เศษส่วนในการแบ่งมรดกอิสลาม

เศษส่วน ในการแบ่งมรดกอิสลาม จากเอกสาร “การแบ่งมรดกตามหลักการอิสลาม” เรียนอิสลามทางไกลผ่านดาวเทียมกับโรงเรียนศรัทธาชน อาจารย์ ซิดดี๊ก มูฮัมหมัดสอิ๊ด สรุปโดย อุมมุฮัมซะห์ บ้านเรียนอัลอัรกอม

2 สารบัญ บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้น บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย บทที่ 3 มรดกของผู้ตาย บทที่ 4 การสืบมรดก และการถูกตัดสิทธิ์ บทที่ 5 ทายาท ที่มีสิทธิ์รับมรดก บทที่ 6 อัตราส่วน และส่วนเหลือของมรดก บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิ์รับมรดก บทที่ 8 วิธีการหา จำนวนส่วนของกองมรดก บทที่ 9 การเพิ่ม จำนวนส่วนของมรดก บทที่ 10 การแบ่ง ส่วนเหลือคืนให้แก่ ทายาทที่มีสิทธิ์รับมรดก บทที่ 11 การปรับส่วน ของกองมรดกให้ลงตัว

บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้น 3

ความสำคัญ ของการศึกษาวิชาแบ่งมรดกตามหลักการอิสลาม 1. ท่านนบี สั่งเสียให้ผู้ศรัทธาศึกษาวิชานี้ 2. ท่านนบี กล่าวว่าวิชานี้เป็นวิชาแรกที่จะสูญหายไป 3. เพื่อแบ่งมรดกอย่างยุติธรรม 4. การแบ่งมรดกเป็นเรื่องศาสนาที่จำเป็นต้องศึกษา 5. บรรดาอุละมาอฺถือว่า การศึกษาวิชานี้เป็นฟัรฎูกิฟายะฮฺ 4

หน้าที่ของมุสลิมที่มีต่อมรดก 1. ต้องแบ่งมรดกตามบัญญัติของอัลลอฮฺ 2. ยินดีและพอใจในสิทธิมรดกที่ได้รับ 3. เรียกร้องให้แบ่งมรดกตามบทบัญญัติของอัลลอฮฺ 4. ศึกษาวิชาการแบ่งมรดกตามหลักการอิสลาม 5. หากมีความสามารถ ให้สอนวิชานี้แก่ผู้ศรัทธาต่อไป บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้น 5

6 สิทธิของผู้ตาย ที่เกี่ยวข้องกับมรดก 1. ค่าจัดการศพของผู้ตาย 2. ชดใช้หนี้สินของผู้ตาย 3. ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ตาย บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้น ต้องนำมรดกของผู้ตายมาใช้จ่ายต่อไปนี้ ก่อนที่จะแบ่งส่วนให้ทายาทที่มีสิทธิรับมรดก

ค่าใช้จ่ายในการจัดการศพของผู้ตาย *** ต้องไม่ฟุ่มเฟือยหรือใช้จ่ายกับเรื่องที่ไม่มีบทบัญญัติ บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้น 7 ค่าผ้ากะฝั่น ค่าอาบน ้าศพ ค่าโลงศพ ค่าฝังศพ ฯลฯ

หนี้สินของผู้ตาย บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้น 8 • ค่าไถ่ในการผิดคำสาบานหรือคำบนบาน • ค่าไถ่ในการร่วมหลับนอนขณะถือศีลอด • ซะกาตประจำปีฯลฯ หนี้สิน ต่ออัลลอฮฺ • การหยิบยืมทรัพย์สินทั่วไป • ของฝาก • ของจำนำ • ค่าจ้าง • ค่าสินค้า ฯลฯ หนี้สิน ต่อมนุษย์

บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย 9

เกี่ยวกับผู้สั่งเสีย (ผู้ตาย) บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย 10 1. มีสติสัมปชัญญะ 2. บรรลุศาสนภาวะ 3. เป็นอิสระชน ไม่ใช่ทาส 4. เป็นเจ้าของทรัพย์สิน 5. สั่งเสียทรัพย์ในทางหะล้าล 6. ไม่สั่งเสียแก่ผู้ที่มีสิทธิ รับมรดกอยู่แล้ว

เกี่ยวกับผู้ได้รับสิทธิในคำสั่งเสีย บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย 11 1. ไม่ใช่ทายาทที่มีสิทธิรับมรดก 2. ไม่เป็นผู้ที่ฆ่าผู้สั่งเสีย 3. ไม่เป็นกาเฟร 4. ไม่เป็นทาส 5. ไม่เป็นผู้ที่คลุมเครือ เช่น ชื่อเหมือนกันหลายคน

บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย 12 • หากทายาทยินยอม สั่งเสียเกิน 1/3 ได้ • หากทายาทไม่ยินยอม สั่งเสียเกิน 1/3 ใช้ไม่ได้ ให้ทำตามคำสั่งเสียแค่ 1/3 ของมรดก ผู้ตาย มีทายาท • ญุมฮูร : คำสั่งเสียต้องไม่เกิน 1/3 • ฮะนาฟี, อะหมัด, อาลี, อิบนุอับบาส : เกิน 1/3 ได้ ผู้ตาย ไม่มีทายาท เกี่ยวกับมรดกที่ถูกสั่งเสีย 1. มรดกต้องไม่ใช่ของหะรอม 2. สั่งเสียได้ไม่เกิน 1/3 ของมรดก

คำสั่งเสียที่ถือว่าเป็นโมฆะ บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย 13 1. คำสั่งเสียแก่ทายาทที่มีสิทธิรับมรดกอยู่แล้ว 2. คำสั่งเสียของคนสติไม่สมประกอบ (ก่อนตาย) 3. คำสั่งเสียให้จัดการมรดกในทางที่หะรอม 4. คำสั่งเสียที่ตกกับผู้ที่ฆ่าผู้สั่งเสียโดยเจตนา 5. คำสั่งเสียให้คนกาเฟร หรือเป็นกาเฟรหลังผู้สั่งเสียตาย

คำสั่งเสียที่ถือว่าเป็นโมฆะ บทที่ 2 คำสั่งเสียของผู้ตาย 14 6. คำสั่งเสียให้แก่คนที่เป็นทาส 7. ผู้รับคำสั่งเสียสิ้นชีวิตก่อนผู้สั่งเสีย 8. สิ่งที่ถูกสั่งเสียไว้พินาศไปก่อนผู้สั่งเสียจะสิ้นชีวิต 9. คำสั่งเสียที่คลุมเครือและไม่สามารถสืบความชัดเจนได้ 10. คำสั่งเสียต่อบุคคลหนึ่งซึ่งต่อมาได้แต่งงานกับผู้สั่งเสีย ก่อนที่ผู้สั่งเสียจะสิ้นชีวิต

บทที่ 3 มรดกของผู้ตาย 15

สิ่งที่ถือว่าเป็นมรดกของผู้ตาย บทที่ 3 มรดกของผู้ตาย 16 1. สังหาริมทรัพย์ 2. อสังหาริมทรัพย์ 3. เงินสดในมือและในธนาคาร 4. ทรัพย์สินที่ผู้ตายมีสิทธิ์โดย ชอบธรรมแต่ยังไม่ได้ส่งมอบ 5. สิทธิทางวัตถุที่เกิดจากการกระทำของผู้ตาย หรือผู้ตายมีสัญญา ผูกพันกับทรัพย์สินนั้น

เงื่อนไขในการสืบมรดกของผู้ตาย บทที่ 3 มรดกของผู้ตาย 17 1. เจ้าของมรดกตาย 2. ผู้รับมรดกยังมีชีวิตอยู่ 3. ผู้รับมรดกหลุดพ้นจากข้อห้ามในการรับมรดก

