ศิลปะการประพันธ์

ศิลปะในการประพนั ธว์ รรณคดีคืออะไร?

คือ การสรา้ งสรรคว์ รรณคดีใหม้ ีความงาม ความ
ไพเราะ และความหมายท่ีลึกซ้ึงกินใจผูอ้ ่าน
โดยเกิดคณุ ค่าดา้ นวรรณศิลป์ ดงั น้ี

1. การเล่นเสียง

คอื การสรรคาให้มีเสียงสมั ผสั เป็นพิเศษกวา่ ปกตเิ พื่อให้เกิดทานอง เสยี งท่ีไพเราะน่าฟัง
มีทงั้ การเล่นเสยี งพยญั ชนะ สระ และวรรณยกุ ต์

1. การเล่นเสียง (ต่อ)

1.1 การเลน่ เสียงพยญั ชนะ คอื การใช้พยญั ชนะเดียวกนั หลายพยางค์ใกล้กนั (การใช้
เสียงพยญั ชนะตน้ เสียงเดียวกนั ) และกวีมกี ารใช้เสยี งสมั ผสั เพอ่ื เพ่ิมความไพเราะ
เช่น “ปัญญาตรองตริลาลกึ หลาย”

ลางลงิ ลิงลอดไม้ ลางลิง
แลลกู ลงิ ลงชิง ลกู ไม้
ลงิ ลมไลล่ มติง ลิงโลด หนีนา
แลลกู ลิงลางไหล้ ลอดเลยี ้ วลางลิง

1. การเล่นเสียง (ต่อ)

1.2 การเลน่ เสียงสระ คือ การใช้สมั ผสั สระเดียวกนั หลายพยางค์ใกล้กนั (ใชเ้ สียงสระ
เสียงเดียวกนั ) เช่น

แล้วสอนวา่ อย่าไว้ใจมนษุ ย์ มนั แสนสดุ ลกึ ลา้ เหนือกาหนด
ถงึ เถาวลั ย์พนั เกี่ยวทเี่ ลยี ้ วลด ก็ไมค่ ดเหมือนหนง่ึ ในนา้ ใจคน

1. การเล่นเสียง (ต่อ)

1.3 การเล่นเสยี งวรรณยกุ ต์ คือ การไลร่ ะดบั เสยี ง 2-3 ระดบั เสียงขนึ ้ ไป (ไล่ระดบั
เสียงวรรณยุกต)์ เช่น

ธรณีนี่นีเ้ ป็ นพยาน เป็ นพยาน

2. การเล่นคา

การเล่นคา คือ การสรรคามาเรียงร้อยในคาประพนั ธ์ โดยพลกิ แพลงให้เกิด
ความหมายพิเศษและแปลกออกไปเพ่อื ความไพเราะและนา่ สนใจ มกี ารเลน่ คาพ้อง
คาซา้ ดงั นี ้

2. การเล่นคา (ต่อ)

2.1 การเล่นคาพ้อง คือ การนาคาพ้องมาใช้คกู่ นั เพือ่ ให้เกิดความหมายท่ีสมั พนั ธ์กนั
เช่น

เบญจวรรณจบั วลั ย์มาลี เหมอื นวนั เจ้าวอนพใ่ี ห้ตามกวาง

2. การเล่นคา (ต่อ)

2.2 การเลน่ คาซา้ คอื การนาคาเดยี วกนั มาใช้ซา้ ๆ กนั เพอ่ื ยา้ ความหมายให้หนกั แน่น
ยิ่งขนึ ้ เชน่

สดุ สายนยั นาที่แมจ่ ะตามไปเลง็ แล สดุ โสตแล้วทแ่ี มจ่ ะซบั ทราบฟัง
สาเนียง สดุ สรุ เสยี งที่แมจ่ ะร่าเรียกพไิ รร้อง สดุ ฝี เท้าทแ่ี มจ่ ะเยือ้ งยอ่ งยก
ย่างลงเหยียบดนิ ก็สดุ สนิ ้ สดุ ปัญญาสดุ หาสดุ ค้นเหน็ สดุ คิด

