ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບເດັກຕໍ່ເນື່ອງ - Copy

Seefueng CHOMPHACHANH

ບດົ ທີ 1
ຄວາມຮພູ້ ນູ້ ຖານກ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ

ເວລາ4ຊ່ ວົ ໂມງ

ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນສາມາດ.

 ຈາແນກຂອບເຂດ, ຜນົ ສະທອູ້ ນ ແລະ ວທິ ກີ ານທາງດາູ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດ.ູ້
 ອະທບິ າຍທດິ ສະດຂີ ອງກ່ ຸມຈດິ ຕະວທິ ະຍາຕ່ າງໆໄດ.ູ້
 ຈາແນກຄວາມສາຄນັ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດ.ູ້

1. ຄວາມເປັນມາ ແລະ ແນວຄວາມຄດິ ທາງດາູ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາ

ສະໄໝບຮານນະການຜ່ ານມາມະນຸດເຮົາໄດໃູ້ ຫຄູ້ ວາມສົນໃຈກ່ ຽວກັບຈດິ ຕະວິທະຍາ, ໂດຍ
ພະຍາຍາມຫາຄາຕອບ ຫ ຄາອະທບິ າຍກ່ ຽວກບັ ຕນົ ເອງຕະຫອດທງັ ສ່ ງີ ແວດລອູ້ ມທ່ ຢີ ຮູ້ ອບຕວົ , ແຕ່ ຄວາມ
ຄດິ ຂອງມະນຸດນນັູ້ ມນັ ຍງັ ຫ່ າງໄກຈາກຄວາມຄດິ ແບບວທິ ະຍາສາດ ເຊ່ ນັ :ເມ່ ອເກດີ ແຜ່ ນດນິ ໄຫວ, ພເຂາົ ໄຟ
ລະເບດີ ຫ ຟາູ້ ຮອູ້ ງ, ຟາູ້ ຜ່ າ ເຂາົ ເຈາົູ້ ກ່ ເວາົູ້ ວ່ າແມ່ ນເລ່ ອງຂອງເທບພະເຈາົູ້ , ເລ່ ອງຂອງຜປີ ີສາດ ແລະ ສ່ ງີ ສກັ ສດິ
ບນັ ດານໃຫເູ້ ກດີ ຂນູ້ ຕ່ ມາຫາຍລາູ້ ນປີຜ່ ານວວິ ດັ ທະນາການມະນຸດເຮາົ ຈ່ ງຄ່ ອຍໆປ່ ຽນໄປ ແລະ ແນວຄດິ ແບບ
ວທິ ະຍາສາດຈ່ ງຄ່ ອຍໆເກາະຕວົ ະຂນູ້ ແທນ.

1.1.ປະຫວດັ ຄສາມເປັນມາຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ
ບນັ ດານກັ ປັດຊະຍາເກຣກັ ປະຖມົ ໄດພູ້ ະຍາຍາມອະທບິ າຍບນັ ຫາທ່ ສີ ່ ງົ ໃສກນັ ມາແຕ່ ບຮານນະການວ່ າ

ຈດິ ຫ ວນິ ຍານແມ່ ນຫຍງັ ? ທ່ ານປລາຕງົ ( PIatong 427 – 347 ກ່ ອນ ຄ.ສ ) ແລະ ທ່ ານອາຣສິ ໂຕເຕລີ
( Aristotle 384 – 322 ກ່ ອນ ຄ.ສ ) ເຊ່ ງີ ເປັນນກັ ປັດສະຍາທ່ ຍີ ່ ງີ ໃຫຍ່ ແຫ່ ງເກຣກັ ປະຖມົ ໄດພູ້ ະຍາຍາມ
ຄນົູ້ ຄວູ້ າກ່ ຽວກບັ ວນິ ຍານ ເຊ່ ງີ ເປັນຫນົ ທາງຄນົູ້ ຄວູ້ າທ່ ເີ ຮດັ ໃຫມູ້ ະນຸດແຕກຕ່ າງໄປຈາກສດັ , ການສກຶ ສາຄນົູ້ ຄູ້
ວານນັູ້ ໄດຖູ້ ກໃສ່ ຊ່ ວ່ າ “ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ” ພາສາອງັ ກດິ ໃຊຄູ້ າວ່ າ “ Psychology “ ມນັ ເປັນວທິ ະຍາສາດກ່ ຽວ
ກບັ ຈດິ , ໂດຍໄດມູ້ າຈາກຮາດສບັ ຂອງເກຣກັ ບຮານ 2 ຄາ ປະສານກນັ ຄ ຫ ວທິ ະຍາການ.

ການເວລາໄດຜູ້ ່ ານໄປເລ່ ອງຂອງຈດິ ຫ ວນິ ຍານຍງັ ເປັນເລ່ ອງທ່ ເີ ລກິ ລບັ ແລະ ບ່ ສາມາດທ່ ຈີ ະພສິ ດໃຫູ້
ກະຈ່ າງແຈງູ້ ໄດ,ູ້ ປະກອບກບັ ທດິ ສະດໃີ ໝ່ ທາງວທິ ະຍາສາດໄດເູ້ ກດີ ຂນູ້ , ໂດຍສະເພາະແມ່ ນທດິ ສະດວີ ວິ ດັ
ທະນາການຂອງທ່ ານ ຊາຣລ ດາກວນິ (Charl Darwin ຄ.ສ 1859 ) ເຊ່ ງິ ເປັນຜນົ ເຮດັ ໃຫກູ້ ານຄນົູ້ ຄາູ້ ວຫນັ
ມາໃສ່ ໃຈການກະທາ ຫ ພດຶ ຕກິ າ ແລະ ທາມະຊາດຂອງມະນຸດ.ປີ ຄ.ສ1879 ເປັນປີທ່ ຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາແຍກ
ອ ອ ກ ເປັ ນເອກ ກ ະລາດ ແ ລ ະກ າຍ ເປັ ນ ວິທ ະຍ າສາດ ອີກ ແບ ບ ໜ່ ງ,ທ່ ານ ແມັກ ວິລ ເຮັມ ວ ນ (MAX
WILHELMWUNDT)ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຄນົ ເຢຍລະມນັ ໄດສູ້ າູ້ ງຫອູ້ ງທດົ ລອງ ແລະ ເນດັ ການທດົ ລອງ
ຕ່ າງທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາທ່ ານເປັນຄນົ ທາອດິ ທ່ ບີ ່ ມກີ ານເຊ່ ອຖເລ່ ອງທ່ ເີ ລກີ ລບັ ຫ ເຊ່ ອໃນສ່ ງີ ທ່ ພີ ສິ ດບ່ ໄດ.ູ້

1

Seefueng CHOMPHACHANH

1.2. ຄວາມໝາຍຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ
ຄາສບັ ທ່ ວີ ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ພາສາອງັ ກກິ ໃຊຄູ້ າວ່ າ Psychology ແມ່ ນກາເນດີ ມາຈາກເຄາົູ້ ສບັ ຈາກ

ພາສາເກຣັກບຮານໂດຍາອງຄາປະສມົ ເຂາົູ້ ກນັ ຄ Psyche ໝາຍເຖິງຈດິ ຫ ວນິ ຍານ ແລະ Logos ໝາຍ
ເຖງິ ການສກຶ ສາຄນົູ້ ຄວູ້ າສອງຄານປີູ້ ະສມົ ເຂາົູ້ ກນັ ເປັນ Psychology ເຊ່ ງິ ຕ່ ມາຄາສບັ ນມີູ້ ກີ ານປ່ ຽນແປງເປັນ
Psychology ແລະ ໄດກູ້ ານມາເປັນພາສາສາກນົ ທ່ ໃີ ຊຢູ້ ່ ໃນຫາຍໃນປະເທດໃນໂລກ.

ວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາບ່ ແມ່ ນເປັນວຊິ າທ່ ເີ ລກິ ລບັ ຂອງຈດິ ຫ ມດັ ຫດັ ສະຈນັ ຂອງວນິ ຍານ.ຈດິ ຕະວທິ ະ
ຍາແມ່ ນວຊິ າຄນົູ້ ຄາູ້ ວກ່ ຽວກບັ ກດົ ເກນກາເນດີ ແລະແຜ່ ຂະຫຍາຍຕວົ ທາງດາູ້ ນຈດິ ຂອງຄນົ ເຮາົ ເປັນວຊິ າໜ່ ງທ່ ີ
ສາູ້ ງຄວາມເຂາົູ້ ໃຈເຖງິ ສາເຫດຕ່ າງທ່ ສີ ່ ງົ ຜນົ ສະທອູ້ ນເຖງິ ລກັ ສະນະສະເພາະຂອງແຕ່ ລະຄນົ ເຊ່ ນັ : ການຄນົູ້ ຄດິ
(ຈນິ ຕະນາການ,ຄວາມຈ່ ຈາ,ການຮຽນຮູ້ ແລະ ອ່ ນໆ, ພອູ້ ມກນັ ນນັູ້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຍງັ ເປັນວຊີ າທ່ ຄີ ນົູ້ ຄວູ້ າ
ກ່ ຽວກບັ ພດຶ ຕກິ າ(Behavior) ເຊ່ ງີ ພດຕກິ າເລ່ າົ ນນັູ້ ຈະເປັນສ່ ງີ ເບ່ ງີ ເຫນັ ຫ ເບ່ ງີ ບ່ ເຫນັ ກ່ ຕາມເຊ່ ນັ : ການຫວົ
ຫ ຮອູ້ ງໃຫ,ູ້ ອາລມົ ຈດິ ,ສະເທອນໃຈ ແລະ ອ່ ນໆ…

1.3. ຈດຸ ປະສງົ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ
ການຮຽນຈດິ ຕະວທິ ະຍາມີ 3 ຈດຸ ປະສງົ ໃຫຍ່ :

ກ. ໃຫຜູ້ ຮູ້ ຽນຮຈູ້ ກັ ຕນົ ເອງແລະຮຈູ້ ກັ ຜອູ້ ່ ນຢ່ ອອູ້ ມຕວົ .
ຂ. ໃຫຜູ້ ຮູ້ ຽນຮມູ້ ຄີ ວາມຮກູ້ ວາູ້ ງກ່ ຽວກບັ ພດຶ ຕກິ າ ແລະ ຄວາມເປັນທາມະຊາດຂອງມະນຸດ.
ຄ. ໃຫຜູ້ ຮູ້ ຽນຮຖູ້ ງີ ກດົ ເກນການກາເນດີ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ທາງດາູ້ ນຈດິ ຂອງມະນຸດ.
1.4. ຄຸນປະໂຫຍດຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ

ວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ນບັ ມຍູ້ ່ ງິ ມບີ ດົ ບາດສາຄນັ ຕ່ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງມະນຸດໃນສງັ ຄມົ ຈະເຫນັ ໄດູ້
ວ່ າ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຊນັູ້ ສງສ່ ວນຫາຍການດົ ໃຫນູ້ ກັ ສກຶ ສາຮຽນວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາເປັນພນູ້ ຖານເຖງີ ວ່ າ
ຈະບ່ ໃຊຄູ້ ວາມຮທູ້ າງຈດິ ຕະວທິ ະຍາໂດຍກງົ ໃນການປະກອບອາຊບີ ກ່ ຕາມ ສະນນັູ້ ວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາມີ
ປະໂຫຍດຕ່ ຜຮູ້ ຽນດ່ ງັ ນ:ີູ້

1. ຊ່ ວຍໃຫຜູ້ ຮູ້ ຽນເຂາົູ້ ໃຈເຖິງທາມະຊາດຂອງມະນຸດຢ່ າງເຖິງທ່ ອງແທໃູ້ ນເລ່ ອງອາລົມ ຄວາມ
ຕອູ້ ງການ ການເກດີ ທດັ ສະນະຄະຕິ ແລະ ການປ່ ຽນແປງທດັ ສະນະຄະຕິ ການປັບຕວົ ໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ສະພາບແວດ
ລອູ້ ມອ່ ນໆ. ຄວາມເຂາົູ້ ໃຈທາມະຊາດຂອງມະນຸດ ຊ່ ວຍໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ສາມາດປັບຕວົ ໄດດູ້ ີ ດາລງົ ຊວີ ິດເປັນ
ສະມາຊກິ ຂອງສງັ ຄມົ ຢ່ ຮ່ ວມກນັ ກບັ ຜອູ້ ່ ນໄດເູ້ ປັນຢ່ າງດ.ີ

2. ຊ່ ວຍໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ສາມາດວເິ ຄາະທາຄວາມເຂາົູ້ ໃຈຕົນອງໄດດູ້ ຂີ ນູ້ ໂດຍໃຊເູ້ ຄ່ ອງມໃນການທດົ
ສອບທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຕ່ າງໆ ເພ່ ອຮເູ້ ຖງິ ຄວາມສາມດ ຄວາມຖະໜດັ ແລະ ບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງ
ຕນົ ເອງ.

