น้ำหลวงพระราชทาน

นำ้ หลวงพระรำชทำนอำบศพ

จัดท้ำโดย
นำยเอกสทิ ธิ์ จนั ช่วย นกั วิชำกำรวฒั นธรรม

กลุม่ อำนวยกำรพิธีกำรศพท่ีไดร้ ับพระรำชทำนท่ี ๑๔ พงั งำ

นำ้ หลวงพระรำชทำนอำบศพ

ประเพณกี ำรรดนำ้ ศพ
ประเพณีการรดน้าศพนั้นเป็นเรื่องเก่าแก่ มีมาแต่โบราณแต่จะโบราณขนาดไหนน้ันก็ยังไม่ทราบ ซึ่งมี

จดุ มุ่งหมายโดยตรงคอื เพ่ือขอขมาลาโทษต่อผู้ตาย อโหสิกรรมให้แกก่ นั อยา่ มีเวรมีกรรม หรอื จองเวรจองกรรม
กนั ต่อไปอีก ขอใหส้ นิ้ สดุ กันแคน่ ้ี แตถ่ า้ ผู้ตายมีอาวุโสน้อยกว่า ไม่นยิ มรดน้าศพเพ่ือขอขมา แต่ไปในงานเพ่ือให้
เกียรตแิ ละไว้อาลัยแก่ผตู้ าย ความจรงิ ของเดมิ แท้ๆ คงไมม่ กี ารรดน้าศพเป็นพิธกี ารอย่างเดีย๋ วน้ี คงมอี าบน้าศพ
กนั เท่านั้นพอ ตามชนบทก็มีแคอ่ าบนา้ ศพกนั เปน็ พิธีการทีเ่ รียกลูกๆ หลานๆ และญาตพิ ่นี ้องมาอาบน้ากันเป็น
การใหญ่ ไมม่ ีการรดนา้ ศพอยา่ งท่ีท้ากันในตอนนี้ แตใ่ นทที่ ี่เจริญแลว้ เช่นในเมือง นิยมมีการอาบน้าศพดว้ ย รด
น้าศพด้วย การอาบน้าศพเป็นเรื่องภายในครอบครัวและญาติสนิทท้ากันก่อน เมื่ออาบน้าศพแล้วก็จะแต่งตัว
ศพเสียใหม่ ผดั หนา้ ทาขม้ินอย่างดี แล้วนา้ ศพนน้ั ออกมาใหแ้ ขกเหรื่อรดน้าศพ

วิธีรดน้าศพนั้นเท่าท่ีทราบ ถ้าเป็นศพคฤหัสถ์ซ่ึงมีอาวุโสสูงกว่าตัว หากศพวางไว้กับพื้นผู้รดน้าก็
นง่ั คุกเขา่ หากศพวางไว้บนเตยี งกย็ ืนนอ้ มไหว้ศพกอ่ นพร้อมกับนึกในใจวา่

“กายะกัมมงั วะจกี ัมมัง มโนกัมมงั อโหสิกมั มัง โหตุ”

(ขา้ พเจา้ ได้ลว่ งเกินตอ่ ทา่ นทางกายก็ดี ทางวาจาก็ดี ทางใจกด็ ี ขอทา่ นโปรดอโหสิกรรมให้แก่ข้าพเจ้าดว้ ยเถดิ )

เม่ือยกมือไหว้ขอขมาศพแล้วก็รับภาชนะน้าส้าหรับรด ประคองเทน้าด้วยมือทั้งสองรดลงบนฝ่ามือขวาของ
ศพ พร้อมกบั นึกในใจว่า

“อิทัง มะตะกะสะรีรัง อาสญิ จโิ ตทะกงั วิยะ อะโหสกิ มั มงั ”

(ร่างกายทตี่ ายแลว้ นย้ี อ่ มเปน็ อโหสกิ รรม ไม่มีโทษ เหมอื นน้าท่ีรดแล้ว)

