสวัสดิ์ ลือยศ ปลัดอาวุโสนายสวัสด์ิ
เรืองผ้ึง ปลดั อำเภอฝา ยความม่นั คง สมาชกิ อส.อำเภอหนองลอง ท่ี 8 และเจาหนา ท่ีทหารรอย.รส.ที่ 2 (ร.7 พัน.
2) เจา หนาท่ตี ำรวจ สภ.เวียงหนองลอ ง ออกตรวจตราปอ งปรามไมใ หเ กดิ การลักลอบเผา ในเขตพน้ื ท่ี ต.หนองลอง
อ.เวียงหนองลอง พื้นที่เอกชนที่มีความเสี่ยงภัย ผลการปฏิบัตหิ นาที่เปนไปดวยความเรียบรอย ไมพบการลักลอบ
เผาแตอยา งใด

38

นายพงศพีระ ชูชื่น นายอำเภอเมืองแมฮองสอน ในฐานะผูอำนวยการศูนยปฏิบัติการปองกนั แกไขปญ หา
ไฟปา และหมอกควันระดับอำเภอ เปดเผยวา ชดุ ปฏิบัติการรวมเฉพาะกจิ ฯ (ชป.ฉก.) ต.ปางหมู ไดส ำรวจพื้นท่ีเพ่ือ
ใชใ นการวางแผนใชอ ากาศยานสนบั สนุนการดับไฟ ขอ มูลการใชเ ฮลคิ อปเตอร MI-17 ดับไฟ ประกอบดวย 1 พนื้ ที่
ติดตั้งแบมบี้ MI-17 ประมาณ 1 สนามฟุตบอล กวาง 50 ยาว 100 ม. โดยการเลือกพื้นที่จะตองใกลแหลงน้ำมาก
ที่สุด โดยมีระยะหา งพื้นที่ไฟไหม ไมเกิน 10 กม. แหลงน้ำ กวาง 50 ยาว 100 ม. เปนอยางนอย ลึก 5 เมตร เปน
อยางนอย ไมมีตอไม ไมมีแหดักปลา ไมมีวัชพืช ซึ่ง จนท.สำรวจแหลงน้ำ จะตองเขาสำรวจเพื่อยืนยันทุกครั้ง อีก
ทัง้ พ้ืนทไี่ ฟปาปกติ 1 วงรอบการบนิ ท้ิงน้ำ ประมาณ 1 ช่วั โมงบิน สามารถทง้ิ น้ำได 4-6 เทีย่ ว หากแหลงน้ำอยูไกล
กวา 10 กม. สามารถปฏิบัติได แตจะไดจำนวนเที่ยวในการทิ้งน้ำนอยลง อาจไดผลไมเต็มประสิทธิภาพ โดยการ
สำรวจดังกลาวเปนการเตรียมการใชอากาศยานตักน้ำไปดบั ไฟปา บนเทือกเขารอบตัวเมืองแมฮองสอน เนื่องจาก
จุดเกิดไฟปา ในพื้นทภ่ี เู ขาสูง เจาหนา ทไี่ มสามารถเขาไปทำการดับไฟได

พลโท สุภโชค ธวัชพีระชัย แมทัพนอยที่ 3 ผูอำนวยการปองกันแกไขปญหาไฟปาและหมอกควันระดับ
ภาค (สว นหนา ) ไดเดนิ ทางตรวจเยีย่ มดสู ถานการณในพื้นที่ และรวมประชมุ กบั คณะผูบริหาร หัวหนาสว นราชการ
ทหาร ตำรวจ ปาไม จิตอาสา 904 ผูแทนหนวยงานองคกรทุกภาคสวนในพื้นที่ เพื่อติดตามการแกไขปญหาไฟปา
และหมอกควันในพ้ืนท่ีอำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ป 2562 โดยมีพนั เอก สณั ธวฒั น วงศวัฒนะ รองผบู ญั ชาการ
มณฑลทหารบกที่ 32 พันเอก บรรจง คะวงศดอน หัวหนากองกิจการพลเรือน มณฑลทหารบกที่ 32 พันตรี
ธีรวัฒน พรหมสุรีย ผูบังคับกองรอยฝกรบพิเศษที่ 3 คายฝกการรบประตูผา ปลัดปกครอง ปลัดฝายความมั่นคง
เจาหนาทีตำรวจ สภ.วังเหนือ ปาไมอำเภอวังเหนือ ราษฏรในพื้นที่เสี่ยง และจิตอาสาผูนำชุมชนในพื้นที่เสี่ยง 3
ตำบล ไดแก ตำบลรองเคาะ ตำบลวังแกว ตำบลวังทอง เขารวมประชุมและรวมใหการตอนรับ ซึ่งการประชุมใน
ครั้งนี้ ปลัดปกครองอำเภอวังเหนือ ไดรายงานสรุปขอมูลสถานการณในพื้นที่อำเภอวังเหนือที่กำลังประสบปญหา
ไฟปาอยูในขณะนี้ และไดเกิดเหตไุ ฟไหมปารุนแรงบรเิ วณดอยสูงในเขตทองที่ 3 ตำบล คือ ตำบลวังทอง ตำบลวัง
ใต ตำบลรองเคาะ อำเภอวังเหนือ การแกไขสถานการณโดยเจาหนาที่หลายภาคสวนไดสนธิกำลังรวมกันเขาทำ
การควบคุมระงบั และดับไฟปา ทางภาคพ้นื ดนิ พรอมไดรับการสนับสนนุ เฮลคิ อปเตอรทง้ั ของหนว ยงานทหารจาก