2

Seefueng CHOMPHACHANH

3. ຊ່ ວຍໃຫຜູ້ ຮູ້ ຽນເຂາົູ້ ໃຈເຖິງເຫດຜນົ ຫ ບນັ ຫາເບອູ້ ງຫງັ . ການສະແດງອອກຂອງພດຶ ຕກິ າຂອງ
ມະນຸດໃນສະພາບການຕ່ າງໆ ແລະ ສາມາດດາເນນີ ການຢ່ າງເໝາະສມົ ໃນການຕດິ ຕ່ ພວົ ພນັ ກບັ ຜອູ້ ່ ນ

4. ໃນຂງົ ເຂດວຽກງານການຮຽນການສອນ ໂດຍສະເພາະວຽກງານໃຫຄູ້ າເປິກສາຢ່ ໂຮງຮຽນ ຫ ຢ່
ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຕ່ າງໆ ເພ່ ອແນໃສ່ ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນ ນກັ ສກຶ ສາດາເນນີ ຊວີ ດິ ໃນໄວຮຽນໃຫມູ້ ປີ ະສດິ ທພິ າບ
ນກັ ບລຫິ ານການສກຶ ສາຈາເປັນຕອູ້ ງໃຊຄູ້ ວາມຮທູ້ າງຈດິ ຕະວທິ ະຍາເຊ່ ນັ : ຄວາມຮກູ້ ່ ຽວກບັ ພດັ ທະນາການ
ດາູ້ ນຕ່ າງໆຂອງນກັ ຮຽນ ຊ່ ວຍໃຫຄູ້ ຮວູ້ ່ າຕນົ ເອງຄວນສອນຫຍງັ ຄວນສອນແນວໃດ ແລະ ຈະສອນດວູ້ ຍວທິ ີ
ໃດຈ່ ງຶ ຈະເໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ການພດັ ທະນາການ ແລະ ຄວາມສາດຂອງນກັ ຮຽນ

5. ໃນຂງົ ເຂດວຽກງານອຸດສາຫະກາກ່ ມຄີ ວາມຈາເປັນຕອູ້ ງໃຊຈູ້ ດິ ຕະວທິ ະຍາ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນ
ແບບວທິ ກີ ານທດົ ສອບສະຕປິ ັນຍາ ແລະ ຄວາມຖະໜດັ ງານຂອງຜສູ້ ະໝກັ ງານເພ່ ອຈດັ ຕາແໜ່ ງງານໃຫເູ້ ໝາະ
ສມົ . ພອູ້ ມກນັ ນນັູ້ ກໃຊຈູ້ ດິ ຕະວທິ ະຍາເຂາົູ້ ໃນການປັບປຸງແກໄູ້ ຂບນັ ຫາໃນການເຝິກອບົ ຮມົ ຜປູ້ ະຕບິ ດັ ງານໃນ
ລະດບັ ຕ່ າງໆ ສາຫວດຄວາມພໃຈ ຫ ບ່ ພໃຈຂອງຜຖູ້ ກຈາູ້ ງ ແລະ ອ່ ນໆ.

6. ຂງົ ເຂດວຽກງານຂອງພກັ ລດັ ຈາົູ້ ໜາູ້ ທ່ ຜີ ບູ້ ລຫິ ານສາມາດໃຊຄູ້ ວາມຮທູ້ າງດາູ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາເຂາົູ້
ໃນການຄດັ ເລອກລດັ ຖະກອນ ແລະ ໃນການຈດັ ຕາແໜ່ ງງານໃຫລູ້ ດັ ຖະກອນຕາມໜາູ້ ທ່ ີ ພາລະບບົ າດ ແລະ
ຄວາມສາມາດຂອງແຕ່ ລະຄນົ ໄດຢູ້ ່ າງຊດັ ເຈນເໝາະສມົ ໃຊວູ້ ທິ ກີ ານທາງດາູ້ ນຈດິ ຕະວຍິ າຕ່ າງໆເຂາົູ້ ໃນການ
ບລຫິ ານອງົ ການຈດັ ຕງັູ້ ຂນັູ້ ຕ່ າງໆຂອງລດັ ເພ່ ອຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ແທດເໝາະກບັ ຕວົ ຈງິ ແຫ່ ງຍຸ ກ
ສະໄໝ ແລະ ອ່ ນໆ.

2. ແນວຄວາມຄດິ ຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ

ເລ່ ມີ ແຕ່ ຄ ສ 1879 ເຊ່ ງີ ນບັ ວ່ າເປັນປີທ່ ຈີ ດິ ຕະວທິ ະຍາເລ່ ມີ ມສີ ະຖານະພາບເປັນວທິ ະຍາສາດທ່ ໃີ ຊູ້
ວທີ ກີ ານທາງວທິ ະຍາສາດຢ່ າງແທຈູ້ ງິ ນນັູ້ ,ມາເຖງິ ປັດຈບຸ ນັ ໄດມູ້ ກີ ານສກສາຄນົູ້ ຄວູ້ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາສາດຢ່ າງ
ກວາູ້ ງຂວາງ, ມຫີ າຍກ່ ຸມຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແລະ ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃໝ່ ໆເກດີ ຂນູ້ ບນັ ດາແນວຄດິ ຂອງນກັ ຈດິ
ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມຕ່ າງໆ ສາມາດແບ່ ງອອກຫາຍກ່ ຸມຕນົູ້ ຕລ່ ຸມນ:ີູ້

ກ. ກ່ ຸມໂຄງສາູ້ ງແຫ່ ງຈດິ
ແມ່ ນກ່ ຸມທ່ ມີ ແີ ນວຄວາມຄດິ ໂດຍ ທ່ ານ ວຸນດແຫ່ ງມະຫາວທິ ະຍາໄລໄລພຊກິ (Leipzig), ປະເທ
ເຢຍລະມນັ ແລະທ່ ານເອດເວຣີ ດ (Edvard–Tichener 1867–1927) ແຫ່ ງມະຫາວທິ ະຍາໄລ U.S.A
ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນເີູ້ ຊ່ ອກນັ ວ່ າ ຈດິ ຂອງມະນຸດສາມາດແຍກອອກເປັນອງົ ປະກອບຍ່ ອຍໆໄປເຖິງບ່ ອນ
ແຍກບ່ ໄດອູ້ ກີ ແລະ ເອນີູ້ ຊນີູ້ ສ່ ວນຍ່ ອຍໆທ່ ແີ ຍກອອກມານນັູ້ ວ່ າແມ່ ນຈດິ ທາດ (Element of mind) ດ່ ງັ
ນນັູ້ , ການຄນົູ້ ຄວາູ້ ຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນຈີູ້ ່ ງຶ ມຸງໃສ່ ຕອບຄາຖາມ 3 ປະການຄ:
 ຈດິ ທາດມອີ ນັ ໃດແດ່ ?.

3

Seefueng CHOMPHACHANH

 ຈດິ ທາດລວມເຂາົູ້ ກນັ ເປັນຈດິ ຫ ປະສບົ ການຂອງຈດິ ຄແນວໃດ?.
 ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫຈູ້ ດິ ທາດລວມເຂາົູ້ ກນັ ເປັນຈດິ ແມ່ ນອນັ ໃດ?.

ຜ່ ານການຄນົູ້ ຄວາູ້ ວໄິ ຈຂອງເຂາົ ໄດພູ້ ບົ ວ່ າຈດິ ທາດມຢີ ່ 3 ຊະນດິ ດວູ້ ຍກນັ ຄ:
 ການຮບັ ສາພດັ (Sensation) ເຊ່ ງິ ໄດແູ້ ກ່ ການເຫນັ , ການໄດຍູ້ ນິ ສຽງ, ການຮບັ ກ່ ນິ , ລດົ ຊາດ

ແລະ ການສາຜດັ ທາງຜວິ ໜງັ (ກາຍ).
 ການຈນິ ຕະນາການ (Images) ເຊ່ ງິ ໄດແູ້ ກ່ ການຈ່ ແລະ ການຄດິ ເຊ່ ງິ ບ່ ແມ່ ນປະສບົ ການໃນປັດຈຸ

ບນັ .
 ຄວາມຮສູ້ ກ (Affection) ໄດແູ້ ກ່ ອາລມົ ຕ່ າງໆ,ຈດິ ທງັູ້ ສາມຢ່ າງນລີູ້ ວມກນັ ຢ່ ໂດຍອາໃສການ

ເຊ່ ອມຕ່ ກນັ (Association) ຕວົ ຢ່ າງ ໃນການນ່ ງັ ຟັງການບນັ ລະຍາຍໄດຍູ້ ນິ ສຽງ ແລະ ທງັ ເຫນັ
ຕວົ ຜບູ້ ນັ ຍາຍ,ບາງຄງັູ້ ກ່ ເກດິ ອາລມົ (ຄວາມຮສູ້ ກ) ຕາມທ່ ຜີ ສູ້ ອນ ແລະ ຜບູ້ ນັ ຍາຍ.
ວທິ ກີ ານຄນົູ້ ຄວາູ້ ຈດິ ທາດນນັູ້ , ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນຈີູ້ ະວເິ ຄາະເອາົ ຈາກການພຈິ າລະນາພາຍໃນ
(Introspection) ຂອງຜຖູ້ ກທດົ ລອງ, ໂດຍໃຫຜູ້ ຖູ້ ກທດົ ລອງບນັ ຍາຍພາວະທາງຈດິ ຂອງຕນົ ອອກມາແລວູ້
ນາເອາົ ຄາບນັ ຍາຍໄປວເິ ຄາະຫາຈດິ ທາດ ແລະ ການຮ່ ວມກນັ ຂອງຈດິ ທາດກີ ເທອໜ່ ງ ເຊ່ ງີ ວທິ ກີ ານນຖີູ້ ກວ
ຈານວ່ າເຮດັ ໃຫຜູ້ ນົ ການທດົ ລອງຂາດຄວາມທ່ ຽງຕງົ ເພາະພບົ ເຫນັ ວ່ າ ເມ່ ອມກີ ານທດົ ລອງຊາູ້ ອກີ ເທ່ ອໜ່ ງກ
ຈະໄດຮູ້ ບັ ຜນົ ແຕກຕ່ າງຈາກເດມີ ະ ແລະ ເຮດັ ໃຫຖູ້ ານະຂອງກ່ ຸມແນວຄດິ ນຕີູ້ ກົ ຕ່ າລງົ ຫງັ ປີ 1920
ຂ. ກ່ ຸມໜາູ້ ທ່ ແີ ຫ່ ງຈດິ (Functionalism)
ແມ່ ນກ່ ຸມແນວຄວາມຄດິ ຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາອາເມລກິ າໂດຍມທີ ່ ານຈອນດວິ (John Dewey
1859-1952) ແຫ່ ງມະຫາວິທະຍາໄລ ຊີກາໂກ ແລະ ທ່ ານ ວິລລຽມເຈມສ (William-James 1842-
1910) ແຫ່ ງມະຫາວທິ ະຍາໄລ ຮາວາຣດ (Harvard-University) ເປັນຜນູ້ າແນວຄວາມຄດິ ຂອງກ່ ຸມນີູ້
ໂດຍໄດຮູ້ ບັ ອດິ ທພິ ນົ ຈາກທດິ ສະດວີ ວິ ດັ ທະນາການທ່ ເີ ວາົູ້ ວ່ າມະນຸດຕອູ້ ງເປັນຕວົ ໄປຕາມສະພາບແວດລອູ້ ມ,
ຈ່ ງເກດີ ຄວາມສນົ ໃຈວ່ າຂະບວນການທາງຈດິ ກ່ ຽວຂອູ້ ງກບັ ພດຶ ຕກິ າຕ່ າງໆຂອງຮ່ າງກາຍ. ດ່ ງັ ນນັູ້ , ສ່ ງີ ທ່ ນີ ກັ
ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນມີູ້ ຈີ ດຸ ມຸງູ້ ໝາຍຄນົູ້ ຄວາູ້ ນນັູ້ ແມ່ ນຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງພາວະທາງຈດິ ຫ ຂະບວນການ
ທ າງຈິດ ກັບ ພຶດ ຕິກ າຫ ເປັ ນ ກ ານ ຄົູ້ນ ຄ ວູ້າເຖິງໜູ້າທ່ ີ (Function) ຂ ອ ງຈິດ ນັນູ້ ເອ ງ, ເນ ູ້ອ ໃນ ຂ ອ ງ
ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນເີູ້ ນນັູ້ ໜກັ ການຈ່ , ການຄນົູ້ ຄດິ , ການເຂາົູ້ ໃຈ ແລະ ພດຶ ຕກິ າຄວາມຮສູ້ ກຶ ເຊ່ ງີ ເປັນຂະບວນ
ການທາງຈດິ ທ່ ມີ ພີ ດຶ ຕກິ າຂອງມະນຸດ.
ຄ. ກ່ ຸມພດຶ ຕກິ ານຍິ ມົ (Behaviorism)
ແມ່ ນກ່ ຸມຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ທ່ ມີ ແີ ນວຄວາມຄດິ ໄປຕາມທ່ ານຈອນບວີ ດັ ສນັ (John B Watson)
ເຊ່ ີງເປັນນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຄນົ ອາເມລກິ າ ແຫ່ ງມະຫາວທິ ະຍາໄລ ຈອນຮອບກນິ ສ, ຈບົ ການສກຶ ສາຈາກ
ມະຫາວທິ ະຍາໄລ ຊກີ າໂກ ແລະ ປະກາດລດັ ທພິ ດຶ ຕກິ ານຍິ ມົ ໃນປີ 1913 ໄດຮູ້ ຽກຮອູ້ ງໃຫຈູ້ ດິ ຕະວທິ ະຍາ

4

Seefueng CHOMPHACHANH

ເລກີ ລມົູ້ ການຄນົູ້ ຄວາູ້ ວໄິ ຈ ກ່ ຽວກບັ ຈດິ ຫນັ ມາຄນົູ້ ຄວາູ້ ພດຶ ຕກິ າ ເຊ່ ງີ ສາມາດວດັ ແທກ ແລະ ໄດກູ້ ວດສອບ
ເພ່ ອເຮດັ ໃຫຈູ້ ດິ ຕະວທິ ະຍາເປັນວທິ ະຍາສາດທ່ ແີ ທຈູ້ ງີ ເໝອນວທິ ະຍາສາດຂະແໜງອ່ ນໆໂດຍມຄີ ວາມເຊ່ ວຶ ່ າ
ພດຶ ຕກິ າຂອງຄນົ ເຮາົ ນມີູ້ ຄີ ວາມສາຄພນັ ກບັ ສ່ ງິ ກະຕຸ ກ (Stimulus) ແລະກຈະປັບປ່ ຽນໄດກູ້ ຕ່ ເມ່ ອມກີ ານ
ປ່ ຽນແປງສ່ ງີ ກຕຸກ ແລະ ແຮງກະຕຸກ