จะว่าเป็นภาษาบาลีหรือเฉพาะภาษาไทยอย่างเดียว หรือท้ังสองอย่างเป็นอันใช้ได้ท้ังนั้น เมื่อรดเสร็จแล้วน้อม
ตัวลงยกมอื ไหว้ พรอ้ มกบั นึกอธิษฐานในใจวา่

“ขอจงไปส่สู ุคติๆ เถดิ ”

นี่เป็นระเบียบปฏิบัติเวลารดน้าศพคฤหัสถ์ ถ้าเป็นศพพระสงฆ์ให้เปล่ียนจากน้อมไหว้มาเป็นกราบด้วย
เบญจางคประดิษฐ์ ๓ ครงั้ ส่วนการนกึ ในใจคงใชเ้ ช่นเดียวกนั

กล่มุ อำนวยกำรพธิ ีกำรศพที่ไดร้ ับพระรำชทำนที่ ๑๔ พงั งำ

ส่วนจุดม่งุ หมายโดยอ้อมก็เพ่ือเป็นคติสอนใจ ซงึ่ มอี ยู่ด้วยกัน 2 ประการ คือ
1.เวลาเขาวางศพใหร้ ดนา้ นิยมให้ศพนอนเหยยี ดยาว จัดมือขวาใหว้ างหงายเหยยี ดออกคอยรับการรด

นา้ เหมอื นจะให้ศพประกาศความหมายออกมาวา่
“นี่แนะ่ ทา่ นท้ังหลาย ดูมือฉนั ซิ ฉนั ไปมือเปลา่ นะ ฉนั ไม่ไดน้ ้าเอาอะไรในโลกนไี้ ปเลยแม้แต่น้อยหน่งึ แม้ทา่ นก็
จกั เป็นเชน่ ฉันเหมือนกัน”
พูดกันใหช้ ัดก็คือเพ่ือใหเ้ ราเกิดสตเิ กิดจติ สา้ นึกว่าแมผ้ ตู้ ายจะร่า้ รวยสกั ปานไหน มีทรัพยส์ มบัติมบี รวิ ารมากสกั
เพยี งใด ตายแล้วก็น้าอะไรไปไมไ่ ด้เลยสักอย่าง ทา้ นองวา่ “เขามามือเปลา่ กไ็ ปมือเปลา่ เหมอื นเขา” น่ันเอง จะ
มามัวโลภโมหโ์ ทสนั กนั ไปถึงไหน ทา้ ส่ิงทีจ่ ะติดตามตนไปได้มดิ ีกว่าหรอื จะได้ไม่เสยี ทีที่เกิดมาเป็นมนุษย์

2.เป็นการเตือนสติว่า อยู่เป็นมนุษย์อย่าได้มีเวรมีภัยอย่าได้เบียดเบียนกันและกันเลย มีข้อบาดหมาง
อะไรกค็ วรอโหสิกรรมกันให้อภยั กนั เสีย ตายไปแลว้ รา่ งกายจะได้อโหสิกรรมหมดมลทิน ไม่นา้ เวรน้าภัยไปด้วย
เหมือนน้าท่ีรดศพ ซ่ึงธรรมดาของน้าเป็นสิ่งที่ไม่ถือโทษโกรธใครเป็น ใครจะทิ้งของเน่าของเหม็นลงไปในน้า
หรือใครจะน้าน้าไปราดไปรดอาบล้างของเหม็นเน่าของหอมหรือของสูงต้่าอย่างไร น้านั้นก็ไม่ยินดียินร้าย วาง
เฉยเสมอ ไม่เป็นพิษเป็นภัยต่อใครทั้งน้ัน พร้อมทั้งไม่เลือกที่รักผลักที่ชังด้วย วางตัวสม่้าเสมอทุกเวลา มีความ
ยตุ ิธรรมตลอดกาล มนษุ ยเ์ ราจงึ นา่ จะท้าตัวใหเ้ หมือนกบั น้าทรี่ ดศพกนั บ้างโลกคงสงบกว่านี้

