5หน่วยที่_2_เรื่อง_การลำเลียงสารของพืช_1-65

ÇÔªÒ¡ÒÃ͹ÃØ ¡Ñ ɾ ¹Ñ ¸¡Ø ÃÃÁ¾ª× 1 ÃËÑÊÇªÔ Ò Ç20209 ªÑ¹é Á¸Ñ ÂÁÈ¡Ö ÉÒ»·‚ Õè 3

¤Ã¾Ù ·Ô ¡Ñ ɏ ÈÙ¹ÂÐÃÒª à¹Í×é ËÒº·àÃÂÕ ¹ µéѧã¨àÃÕ¹
¡Ñ¹¹Ð¤ÃѺ
 1.¡ÒÃÅÒí àÅÂÕ §ÊÒâͧ¾ª× ‘¾ÃÊÇÃä
 2.â¤Ã§ÊÃÒŒ §áÅÐ˹Ҍ ·ÕèÍÇÑÂÇТͧ¾ª× äÁ‹ÊíÒ¤ÑÞ
 3.â¤Ã§ÊÃÒŒ §ÀÒÂ㹢ͧÃÒ¡¾×ª ෋ҡѺ¾ÃáÊǧ’
 4.â¤Ã§ÊÌҧÀÒÂ㹢ͧÅÒí µŒ¹
 5.¡Åä¡¡ÒÃà»´ -»´¢Í§»Ò¡ãº

1

¡ÒÃÅÒí àÅÕ§ÊÒâͧ¾ª× ¤Í× â¤Ã§ÊÌҧáÅСÒ÷Òí §Ò¹¢Í§
ÃкºÅÒí àÅÕ§¹íÒé áÅÐÍÒËÒâͧ¾ª× «§Öè »ÃСͺ´ÇŒ ÂÃкº·Í‹ ÅÒí àÅÕ§ (Vascular Tissue System) ·èÕ໹š
à¹é×ÍàÂ×èÍ«è§Ö àª×Íè Áµ‹Í¡Ñ¹µÅÍ´ã¹ÅíÒµ¹Œ â´Â·íÒ˹Ҍ ·ÅÕè íÒàÅÕ§¹éíÒáÅÐáø‹ ҵبҡÃҡʧ‹ µ‹Íä»ÂѧÊÇ‹ ¹µ‹Ò§ æ
¢Í§¾×ª à¾×è͹íÒä»ãªãŒ ¹¡Ãкǹ¡ÒÃ椄 à¤ÃÒÐË´ ÇŒ Âáʧ (Photo Synthesis) ¡Í‹ ¹¨Ð¹Òí ÊÒÃËÃ×͹éíÒµÒÅ«è§Ö
໚¹¼Å¼ÅµÔ ¨Ò¡¡Ãкǹ¡Òôѧ¡ÅÒ‹ Ç Ê§‹ µ‹Íä»Â§Ñ à¹Í×é àÂè×Íã¹ÊÇ‹ ¹µÒ‹ § æ ¢Í§¾ª× à¾Í×è ¹Òí ä»ãªŒã¹¡¨Ô ¡ÃÃÁ
͹×è æ ¢Í§à«Åŏ ઋ¹ ¡ÒÃËÒÂ㨠¡ÒÃÊ׺¾¹Ñ ¸Ø áÅСÒÃà¤ÅÍè× ¹äËÇ áÅСÒÃà¨ÃÞÔ àµºÔ âµµÍ‹ ä»