ງ. ກ່ ຸມປັນຍານຍິ ມົ (Cognitivism)
ກ່ ຸ ມ ປັ ນ ຍ ານິຍົມ ນີູ້ຍັງເອີູ້ນ ວ່ າ ກ່ ຸ ມ ແ ກ ສ ຕ ອ ລ (Gestalt) ເຊ່ ີງເປັ ນ ແ ນ ວ ຄິດ ຂ ອ ງກ່ ຸ ມ ນັກ
ຈດິ ຕະວທິ ະຍາແຫ່ ງມະຫາວທິ ະຍາໄລ ແບ໋ກແລງ ໃນເຢຍລະມນັ ເຊ່ ງີ ແມ່ ນທ່ ານ ແມກເວຣີ ໄທເມຣີ (Max
Wertheimer 1880 – 1943)ເປັນຜນູ້ າ ທ່ ານໄດປູ້ ະກາດແນວຄວາມຄດິ ຂອງກ່ ຸມແກສຕອລ ໃນປີ 1912
ເປັນແນວຄວາມຄດິ ທ່ ບີ ່ ເຫນັ ກບັ ການວເີ ຄາະຈດິ ທາດ. ໂດຍມຄີ ວາມເຫນັ ວ່ າການທາງານຂອງຂະບວນການ
ທາງຈດິ ນບີູ້ ່ ໄດແູ້ ຍກອອກເປັນສ່ ວນໆ ແຕ່ ຈະທາງານຮ່ ວມກນັ ທງັ ໝດົ , ເຊ່ ງີ ບ່ ແມ່ ນການເອາົ ປະສບົ ການຍ່ ອຍໆ
ແຕ່ ລະປະສບົ ການມາຮວມກນັ , ນອກຈາກກ່ ຸມນີູ້ ແກສຕອລຍງັ ບ່ ເຫນັ ພອູ້ ມກບັ ແນວຄວາມຄດິ ຂອງກ່ ຸມພດຶ ຕິ
ການຍິ ມົ ທ່ ພີ ະຍາຍາມວເິ ຄາະພດຶ ຕກິ າທ່ ສີ ະຫບັ ສບັ ຊອູ້ ນອອກເປັນພດຶ ຕກິ າຍ່ ອຍໆ ແລະມຄີ ສາມເຫນັ ວ່ າ
ມະນຸດເຮາົ ບ່ ໄດຕູ້ ກັ ຢ່ ໃນອດິ ທພິ ນົ ຂອງສ່ ງີ ກະທບົ ແຕ່ ມະນຸດເຮາົ ມກີ ານຄນົູ້ ຄດິ , ການຈ່ , ການວາງແຜນການ
ຕດັ ສນິ ໃຈ, ເຊ່ ງີ ເປັນຂະບວນການທາງປັນຍາຫຂະບວນການທາງຈດິ ທ່ ໄີ ດກູ້ ່ ນັ ຕອງກ່ ອນການຕອບສະໜອງຕ່
ສ່ ງີ ແວດລອູ້ ມຂາູ້ ງ.
ຈ. ກ່ ຸມຈດິ ວເິ ຄາະ (Psychoanalisis)
ແມ່ ນກ່ ຸ ມທ່ ີມີແຮວຄວາມຄິດ ຖກພັດທະນາຂນູ້ ໂດຍນັກການແພດຄົນໂອຕຣິດ, ທ່ ານ ຊິກ
ມນັ ຟຣອຍ (Sigmund Freud 1856-1959) ຈາກປະສບົ ການບາບດັ ຮກັ ສາຄນົ ເຈບັ ທ່ ມີ ຄີ ວາມບກົ ຜ່ ອງ
ທາງຈດິ ເຮດັ ໃຫູ້ ທ່ ານ ຟຣອຍ ມຄີ ວາມຄດິ ວ່ າມະນຸດເຮາົ ມພີ າວະທາງຈດິ ເປັນ 3 ພາກສ່ ວນຄ:
 ຈດິ ຮສູ້ ານກຶ (Conscious mind) ແມ່ ນສະພາວະທ່ ມີ ຄີ ວາມຮສູ້ ກຶ ຕວົ ວ່ າຕນົ ເອງກາລງັ ເຮດັ ຫຍງັ
, ຢ່ ໃສ ແລະ ອ່ ນໆສາມາດຕອບສະໜອງຕ່ ສ່ ງີ ກະທບົ ໂດຍຜ່ ານອນິ ຊທີ ງັ 5.
 ຈດິ ໃຕສູ້ ານກຶ (Subconscious mind) ຫ ຈດິ ກ່ ອນສານກຶ ແມ່ ນສະພາວະທ່ ບີ ່ ຮສູ້ ກຶ ຕວົ ເປັນ

ບາງຄງັູ້ ຄາວມກີ ານປະພດຶ ຫຍງັ ລງົ ໄປໂດຍບ່ ຮສູ້ ກຶ ຕວົ , ໂດຍບ່ ຕງັູ້ ໃຈລວມເຖງິ ປະສບົ ການທ່ ເີ ກບັ
ກດົ ເອາົ ໄວໃູ້ ນຮບແບບຄວາມຊງົ ຈາກແມ່ ນຢ່ ໃນຈດິ ໃຕສູ້ ານກຶ .
 ຈດິ ໄຮສູ້ ານກຶ (Unconscious mind) ແມ່ ນພາວະທາງຈດິ ທ່ ເີ ກບັ ກດົ ເອາົ ສ່ ງີ ທ່ ປີ າຖະໜາຢາກ
ຈະປະພດຶ ແຕ່ ບ່ ໄດປູ້ ະພດຶ ຕາມຈດຸ ປະສງົ ແລະ ເປັນການເກບັ ເອາົ ໄວໂູ້ ດຍບ່ ຮສູ້ ກຶ ຕວົ ພະລງັ ຄວາມ
ປາຖະໜາເຫ່ າົ ນຈີູ້ ະມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕ່ ພດຶ ຕກິ າ ແລະ ການລະບາຍອອກມາໃນຮບແບບຂອງການຝັນຫ
ການເວາົູ້ ໂດຍບ່ ຕງັູ້ ໃຈ, ຖາູ້ ຫາກບ່ ລະບາຍອອກມາ ແລະ ສະສມົ ເອາົ ໄວຫູ້ າຍໆກຈະອອກມາຄວບ
ຄຸມພດຶ ຕກິ າຂອງບຸກຄນົ ແລະ ເປັນຜນົ ເຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ມພີ ດຶ ຕກິ າຜດິ ປົກກະຕເິ ພາະຄວາມປາຖະໜາ

5

Seefueng CHOMPHACHANH

ທ່ ເີ ກບັ ກດົ ເອາົ ໄວນູ້ ນັູ້ ລວູ້ ນແຕ່ ເປັນເລ່ ອງທ່ ຢີ າກປະພດຶ , ແຕ່ ມນັ ເຮດັ ບ່ ໄດເູ້ ພາະມນັ ຝນຕ່ ລະບຽບ
ກດົ ໝາຍຂອງສງັ ຄມົ .
ຄວາມປາຖະໜາທ່ ຖີ ກເກບັ ກດົ ເອາົ ໄວນູ້ ນັູ້ ສ່ ວນຫາຍແມ່ ນຄວາມຕອູ້ ງການທາງເພດ, ຄວາມຮຸ ນທາງ
ສນັ ຊາດຍານ, ເຊ່ ງີ ຄວາມຕອູ້ ງການທງັ ສອງຢ່ າງນີູ້ ທ່ ານ ຟຣອຍ ເຊ່ ອວ່ າມະນຸດທຸກຄນົ ມຕີ ດິ ຕວົ ມາພອູ້ ມນບັ
ແຕ່ ເວລາກາເນດີ ຫ ເປັນສນັ ຊາດຍານ, ໂດຍເອນີູ້ ຄວາມຕອູ້ ງການທາງເພດວ່ າ ສນັ ຊາດຍານແຫ່ ງຊວີ ດິ ແລະ
ເອນີູ້ ຄວາມຕອູ້ ງການຮຸ ນແຮງ ຕ່ ກບັ ສນັ ຊາດຍານວ່ າສນັ ຂຊາດຍານແຫ່ ງຄວາມຕາຍ ໃນແນວຄວາມຄດິ ຂອງ
ທ່ ານ ຟຣອຍ ຖວ່ າສ່ ທີ ່ ເີ ກບັ ກດົ ເອາົ ໄວໄູ້ ຮສູ້ ານກຶ ຂອງມະນຸດເປັນສ່ ງີ ສາຄນັ
ສ. ກ່ ຸມມະນຸດນຍິ ມົ (Humanism)
ກ່ ຸມນແີູ້ ມ່ ນແນວຄວາມຄດິ ທ່ ຖີ ກພດັ ທະນາຂນູ້ ໃນໄລຍະ ປີ 1950 ໂດຍມຄີ ວາມມຸງູ້ ໝນັູ້ ຄດັ ຄານ
ຂອງກ່ ຸມແນວຄວາມຄດິ ພດຶ ຕກິ ານຍິ ມົ ແລະ ກ່ ຸມຈດິ ວເິ ຄາະ. ທ່ ານ ຄານ ໂຣເຈີ (1902-1958) ໂດຍຮຽກຕນົ
ເອງວ່ າເປັນ ພະລງັ ທີ 3 (Third force) ໃນວງົ ການຈດິ ຕະວທິ ະຍາຕາມທດັ ນສະນະນເີູ້ ຫນັ ວ່ າ ກ່ ຸມພດຶ ຕກິ າ
ນຍິ ມົ ແລະ ກ່ ຸມຈດິ ວເິ ຄາະ ລວມທງັ ກ່ ຸມປັນຍານຍິ ມົ ໄດສູ້ ະເຫຍີ ຄາຕອບທ່ ມີ ຄີ ຸນຄ່ າຂອງການເປັນມະນຸດ,
ຄວາມຈງິ ແລວູ້ ມະນຸດເຮາົ ທຸກຄນົ ລວູ້ ນແຕ່ ມຄີ ວາມຫວງັ ດ,ີ ແຕ່ ການທ່ ມີ ະນຸດເຮາົ ມບີ ນັ ຫາກເນ່ ອງມາຈາກການ
ຂາດອດິ ສະຫະພາບ ແລະ ຖກຄວບຄຸມດວູ້ ຍສ່ ງີ ກະທບົ ຈາກພາຍນອກຢ່ ຕະຫລອດເວລາ.
ດ່ ງັ ນນັູ້ ,ສ່ ງີ ທ່ ນີ ກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນີູ້ ສນົ ໃຈຄການພດັ ທະນາເຫງາົູ້ ພະລງັ ແຫ່ ງຄວາມເປັນມະນຸດ
ໃຫູ້ເຖິງຈຸດ ສ ງສຸ ດ ທ່ ີແ ຕ່ ລ ະຄົນ ຢ ສ ກ ໄປ ເບ່ ີງ, ເຊ່ ີງແ ຕ່ ລ ະຄົນ ມີລັກ ສ ະນ ະສ ະເພ າະຂ ອ ງຕົນ ເອ ງ
(Unignehes)ທ່ ບີ ່ ມຄີ ຜອູ້ ່ ນນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຸມນບີູ້ ່ ເຫນັ ພອູ້ ມກບັ ວທິ ກີ ານສກສາຄນົູ້ ຄວູ້ າທາງວທິ ະຍາ
ສາດ, ເພາະຈະເຮດັ ໃຫມູ້ ະນຸດມສີ ະພາບຄກບັ ວດັ ຖຸ ຫ ເຄ່ ອງກນົ ຈກັ . ຄວາມຈງິ ແລວູ້ ມະນຸດມຄີ ວາມຮສູ້ ກ
ນກຄດິ , ການເວາົູ້ ເຖງີ ຄວາມຮສູ້ ກນກຄດິ ຂອງມະນຸດນນັ ຄູ້ ວນໃຊວູ້ ທິ ອີ ດັ ຕາສ່ ວນຕວົ (Personal lntution)
ນນັູ້ ຄການຢງູ້ ຮເູ້ ຂາົູ້ ໄປເຖງິ ຄວາມຮສູ້ ກນກຄດິ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຂອງບຸກຄນົ ອ່ ນ.ໂດຍໃຊຄູ້ ວາມຮສູ້ ກຶ ນກຄດິ
ຂອງຕນົ ,ຜນົ ຂອງການຢ່ ງຮຈູ້ ່ ງເປັນເລ່ ອງອດັ ຕະໄນ(Subectivity)ເຊ່ ງີ ບ່ ຈາເປັນຕອູ້ ງໃຫເູ້ ໝອນຄນົ ອ່ ນ, ການ
ເຂາົູ້ ເຖິງຄວາມຮສູ້ ກນກຄດິ ຂອງຄນົ ອ່ ນໂດຍວທິ ກີ ານອດັ ຕາສ່ ວນຕວົ ນກີູ້ ່ ຄວທິ ກີ ານເຂາົູ້ ຫາຜອູ້ ່ ນໂດຍເອາົ ໃຈ
ເຂາົ ມາໃສ່ ເຮາົ ນເີູ້ ອງ

3. ຂອບເຂດ ແລະ ວທິ ກີ ານທາງຈດິ ຕະວທີ ະຍາ

2.1 ບນັ ດາສາຂາ ແລະ ຂອບເຂດຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ
ນບັ ແຕ່ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຫນັ ມາໃຊວູ້ ມິ ກີ ານສກຶ ສາຄາົູ້ ຄວູ້ າທາງວທິ ະຍາສາດ, ວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາກໄດູ້