กล่มุ อำนวยกำรพิธีกำรศพท่ีไดร้ ับพระรำชทำนท่ี ๑๔ พงั งำ

ส้าหรับพิธีหลวงที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั ทรงพระราชทานให้กับบุคคลผู้ประกอบคุณงามความ
ดีที่เป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ ตามหลักเกณฑ์ของส้านักพระราชวัง ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณให้ทายาทผู้
วายชนม์ที่ท้าคุณประโยชน์สามารถยื่นเรื่องขอรับพระราชทานน้าหลวงพระราชทาน อันแสดงถึงเกียรติยศ
สงู สดุ ที่ผ้วู ายชนมไ์ ด้รับพระราชทาน

เครือ่ งเกยี รตยิ ศประกอบศพและอปุ กรณ์เก่ียวกับงำนพระรำชทำนนำ้ หลวงอำบศพ หรอื สรงศพ

กล่องนำ้ หลวง กล่องนำ้ หลวง กล่องนำ้ หลวง
พระรำชทำน พระรำชทำน พระรำชทำน

หมำยเหตุ : หมอ้ นา้ หลวงแบบเกลย้ี ง ใชส้ า้ หรับหบี เชงิ ชายและหบี ลายกา้ นแย่ง
หมอ้ น้าหลวงตอกลาย ใชส้ า้ หรบั หบี ทองลายสลกั และหบี ทองทึบ

หมอ้ น้ำหลวงแบบเกล้ียง หมอ้ น้ำหลวงตอกลำย

เจ้ำภำพไม่ต้องจัดหำ

กลุ่มอำนวยกำรพธิ ีกำรศพที่ไดร้ ับพระรำชทำนท่ี ๑๔ พงั งำ

รูปแบบกำรปฏิบตั นิ ้ำหลวงพระรำชทำน
ขันตอนกอ่ นรดน้ำหลวงพระรำชทำน
เมื่อใกล้ถึงเวลาเชิญน้าหลวงพระราชทานมายังสถานที่พระราชทานน้าหลวงอาบศพ เจ้าหน้าที่

ปฏิบัติงานพิธีจะแจ้งให้ญาติหยุดการรดน้าศพไว้สักครู่หน่งึ ก่อน หรือรดน้าศพให้เสร็จเรียบร้อยก่อนที่จะมีการ
เชิญกล่องน้าหลวงพระราชทานเข้ามาถึงบริเวณพิธี และเข้าแนะน้าญาติ/ทายาทผู้วายชนม์ หรือผู้แต่งกายชุด
ปกติขาว แขนทุกข์ ให้ตั้งแถวรับน้าหลวงพระราชทาน บริเวณด้านหน้าอาคาร/ศาลาที่ตั้งบ้าเพ็ญกุศล โดยให้
ญาติที่แต่งกายชุดปกติขาว แขนทุกข์ ยืนบริเวณหัวแถวและตามด้วยญาติท่ีแต่งกายชุดสุภาพไว้ทุกข์ และตาม
ดว้ ยขา้ ราชการแต่งกายชดุ ปกติขาว แขนทกุ ข์ เม่ือเจา้ หน้าทผ่ี ู้เชิญน้าหลวงพระราชทานมาถึงและเดินผา่ นแถว
ให้ญาติ/ทายาทผ้วู ายชนมแ์ ละข้าราชการแต่งกายชดุ ปกติขาว แขนทกุ ข์ ให้ยืนนิง่ โดยอาการสงบ โดยไม่ตอ้ งท้า
ความเคารพแตอ่ ยา่ งใด สว่ นประชาชนทม่ี ารว่ มงานควรน่งั อยู่ในความสงบ ไม่ตอ้ งยืนข้นึ ไมต่ ้องทา้ ความเคารพ
และไม่มีการบรรเลงเพลงอย่างใดท้ังส้ิน เม่ือเจ้าหน้าท่ีผู้เชิญน้าหลวงพระราชทานเดินผ่านแถวคนสุดท้ายไป
แล้ว ให้ญาติ/ทายาทผู้วายชนม์และข้าราชการแต่งกายชุดปกติขาว แขนทุกข์ ซ้าย-ขวา หันไปทางผู้เชิญน้า
หลวงพระราชทานโดยไม่ต้องเดินตามแต่อย่างใด เมื่อเจ้าหน้าท่ผี ู้เชิญน้าหลวงพระราชทานเชิญน้าหลวงวางยัง
โต๊ะปูผ้าขาวเหนือศีรษะผู้วายชนม์แล้ว ผู้เชิญน้าหลวงพระราชทาน ค้านับผู้วายชนม์และผู้เชิญเดินออกจาก
ฉากก้ันเรียบร้อยแลว้ ให้ญาติ/ทายาทผวู้ ายชนม์และข้าราชการแต่งกายชุดปกติขาว แขนทุกข์ เข้านั่งประจ้าท่ี
ทีไ่ ดจ้ ัดเตรยี มไวไ้ ดต้ ามปกติ