กองทัพบกนำน้ำขึ้นไปพนบริเวณที่เกิดไฟปาวันละ 6 เที่ยวบิน ตามมาตรการของนายกรัฐมนตรีที่สั่งการ
ใหเ ปน ภารกิจเรงดว นในการแกไขปญหาไฟปา และหมอกควนั ในพื้นที่ๆกำลงั ประสบปญหา ซ่งึ พลโท สภุ โชค ธวัชพี
ระชยั แมทัพนอ ยท่ี 3 ผอู ำนวยการปอ งกันแกไขปญหาไฟปา และหมอกควนั ระดับภาค (สวนหนา ) กลาววา ในสวน
ของพืน้ ที่ท่ียังไมประสบปญหาไฟปาและหมอกควนั เกดิ ข้ึนไดเนนย้ำใหทุกภาคสวนชว ยกันเฝา ระวัง ดำเนินการทุก
รูปแบบ เพื่อปองกันไมใหเกิดการเผา หรือมีการเผาในพื้นที่ใหนอยที่สุด โดยการปฏิบัติไดเนนหลักการทำงานใน
เรื่องการประชาสัมพันธ การปองกัน การเตรียมพรอมการรับมือและการฟนฟู พรอมวางมาตรการปฏิบัติตาม
กฎหมาย ในการนี้ไดจัดตั้งศูนยปฏิบัติการควบคุมสถานการณไฟปา ทั้งในระดับหมูบาน ระดับตำบลและองคกร
ปกครองสวนทองถนิ่ ครอบคลุมพืน้ ทดี่ งั กลา ว