ກາູ້ ວໜາູ້ ໄປຢ່ າງວອຶ ງໄວ,ຄວາມຮກູ້ ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາມລີ າຍຢ່ າງຫາຍແນວ.ສະນນັູ້ ,ຈ່ ງຈາເປັນຫາຍສາຂາ
ແຕກຕ່ າງກນັ ,ເຊ່ ງີ ໃນນຈີູ້ ະແບ່ ງອອກເປັນ 10 ສາຂາດວູ້ ຍຄກນັ :

6

Seefueng CHOMPHACHANH

ກ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການທດົ ລອງ(Experimental Psycholoy)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ເີ ນນັູ້ ໃສ່ ການຄນົູ້ ຄວູ້ າວໄິ ຈເພ່ ອໃຫເູ້ ຂາົູ້ ໃຈເຖິງພນູ້ ຖານຂອງພດຶ ຕກິ າໂດຍອາໃສ
ການທດົ ລອງໃນຫອູ້ ງປະຕບິ ດັ ການຕວົ ຈງິ ເປັນລກັ , ເລ່ ອງໃນການທດົ ລອງເປັນເລ່ ອງຂອງລະບບົ ປະສະລລິ ະ
ສາດທ່ ກີ ່ ຽວຂອູ້ ງກບັ ພດິ ຕກິ າ ຫ ເອນີູ້ ອກີ ແບບໜ່ ງວ່ າສະລລິ ະຈດິ ຕະວທິ ະຍາ, ເຊ່ ງິ ສກຶ ສາຄນົູ້ ຄວູ້ າກ່ ຽວກບັ
ການພດຶ ຕກິ າຂອງມະນຸດເວາົູ້ ລວມໃນນຍັູ້ ມກີ ານຮບັ ຮ,ູ້ ການຈ່ , ການຄນົູ້ ຄດິ , ການຮຽນຮູ້ ແລະ ອ່ ນໆ…ຜນົ
ງານຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາສາຂານຈີູ້ ະເປັນພນູ້ ຖານໃຫແູ້ ກ່ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາສາຂາອ່ ນໆເພ່ ອນາໄປປັບປຸງ ແລະ ນາ
ໃຊເູ້ ຂາົູ້ ໃນສາຂານນັູ້ ໆຕ່ .
ຂ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາສງັ ຄມົ (SoclalPsycology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ມີ ກີ ານຄນົູ້ ຄວູ້ າວໃິ ຈອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ຫ ກ່ ຸມຄນົ ໃນສງັ ຄມົ ທ່ ມີ ພີ ດຶ ຕກິ າລວມ
ເຖງິ ພດຕກິ າຂອງກ່ ຸມຄນົ ແລະ ຄຸນລກັ ສະນະຂອງບຸກຄນົ ເຊ່ ນັ : ເຈດຕະຄະຕ,ິ ຄ່ ານຍີ ມົ ເຊ່ ງີ ບຸກຄນົ ໄດຮູ້ ບັ ອດິ
ທພິ ນົ ມາຈາກສງັ ຄມົ ດວູ້ ຍ.
ຄ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາບຸກຄະລກິ ກະພາບ(Personally of Psychology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ສີ ກສາຄນົູ້ ຄວູ້ າວໃີ ຈເຖງິ ຄວາມຄາູ້ ຍຄກນັ ແລະ ຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫ່ ວາງບຸກຄນົ .
ງ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາພດັ ທະນາການ(Developmental Psychology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ສີ ກສາຄນົູ້ ຄວູ້ າວໄິ ຈເຖງິ ຄວາມຄາູ້ ຍຄກນັ ແລະ ຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງບຸກຄນົ .
ຈ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາກ່ ຽວກບັ ຈດິ (Psychometric Psychology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ມີ ກີ ານສກສາຄນົູ້ ຄາູ້ ວເຖງິ ເຕກັ ນກິ ວທິ ກີ ານສາູ້ ງ, ການພດັ ທະນາເຄ່ ອງມ, ແບບທດົ
ສອບມາດຕະຖານທ່ ໃີ ຊເູ້ ຂາົູ້ ໃນການວດັ ແທກຄຸນລກັ ສະນະ ແລະ ພດຶ ຕກິ າຂອງມະນຸດເຊ່ ນັ : ການວດັ ແທກ
ລະດບັ ຄະຕປິ ັນຍາ(IQ)ຄວາມຖະໜດັ , ຄວາມສນົ ໃຈ, ແຮງຈງໃຈ, ເຈດຕະຄະຕິ ແລະ ວດັ ແທກບຸກຄະລກິ
ກະພາບ.ແບບທດົ ສອບ ແລະ ເຄ່ ອງມເຫ່ າົ ນສີູ້ າມາດນາໃຊເູ້ ຂາົູ້ ໃນການສກຶ ສາຄນົູ້ ຄວູ້ າແກ່ ສາຂາວຊິ າຈດິ ຕະວິ
ທະຍາອ່ ນໆອກີ ດວູ້ ຍ.
ສ .ຈິດ ຕ ະ ວິ ທ ະ ຍ າໃ ຫູ້ກ ານ ປ ກ ສ າ ແ ລ ະ ແ ນ ະ ແ ນ ວ (Counsellng and guldance
Psychology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ມີ ກີ ານຄນົູ້ ຄວູ້ າເຖງິ ເຕກັ ນກິ ແລະ ວທິ ກີ ານຊ່ ວຍເຫອຄບົ ປົກກະຕທິ ່ ວົ ໄປແຕ່ ມບີ ນັ
ຫາໃນການປັບຕວົ ຫ ມພີ ດຕກິ າຜດິ ປົກກະຕແິ ຕ່ ບ່ ຮຸນແຮງສາມາດເຮດັ ໃຫມູ້ ກີ ານປັບຕວົ ຫ ແກບູ້ ນັ ຫາໄດເູ້ ຊ່ ງີ
ສ່ ວນຫາຍາຂາວຊິ ານມີູ້ ກັ ຖກນາໃຊຢູ້ ່ າງແຜ່ ຫາຍຢ່ ຕາມຖານການສກສາຕ່ າງໆໂດຍສະເພາພແມ່ ນຢລະດບັ ມດັ
ທະຍມົ ສກຶ ສາ ແລະ ກຽມມະຫາວທິ ະຍາໄລ.
ຊ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການສກຶ ສາ (Educationl Psychology)

7

Seefueng CHOMPHACHANH

ແມ່ ນສາຂາວຊິ າການທ່ ມີ ກີ ານຄນົູ້ ຄວູ້ າວໄິ ຈເຖງິ ພດຕກິ າທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ການຮຽນການສອນເພ່ ອໃຫກູ້ ານ
ຮຽນການສອນມປີ ະສດິ ທພິ າບ ແລະ ປະສດິ ທຜິ ນົ , ເປັນວຊີ າທ່ ມີ ຂີ ອບເຂດກວູ້ ງຂວາງກ່ ຽວຂອູ້ ງສາພນັ ກນັ ສາ
ຂາວຊີ າອ່ ນໆຢ່ າງຫວງຫາຍເຊ່ ນັ : ຈດິ ຕະວທິ ະຍາພດັ ທະນາການ,ຈດິ ຕະວທິ ະຍາບຸ ກຄະລກິ ກະພາບ ແລະ
ອ່ ນໆ…

ຍ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາການຮຽນຮູ້ (Learning Psychology)
ແມ່ ນວຊິ າທ່ ມີ ກີ ານຄນົູ້ ຄວູ້ າວໄິ ຈເຖງິ ເຕກັ ນກິ ແລະ ວທີ ກີ ານວໄິ ສ ແລະ ຊ່ ວຍເຫອນກັ ຮຽນທ່ ມີ ບີ ນັ
ຫາທາງອາລມົ ແລະ ບນັ ຫາການຮຽນໂດຍສະເພາະມເີ ປົູ້າໝາຍເພ່ ອເຮດັ ໃຫຜູ້ ຮູ້ ຽນປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນ
ການຮຽນເປັນສາຄນັ .
ດ.ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຄຣນີ ກິ (Cllnic Psychology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ມີ ກີ ານຄນົູ້ ຄວູ້ າເຖງິ ເຕກັ ນກິ ແລະ ວທິ ກີ ານຊ່ ວຍເຫອ ແລະ ບາບດັ ຜທູ້ ່ ມີ ພີ ດຕກິ າ
ຜດິ ປົກກະຕິ ເຊ່ ນັ : ປັນຍາອ່ ອນ,ໂລກປະຫວດັ ສາດ,ໂລກຈດິ ເປັນຕນົູ້ . ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາສາຂານແີູ້ ມ່ ນເຮດັ
ວຽກຢ່ ຕາມໂຮໝໂລກຈດິ , ສນສຸຂະພາບຈດິ ຫ ເປີດຄຣນີ ກີ ໃຫຄູ້ າເປິກສາແກ່ ຄນົ ທ່ ວົ ໄປ. ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ
ຄຣີນກີ ຕ່ າງກບັ ຈດິ ຕະແພດຢ່ ບ່ ອນວ່ າບ່ ສາມາດບາບດັ ດວູ້ ຍການໃຊຢູ້ າໄດເູ້ ພາະຂາດພນູ້ ຖານທາງແພດ, ແຕ່
ທ່ ວົ ໄປແລວູ້ ແມ່ ນເຮດັ ວຽກຄຽງຄ່ ກບັ ຈດິ ຕະແພດ.
ຕ. ຈດິ ຕະວທິ ະຍາອຸດສາຫະກາ (Industria Psycology)
ແມ່ ນສາຂາວຊິ າທ່ ສີ ກຶ ສາຄນົູ້ ຄວາູ້ ເຖງິ ເຕກັ ນກິ ແລະ ວທິ ຄີ ດັ ເລອກ ແລະ ພດັ ທະນາຄນົ ໃຫເູ້ ຮດັ ວຽກ
ມປີ ະສດິ ທພິ າບຕະຫອດເຖງິ ການພດັ ທະນາ ແລະ ອອກແບບເຄ່ ອງມ ແລະ ເຄ່ ອງໃຊໃູ້ ນສະຖານທ່ ເີ ຮດັ ວຽກ
ທ່ ອີ ານວຍຄວາມສະດວກຕ່ ການເຮດັ ວຽກງານ. ສາຂາວຊິ ານມີູ້ ກັ ເອນີູ້ ອກີ ແບບໜ່ ງຶ ວ່ າ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາອງົ ການ
ແລະ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາວສິ າວະກອນ (Organization and Engineering Psychology).
ວທິ ຄີ ນົູ້ ຄວາູ້ ວໄິ ຈຫາຂມນ ກ່ ຽວກບັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍານນັູ້ ມຫີ າຍວທິ ດີ ວູ້ ຍກນັ , ແຕ່ ໃນທ່ ນີ ຈີູ້ ະເວາົູ້ ເຖງິ ພຽງ
ແຕ່ 5 ວທິ ກີ ານຕນົູ້ ຕທ່ ນີ ຍິ ມົ ໃຊຢູ້ ່ າງແຜ່ ຫາຍດ່ ງັ ນ:ີູ້
ກ. ວທິ ກີ ານສງັ ເກດ (Observational method)
ແມ່ ນວທິ ກີ ານຄນົ ຄວາູ້ ຈະຕອງໄດຮູ້ ບັ ການເຝິກຝົນໃນເລ່ ອງການສງັ ເກດການບນັ ທກຶ ພດຶ ຕກິ າຄວາມ
ເປັນຈງິ ທ່ ໄີ ດສູ້ ງັ ເກດເຫນັ ແລະ ການຕລີ າຄາຄວາມໝາຍ ຂມູ້ ນຈະຕອູ້ ງຊດັ ເຈນຍ່ ລາອຽງ ຫໃຊຄູ້ ວາມຄດິ ເຫນັ
ສ່ ວນຕວົ ເຂາົູ້ ມາກ່ ຽວຂອູ້ ງ
ຂ. ວທິ ກີ ານສາຫວດ (Survey method)
ການສາຫວດອາດຈະໃຊຫູ້ າຍວທິ ກີ ານເຊ່ ນັ :
- ການສາພາດ (Interviews)
- ການໃຊແູ້ ບບສອບຖາມ (Questionaires)

8

Seefueng CHOMPHACHANH

ຄ. ການທດົ ສອບ (Test method)
ການທດົ ສອບຈະເລອກໃຊແູ້ ບບທດົ ສອບເຊ່ ງີ ມຫີ າຍຊະນດິ ໃຫເູ້ ໝາະສມົ ແລະ ຕອູ້ ງມຄີ ວາມຮ,ູ້
ຄວາມຊານຊິ ານານໃນການໃຊແູ້ ບບທດົ ສອບນນັູ້ ໆຢ່ າງພຽງພ.
ງ. ວທິ ກີ ານຄະລນິ ກິ (Clinical method)
ວທິ ນີ ໃີູ້ ຊສູ້ ະເພາະກບັ ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຜດິ ປົກກະຕທິ າງຈດິ ເຊ່ ງີ ມພີ ດຶ ຕກິ າອະຜດິ ປົກກະຕເິ ປັນວທິ ີ
ການຄນົູ້ ຄວາູ້ ເປັນແຕ່ ລະກລະນີ (Case study), ຄນົູ້ ຄວາູ້ ວໄິ ຈຕງັູ້ ແຕ່ ອະອດິ ຈນົ ເຖງິ ປັດຈບຸ ນັ ຢ່ າງລະອຽດ
ໃນຫາຍດາູ້ ນ.
ຈ. ວທິ ກີ ານທດົ ລອງ ( Experimental method )
ວທິ ກີ ານທດົ ລອງອາດຈະທດົ ລອງໃນຫອູ້ ງທດົ ລອງປະຕບິ ດັ ການຕວົ ຈງີ ຫນອກຫອູ້ ງປະຕບິ ດັ ການກ່
ໄດ,ູ້ ຖາູ້ ທດົ ລອງປະຕບິ ັດການຖກເອ່ ີນວ່ າ: Labortory Experiment . ຖາູ້ ທດົ ລອງນອກຫອູ້ ງປະຕບິ ັດ
ການຖກເອ່ ນີ ວ່ າ: Field Experiment ແຕ່ ສ່ ວນຫາຍຈະມກັ ທດົ ລອງໃນຫອູ້ ງປະຕບິ ດັ ການ ເພາະສະດວກ
ໃນການໃຊເູ້ ຄ່ ອງມອູ້ ຸປະກອນ ແລະ ຄວບຄຸມເງ່ອນໄຂຕ່ າງໆໄດດູ້ ກີ ່ ວາ.
 ສະຫຸບ

ໃນບດົ ນໄີູ້ ດເູ້ ວາົູ້ ເຖງິ ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາ, ຄວາມໝາຍສາຄນັ , ຈດຸ ປະສງົ , ຄຸນປະໂຫຍດ, ວທິ ີ
ການຕ່ າງໆທ່ ຄີ ນົູ້ ຄວາູ້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແລະປັດໄຈທ່ ເີ ປັນຜນົ ສະທອູ້ ນທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຕ່ ການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕ
ຂອງເດກັ .