การใชภ้ าพพจน์

คือ การใชถ้ อ้ ยคาเพ่ือสรา้ งจินตนาการ ทาใหเ้ กิดภาพข้ึนในใจ
เกิดความเขา้ ใจลึกซ้ึงมากกว่าการกล่าวอย่างตรงไปตรงมา แบ่งประเภทได้ ดงั น้ี

1. อปุ มา

อปุ มา
• คือ การเปรียบเทียบสง่ิ หนง่ึ เหมือนกบั อีกสิง่ หนง่ึ
• ใช้คาเปรียบ เชน่ ดจุ ดงั ดงั่ เหมือน ประหนึง่ คล้าย ปาน ราวกบั

ถงึ หน้าวงั ดงั หนงึ่ ใจจะขาด คดิ ถงึ บาทบพติ รอดิศร
โอ้ผา่ นเกล้าเจ้าประคณุ ของสนุ ทร แตป่ างก่อนเคยเฝ้ าถงึ เช้าเยน็

(นิราศภเู ขาทอง)

2. อปุ ลกั ษณ์

อุปลกั ษณ์
• คอื การเปรียบเทียบส่งิ หนงึ่ เป็ นอีกส่ิงหน่งึ
• มกั ใช้คาแสดงการเปรียบวา่ “เป็ น” และ “คือ”

เธอเป็ นนางฟ้ าของห้อง

3. บคุ คลวตั

บุคคลวตั
• คอื การสมมติให้สิ่งท่ไี มม่ ีชีวิตสามารถคดิ แสดงกิริยาอาการเหมอื นเป็นมนษุ ย์
ทาส่ิงไม่มีชีวิตใหก้ ลายเป็ นส่ิงมีชีวิต

ก้อนกินละเมอ ลมร่าไห้ ดอกไม้อาลยั กอไผค่ ร่าครวญ ต้นหญ้ายงั ยืน
รอชะเง้อชะแง้

ท้องฟ้ าร้องไห้

4. สทั พจน์

สทั พจน์
• คือ การเลียนเสียงธรรมชาติ
• ใช้เพ่ือเลียนเสียงทม่ี นษุ ย์ได้ยิน อาจเป็นเสียงดนตรี เสียงสตั ว์ หรือเลียนเสียง ท่เี กิด
จากกิริยาตา่ งๆ

วงั เอย๋ วงั เวง หง่างเหง่งย่าค่าระฆงั ขาน

5. อติพจน์

อติพจน์

• คือ การกล่าวเกินจริง
• เป็นการถา่ ยทอดความรู้สกึ เพื่อเน้นยา้ ความหมายทีต่ ้องการสื่อให้หนกั แน่นมาก
ยิ่งขนึ ้
• ** มกั พบในการพรรณนาถงึ ความรัก ความทกุ ข์

ถงึ ม้วยดนิ สิน้ ฟ้ ามหาสมทุ ร ไมส่ นิ ้ สดุ ความรักสมคั รสมาน

6. สญั ลกั ษณ์

สญั ลกั ษณ์
• คือ สิ่งทกี่ าหนดขนึ ้ เพื่อเป็นตวั แทนของอกี ส่ิงหนึ่ง
• อาจมคี วามเป็นสากล (เข้าใจร่วมกนั ได้ทวั่ ไป) หรือเป็นการตกลงร่วมกนั ในสงั คม
และวฒั นธรรมนน่ั ๆ
• เช่น ในสงั คมไทย ดอกมะลิ เป็นสญั ลกั ษณ์ของความบริสทุ ธ์ิ, วนั แม่
• นกพริ าบ เป็นสญั ลกั ษณ์ของสนั ติภาพ

ท้าสมอง มาลองตอบกนั เถอะ

เกม เปิ ดป้ าย ทายความจา

ลางลิงลิงลอดไมล้ างลิง
เป็ นกเลาร่นเเลส่นียเงสพียยงญปั รชะนเภะทใด?
โวหารท่ีมีกเราียรสเกลทั วียพ่านจอเนะสไ์ ียร?งธรรมชาติ
“ทอ้ งฟ้ ารอ้ งไหบ”้คุ เคปล็ นวโตั วหารภาพพจน์

ชนิดใด

สรุป