การตายของเจ้าของมรดก บทที่ 3 มรดกของผู้ตาย 18 • วิญญาณออกจากร่าง หัวใจหยุดเต้น • แพทย์รับรองว่าเสียชีวิต ตาย อย่างแท้จริง • ผู้ที่หายสาบสูญ เมื่อครบเวลารอคอย • ผู้ที่ได้รับอุบัติเหตุแล้วไม่พบศพ ตายโดย การชี้ขาดของกอฎี • ทารกที่คลอดออกมาแล้วเสียชีวิต เนื่องจากมารดาถูกทำร้าย ตายโดย การประทุษกรรม

การมีชีวิตอยู่ของผู้รับมรดก บทที่ 3 มรดกของผู้ตาย 19 1. ผู้รับมรดกมีชีวิตอยู่อย่างแท้จริง 2. ผู้รับมรดกมีชีวิตอยู่ตามการคาดคะเนที่เป็นไปได้สูง เช่น ทารกในครรภ์ เป็นต้น 3. ผู้รับมรดกมีชีวิตอยู่ตามคำตัดสินของกอฎี แม้ใน ขณะนั้นจะหาเขาไม่เจอก็ตาม

บทที่ 4 การสืบมรดก และการถูกตัดสิทธิ์ 20

สาเหตุของการสืบมรดก บทที่ 4 การสืบมรดกและการถูกตัดสิทธิ์ 21 ผู้ให้กำเนิด • บิดา มารดา ปู่ ย่า ยาย ฯลฯ ผู้ถูกกำเนิด • ลูก/หลานชาย ลูก/หลานสาว ฯลฯ ญาติร่วมสายโลหิต • พี่/น้องชาย พี่/น้องสาว ฯลฯ ญาติใกล้ชิด • ลุง ลูกชายของลุง ฯลฯ 1. เป็นทายาทโดยชอบธรรมตามบัญญัติอิสลาม

สาเหตุของการสืบมรดก บทที่ 4 การสืบมรดกและการถูกตัดสิทธิ์ 22 2. การสมรสที่ถูกต้องระหว่างชาย-หญิง 1) นิกาหฺถูกต้องตาม หลักการอิสลาม 2) เมื่อนิกาหฺแล้วสามารถสืบ มรดกของกันและกันได้ 3) กรณีหย่ากันและภรรยาอยู่ในช่วงอิดดะฮฺ - หย่าแบบรอจอีย์ (คืนดีได้) ภรรยารับมรดกได้ - หย่าแบบบาอิน (คืนดีไม่ได้) ภรรยาไม่มีสิทธิ์รับมรดก ยกเว้นกรณีสามีหย่าแบบบาอินเพื่อกันมรดก ให้นางรับมรดกได้

สาเหตุของการสืบมรดก บทที่ 4 การสืบมรดกและการถูกตัดสิทธิ์ 23 2. การสมรสที่ถูกต้องระหว่างชาย-หญิง 4) สามีตกมุรตัด – ให้อายัดทรัพย์ไว้ในคลังกลางของมุสลิม - ทรัพย์สินเป็นมรดกแก่ภรรยาและทายาท 5) คุ้ลอุน (ซื้อหย่า) ทั้งสองหมดสิทธิ์สืบมรดกซึ่งกันและกัน 6) ฟะซัค (พ้นพันธะสัญญาของการแต่งงาน) หมดสิทธิ์สืบมรดก 7) ลิอาน (สามีกล่าวหาว่าภรรยาทำซินา) หมดสิทธิ์สืบมรดก

สาเหตุของการสืบมรดก บทที่ 4 การสืบมรดกและการถูกตัดสิทธิ์ 24 3. การเป็นอดีตนายทาส ผู้ที่มีทาสแล้วได้ปล่อยให้เป็นไท ต่อมาทาสคนนั้นตาย และไม่มีทายาท อดีตนายทาสเป็นผู้รับมรดกทั้งหมด ไม่ว่า จะปล่อยทาสด้วยความสมัครใจ ไถ่โทษ หรือบนบาน