 ວຽກມອບໝາຍ
- ຈ່ ງົ ບອກຄວາມໝາຍຂອງຄາວ່ າ “ຈດິ ຕະ”
- ຈດຸ ປະສງົ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາມຈີ ກັ ຈດຸ ປະສງົ ?
- ໃຫອູ້ ະທບິ າຍວທິ ກີ ານຕ່ າງໆທ່ ໃີ ຊເູ້ ຂາົູ້ ໃນການຄນົູ້ ຄວາູ້ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ?
 ວຽກເພ່ ມີ ຄາຖາມທາູ້ ຍບດົ

ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນຂຽນບດົ ສະຫຸບໂດຍຫຍ ູ້ ກຽ່ວກບັ ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາຄຸນປະໂຫຍດ ແລະ ແນວ
ຄວາມຄດິ ຂອງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ.

9

Seefueng CHOMPHACHANH

ບດົ ທີ 2
ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ນບັ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຫາ 6 ປີ

ເວລາ4ຊ່ ວົ ໂມງ
 ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນສາມາດອະທບິ າຍໄດກູ້ ່ ຽວກບັ ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ນບັ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ 6 ປີ.
 ຈາແນກຈດຸ ພເິ ສດພດັ ທະນາການແຕ່ ລະດາູ້ ນຂອງເດກັ ໃນແຕ່ ລະສ່ າອາຍຸ ( ເລ່ ມີ ແຕ່ ອາຍຸ0-6ປີ )

1. ຄວາມໝາຍຂອງພດັ ທະນາການ

ພດັ ທະນາການໝາຍເຖງິ ຂະບວນການທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ຢ່ າງມຂີ ນັູ້ ຕອນ. ມທີ ດິ ທາງ ແລະ ມຄີ ວາມກາູ້ ວໜາູ້ .
ພດັ ທະນາການແຕ່ ລະບຸກຄນົ ແມ່ ນຂະບວນການປ່ ຽນແປງໂດຍການກຽມພອູ້ ມໄດເູ້ ຖງີ ລະດບັ ການຂະຫຍາຍ
ຕວົ ແລະ ປາກດົ ການອອກມາໃຫເູ້ ປັນສ່ ງິ ໃຫ່ ມໃນຮບຂອງຄຸນນະພາບຄວາມສາມາດ ແລະ ລກັ ສະນະສະ
ເພາະຕວົ .ສ່ ງິ ເຫ່ າົ ນແີູ້ ມ່ ນເກດີ ຂນູ້ ຈາກການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕການໄດຮູ້ ຽນຮູ້ ແລະ ປະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ເຊ່ ນັ : ເດກັ
ມແີ ຂວູ້ ແທຂູ້ ນູ້ ເມ່ ອອາຍຸ 6 ປີ. ແຂວູ້ ຂອງເດກັ ຈະພດັ ທະນາແຕ່ ເຂາົ ຍງັ ຢ່ ໃນທອູ້ ງແມ່ ຄ: ພດັ ທະນາໃນສວ່ ນທ່ ີ
ເປັນກະດກແລວູ້ ຈະເລນີ ຂນູ້ ເປັນແຂວູ້ ນາູ້ ນມົ .ຈນົ ແຂວູ້ ນາູ້ ນມົ ຫ່ ອນອອກໄປຈ່ ງິ ເກດີ ມແີ ຂວູ້ ແທຂູ້ ນູ້ ແທນ.

2. ເດກັ ເກດີ ໃໝ່ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ 2 ປີ

2.1. ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ 2 ທດິ
ເດກັ ເກດີ ໃໝ່ ຫ ເດກັ ທາລກົ ແມ່ ນມອີ າຍຸ ຕງັູ້ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຈນົ ຮອດ 2 ອາທດິ . ໄລຍະນເີູ້ ດກັ ເກດີ ມາ

ຈາກທອູ້ ງແມ່ ຈ່ ງເປັນໄລຍະທ່ ເີ ດກັ ປັບຕວົ ເຂາົູ້ ກບັ ສະພາບແວດລອູ້ ມພາຍນອກ. ການພດັ ທະນາການດາູ້ ນ
ຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ ນນັູ້ ເລ່ ມີ ມຕີ ງັູ້ ແຕ່ ຢ່ ໃນທອູ້ ງຕງັູ້ ແຕ່ ການມປີ ະຕສິ ນົ ທຈິ ນົ ພດັ ທະນາມາຕ່ ເນ່ ອງຈນົ ຮອດ9
ເດອນ.ຈ່ ງອອກມາສ່ ໂລກພາຍນອກ.ເຮດັ ໃຫພູ້ ດັ ທະນາການຂອງເດກັ ໃນໄລະນຢີູ້ ຸດລງົ ແລະ ມກີ ານປັບຕວົ
ແທນ.

ກ. ການປັບຕວົ ຂອງເດກັ
ເດກັ ໄລຍະນມີູ້ ກີ ານປັບຕວົ ເປັນໄປທນັ ທທີ ນັ ໃດ.ພາຍຫງັ ທ່ ເີ ດກັ ເກດີ ອອກຈາກທອູ້ ງແມ່ ເຊ່ ນັ : ເດກັ
ໃຊປູ້ າກດດແລະກນອາຫານ. ປອດກ່ ຈະເຮດັ ວຽກທນັ ທທີ ນັ ໃດໂລດໝາຍຄວາມວ່ າເວລາເດກັ ເກດີ ມາໃຫ່ ມ
ຈະໄດຍູ້ ນິ ສຽງຮອູ້ ງໃຫເູ້ ທ່ ອທາອດິ ນນັູ້ ກ່ ຄເດກັ ເລ່ ມີ ຫາຍໃຈການປັບຕວົ ຂອງເດກັ ໃນໄລຍະນຈີູ້ ະຕອູ້ ງປັບຕບົ ຢ່
ໃນ 4 ດາູ້ ນຄ:
 ການປັບຕວົ ໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ອຸນຫະພມພາຍນອກ
ໃນເວລາທ່ ີເດກັ ຢ່ ໃນທອູ້ ງແມ່ ນນັູ້ ເດກັ ຈະໄດຮູ້ ບັ ອຸນຫະພມທ່ ອີ ບົ ອ່ ຸ ນເມ່ ອເດກັ ເກດີ ອອກມາກ່ ຈະ
ສາມາດປັບຕວົ ໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ສະພາບແວດລອູ້ ມຢ່ ສະຖານທ່ ນີ ນັູ້ ໂດຍທນັ ທ.ີ

10

Seefueng CHOMPHACHANH

 ການປັບຕວົ ໃນການຫາຍໃຈ
ໃນເວລາເດກັ ຢ່ ໃນທອູ້ ງແມ່ ເດກັ ຈະໄດຮູ້ ບັ ອອ໋ກຊເີ ຈນັ ທາງສາຍແຫ່ . ເມ່ ອເດກັ ເກດີ ອອກມາໄລຍະ

ທາອດິ ກ່ ຍງັ ຫາຍໃຈບ່ ສະໝ່ າສະເໝແີ ລະຕ່ ມາກ່ ຫາຍໃຈປົກກະຕໂິ ດຍທາງປອດ.
 ການປັບຕວົ ໃນການດດແລະກນອາຫານ
ໃນເວລາຢ່ ໃນທອູ້ ງແມ່ ເດກັ ຈະໄດຮູ້ ບັ ອາຫານແລະການຍ່ ອຍອາຫານໂດຍທາງສາຍແຫ. ຫງັ ຈາກເກດີ

ອອກມາສາຍບກ່ ຖກຕດັ ອອກຈາກຕວົ ຂອງເດກັ ເພາະເຫດນເີູ້ ດກັ ເກດີ ໃໝ່ ຈ່ ງຕອູ້ ງປັບຕວົ ເອງໃນການຍ່ ອຍ
ອາຫານແລະການດດອາຫານຢ່ າງໄວນນັູ້ . ກ່ ຄການຫດັ ໃຊປູ້ າກດດແລະກນນາູ້ ນມົ ເດກັ ຈະດດນມົ ເກ່ ງັ ຂນູ້ ເມ່ ອ
ອາຍຸໄດູ້ 4-6 ມ.ູ້

 ການປັບຕວົ ດາູ້ ນການຂບັ ຖ່ າຍ
ເດກັ ຈະເລ່ ມີ ຂບັ ຖ່ າຍຂອງເສຍອອກມາທາງອະໄວຍະວະຂບັ ຖ່ າຍແທນ ເພາະວ່ າເວລາເດກັ ຢ່ ໃນທອູ້ ງ

ແມ່ ຈະມກີ ານຂບັ ຖ່ າຍອອກທາງສາຍແຮ່ ເທ່ ອທາອດິ ອາຈມົ ຂອງເດກັ ທ່ ຂີ ບັ ຖ່ າຍອອກມາຈະເປັນສດີ າແກມສີ
ເທາົ ເຊ່ ງີ ເອນີູ້ ວ່ າຂເີູ້ ທາົ ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະໜຽວ.ເມ່ ອເດກັ ໄດດູ້ ດນມົ ແລະກນນາູ້ ນມົ ເຂາົູ້ ໄປກ່ ຈະຖ່ າຍອອກມາເປັນ
ສເີ ຫອງ.

 ກດິ ຈະກາ: ສງັ ເກດກ່ ຽວກບັ ການພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ2ປີ(ລງົ ສງັ ເກດໂຮງຮຽນ
ລຽູ້ ງເດກັ ອະນຸບານ)

2.2. ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ແຕ່ 2 ອາທດິ ຮອດ 2 ປີ
ເດກັ ໄລຍະນຈີູ້ ະມອີ າຍຸແຕ່ 2 ອາທດິ ຈນົ ຮອດ 2 ປີເປັນໄລຍະທ່ ເີ ດກັ ມພີ ດັ ທະນາການໄວເຊ່ ນັ : ມີ

ການປ່ ຽນແປງທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍແລະຈດິ ໃຈທ່ ເີ ຫນັ ໄດຢູ້ ່ າງຊດັ ເຈນ.ມຄີ ວາມຕອູ້ ງການແລະຕອບສະໜອງໄດູ້
ຕາມຄວາມຮຽກຮອູ້ ງຕອງູ້ ການນນັູ້ ໆ.

ເດກັ ໄວນເີູ້ ປັນເດກັ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາຄນັ ໃນການປຟນູ້ ຖານ ປະສບົ ການໃນການພດັ ທະນາທາງດາູ້ ນຈດິ
ໃຈແລະທາງສະຕປິ ັນຍາ.

ກ. ພດັ ທະນາການທາງຮ່ າງກາຍ
 ນາູ້ ໜກັ ແລະລວງສງ

ໄລຍະນເີູ້ ດກັ ມກີ ານຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຢ່ າງໄວວາ. ນາູ້ ໜກັ ຈະເພ່ ມີ ຂນູ້ ໄວຫາຍ. ສ່ ວນເດກັ ທ່ ລີ ຽູ້ ງດວູ້ ຍ
ນາູ້ ນມົ ແມ່ ຈະມນີ າູ້ ໜກັ ຫາຍກວ່ າເດກັ ທ່ ລີ ຽູ້ ງດວຍູ້ ນມົ ງວົ ເພາະວ່ ານມົ ແມ່ ມທີ າດໂປຕນິ ຫາຍ ແລະ ແຮ່ ທາດທ່ ີ
ດ.ີ ສະອາດ ປອດໄຟ ພອູ້ ມທງັ ມພີ ມຕາູ້ ນທານເຊອູ້ ໂລກພະຍາດອກີ ດວູ້ ຍ. ລວງສງຂອງເດກັ ເພ່ ມີ ຂນູ້ ລວງສງ
ຂອງເດກັ ໄລຍະນມີູ້ ກີ ານພວົ ພນັ ໄປຫາຄວາມສງຂອງຜເູ້ ປັນພ່ ເປັນແມ່ ຂອງເດກັ .

 ກະດກແລະແຂວູ້

11

Seefueng CHOMPHACHANH

ໃນໄລຍະນກີູ້ ະດກຂອງເດກັ ຈະຄ່ ອຍໆແຂງແຮງ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົ ໄວ. ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງກະ
ດກນນັູ້ ໄດຮູ້ ບັ ອດິ ທພິ ນົ ຈາກອາຫານແລະການຂບັ ຖ່ າຍຂອງຕ່ ອມຮໂມນ. ເມ່ ອເດກັ ໄດອູ້ າຍຸແຕ່ 6-8 ເດອນ
ຈະມແີ ຂວູ້ ປ່ ົງອອກມາ. ເດກັ ບາງຄນົ ອາດຈະປ່ ົງຊາູ້ ຫໄວອາດເປັນໄປໄດ.ູ້ ເວລາເດກັ ອາຍຸ 1 ປີແຂວູ້ ນາູ້ ນມົ ຈະ
ປ່ ົງອອກມາ 4-6ເຫມັູ້ ອາຍຸປະມານ 2 ປີກ່ ຈະມແີ ຂວູ້ ປະມານ 16 ເຫມັ .