2

¹éíÒ ÊÒÃÍÒËÒÃáÅÐáø‹ ҵصҋ § æ ¨Ð¶Ù¡ÅíÒàÅÕ§ä»ã¹Ã»Ù ¢Í§
ÊÒÃÅÐÅÒ µÑé§áµ‹ºÃÔàdz»ÅÒÂÃÒ¡ËÃ×Í·èÕàÃÕ¡ÇÒ‹ “¢¹ÃÒ¡” (Root Hair) ¨íҹǹÁÒ¡¢Í§¾ª× «èÖ§´Ù´ÊÒÃ
µ‹Ò§ æ ¢¹éÖ ÁÒ¨Ò¡¾×é¹´¹Ô áÅйíÒÊ‹§µÍ‹ ä»Â§Ñ Ãкº·Í‹ ÅÒí àÅÂÕ §ËÃ×Í¡ÅÁØ‹ à«ÅÅ· àÕè ÃÂÕ ¡ÇÒ‹ “Á´Ñ ·‹ÍÅíÒàÅÂÕ §”
(Vascular Bundle) ·Õè»ÃСͺ´ÇŒ Âà¹×éÍàÂè×ÍÊÒí ¤ÑÞ 2 ¡ÅÁ‹Ø

3

1. ·‹ÍÅíÒàÅÕ§¹íéÒáÅÐáË¸ÒµØ ä«àÅÁ (Xylem) ¤×Í à¹é×ÍàÂ×èÍ·èÕ·íÒ
˹ŒÒ·ÕèÅíÒàÅÕ§¹éíÒáÅÐá˸ҵبҡ´Ô¹ ¼‹Ò¹ÃÒ¡¢Öé¹Ê‹ÙÅíÒµŒ¹ä»ÂѧãºáÅлÅÒÂÂÍ´¢Í§¾×ª »ÃСͺ´ŒÇÂàÇÊà«Å
(Vessel) áÅÐà·Ã¤´Õ (Tracheid) «§èÖ à»š¹¡ÅØ‹Áà«Åŏ·èµÕ ÒÂáÅŒÇàÃÕ§µÍ‹ ¡Ñ¹ «Ö§è ¨ÐÊÅÒµÑÇä» àÁè×;תà¨ÃÞÔ àµÔºâµ
àµçÁ·èÕ Ê‹§¼ÅãËŒ·‹ÍÅíÒàÅÕ§ËÃ×Íä«àÅÁÁÕÅѡɳСÅǧµÅÍ´·éѧá¹Ç â´Â·èÕ¡ÒÃÅíÒàÅÕ§¹íéÒáÅÐá˸ҵبÐÁÕ·ÔÈ
·Ò§¡ÒÃÅíÒàÅÕ§¢Öé¹Ê‹Ù»ÅÒÂÂÍ´¢Í§µŒ¹äÁŒà·‹Ò¹Ñé¹ äÁ‹ÁÕ¡ÒÃÅíÒàÅÕ§ŧ¡ÅѺ´ŒÒ¹Å‹Ò§ ໚¹Ãкº·èÕÍÒÈÑ¡ÒÃá¾Ã‹
ẺÍÍÊâÁ«ÔÊ (Osmosis) µÑé§áµ‹ã¹ÃÒ¡áÅÐáç´Ö§µÒÁ¸ÃÃÁªÒµÔ હ‹

1.1 áç´¹Ñ ÃÒ¡ (Root Pressure) ¤×Í áç´¹Ñ ·èÕ·Òí ãËŒ¹Òíé à¤Åè×͹·µÕè ‹Íà¹Í×è §¡¹Ñ ¨Ò¡ÃҡࢌÒÊÙ‹
ä«àÅÁáÅе‹Í仨¹¶§Ö »ÅÒÂÂÍ´¢Í§¾×ª ໹š áç´¹Ñ ·Õàè ¡Ô´¨Ò¡¡ÒÃÍÍÊâÁ«Ôʢͧ¹íéÒã¹´¹Ô

1.2 áç¤Ò¾ÅÔ ÅÒÃÕ (Capillary Force) ¤Í× áç´Ö§·èàÕ ¡´Ô ¨Ò¡¡Òô§Ö ´´Ù ÃÐËÇÒ‹ §âÁàÅ¡ØŢͧ
¹Òíé ´ŒÇ¡ѹàͧ (Cohesion) áÅÐáçÂÖ´µÔ´¢Í§âÁàÅ¡ÅØ ¹íéҡѺ¾é×¹¼ÇÔ ËÃÍ× ¼¹§Ñ à«ÅÅ㏠¹·‹ÍÅíÒàÅÕ§ (Adhesion)