39

วาที่ รอยตรี ณรงค โรจนโสทร รองผูวาราชการจังหวัดเชียวราย เปนประธานเปดกิจกรรมจิตอาสา
พระราชทาน “เราทำความ ดี ดวยหัวใจ” ที่หอประชุมที่วาการอำเภอแมสรวย จ.เชยี งราย โดยมีพลตรี สชั ฌาการ
คณุ ยศยง่ิ ผูบัญชาการมณฑลทหารบกท่ี 37 พนั เอก พศนิ แสงคำ รองผอู ำนวยการรกั ษาความม่ันคงภายในจังหวัด
เชียวรายฝายทหาร นายกิตติ ชัยดรุณ นายอำเภอแมสรวย พรอมทั้งหัวหนาสวนราชการจิตอาสา ประชาชนจิต
อาสาพระราชทาน กำลังพลจิตอาสาพระราชทานทั้งพลเรือน ทหาร ตำรวจ ผูนำทองที่ ผูนำทองถิ่น นักเรียน
เยาวชน และผูนำชุมชนรวมกิจกรรมกวา 1,200 คน การจัดกิจกรรมในครั้งนี้ เปนโครงการจิตอาสาพระราชทาน
“เราทำความ ดี ดวยหัวใจ” ในโครงการจิตอาสาปองกันไฟปาและจัดทำแนวกันไฟในพืน้ ท่ีทั้ง 7 ตำบลของอำเภอ
แมสรวย จังหวัดเชียงราย โดยศูนยอำนวยการจิตอาสาพระราชทาน ภาค 3 ไดรวมกับศูนยอำนวยการจิตอาสา
จังหวัดเชียงรายจัดขึ้น เพื่อเปนตนแบบในการปฏิบัติการประชาชนจิตอาสาพระราชทานดับไฟปา ดวยการเขา
สนับสนุนการดับไฟปารวมกับชุดปฏิบัติการศูนยอำนวยการรวมตดิ ตามสถานการณปอ งกันและแกไขปญหาไฟปา
หมอกควันจังหวัดเชียงราย และจัดทำแนวกันไฟในพื้นที่เสี่ยงเกิดไฟปา และมีการจัดโรงครัวพระราชทานเขา
สนับสนุนภารกิจของประชาชนจิตอาสาพระราชทานในครั้งนี้อีกดวย พรอมกันนี้ วาที่ รอยตรี ณรงค โรจนโสทร
รองผูวาราชการจังหวัดเชียงราย พรอมดวย นายกิตติ ชัยดรุณ นายอำเภอแมสรวย และจิตอาสาพระราชทานได
รวมกันลงพื้นที่ดับไฟปาบริเวณจุดเกิดไฟปาบานหวยสลัก ม.21 ต.ปาแดด อ.แมสรวย จ.เชียงราย โดยไดรับการ
สนับสนุนอากาศยานปกหมุน MI-17 ลำเลียงน้ำครั้งละ 13,500 ลิตร จำนวน 4 เที่ยวบินเขาสนับสนุนการดับไฟ
ทางอากาศอีกดว ย ซง่ึ เปนการพัฒนารปู แบบการดับไฟปา ดว ยนวตั กรรมเครื่องมือที่ทันสมัยและองคความรูดานปา
ไม สภาพแวดลอม ตลอดทงั้ ลกั ษณะภูมิประเทศ พรอมกับการทำแนวกันไฟ โดยพฒั นาการดบั ไฟใหไดผลดีอยางมี
ประสทิ ธภิ าพ ปลอดภัย และควบคมุ การเกดิ ไฟปา ซำ้ ไดอยางมปี ระสิทธภิ าพ สามารถนำรปู แบบไปปรบั ใชใน พ้ืนท่ี
ที่มีสภาพแวดลอมบนพื้นที่สูง พื้นที่ลาดชัน หนาผา และพื้นที่เสี่ยงในลักษณะตางๆ ขณะเดียวกันนายภาษเดช
หงสลดารมภ รองผูว าราชการจงั หวดั เชียงราย เปนประธานเปด โครงการจิตอาสาพระราชทาน

“เราทำความดี ดวยหวั ใจ” ในโครงการจิตอาสาปองกันไฟปา อำเภอเวียงแกน จงั หวัดเชยี งราย โดยมีพัน
เอก สุวิทย วังยาว รองผูบัญชาการมณฑลทหารบกที่ 37 พรอมดวยหัวหนาหนวยงาน ประชาชนจิตอาสา
พระราชทาน และกำลังพลเขารวมกจิ กรรม ดวยการจดั ทำแนวกันไฟในพื้นทเี่ สี่ยงเกิดไฟปา ในพื้นที่บานดอน ม.3
ต.ปอ อ.เวียงแกน ซึ่งมีจิตอาสาจำนวน 700 คนเขารวมกิจกรรมประชาชนจิตอาสาพระราชทานในครั้งนี้อีกดวย
การพัฒนาสภาพแวดลอมดวยการดับไฟปาและทำแนวกันไฟของจังหวัดเชียงรายในครั้งนี้ ยังประโยชนใหเกิด
ความสมัครสมานสามัคคีรวมมือรวมใจทำความดีในหมูประชาชน ขาราชการ เจาหนาที่ และนักทองเที่ยวทั้งชาว
ไทยและชาวตา งประเทศ นับเปน กิจกรรมท่สี รา งความสามัคคีหลอหลอมใหเกิดความรักและหวงแหนในทรัพยากร
และสรางสมดุลในสภาพแวดลอมรวมถึงระบบนิเวศวิทยา ถวายแดสมเด็จพระเจาอยูหัว ตลอดทั้งเปนการรวมกัน
แสดงออกซง่ึ ความรักเทดิ ทนู จงรกั ภักดีตอสถาบันพระมหากษตั รยิ อ นั เปน สถาบันหลักทส่ี ำคัญของชาติ