 ພມຕາູ້ ນທານ
ໃນໄລຍະ 6 ເດອນທາອດິ ເດກັ ນອູ້ ຍຈະມພີ ມຕາູ້ ນທານໄດດູ້ ເີ ພາະວ່ າໄດເູ້ ກບັ ທອູ້ ນໄວຕູ້ ງັູ້ ແຕ່ ເວລາໄດູ້

ຢ່ ໃນທອູ້ ງຂອງແມ່ . ຫງັ ຈາກນອີູ້ າດຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມອີ າການເຈບັ ປ່ ວຍບາງຄງັູ້ ຄາວເຊ່ ນັ : ເດກັ ຈະເປັນຫວດັ .
ໄອ.ຖອກທອູ້ ງ…

 ການນອນ
ເດກັ ເກດີ ໃຫ່ ມ 2 ອາທດິ ຂນູ້ ໄປຈະນອນ 15 ຊ່ ວົ ໂມງ ແລະ ຕ່ ມາເດກັ ຈະນອນໃນມເູ້ ວນັ ໜອູ້ ຍລງົ

ແລະ ນອນຕອນກາງຄນຫາຍຂນູ້ .
 ການສາຜດັ
ເດກັ ຈະສາມາດຮລູ້ ດົ ຊາດຕ່ າງໆດວູ້ ຍການໃຊລູ້ ນີູ້ ແຍກລດົ ຫວານແລະສມົູ້ …ສາມາດແຍກກ່ ນິ ຕ່ າງໆ

ໄດເູ້ ຊ່ ນັ : ກ່ ນິ ອາຫານ ກ່ ນິ ເໝນັ ກ່ ນິ ຫອມ…ນອກຈາກນນັູ້ ເດກັ ໄດຍູ້ ນິ ສຽງຕ່ າງໆຊດັ ເຈນຂນູ້ ເຊ່ ງີ ສາມາດສະ
ແດງກລິ ະຍາຕອບສະໜອງຕ່ ສຽງນນັູ້ ໄດູ້ ແລະ ການເຮດັ ວຽກຂອງປະສາດຕາຂອງເດກັ ໄດມູ້ ກີ ານພດັ ທະນາ
ຂນູ້ ເລອູ້ ຍໆ

 ພດັ ທະນາການໃນດາູ້ ນການເຄ່ ອນເໜງັ
- ການເຄ່ ອງເໜງັ ຂອງເດກັ ອອ່ ນແຕ່ ໄລຍະຕນົູ້ ນນັູ້ ທາອດິ ຈະເຄ່ ອນເໜງັ ໃນລກັ ສະນະເປັນປະຕິ
ກລິ ຍິ າສະທອນູ້ (reflex). ເຊ່ ງີ ເປັນພດຶ ຕກິ າທ່ ຕີ ດິ ໂຕມາຕງັູ້ ແຕ່ ເກດີ . ເມ່ ອລບຕນີ ເດກັ ຄ່ ອຍໆນວີູ້
ຕນີ ຈະຈ່ າງອອກ.
- ປະຕກິ ລິ ຍາໂມໂຣ(Mororefiex) ເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ເລອູ້ ຍໆໃນຂະນະທ່ ເີ ດນັ ນອນ
ຫງາຍເດກັ ຈະກາງແຂນອອກຄກນັ ກບັ ໂອບກອດ.ເພາະວ່ າເດກັ ຕກົ ໃຈຫວ່ າໄດຍູ້ ນິ ສຽງດງັ .
- ປະຕກິ ລິ ຍິ າສະທອູ້ ນອ່ ນທ່ ກີ ່ ຽວກບັ ປະສາດເຊ່ ນັ : ເດກັ ປ່ ິນຫວົ ຕາມແສງສະຫວ່ າງ. ສະດຸງູ້ ຕ່
ສຽງດັງ. ປ່ ິນໜາູ້ ຫາເມ່ ອຖກສາຜັດ.ໃຊມູ້ ຈບັ ສ່ ງິ ຂອງແໜນູ້ ແລະ ຈະຖອຍໜີເມ່ ອຮສູ້ ຶກເຈບັ -
ຮອູ້ ນ-ເຢັນເປັນຕນົູ້
ການເຄ່ ອນເໜງັ ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະປະຕກິ ລິ ຍິ າສະທອູ້ ນກບັ ຈະຄ່ ອຍໆໝດົ ໄປເມ່ ອເດກັ ມອີ າຍຸ 6ເດອນ

ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ ໃນໄລຍະນຈີູ້ ະເລ່ ມີ ຈາກບລເິ ວນຫວົ ເລາົ ຄງີ ແຂນ ຂາ ແລະນວີູ້ ມ
ຕາມລາດບັ ຄ:

12

Seefueng CHOMPHACHANH

- ຫວົ ຂອງເດກັ ເມ່ ອເດກັ ມອີ າຍຸ 2-4 ເດອນຄຂອງເດກັ ເລ່ ມີ ແຂງເວລານອນຫງາຍຈະຫຍກົ ຫວົ ຂນູ້ ໄດູ້
ແລະເມ່ ອອາຍຸໄດູ້ 5-6 ເດອນສາມາດອມູ້ ເດກັ ນ່ ງັ ຕກັ ແລະຊນັ ຫວັ ໄປທາງຂາູ້ ງໄດ.ູ້

- ເລາົ ຄງີ ເດກັ ອາຍຸ 2 ເດອນສາມາດພກິ ຂວາູ້ . ນອນສະແຄງໄດູ້ ແລະຈະພດັ ທະນາໄປຕາມລາດບັ ເຊ່ ນັ :
ພກິ ອອມູ້ ຮອບຕວົ .ນ່ ງັ ເປັນຕນົູ້ .

- ມແລະແຂນຈະເຄ່ ອນເໜງັ ໄປມາໂດຍບ່ ມຈີ ດຸ ໝາຍຕ່ ມາສາຍຕາ ແລະ ມຂອງເດກັ ຈະປະສານກນັ
ແລະສາມາດຢຈູ້ ບັ ວດັ ຖຸໄດເູ້ ຊ່ ນັ ເດກັ ອາຍຸ 8-10 ເດອນສາມາດໃຊນູ້ ວິູ້ ໂປູ້ ແລະນວິູ້ ຊຈີູ້ ບັ ວດັ ຖຸໄດູ້ ອາຍຸ 12
ເດອນສາມາດໃຊສູ້ ຂດີ ຫນີູ້ ຫຖເຕາົູ້ ນມົ ໄດ.ູ້ ອາຍຸ15ເດອນສາມາດຈບັ ບວ່ ງເພ່ ອຕກັ ອາຫານໃສ່ ປາກແຕ່ ຍງັ ບ່ ຖະ
ໜດັ ປານໃດ ແລະ ອາຍຸ 2 ປີສາມາດຕກັ ອາຫານໄດູ້ ເປີດປມູ້ ເປີດຜາກວດ ແລະ ໂຍນໝາກບານໄດ.ູ້

- ເດກັ ໃຊຂູ້ າເຄ່ ອນເໜງັ ໄດຄູ້ ໃນອາຍຸ 2 ອາທດິ ໃຊຕູ້ ນີ ເຕະໃນອາກາດ ອາຍຸ 6 ເດອນເດກັ ຈະຂວາູ້
ແລະ ໃຊທູ້ ງັ ແຂນແລະຂາຊວ່ ຍຢັນໂຕຂນູ້ ອາຍຸ 14ເດອນຢນເອງໄດູ້ ແລະ ອາຍຸ 15 ເດອນຂນູ້ ໄປເດກັ ຈະ
ເລ່ ມີ ຍ່ າງໂດຍບ່ ຕອງູ້ ການວດັ ຖຸຫບ່ ຕອູ້ ງການຄວາມຊ່ ວຍເຫອຂອງຜໃູ້ ຫ່ ຍການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຂອງເດກັ ໃນໄວ
ນມີູ້ ພີ ດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ ແລະ ອາລຍິ ະບດົ ຕ່ າງໆເຊ່ ງີ ທ່ ານສຸຊາ ຈນັ ເອມ(1993) ກ່ າວໄວວູ້ ່ າ:

- ອາຍຸ 1 ເດອນເດັກມຄີ ວາມຮສູ້ ຶກ ແລະ ມປີ ະຕິກລິ ິຍາກະຕຸ ນູ້ ຕ່ າງໆຮຈູ້ ກັ ເບ່ ີງ. ຮອູ້ ງໃຫເູ້ ວລາບ່
ສະບາຍ ແລະເມ່ ອເອາົ ເດກັ ນອນຂວາູ້ ເດກັ ກຈະຫງາຍຄາງຂນູ້ .

- ອາຍຸ 2 ເດອນເດກັ ຈະເບ່ ງີ ຕາມວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງຕ່ າງໆທ່ ເີ ຄ່ ອນໃຫວ. ຮຈູ້ ກັ ຫບັ ຕາຫປ່ ິນໜາູ້ ໜຈີ າກແສງ
ສະຫວ່ າງ. ມສີ ຽງອແູ້ ອູ້ ຮຈູ້ ກັ ຍມິູ້ .ຟັງສຽງຕ່ າງ ແລະ ເວລາເອາົ ນອນຂວາູ້ ກ່ ຮຍູ້ ກົ ໜາູ້ ເອກິ ອອກຈາກຟນູ້ .

- ອາຍຸ 3 ເດອນເດກັ ເລ່ ມີ ຍຄ. ຮຈູ້ ກັ ຄວາູ້ ຫາສ່ ງິ ຂອງ. ເຮດັ ສຽງຄລມົ ກນັ ຮກັ ແມ່ ແລະ ຮຟູ້ ັງສຽງເພງ.
- ອາຍຸ 4 ເດອນເດກັ ຮຈູ້ ກັ ຢັນຟນູ້ ດວູ້ ຍຕນີ ເມ່ ອຈບັ ຢນ.ຈບັ ນ່ ງັ ໄດ.ູ້ ມກັ ເອາົ ມໃສ່ ປາກ. ຢ່ ນມໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນ

ຈບັ ແລະ ຫວົ ສຽງດງັ
- ອາຍຸ 6 ເດອນເດກັ ເລ່ ມີ ຄານ ແລະ ນອນຂວາູ້ . ຮຈູ້ ກັ ຢຫາສ່ ງິ ຂອງ ຮຈູ້ າແນກວ່ າຄນົ ແປກໜາູ້ ແລະ

ດໃີ ຈເມ່ ອເຫນັ ຕວົ ເອງໃນແວ່ ນ. ລະດບັ ພດັ ທະນາການທາງຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ .
- ອາຍຸ 7 ເດອນເດກັ ເລ່ ມີ ນ່ ງັ ໄດຕູ້ າມລາດບັ
- ອາຍຸ 8 ເດອນການເລ່ ີມແອບຍນຖາູ້ ມຜີ ຊູ້ ວ່ ຍຈະຢນໄດ.ູ້ ປ່ ຽນເຄ່ ອງຫນີູ້ ຈາກມໜ່ ງໄປມໜ່ ງໃນ

ເວລາຫນີູ້ ມກັ ເອາົ ເຄ່ ອງຫນີູ້ ໃສ່ ປາກ ແລະ ມກັ ອມົ ນວີູ້ ມ, ນວິູ້ ຕນີ ພອູ້ ມກນັ ນນັູ້ ເວລາທ່ ຜີ ໃູ້ ຫ່ ຍຈະອມູ້ ກ່ ອາູ້

ແຂນອອກ.

- ອາຍຸ 9 ເດອນເດກັ ສາມາດຢນໄດໂູ້ ດຍມບີ ່ ອນຈບັ ໄວ.ູ້
- ອາຍຸ 10 ເດອນເດກັ ເລ່ ມີ ຄານ ແລະ ຢິບສ່ ງິ ຂອງທ່ ເີ ປັນຕ່ ອນນອູ້ ຍໆດວູ້ ຍມນວິູ້ ໂປກູ້ ບັ ນວິູ້ ຊຍີູ້ ກົ ມໄປ
ມາ ແລະ ຮຈູ້ ກັ ຊ່ ຕວົ ເອງ.
- ອາຍຸ 11 ເດອນເດກັ ເລ່ ມີ ຍ່ າງເມ່ ອມຄີ ນົ ຈງ.

13

Seefueng CHOMPHACHANH

- ອາຍຸ 12 ເດອນເດກັ ເລ່ ມີ ຢນໂດຍຈບັ ມ ຫ ເກາະສ່ ງິ ທ່ ຢີ ່ ທາງຂາູ້ ງແລວູ້ ຍ່ າງໄປໄດູ້ ຮຈູ້ ກັ ຕບົ ມ ແລະ
ສງັ ເກດຜໃູ້ ຫ່ ຍ.