สาเหตุของการถูกตัดสิทธิ์ในมรดก บทที่ 4 การสืบมรดกและการถูกตัดสิทธิ์ 25 1. ทายาทโดยชอบธรรมเป็นผู้ฆ่าเจ้าของมรดกตาย 2. นับถือศาสนาต่างกัน เช่น ทายาทมิได้เป็นมุสลิม 3. การเป็นทาส ไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน

บทที่ 5 ทายาทที่มีสิทธิ์รับมรดก 26

ทายาทชายที่มีสิทธิ์รับมรดกของผู้ตาย มี 15 กลุ่ม 27 บทที่ 5 ทายาทที่มีสิทธิ์รับมรดก ผู้ตาย 1.ลูกชาย 2.หลานชาย 8.พี่/น้องชาย แม่เดียวกัน 7.พี่/น้องชาย พ่อเดียวกัน 6.พี่/น้องชาย พ่อแม่เดียวกัน 10.ลูกชายของ พี่/น้องชาย พ่อเดียวกัน 9.ลูกชายของ พี่/น้องชาย พ่อแม่เดียวกัน 15.อดีต นายทาส ผู้ชาย 3.สามี

ทายาทชายที่มีสิทธิ์รับมรดกของผู้ตาย มี 15 กลุ่ม 28 บทที่ 5 ทายาทที่มีสิทธิ์รับมรดก ผู้ตาย 5.ปู่ 11.ลุง, อา พ่อแม่เดียว กับพ่อของผู้ตาย 4.พ่อ 12.ลุง, อา พ่อเดียว กับพ่อของผู้ตาย 13.ลูกชายของ ลุง, อา พ่อแม่เดียวกัน 14.ลูกชายของ ลุง, อา พ่อเดียวกัน

ทายาทหญิงที่มีสิทธิ์รับมรดกของผู้ตาย มี10 กลุ่ม 29 บทที่ 5 ทายาทที่มีสิทธิ์รับมรดก ผู้ตาย 1.ลูกสาว 2.หลานสาว 9.พี่/น้องสาว แม่เดียวกัน 8.พี่/น้องสาว พ่อเดียวกัน 7.พี่/น้องสาว พ่อแม่เดียวกัน 10.อดีต นายทาส หญิง 3.ภรรยา 4.แม่ 5.ย่า 6.ยาย

บทที่ 6 อัตราส่วนและ ส่วนเหลือของมรดก 30

อัตราส่วนการแบ่งมรดก มี 6 ประเภท 31 บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก นิศฟุ فُ ص ْ ِ ن ซุลูซ وث ْ ث ل ซุลุซาน اَثن و ْ ث ل รุบุอฺ ع ب ر สุดุส دس س ซุมุน ن م ث

ส่วนเหลือของมรดก แบ่งเป็น 2 กรณี คือ 32 บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก 1. มีทายาทที่ ได้รับส่วนเหลือ แบ่งให้ทายาท ที่ได้รับมรดก แบ่งให้ทายาทที่ ได้รับส่วนเหลือ 2. ไม่มีทายาทที่ ได้รับส่วนเหลือ แบ่งให้ทายาท ที่ได้รับมรดก แบ่งอีกครั้ง ให้ทายาทที่ได้มรดก

กฎเกณ์ของการได้รับมรดกในส่วนที่เหลือ 33 บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก 1.มีทายาทคนเดียวหรือ กลุ่มเดียว ได้รับมรดกทั้งหมด แบ่งให้ชาย 2 ส่วน หญิง 1 ส่วน 2. อยู่ร่วมกับทายาทที่ได้ มรดกตามอัตราส่วน แบ่งให้ทายาทที่รับมรดกตามอัตราส่วน แล้วแบ่งให้ทายาทที่ได้มรดกส่วนที่เหลือ 3. กรณีมรดกหมด แบ่งให้ทายาทที่รับมรดกตามอัตราส่วน แล้วมรดกหมด จะไม่ได้รับส่วนที่เหลือ

ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือ บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก 34 1. ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือโดยตนเอง 2. ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือโดยผู้อื่น 3. ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือร่วมกับผู้อื่น

1.ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือโดยตนเอง มี 13 กลุ่ม 35 บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก ผู้ตาย 1.ลูกชาย 2.หลานชาย พี่/น้องชาย แม่เดียวกัน 6.พี่/น้องชาย พ่อเดียวกัน 5.พี่/น้องชาย พ่อแม่เดียวกัน 8.ลูกชายของ พี่/น้องชาย พ่อเดียวกัน 7.ลูกชายของ พี่/น้องชาย พ่อแม่เดียวกัน 13.อดีตนายทาส (ทั้งชายและหญิง) สามี

บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก 1.ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือโดยตนเอง มี 13 กลุ่ม 36 ผู้ตาย 4.ปู่ 9.ลุง, อา พ่อแม่เดียว กับพ่อของผู้ตาย 3.พ่อ 10.ลุง, อา พ่อเดียว กับพ่อของผู้ตาย 11.ลูกชายของ ลุง, อา พ่อแม่เดียวกัน 12.ลูกชายของ ลุง, อา พ่อเดียวกัน

บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก 2.ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือโดยผู้อื่น มี 4 กลุ่ม 37 ผู้ตาย 1.ลูกสาว ที่อยู่ร่วมกับลูกชาย 2.หลานสาว ที่อยู่ร่วมกับหลานชาย 4.พี่/น้องสาว พ่อเดียวกันที่อยู่ ร่วมกับพี่/น้องชาย พ่อเดียวกัน 3.พี่/น้องสาว พ่อแม่เดียวกันที่อยู่ ร่วมกับพี่/น้องชาย พ่อแม่เดียวกัน ชาย 2 ส่วน หญิง 1 ส่วน

บทที่ 6 อัตราส่วนและส่วนเหลือของมรดก 3.ทายาทที่ได้รับมรดกในส่วนที่เหลือร่วมกับผู้อื่น มี 2 กลุ่ม 38 ผู้ตาย 2.พี่/น้องสาว พ่อ เดียวกัน ที่อยู่ร่วมกับลูก/ หลานสาวของผู้ตาย 1.พี่/น้องสาว พ่อแม่ เดียวกันที่อยู่ร่วมกับ ลูก/หลานสาวของผู้ตาย แบ่งมรดกตามอัตราส่วนให้ ลูก/หลานสาว ผู้ตายก่อน แล้วมอบส่วนเหลือให้ พี่/น้องสาว พ่อแม่หรือพ่อเดียวกันของผู้ตาย

บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของ ทายาทที่มีสิทธิรับมรดก 39

1. ลูกชายของผู้ตาย ได้รับใน 3 สภาพ 40 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก 1. ได้รับมรดกทั้งหมด 2. ได้รับมรดกส่วนเหลือ หลังแบ่งให้ตามอัตราส่วน 3. ได้รับมรดกส่วนเหลือร่วมกับลูกสาวของผู้ตาย

ตย 1.1 ลูกชายของผู้ตาย ได้รับมรดกทั้งหมด 41 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 800,000 บาท ลูกชายหนึ่งคน ลูกชาย มรดกทั้งหมด แบ่ง 1 ส่วน ได้ 1 ส่วน 800,000 บาท

ตย 1.2 ลูกชายของผู้ตาย ได้รับมรดกส่วนเหลือหลังแบ่งตามอัตราส่วน 42 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 336,000 บาท ลูกชาย 1 คน, ภรรยา 1 คน, แม่ ลูกชาย ส่วนเหลือ แบ่ง 24 ส่วน ได้ 17 ส่วน 238,000 บาท ภรรยา แม่ = × × = = × × = ได้ 3 ส่วน ได้ 4 ส่วน 42,000 บาท 56,000 บาท