ขนั ตอนรดนำ้ หลวงพระรำชทำน
เจา้ หนา้ ทป่ี ฏิบัติงานพิธีจะด้าเนินการแตง่ น้าหลวงพระราชทาน ประกอบด้วย นา้ หลวง น้าขม้ิน น้าอบ
ตามล้าดับ เมื่อถึงเวลาพระราชทานน้าหลวงตามหมายรับส่ัง เจ้าหน้าท่ีจะเชิญหม้อน้าหลวงให้ประธานเพ่ือ
ประกอบพิธีพระราชทานน้าหลวงอาบศพ ประธานท้าความเคารพน้าหลวงพระราชทานด้วยการไหว้ 1 คร้ัง
ก่อนรบั หม้อน้าหลวงและรดน้าหลวงพระราชทานบนร่างของผ้วู ายชนม์บรเิ วณอก จากนั้นเจา้ หน้าท่ีปฏบิ ัติงาน
พิธีท่ีถือพานกลีบบัวรองขวดแก้วน้าขม้ินและน้าอบ จะเปิดจุกฝาขวดแก้วบรรจุน้าขมิ้นและน้าอบออก แล้วส่ง
ให้ประธานรดบรเิ วณหนา้ อกตามล้าดับ
อน่ึง ขณะที่ประธานรดน้าหลวงพระราชทาน เจ้าหน้าท่ีปฏิบัติงานพิธจี ะส่งสญั ญาณให้ผ้รู ่วมพิธที ุกคน
ยืนขน้ึ โดยอาการสงบเพ่ือเป็นการเคารพตอ่ น้าหลวงพระราชทาน
หากได้รับพระราชทานน้าหลวงอาบศพพร้อมเครื่องเกียรติยศประกอบศพ เจ้าภาพพร้อมด้วยทายาท

ของผู้วายชนม์มายืนต้ังแถวอยู่บริเวณด้านในฉาก การยืนแถวของเจ้าภาพ จะดูตามความเหมาะสมของสภาพ

พนื้ ทแ่ี ละจ้านวนผทู้ ี่มายนื ต้งั แถว (แบบหน้ากระดาน)

ในกรณีพระภิกษุเปน็ ประธาน ให้เตรยี มเครอ่ื งแกว้ (พระภิกษุไม่จบั เครอ่ื งทองเหลอื ง เน่ืองจากเป็น

วตั ถุอนามาส) แตย่ ังคงต้องต้ังหม้อน้าหลวงไว้เพราะเปน็ เคร่ืองประกอบเกียรติยศ

กลุ่มอำนวยกำรพิธีกำรศพที่ไดร้ ับพระรำชทำนท่ี ๑๔ พงั งำ

กำรแต่งกำยของญำตทิ ี่ยนื รอรับน้ำหลวงพระรำชทำน
- ญาติ/ทายาทผู้วายชนม์และข้าราชการแต่งกายชุดปกติขาว แขนทุกข์ จะต้องแต่งกายด้วย