1.3 áç´Ö§¨Ò¡¡ÒäÒ¹íéÒ (Transpiration Pull) ·è·Õ Òí ãËŒ¹Òíé ¶¡Ù ´Ù´¢Öé¹ä»¨Ò¡ÃÒ¡ à¾×èÍ
á·¹·èÕʋǹ¢Í§¹Òéí ·Õè¾×ªÊÙÞàÊÂÕ ä»

4

2. ·‹ÍÅíÒàÅÕ§ÍÒËÒà ËÃ×Í “â¿ÅàÍÁ” (Phloem) ¤×Í à¹×éÍàÂ×èÍ·Õè·íÒ
˹Ҍ ·ÕèÅíÒàÅÕ§ÊÒÃÍÒËÒà â´Â੾ÒÐ “¹Òíé µÒÅ¡ÅÙâ¤Ê” (Glucose) ·Õèä´Œ¨Ò¡¡Ãкǹ¡ÒÃÊѧà¤ÃÒÐˏ´ŒÇÂáʧã¹
û٠¢Í§ÊÒÃÅÐÅÒ ¹Òí Ê‹§¨Ò¡ãºä»Â§Ñ ʋǹµ‹Ò§ æ ¢Í§¾×ª·Õè¡íÒÅѧÁÕ¡ÒÃà¨ÃÔÞàµÔºâµ ÃÇÁ¶Ö§¡ÒùíÒä»à¡çºÊÐÊÁ
äÇŒ·Õè㺠ÃÒ¡áÅÐÅÒí µŒ¹ ¡ÒÃÅÒí àÅÕ§ÍÒËÒÃÊÒÁÒöà¡Ô´ä´ãŒ ¹·Ø¡·ÈÔ ·Ò§ â´ÂÍÒÈÂÑ

2.1 ¡ÒÃá¾Ã‹ (Diffusion) ¤Í× ¡ÒÃÅíÒàÅÕ§ÊÒü‹Ò¹à¹é×ÍàÂ×èÍʋǹµÒ‹ § æ ¨Ò¡à«ÅÅ¢ ͧãºÊÙ‹
à«ÅÅ¢ ÒŒ §à¤ÂÕ §µ‹Í¡Ñ¹à»¹š ·Í´ æ ໚¹¡ÒáÃШÒÂ͹ØÀÒ¤¢Í§ÊÒèҡºÃÔàdz·ÁÕè ¤Õ ÇÒÁࢌÁ¢¹Œ ÊÙ§ä»Â§Ñ ºÃàÔ Ç³
·ÁèÕ ¤Õ ÇÒÁà¢ÁŒ ¢¹Œ µÒèí

2.2 ¡ÒÃÅÒí àÅÂÕ §áººãªŒ¾Å§Ñ §Ò¹ (Active Transport) ¤×Í ¡ÒÃÅíÒàÅÂÕ §ÊÒüҋ ¹àÂÍè× ËØÁŒ à«Åŏ
¨Ò¡ºÃÔàdz·ÊèÕ ÒÃÁÕ¤ÇÒÁࢌÁ¢¹Œ µíèÒä»ÊºÙ‹ ÃàÔ Ç³·ÁÕè ¤Õ ÇÒÁà¢ÁŒ ¢Œ¹ÊÙ§ «Ö§è ÍÒÈѾÅѧ§Ò¹·èäÕ ´¨Œ Ò¡¡ÒÃËÒÂã¨ÃдºÑ
à«ÅŏáÅÐâ»Ãµ¹Õ µÇÑ ¾Ò㹡ÒÃÅíÒàÅÕ§