40

เร่ืองที่ 2 หนว ยงานทเ่ี กีย่ วของกบั ทางการแกไ ขและการปองกนั ปญหาหมอกควนั
1. กรมควบคุมมลพิษ
กอ ตง้ั เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2535 อันเปน ผลสืบเนื่องมาจากประกาศใชพระราชบัญญัติสงเสริมและรักษา
คณุ ภาพส่งิ แวดลอ มแหงชาติ พ.ศ. 2535 และยกเลกิ พระราชบญั ญตั ิสง เสรมิ และรักษาคุณภาพสิง่ แวดลอมแหงชาติ
พ.ศ. 2518 บทบาทและภารกิจทั่วไป ซึ่งถือปฏิบัติตามบทบัญญัติที่เกี่ยวของในพระราชบัญญัติสงเสริมและรักษา
คุณภาพสิ่งแวดลอมแหงชาติ พ.ศ. 2535 โดยใหอำนาจคณะกรรมการสิ่งแวดลอ มแหง ชาติ คณะกรรมการควบคุม
มลพิษ และเจาพนักงานควบคุมมลพิษ ในการบังคับใชมาตรการตา งๆ ตามกฎหมาย เพื่อประโยชนในการควบคมุ
ปองกันและแกไขปญหาสิ่งแวดลอมอันเนื่องมาจากภาวะมลพิษ ไดแก การเสนอความเห็นในการจัดทำนโยบาย
ดานการควบคุมมลพิษของประเทศ การกำหนดมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดลอม (มาตรฐานคุณภาพน้ำในแมน้ำลำ
คลอง น้ำทะเลชายฝง คุณภาพอากาศในบรรยากาศ ฯลฯ) (การกำหนดมาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหลงกำเนิด
(มาตรฐานน้ำทิ้งจากอาคารตางๆ น้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรม และนิคมอุตสาหกรรม มาตรฐานไอเสียจาก
ยานพาหนะตางๆ ฯลฯ) การจัดทำแผนการจัดการคุณภาพสิ่งแวดลอม และมาตรการควบคุมมลพิษ (การจัดการ
ขยะมูลฝอย การจัดการของเสียอันตราย การประกาศเขตควบคุมมลพิษ ฯลฯ) การติดตามตรวจสอบสถานการณ
มลพิษ รับเรื่องราวรองทุกขดานมลพิษ และดำเนินการตามกฎหมายวาดวยการสงเสริมและรักษาคุณภาพ
ส่ิงแวดลอมดา นการควบคมุ มลพษิ
บทบาทและภารกิจดังกลาวตามบทบัญญัติของ พ.ร.บ.ราชบัญญัติสงเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดลอม
แหงชาติ พ.ศ. 2535 มิไดมีเจตนารมณท่ีจะใหกรมควบคุมมลพิษมอี ำนาจลบลางหรอื เขาแทนที่อำนาจการจัดการ
น้ำเสียหรือของเสียอื่นๆ ที่ออกตามกฎหมายอื่นหรือของหนวยงานอื่น แตมีวัตถุประสงคเพื่อใหมีหนวยงาน
รับผดิ ชอบดา นการควบคมุ มลพิษโดยเฉพาะ เพอ่ื สนับสนุนและผลักดันการดำเนนิ งานของหนว ยงานทีม่ ีอำนาจตาม
กฎหมายที่มีอยูเดิม และอุดชองวางในกรณีที่ไมมีกฎหมายใดบัญญัติไวเปนการเฉพาะ ตัวอยางเชน เจา
พนักงานควบคุมมลพิษแมมีอำนาจเขาไปทำการตรวจสอบโรงงานอุตสาหกรรม หากพบวามีการละเมิดหรือฝาฝน
กฎหมายกไ็ มม ีอำนาจดำเนนิ การตามกฎหมายไดทันที แตม ีหนาท่ีตองแจง ใหเ จาพนักงานซ่งึ มีอำนาจหนา ท่ีโดยตรง
ตามกฎหมายโรงงานใหเปนผูด ำเนินการ ตอ เมอื่ ปรากฎวาเจาพนักงานดังกลาวไมดำเนินการแกผูกระทำผิดภายใน
เวลาอันสมควร เจาพนักงานควบคุมมลพิษจึงจะมีอำนาจดำเนินการตามอำนาจหนาที่ของตนตามกฎหมาย หรือ
กรณีการกำหนดมาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหลงกำเนิด โดยอาศัยอำนาจตามกฎหมายอื่นก็สามารถดำเนินการ
ได แตมาตรฐานดังกลาวตองเขมงวดกวามาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหลงกำเนิดที่ออกตาม พ.ร.บ.ราชบัญญัติ
สง เสรมิ และรกั ษาคุณภาพส่ิงแวดลอ มแหงชาติ พ.ศ. 2535 เปน ตน