ชุดสุภาพเรียบร้อย ห้ำม สวมใส่เสื้อยืดคอกลม กางเกงขาส้ันหรือกางเกงยีนส์ หรือผู้หญิงสวมใส่กระโปรงสั้น
เหนอื หัวเข่า

- ญาติ/ทายาทผู้วายชนม์และข้าราชการแต่งกายชุดปกติขาว แขนทุกข์ ห้ำม ไม่สวมรองเท้าแตะ
หรือถือกระเป๋า หรือสะพายกระเป๋าแต่อย่างใด

กล่มุ อำนวยกำรพธิ ีกำรศพท่ีไดร้ ับพระรำชทำนท่ี ๑๔ พงั งำ

ผมู้ ีสทิ ธิขอรับพระรำชทำนนำ้ หลวงอำบศพ
๑.พระสมณศกั ดิ์ ต้ังแต่ ชัน้ พระครสู ัญญาบตั รขน้ึ ไป พระภิกษุ สามเณร เปรียญ ธรรม ๙ ประโยค
๒. พระราชวงศ์ ต้ังแตช่ น้ั “หมอ่ มเจา้ ” ข้นึ ไป
๓.ข้าราชการพลเรือนต้ังแตร่ ะดบั ๓ ขน้ึ ไป หรอื ข้าราชการตามระบบจ้าแนกประเภท

- ต้าแหนง่ ประเภททั่วไป ระดับปฏิบตั งิ านรบั ราชการ ๒ ปี ขนึ้ ไป
- ตา้ แหนง่ ประเภทวชิ าการระดบั ปฏิบัตกิ าร
๔.ข้าราชการฝา่ ยทหาร ต้ารวจ ชนั้ ยศต้ังแตร่ ้อยตรี เรือตรี เรืออากาศตรี รอ้ ยต้ารวจตรี ขึ้นไป
๕.ผู้ทไ่ี ดร้ ับพระราชทานเครื่องราชอิสรยิ าภรณ์ ตั้งแต่ “เบญจมดเิ รกคุณาภรณ์ (บ.ภ.)” และ “เบญจมาภรณ์
มงกุฎไทย (บ.ม.)” ขึน้ ไป
๖.ผ้ทู ีไ่ ด้รบั พระราชทานเคร่ืองราชอสิ ริยาภรณ์ “จุลจอมเกลา้ ”
๗.ประธานองคมนตรี องคมนตรี นายกรฐั มนตรี รองนายกรัฐมนตรี ประธานรฐั สภา ประธานสภา
ผ้แู ทนราษฎร ประธานวุฒสิ ภา ประธานศาลฎีกา ประธานองค์กรต่าง ๆ ท่กี า้ หนดในรฐั ธรรมนญู และ
รัฐมนตรที ถี่ ึงแกก่ รรมในขณะบตุ รดา้ รงต้าแหน่ง
๘.บิดามารดาของประธานองคมนตรี องคมนตรี นายกรฐั มนตรี รองนายกรฐั มนตรี ประธานรัฐสภา
ประธานสภา ผ้แู ทนราษฎร ประธานวุฒิสภา ประธานศาลฎกี า ประธานองคก์ รตา่ ง ๆ ที่ก้าหนดใน
รฐั ธรรมนูญ และรฐั มนตรีท่ถี ึงแก่กรรมในขณะบตุ รดา้ รงต้าแหน่ง
9.ข้าราชบริพารในพระองคต์ ามท่ีกา้ หนดในระเบียบหน่วยราชการในพระองค์ เร่อื งการขอพระมหากรณุ าธิคณุ
ขอพระราชทานพระบรมราชานเุ คราะห์ในการศพขา้ ราชบรพิ ารในพระองค์ ครอบครัว และบคุ คลท่ัวไป ตาม
ระเบยี บหน่วยราชการในพระองค์ พ.ศ. ๒๕๖๑
๑๐.สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชกิ วฒุ ิสภา และผวู้ ่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่ถึงแก่กรรมในขณะด้ารง
ต้าแหนง่
๑๑.ผู้ที่ทรงพระกรณุ าโปรดเกล้าฯ เปน็ กรณพี เิ ศษ