5

ใบ

ทําหนา ทผี่ ลติ อาหารโดยกระบวนการ
สังเคราะหดว ยแสงและคายนา้ํ

ลาํ ตน

ทาํ หนา ทล่ี าํ เลยี งนาํ้ ธาตอุ าหาร และอาหาร
ไปสสู ว นตา งๆ และชวยพยงุ ลาํ ตน

ราก

ทาํ หนา ทดี่ ดู นาํ้ และธาตอุ าหารทอ่ี ยภู ายในดนิ

6

7

พชื ใบเลย้ี งเดยี่ ว ไซเลม็ พืชใบเลยี้ งคู

โฟลเอม็

2
3

1

1 เอพเิ ดอรม สิ เปน เน้ือเยอื่ ที่อยนู อกสดุ เซลลจ ะเรยี งตวั เปน แถวเดยี ว บางเซลลเ ปลย่ี นเปน ขนราก ทําหนา ทด่ี ดู นํา้ และธาตุอาหาร

2 คอรเ ทกซ เปนบรเิ วณทอี่ ยถู ัดจากเอพิเดอรมิส สวนใหญเ ปน เนอื้ เยอ่ื พาเรงคิมา และมชี ้ันเอนโดเดอรมสิ ทม่ี แี ถบแคสพาเรยี น

3 สตลี เปน บรเิ วณท่ีอยูถัดจากคอรเ ทกซ ประกอบดวย เพรไิ ซเคลิ มัดทอ ลาํ เลยี ง พธิ

8

ขอแตกตา งระหวา งลําตน พชื ใบเล้ียงเดยี่ วและลาํ ตน พชื ใบเลย้ี งคู

9

ขอแตกตา งระหวา งลําตน พชื ใบเลยี้ งเดย่ี วและลาํ ตน พชื ใบเลยี้ งคู

10

พืชใบเลยี้ งเดยี่ ว ไซเลม็ พืชใบเลยี้ งคู

โฟลเอม็ โฟลเอม็

ไซเล็ม

ขอแตกตา งระหวา งลําตน พชื ใบเลยี้ งเดยี่ วและลาํ ตน พชื ใบเลย้ี งคู

1 กลมุ ทอลําเลียงจะกระจายทว่ั ไปในเนื้อเยื่อพ้นื 1 กลมุ ทอ ลาํ เลียงจะเรียงเปนระเบยี บในแนวรัศมี
2 สวนใหญไมพ บเนอื้ เย่ือเจริญวาสควิ ลารแ คมเบียม 2 มเี นื้อเยอ่ื เจริญวาสคิวลารแ คมเบยี มระหวา งโฟลเอ็ม
3 เนื้อเยือ่ พธิ จะพบกลมุ ทอ ลาํ เลยี งกระจายอยูเต็ม 3 เหน็ ขอบเขตของเน้ือเย่อื พธิ อยางชัดเจน
4 สวนใหญไมม ีการเจริญเติบโตทตุ ยิ ภูมิ 4 พธิ จะถูกแทนทด่ี วยไซเลม็ เม่ือมกี ารเจริญเตบิ โตทตุ ยิ ภมู ิ
11

ปากใบเปด H2O H2O H2O H2O ปากใบปด
H2O
1 H2O 1
H2O
2
3 H2O 2

H2O 3

H2O

1 โพแทสเซยี มไอออนแพรเ ขา สเู ซลลค ุม 1 โพแทสเซียมไอออนแพรออกจากเซลลค มุ
2 ความเขม ขน ของสารละลายภายในเซลลค ุมสูง 2 ความเขมขนของสารละลายภายในเซลลคุมตํา่

3 นาํ้ จงึ ออสโมซสิ เขาสูเซลลค ุม 3 นา้ํ จึงออสโมซสิ ออกจากเซลลคุม

12

§Ò¹·ÕèÁͺËÁÒ¹¡Ñ àÃÂÕ ¹
㺧ҹ·Õè 5

¡ÒÃÅíÒàÅÂÕ §ÊÒâͧ¾ª×

13