2 สว นควบคุมไฟปา สงั กัดกระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ ม
มภี ารกจิ หนา ที่

- ศึกษา วเิ คราะหห ามาตรการ แนวทาง รปู แบบ และวิธกี ารเกยี่ วกบั การปองกนั และแกไ ขปญหาไฟปา

41

- สำรวจและรวบรวมขอมูลไฟปาวิเคราะหตรวจตดิ ตามพยากรณสภาพปญหาไฟปา และสถานการณไฟปา
- ดำเนินการจัดทำแผนการปองกันและควบคุมไฟปา รวมทั้งการพัฒนาศักยภาพของเจาหนาที่และ
อาสาสมคั รปองกนั ไฟปา
-ปฏิบตั ิงานดานวชิ าการไฟปา
- ศกึ ษา วจิ ัย และพฒั นางานดานการควบคุมไฟปา
- ประสานงานกับองคกรและหนวยงานตา งๆ ที่เกีย่ วของท้ังในและตางประเทศ ประสานงานและปฏบิ ัติ
ตามพันธะขอตกลง ASEAN Agreement on Haze Transboundary Pollution
- ติดตามประเมินผลการดำเนินงานของหนวยปฏิบตั งิ านใหเ ปน ไปตามแผนปฏบิ ัตงิ าน
- ปฏบิ ตั งิ านรวมกบั หรอื สนบั สนนุ การปฏิบตั ิงานของหนว ยงานอ่นื ที่เก่ียวของหรอื ท่ไี ดร บั มอบหมาย
ประกอบดว ย
1. ฝายธรุ การ มีหนา ที่รับผดิ ชอบเกี่ยวกับงานดา ยธรุ การ งานสารบรรณทั่วไป งานการเงนิ บญั ชี พสั ดุ
และงานดานบคุ ลากร ของสวน (เสนอสำนกั ผานสวนอำนวยการ)
2. ฝา ยวิชาการ มีหนาที่รับผิดชอบเกี่ยวกับงานดา นสำรวจและรวบรวมขอ มลู ไฟปา วเิ คราะห ตรวจสอบ
ต ิ ด ต า ม พ ย า ก ร ณ ส ภ า พ ป  ญ ห า ไ ฟ ป  า แ ล ะ ส ถ า น ก า ร ณ  ท ำ ห น  า ท ี ่ Webmasterข อ ง ไ ฟ ป า
www.dnp.go.th/forestfire ศึกษาวิจัยดานการควบคุมไฟปา ปฏิบัติงานดานวิชาการไฟปา ประสานงานกับ
องคกรและหนวยงานตางๆที่เกี่ยวของทั้งในและตางประเทศประสานงานและปฏิบัติตามพันธะขอตกลง ASEAN
Agreement on Trans boundary Pollution และปฏิบัตงิ านอน่ื ๆตามท่ีไดรบั มอบหมาย
3. ฝายแผนงาน รับผิดชอบเกี่ยวกับการจัดทำงบประมาณและแผนปฏิบัติงานควบคุมไฟปาทั่วประเทศ ตลอดจน
ตรวจตดิ ตามและประเมนิ ผลการปฏิบัติงานตามแผนปฏิบตั งิ านควบคมุ ไฟปาท่วั ประเทศ และปฏิบัติงานอ่ืนๆตามท่ี
ไดรับมอบหมาย
4. ฝายปฏิบัติการและพัฒนาการควบคุมไฟปา รับผิดชอบเกีย่ วกับการฝกอบรมชุดปฏบิ ัติการพิเศษดับไฟ
ปา(หนวยเสือไฟ) และพนักงานดับไฟปาของกรม ตลอดจนฝกอบรมอาสาสมัครปองกันไฟปา และกำลังพลของ
หนวยงานตางๆ พัฒนากลยุทธและเทคนิคการควบคุมไฟปา การประสานการระดมพลดับไฟปาในสถานการณ
รุนแรงและสถานการณวิกฤต ตลอดจนประสานและสนับสนุนการกูภัยทุกรูปแบบที่เกิดขึ้นในพื้นที่ปาไมและ
ปฏบิ ัตงิ านอน่ื ๆตามท่ไี ดร บั มอบหมาย