บุคคลทไี่ ม่สำมำรถขอรับพระรำชทำนได้

1. บุคคลผทู้ ำ้ ลำยอำชพี ตนเอง
2. ผู้ต้องอำญำแผน่ ดิน

กลุ่มอำนวยกำรพธิ ีกำรศพที่ไดร้ ับพระรำชทำนที่ ๑๔ พงั งำ

วันท่ไี มป่ ระกอบพิธพี ระรำชทำนเพลงิ

1. วันเฉลิมพระชนมพรรษำของพระบำทสมเดจ็ พระเจำ้ อย่หู ัว
2. วนั เฉลิมพระชนมพรรษำสมเด็จพระนำงเจ้ำฯ พระบรมรำชินี
3. วันเฉลมิ พระชนมพรรษำสมเด็จพระนำงเจ้ำสิริกิต์ พระบรมรำชินีนำถ พระบรมรำชชนนีพันปี

หลวง
4. วันฉตั รมงคล
5. ตำมประเพณนี ยิ ม จะไมพ่ ระรำชทำนเพลงิ ศพในวนั ศุกร์

เอกสำรหลกั ฐำนกำรขอพระรำชทำน

1. หนงั สือขอพระรำชทำน (เรียน เลขำธกิ ำรพระรำชวัง) จำ้ นวน 1 ฉบบั
2. ใบมรณบัตรของผู้วำยชนม์ (ตัวจรงิ พรอ้ มส้ำเนำ) จำ้ นวน 1 ฉบับ
3. สำ้ เนำบตั รขำ้ รำชกำรของผู้วำยชนม์ จ้ำนวน 1 ฉบับ
4. ส้ำเนำทะเบียนบำ้ นของผู้วำยชนม์ จ้ำนวน 1 ฉบับ
5. ส้ำเนำบัตรประจ้ำตัวประชำชนของทำยำทหรือผู้ขอ จ้ำนวน 1 ฉบับ
6. สำ้ เนำทะเบียนบ้ำนของทำยำทหรอื ผู้ขอ จำ้ นวน 1 ฉบับ
7. สำ้ เนำใบก้ำกับเครอื่ งรำชอิสริยำภรณ์ (ถ้ำมี) จ้ำนวน 1 ฉบบั
8. ประวัตโิ ดยยอ่ ของผู้วำยชนม์ พร้อมรูปถำ่ ย ขนำด 1-2 นิว

สถำนทีข่ อพระรำชทำน

สามารถตดิ ต่อขอพระราชทานได้ทุกวนั ไม่เว้นวนั หยดุ ราชการ ต้งั แตเ่ วลา 08.30 – 16.30 ไดท้ ี่

ห้องงานประสานขอรับพระราชทานเพลงิ

ศูนย์ราชการจังหวดั พังงา ศาลากลางจงั หวัดพังงา(หลงั ใหม่)

ถนนพังงา - ทับปุด ต้าบลถา้ น้าผดุ อ้าเภอเมือง จังหวัดพังงา 82000

โทร.080 004 3693

กลุ่มอา้ นวยการพธิ กี ารศพท่ไี ด้รบั พระราชทานท่ี ๑๔ พังงา
โทร. 0 7667 958

ไม่มคี ่ำใช้จ่ำยใดๆ

กลุม่ อำนวยกำรพิธีกำรศพท่ีไดร้ ับพระรำชทำนท่ี ๑๔ พงั งำ