- ອາຍຸ 13 ເດອນເດກັ ສາມາດໄຕ່ ຂນັູ້ ໄດໄດ.ູ້
- ອາຍຸ 14 ເດອນເດກັ ຢນຜດູ້ ຽວໄດໂູ້ ດຍບ່ ຈບັ .
- ອາຍຸ 15 ເດອນເດກັ ຍ່ າງຜດູ້ ຽວ.ປີນຂນັູ້ ໄດ ແລະ ໃຊນູ້ ວິູ້ ມແຍ່ ຕາມຮ ແລະ ຮຈູ້ ກັ ສງັ ເກດເບ່ ງີ ຮບ.
- ອາຍຸ 1 ປີ 6 ເດອນເດກັ ແລ່ ນໄດມູ້ ກັ ຄນົູ້ ເຄ່ ອງຂອງເພ່ ອຊອກເຄ່ ອງຫນີູ້ .
- ອາຍຸ 1 ປີ 9 ເດອນຈນົ ຮອດ 2 ປີເດກັ ມກັ ປີນ ໂດດ ເຕນັູ້ …

3. ພດັ ທະນາການເດກັ ອາຍຸ 3-6 ປີ

3.1 ພດັ ທະນາການເດກັ ອາຍຸ 3-4 ປີ
ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ ອ່ ນອາຍຸ 3-4 ປີ ເດກັ ໃນໄວນສີູ້ າມາດເຄ່ ອນໃຫວໂດຍ
ການໃຊກູ້ າູ້ ມຊນີູ້ ນອູ້ ຍ ແລະ ກາູ້ ມຊນີູ້ ໃຫ່ ຍຢ່ າງແຂງແຮງ ເຊ່ ນັ : ກາູ້ ມຊນີູ້ ໃຫ່ ຍສາມາດຍ່ າງດວູ້ ຍປາຍຕນີ ໄດູ້
(ຍ່ າງແຢ່ ງຕນີ ) ຢນຂາດຽວໄດປູ້ ະມານ 3 ວນິ າທເີ ຕນັູ້ ສອງຕນີ ຂນູ້ ຫວົ ຂນັູ້ ໄດໄດເູ້ ທ່ ອລະຂນັູ້ ເຕນັູ້ ຂາດຽວໄດູ້
1-3 ກາູ້ ວ. ໂຍນໝາກບານ ແລະ ຮບັ ໝາກບານໄດ.ູ້
ກາູ້ ມຊນີູ້ ນອູ້ ຍສາມາດຈບັ ສຂດີ ເສນັູ້ ແລະ ແຕມູ້ ຮບແບບງ່າຍດາຍໄດສູ້ າມາດຈບັ ມດີ ຕດັ ຈບັ ບ່ ວງຈບັ
ຈອກສາມາດປີນູ້ ຮບກມົ ໆແປໆສາມາດຮອູ້ ຍ ແລະ ຕ່ ຮບຕດັ ຕ່ ປະມານ 3-5 ປ່ ຽງໄດ.ູ້
3.2 ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ ອາຍຸ 4-5 ປີ
ເດກັ ໃນໄວນມີູ້ ພີ ດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍແຂງແຮງກວ່ າເດກັ ອາຍຸ 3-4 ປີ ຮ່ າງກາຍທຸກພາກ
ສ່ ວນເຄ່ ອນໃຫວໄດຢູ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວູ້ ກາູ້ ມຊນີູ້ ໃຫ່ ຍສາມາດໃຊຂູ້ າດຽວຢນໄດຍູ້ ່ າງຂາດຽວຍ່ າງຖອຍຫງັ ເຕນັູ້ ຂາ
ດຽວໄດູ້ 4-5 ກາູ້ ວສາມາດຖີບລດົ ສາມລູ້ ແລະ ລຽູ້ ວຕວົ ກບັ ໄດ.ູ້ ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນກາູ້ ມຊີນູ້ ນອູ້ ຍ
ສາມາດຈບັ ສ່ ງິ ຂອງນອູ້ ຍໆໄດປູ້ ັນູ້ ຕາມຈນິ ຕະນາການ ຕດັ ເຈຍູ້ ຕາມຮອຍຂດີ ໄວໄູ້ ດຕູ້ ດັ ຕ່ ຮບຕດັ ຕ່ ໄດູ້ 6-8
ປ່ ຽງສາມາດຮ່ າຍນາູ້ ໃສ່ ແກວູ້ ສາມາດແຕມູ້ ຮບຄນົ ແບບງ່າຍດາຍໄດ.ູ້
3.3 ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ ອາຍຸ 5-6 ປີ
ເດກັ ໃນສ່ າອາຍຸນມີູ້ ພີ ດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍໂດຍນາໃຊກູ້ າູ້ ມຊນີູ້ ໃຫ່ ຍ ແລະ ກາູ້ ມຊນີູ້ ນອູ້ ຍດີ
ຂນູ້ ເຊ່ ງີ ສະແດງອອກດ່ ງັ ນ:ີູ້ ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນກາູ້ ມຊນີູ້ ໃຫ່ ຍສາມາດຢນຂາດຽວໄດເູ້ ຖງິ 10 ວນິ າທຍີ ່ າງຕ່
ຕນີ ໄປໜາູ້ ແລະ ຖອຍຫງັ ຢ່ ເທງິ ແປນູ້ ມາູ້ ໄດ,ູ້ ແລ່ ນໄວແລະຢຸດໄດທູ້ ນັ ທ.ີ ສາມາດໂຍນໝາກບານໄປໄກໄດູ້
ເຖງີ 1 ແມດັ ສາມາດເຕນັູ້ ສະຫບັ ຂາໄປຕາມຈ່ ງັ ຫວະຂອງສຽງເພງໄດ.ູ້
ພັດທະນາການທາງດາູ້ ນກາູ້ ມຊີນູ້ ນອູ້ ຍສາມາດເໜັງຕີງນວິູ້ ມໄດເູ້ ທ່ ອລະນອູ້ ຍສາມາດແຕມູ້ ຮບ
ສາມຫ່ ຽມສ່ ຫີ ່ ຽມຮອູ້ ຍໝາກປັດ ແລະ ສາມາດຂຽນຕວົ ອກັ ສອນທ່ ງີ ່າຍໄດ.ູ້

14

Seefueng CHOMPHACHANH

4. ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ

4.1 ພດັ ທະນາການດາູ້ ນພາສາແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ 2 ປີ
ເດກັ ໃນໄວນຈີູ້ ະເລ່ ມີ ອອກສຽງອແູ້ ອູ້ ເດກັ ເລ່ ມີ ຕນົູ້ ດວູ້ ຍການຮອູ້ ງໃຫເູ້ ພ່ ອເປັນການຕອບສະໜອງ
ຄວາມຕອູ້ ງການຂອງເດກັ . ການຮອູ້ ງໃຫຂູ້ ອງເດກັ ມກີ ານປ່ ຽນແປງເປັນລາດບັ ເຊ່ ງີ ມນັ ໄດສູ້ ່ ອງແສງໃຫເູ້ ຫນັ
ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາ ອາຍຸ 6-8 ເດອນ ສຽງທ່ ຮີ ອູ້ ງອອກມາຈະເປັນພະຍາງດຽວເດກັ ຈະເລ່ ມີ ເຂາົູ້ ໃຈ
ຄາເວາົູ້ ຂອງຜອູ້ ່ ນ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕາມຄາສ່ ງັ ໄດຍູ້ ່ າງຖກຕອູ້ ງ. ນອກຈາກນເີູ້ ດກັ ຍງັ ໄດຝູ້ ຶກຄາເວາົູ້ ເປັນຄາເຊ່ ນັ :
ນາູ້ ນມົ ເຂາົູ້ ພ່ ແມ່ …
ຕວົ ຢ່ າງ: ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ 2 ປີ

ເກດີ ຮອູ້ ງໃຫເູ້ ທ່ ອດຽວ. ຮອູ້ ງໃຫຫູ້ າຍເທ່ ອ
1 ເດອນ ຢຸດໃຫເູ້ ມ່ ອໄດຍູ້ ນິ ສຽງເຂາົູ້ ໃກ ູ້
2 ເດອນ
3-7 ເດອນ ອອກສຽງແບບຕ່ າງໆ
6-8 ເດອນ ເລ່ ມີ ອແູ້ ອເູ້ ພ່ ອຕອບກບັ ພ່ ແມ່ .
8 ເດອນ ອແູ້ ອູ້ ( ຢ່ ຄນົ ດຽວ ຫ ຜອູ້ ່ ນ )
10 ເດອນ
12 ເດອນ ໄລຍະມດິ ງຽບສາລບັ ເດກັ ຫາຍຄນົ
15 ເດອນ ໄລຍະມດິ ງຽບຫອອກສຽງຄາເວາົູ້ ທາອດິ .
18-20ເດອນ ຄາສບັ ຄາທາອດິ ຕ່ າງຈາກສຽງອແູ້ ອູ້
24 ເດອນ ເລ່ ມີ ເວາົູ້ ສນັູ້ ໆ
ເວາົູ້ ເປັນຄາສນັູ້ ໆ
ເລ່ ມີ ເວາົູ້ ເປັນພາສາແທ.ູ້

4.2 ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ອາຍຸ 2-3 ປີ

ເດກັ ໃນສ່ າອາຍຸນພີູ້ ດັ ທະນາການດາູ້ ນພາສາໄດມູ້ ກີ ານພດັ ທະນາການດຂີ ນູ້ ເດກັ ສາມາດເວາົູ້ ຄາສບັ ໄດູ້
ປະມານ 900 - 1000 ຄາ ນອກຈາກນເີູ້ ດກັ ຍງັ ສາມາດເວາົູ້ ປະສມົ ຄາເຂາົູ້ ກນັ ໄດເູ້ ຊ່ ນັ : ກນິ +ນາູ້ =ກນິ ນາູ້ .ໄປ+
ນາ=ໄປນາ…ມຄີ ວາມສນົ ໃຈຟັງຜໃູ້ ຫຍ່ ລມົ ກນັ ແລະ ສາມາດເຂາົູ້ ໃຈປະໂຫຍກຕ່ າງໆເດກັ ໃນໄວນນີູ້ ກັ ຮຽນ
ແອບສຽງເວາົູ້ ຂອງຜອູ້ ່ ນ.

4.3 ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ອາຍຸ 4-5 ປີ

15

Seefueng CHOMPHACHANH

ເດກັ ໃນໄວນສີູ້ າມາດໃຊຄູ້ າກລິ ຍິ າໃຊຄູ້ າຖາມ, ຕອບຄາຖາມ, ສນົ ທະນາ ແລະ ສະແດງຄາຄດິ ເຫນັ
ແບບງ່ າຍໆໄດສູ້ າມາດໃຊຄູ້ າສັບໄດປູ້ ະມານ 1550 - 1990 ຄາ ແຕ່ ງປະໂຫຍກປາກເປ່ ົາສນັູ້ ດວູ້ ຍຕນົ ເອງ
ເລ່ ມີ ຮຈູ້ ກັ ຄາເວາົູ້ ບ່ ສຸພາບຈາກໝ່ ເພ່ ອນເຊ່ ນັ : ກ ມງຶ …ມກັ ຟັງ ເຫ່ າົ ເລ່ ອງທ່ ຮີ ຸ ນແຮງເຊ່ ນັ : ຂາູ້ ກນັ ພນັ ກນັ ຕີ
ກນັ …ນອກນຍີູ້ ງັ ມກັ ຟັງເລ່ ອງເລ່ າົ ທ່ ສີ ະໜຸກສະໜານ.

4.4 ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ອາຍຸ6ປີ
ເດກັ ອາຍຸ 6ປີເລ່ ີມເຂາົູ້ ໃຈພາສາໄດດູ້ ຂີ ນູ້ ເຊ່ ງີ ສະແດງໃຫເູ້ ຫນັ ວ່ າເດກັ ສາມາດບອກສ່ ສ່ ິງຂອງຕ່ າງໆ
ສາມາດຮອູ້ ງເພງເລ່ າົ ເລ່ ອຶ ງ. ເລ່ າົ ເຫດການທ່ ພີ ບົ ເຫນັ ໄດເູ້ ປັນຢ່ າງດສີ າມາດປະຕບິ ດັ ຕາມຄາສ່ ງັ ຂອງຜອູ້ ່ ນໄດູ້
ສາມາດຕງັູ້ ຄາຖາມ ແລະ ຕອບຄາຖາມກ່ ຽວກບັ ສ່ ງິ ຂອງຕ່ າງໆໄດສູ້ ະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງຕນົ ເອງ ສາມາດ
ໃຊຄູ້ າສບັ ໄດເູ້ ຖງິ 2200 ຄາສບັ ສາມາດບອກຊ່ ອາຍຸບ່ ອນຢ່ ແລະ ວນັ ເກດີ ຂອງຕນົ ເອງໄດ.ູ້

ຕາຕະລາງພດັ ທະນາການດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ແຕ່ 0-6 ປີ

0-2 ປີ 3 ປີ 4 ປີ 5 ປີ 6 ປີ

 ສຫຸບ: ຄສະຫຸບຄນຄາຕອບຂອງນກັ ຮຽນ
ສະຫຸບກ່ ຽວກບັ ການພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ເຊ່ ງີ ໄດແູ້ ບ່ ງອອກເປັນ7ໄລຍະດ່ ງັ ນ:ີູ້

- ໄລຍະບ່ ທັນເປັ ນລະບົບ (Randomstage) ອາຍຸ ແຕ່ ມເູ້ ກີດຮອດ 6 ເດອນໄລຍະນີເູ້ ດັກຈະ
ເປ່ ັງສຽງຮອູ້ ງໂດຍບ່ ມຄີ ວາມໝາຍ.

- ໄລຍະຈາແນກ (Jargonstage) ອາຍຸ 6 ເດອນຮອດ 1 ປີ ເດກັ ໃນໄວນເີູ້ ລ່ ມີ ຈາແນກສຽງທ່ ເີ ຂາົ
ໄດຍູ້ ນິ ໃນສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມ ແລະ ສະແດງອາການຈ່ ຈາສຽງ

- ໄລຍະຮຽນແບບ (Imitationstage) ອາຍຸ 1-2 ປີເດກັ ໃນໄວນເີູ້ ລ່ ມີ ສນົ ໃຈ ແລະ ເລ່ ມີ ຮຽນແບບ
ສຽງຂອງຜອູ້ ່ ນ.