43

ใบงาน บทที่ 5 การแกไขและการปองกนั การเกิดหมอกควนั
1. จงบอกแนวทางการแกไ ขและปองกันการเกิดหมอกควนั ที่เกิดข้ึนในปจจบุ ัน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. จงบอกหนวยงานทีเ่ กยี่ วของกบั การแกไขปญหาหมอกควนั ในจงั หวดั ทต่ี นเองอาศยั
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………..……………………………………………………………………………………………………………………………………

44

แบบทดสอบหลังเรียน รายวิชา ภยั หมอกควัน

1. ขอใดอธบิ ายความหมายของหมอกควันไดถ ูกตองท่ีสุด
ก. ฝุน ควัน และอนภุ าคแขวนลอยในอากาศ รวมตวั กันในสภาวะทอี่ ากาศปด
ข. หมอกซึ่งมีควันผสมอยเู ปนจำนวนมากในอากาศ
ค. ควนั ไฟทเ่ี กดิ จากการเผาขยะ
ง. ควนั ทเี่ กดิ จากการหุงหาอาหารในชุมชน

2. ขอ ใดคือสาเหตุของการเกิดปญหาหมอกควนั มากท่สี ุด

ก. การเผาปาเพื่อลาสตั ว ข. การเผาขยะในชุมชน

ค. การเผาตอซงั ขา วท่ีทุงนา ง. การกอ ไฟเพอื่ หงุ หาอาหาร

3. ขอ ใดเปนสาเหตขุ องการเกดิ ปญหาหมอกควันท่ีเกิดขน้ึ โดยธรรมชาติ

ก. การตดั ไมท ำลายปา ข. เกิดไฟไหมป า

ค. การเผาตอซังตน ขา ว ง. ผลกระทบจากภาวะเรือนกระจก

4. จังหวัดใดทีอ่ ยูในพนื้ ทีไ่ ดรบั ผลกระทบจากหมอกควันนอยท่ีสุด

ก. พิษณโุ ลก ข. กรงุ เทพมหานคร

ค. แมฮอ งสอน ง. พะเยา

5. สถานการณก ารเกิดหมอกควันในยโุ รปเกดิ จากอะไรมากทส่ี ุด

ก. ภูเขาไฟระเบดิ ข. ไฟปา

ค. การทำเหมืองแร ง. โรงงานพลังงานนวิ เคลียร

6. สถานการณห มอกควนั ของประเทศไทย สว นใหญเกิดข้นึ ในภาคใดมากที่สดุ

ก. ภาคเหนอื ภาคใต ข. ภาคเหนอื ภาคตะวนั ออก

ค. ภาคเหนอื ภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื ง. ภาคตะวนั ออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื

7. แนวทางการแกไ ขปญ หาและปอ งกนั การเกิดหมอกควันในชุมชนควรทำอยางไร

ก. เตรียมนำ้ ไวด บั ไฟปา ข. พยายามเลือกใชว ัตถดุ ิบและเชอื้ เพลิงท่ีไมมสี ารกอมลพษิ ทางอากาศ

ค. รณรงคหามเผาปา ง. ตั้งเวรยามเฝาระวงั ไฟปา

45

8. อันตรายจากฝนุ ละอองในอากาศกอใหเกดิ โรคใดบาง

ก. โรคผิวหนงั บาดทะยัก ข. เชือ้ วัณโรค เช้อื แอนแทรกซ

ค. ไขเ ลอื ดออก ไขม าลาเรยี ง. งูสวดั กลากเกล้อื น

9. หนว ยงานใดท่เี ก่ียวขอ งกับทางการแกไ ขและการปองกนั ปญหาหมอกควนั

ก. กรมปา ไม ข. กรมควบคุมมลพษิ

ค. กรมสขุ ภาพอนามัย ง. กรมพฒั นาชมุ ชน

10. เม่อื เกดิ ไฟปาขนึ้ จะโทรแจงสายดว นหมายเลขโทรศพั ทใ ด

ก. 191 ข. 1669

ค. 1784 ง. 1323