ตย 1.3 ลูกชายของผู้ตาย ได้รับมรดกส่วนเหลือร่วมกับลูกสาวของผู้ตาย 43 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 300,000 บาท ลูกชาย 1 คน, ลูกสาว 1 คน, สามี ลูกชาย ส่วนเหลือ แบ่ง 4 ส่วน ได้ 3 ส่วน (ช 2 ญ 1) 150,000 บาท ลูกสาว สามี ได้ 1 ส่วน 75,000 บาท 75,000 บาท

2. ลูกสาวของผู้ตาย ได้รับใน 3 สภาพ 44 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก 1. ได้รับ ของมรดก หากมีลูกสาวคนเดียว ไม่มีลูกชาย 2. ได้รับ ของมรดก หากมีลูกสาว 2 คนขึ้นไป ไม่มีลูกชาย 3. ได้รับมรดกส่วนเหลือร่วมกับลูกชายของผู้ตาย

ตย 2.1 ได้รับ ของมรดก หากมีลูกสาวคนเดียว ไม่มีลูกชาย 45 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 138,000 บาท ลูกสาว 1 คน, แม่, ลูกชายของลูกชาย 1 คน ลูกสาว ส่วนเหลือ แบ่ง 6 ส่วน 69,000 บาท แม่ หลานชาย = × × = ได้ 1 ส่วน ได้ 3 ส่วน ได้ 2 ส่วน 23,000 บาท 46,000 บาท

ตย 2.2 ได้รับ ของมรดก หากมีลูกสาว 2 คนขึ้นไป ไม่มีลูกชาย 46 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 672,000 บาท ลูกสาว 2 คน, สามี, ลูกชายของลูกชาย 1 คน ลูกสาว 2 คน ส่วนเหลือ แบ่ง 12 ส่วน 448,000 บาท สามี หลานชาย = × × = ได้ 8 ส่วน ได้ 1 ส่วน 168,000 บาท 56,000 บาท = × × = ได้ 3 ส่วน

ตย 2.3 ได้รับมรดกส่วนเหลือร่วมกับลูกชาย (ในอัตราส่วน ชาย 2 หญิง 1) 47 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 156,000 บาท ลูกสาว 3 คน, ลูกชาย 1 คน, แม่ ลูกสาว 3 คน ส่วนเหลือ แบ่ง 6 ส่วน 78,000 บาท ลูกชาย 1 คน แม่ ได้ 1 ส่วน 52,000 บาท 26,000 บาท ได้ 5 ส่วน (ช 2 ญ 1)

3. สามีของผู้ตาย ได้รับใน 2 สภาพ 48 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก 1. ได้รับ ของมรดก หากผู้ตายไม่มีลูกชาย ลูกสาว หลานชาย หลานสาว หรือผู้สืบเชื้อสายในชั้นต ่าลงไป 2. ได้รับ ของมรดก หากผู้ตายมีลูกชาย ลูกสาว หลานชาย หลานสาว หรือผู้สืบเชื้อสายในชั้นต ่าลงไป

= × × = ตย 3.1 ได้รับ ของมรดก หากไม่มีลูก หลาน หรือทายาทชั้นต ่าลงไป 49 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 126,000 บาท สามี, น้องชายพ่อแม่เดียวกัน 1 คน, แม่ สามี ส่วนเหลือ แบ่ง 6 ส่วน 63,000 บาท น้องชาย พ่อแม่เดียวกัน แม่ = × × = ได้ 1 ส่วน ได้ 3 ส่วน 21,000 บาท 42,000 บาท ได้ 2 ส่วน

= × × = ตย 3.2 ได้รับ ของมรดก หากมีลูก หลาน หรือทายาทชั้นต ่าลงไป 50 บทที่ 7 สภาพต่างๆ ของทายาทที่มีสิทธิรับมรดก เงิน 216,000 บาท สามี, ลูกชาย 1 คน, แม่ สามี ส่วนเหลือ แบ่ง 12 ส่วน 54,000 บาท ลูกชาย แม่ = × × = ได้ 7 ส่วน ได้ 3 ส่วน 126,000 บาท 36,000 บาท ได้ 2 ส่วน