- ໄລຍະຂະຫຍາຍ (Thestageexpainsion) ອາຍຸ 2-4 ປີເດກັ ໃນໄວນເີູ້ ລ່ ມີ ຮຽນເວາົູ້ ເປັນຄາບອກ
ຊ່ ຄນົ ທ່ ຢີ ່ ອອມູ້ ຂາູ້ ງ ແລະ ບອກຊ່ ວດັ ຖຸໄດ.ູ້

- ໄລຍະໂຄງສາູ້ ງ (Structurestage) ອາຍຸ 4-5 ປີເດກັ ໃນໄວນໄີູ້ ດສູ້ ງັ ເກດການໃຊພູ້ າສາຂອງຜໃູ້ ຫ່ ຍ
ທ່ ຢີ ່ ໄກຕູ້ ວົ ນາເອາົ ປະສບົ ການຈາກການຟັງມາແຕ່ ງເປັນປະໂຫຍດຂອງຕນົ ເອງ.

16

Seefueng CHOMPHACHANH

- ໄລຍະຕອບສະໜອງ (Rsponding stage) ອາຍຸ 5-6 ປີພດັ ທະນາການທາງພາສາຂອງເດກັ ດຂີ ນູ້
ເດກັ ສາມາດເຂາົູ້ ໃຈ ແລະ ໄດພູ້ ດັ ທະນາຄາສບັ ຮຈູ້ ກັ ໃຊປູ້ ະໂຫຍດ.

- ໄລຍະສາູ້ ງສນັ (Creative stage) ອາຍຸ 6 ປີຂນູ້ ໄປເດກັ ມຄີ ວາມສາມາດພດັ ທະນາພາສາໄດດູ້ ີ
ແລະ ສາມາດຈ່ ຈາສນັ ຍາລກັ ທາງພາສາ.

ປະເມນີ : ສງັ ເກດການຮວ່ ມກດິ ຈະກາຂອງນກັ ຮຽນ. ສງັ ເກດການຕ່ ມຂມູ້ ນໃສ່ ຕາຕະລາງ.

 ໃຈຄວາມ

ທດິ ສະດພີ ດັ ທະນາການ ແມ່ ນກດົ ເກນພດັ ທະນາການທ່ ນີ ກັ ຈດິ ຕະສາດໄດສູ້ ກຶ ສາ ແລະ ຄນົູ້ ຄວາູ້
ກ່ ຽວກບັ ພດັ ທະນາການຂອງຄນົ ໂດຍເລງັ ໃສ່ ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ, ອາລມົ , ສງັ ຄມົ ແລະ ສະຕິ
ປັນຍາຂອງເດກັ . ດ່ ງັ ນນັູ້ ທດິ ສະດພີ ດັ ທະນາການຈ່ ງິ ເປັນສ່ ງິ ທ່ ສີ າຄນັ ທ່ ສີ ຸດທ່ ທີ ຸກຄນົ ຄວນສກຶ ສາໂດຍສະເພາະ
ແມ່ ນຄສອນເພ່ ອເປັນຟນູ້ ຖານຄວາມຮໃູ້ ນການປະຕບິ ດັ ວຽກງານຕ່ ໄປພດັ ທະນາການປະກອບດວູ້ ຍການປ່ ຽນ
ແປງຕ່ າງໆເຊ່ ງີ ບ່ ເປັນຢ່ າງດຽວກນັ ອາດແບ່ ງເປັນ 4 ຢ່ າງດ່ ງັ ນ:ີູ້

- ການປ່ ຽນແປງຂະໜາດ.
- ການປ່ ຽນແປງດາູ້ ນສດັ ສວ່ ນ
- ລກັ ສະນະເກ່ າົ ຫາຍໄປ
- ລກັ ສະນະໃໝ່ ເກດີ ຂນູ້
ການປ່ ຽນປ່ ຽນແປງຕ່ າງໆທງັ 4 ຊະນດິ ນບີູ້ ່ ໄດປູ້ ່ ຽນແປງທນັ ທທີ ນັ ໃດແຕ່ ເປັນການປ່ ຽນແປງທ່ ຄີ ່ ອຍ
ເປັນຄ່ ອຍໄປດ່ ງັ ນນັູ້ ການປ່ ຽນແປງບາງຊະນດິ ອາດຈະຕອູ້ ງກນິ ເວລາໃນການປ່ ຽນແປງດນົ ນານ.
 ຄາຖາມ
- ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ແຕ່ ມເູ້ ກດີ ຮອດ 2 ປີ? ພອູ້ ມຢົກຕວົ ຢ່ າງມາພອູ້ ມ.
- ເດກັ ເກດີ ໃຫ່ ມຮອດ 2 ອາທດິ ມກີ ານປັບຕວົ ແນວໃດ?
- ພດັ ທະນາການດາູ້ ນພາສາຂອງເດັກແຕ່ ມເູ້ ກີດຮອດ 6 ປີມຄີ ແນວໃດ? ຈ່ ງົ ໃຫຕູ້ ົວຢ່ າງ
ພດັ ທະນາການດາູ້ ນພາສາຂອງເດກັ ອາຍຸ 6 ປີ?
 ວຽກມອບໝາຍ
ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດພດັ ທະນາການທງັ 4 ດາູ້ ນຂອງເດກັ ອາຍຸ 3-4 ປີ ຫ 5-6ປີ ໃຫຂູ້ ຽນເປັນບດົ
ລາຍງານພອູ້ ມທງັ ແຕມູ້ ຮບພອູ້ ມ (ໃຫອູ້ ະທບິ າຍນາູ້ ໜກັ ລວງສງ ແລະ ຈພຸ ເິ ສດຂອງເດກັ ).

17

Seefueng CHOMPHACHANH

ບດົ ທີ 3
ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ໄວກ່ ອນເຂາົູ້ ຮຽນປະຖມົ ອາຍຸ 7 ຫາ 12 ປີ

ເວລາ4ຊ່ ວົ ໂມງ

 ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນສາມາດ.
 ອະທບິ າຍຄວາມສາຄນັ ຂອງພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ປະຖມົ ອາຍຸ 7 ຫາ 12 ປີໄດູ້
 ອະທບິ າຍກ່ ຽວກບັ ພດັ ທະນາການດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ
 ຄວາມແຕກຕ່ າງດາູ້ ນບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະແລະພດັ ທະນາການຕ່ າງໆຂອງເດກັ ໄດູ້
 ອະທບິ າຍທດິ ສະດພີ ດັ ທະນາການຂອງເດກັ ປະຖມົ ອາຍຸ 7-12 ປີ ໄດແູ້ ລະນາເຂາົູ້ ໄປໝນໃຊໃູ້ ນວຽກ

ງານສດິ ສອນຕວົ ຈງິ ໄດູ້
- ເດກັ ໃນສ່ າອາຍຸນສີູ້ ່ ວນຫວງຫາຍແມ່ ນກາລງັ ເຂາົູ້ ຮຽນຊນັູ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາຫເຄຍີ ເອນີູ້ ກນັ ວ່ າສ່ າອາຍຸ

ຕນົູ້ ອາຍຸຮຽນ, ການເລ່ ມີ ຕນົູ້ ເຂາົູ້ ຮຽນມນັ ແມ່ ນບາດກາູ້ ວອນັ ສາຄນັ ໃນຊວີ ດິ ຂອງເດກັ ເຊ່ ງີ ເຂາົ ເຈາົູ້
ໄດກູ້ າຍເປັນນກັ ຮຽນອນັ ແທຈູ້ ງິ .
- ການກາູ້ ວເຂາົູ້ ສ່ ໂຮງຮຽນເປັນຊວີ ດິ ນກັ ຮຽນໃນຊນັູ້ ປະຖມົ ແລະ ມນັ ໄດມູ້ ອີ ນັ ແຕກຕ່ າງກບັ ສ່ າ
ອາຍຸ ຢ່ ຊນັູ້ ອານຸບານເພາະວ່ າເດກັ ຈະມກີ ານຕງັູ້ ໜາູ້ ຕ່ ການຮ່ າຮຽນ, ຈະໄດພູ້ ບົ ກນັ ການພວົ ພນັ
ອນັ ໄມ່ ຕທີ ່ ສີ ບັ ສນົ ກ່ ວາເກ່ າົ , ນນັູ້ ແມ່ ນການພວົ ພນັ ກບັ ອາູ້ ຍ, ເອອູ້ ຍ,ຄກບັ ໝ່ ເພ່ ອນໄໝ່ .

1. ພດັ ທະນາການດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ ແລະ ຄວາມສາມາດເຄ່ ອນໄຫວ.

- ສາລບັ ເດກັ ໃນໄວນ,ີູ້ ໂຄງກະດກຍງັ ບ່ ທນັ ໝນັູ້ ຄງົ , ກະດກຍງັ ອ່ ອນ ແລະ ຢ່ ໃນໄລຍະແຜ່ ຂະຫຍາຍ
ໂດຍສະເພາະແມ່ ນກະດກສນັ ຫງັ , ແຂນ, ຂາ, ຕນີ , ມ, ກນົູ້ ...ດ່ ງັ ນນັູ້ ກະດກມກັ ຈະຄດົ ຫ ຫກັ ໄດູ້
ງ່າຍຄຕອູ້ ງມວີ ທິ ແີ ນະນາວທິ ນີ ່ ງັ , ຢນ, ເຄ່ ອນໄຫວ. ..ທ່ ຖີ ກຕອູ້ ງໃຫແູ້ ກ່ ເດກັ .

- ລະບບົ ກາູ້ ມຊນີູ້ ແຜ່ ຂະຫຍາຍແຮງ, ພເິ ສດເເມ່ ນບນັ ດາກາູ້ ມຊີນູ້ ແຂນ, ຂາ ເພາະເຂາົ ເຈາົູ້ ມກັ ເຕນັູ້ ,
ແລ່ ນ, ໂດດ ແລະ ມກັ ເຮດັ ວຽກທ່ ຕີ ອູ້ ງການກາລງັ ແຮງ, ແຕ່ ລະບບົ ກອູ້ ນຊນີູ້ ຍງັ ບ່ ທນັ ແຂງແກ່ ນຂ່
ກະດກຍງັ ບ່ ທນັ ແໜນູ້ ແກ່ ນ.ດ່ ງັ ນນັູ້ , ເດກັ ຈະພບົ ຄວາມຫຍຸ ງູ້ ຍາກຫາຍໃນເວລາເຮັດວຽກງານທ່ ີ
ຕອູ້ ງການຄວາມລະອຽດ ແລະ ຄວາມອດົ ທນົ ພາກພຽນບ່ ຄວນໃຫເູ້ ດກັ ປະກອບສ່ ວນເຂາົູ້ ໃນວຽກ
ງານທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະໂດດດ່ ຽວ ຫ ວຽກງານທ່ ຕີ ອູ້ ງໃຊເູ້ ວລຍາວ.

- ມນັ ສະໝອງຂອງເດກັ ໃນໄວນເີູ້ ກອບທຽບເທ່ າົ ມນັ ສະໝອງຂອງຜໃູ້ ຫຍ່ ແລວູ້ ແລະ ກາລງັ ສບຕ່ ແຜ່
ຂະຫຍາຍທາງດາູ້ ນບດົ ບາດ ແລະ ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງມນັ ໃຫລູ້ ະອຽດຂນູ້ ເຊ່ ງິ ວວິ ດັ ທະນາການດ່ ງັ ກ່ າວຈະຖກ
ແຜ່ ຂະຫຍາຍໃນໄລຍະເວລາທ່ ເີ ດກັ ເຄ່ ອນໄຫວຮ່ າຮຽນໃນໂຮງຮຽນນນັູ້ ເອງ.

18

Seefueng CHOMPHACHANH

- ເດກັ ໃນໄລຍະນມີູ້ ກີ ານຂະຫຍາຍຕວົ ຊາູ້ ແລະ ເປັນໄປຢ່ າງຕ່ ເນ່ ອງເມ່ ອເດກັ ບນັ ລຸພາວະທາງເພດ, ໃນ
ໄລຍະນນັູ້ ການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕແມ່ ນໄວ.

- ລວງສງສະເລ່ ຍເພ່ ມີ ຂນູ້ 2,4-3,6 ຊມ, ເພດຍງິ ອາຍຸ 11 ປີ ຈະມລີ ວງສງເພ່ ມີ ຂນູ້ ອກີ 69,6 ຊມ,
ເພດຊາຍອາຍຸເທ່ າົ ກນັ ຈະສງຂນູ້ ອກີ 69 ຊມ

- ນາູ້ ໝັກເພ່ ມີ ຂນູ້ ໃນປີໝ່ ງປະມານ 1,5 – 2,5 ກລ, ເດກັ ຍງິ ອາຍຸ 11 ປີ ຈະມນີ າູ້ ໝັກໂດຍສະເລ່ ຍ
44,25 ກລ, ເດກັ ຊາຍສະເລ່ ຍ 42,75 ກລ.

- ສດັ ສ່ ວນຂອງຮ່ າງກາຍຫວົ ໃຫຍ່ ກວ່ າລາຕວົ , ຄຍາວ, ເອກິ ກວູ້ າງ, ທອູ້ ງເປ, ມ ແລະ ຕນີ ໃຫຍ່ , ການ
ພດັ ທະນາກາູ້ ມຊນີູ້ ແລະ ໄຂມນັ , ໄຂມນັ ຈະພດັ ທະນາໄວກວ່ າເນອູ້ ເຍ໋ອູ້ ຂອງກາູ້ ມຊນີູ້ .

- ພັດທະນາການຂອງເດັກທ່ ີຈະເກີດຂນູ້ ແລະ ເປັນໄປຕາມທາມະຊາດ, ແຕ່ ຢ່ າງໃດກ່ ຕາມນັກ
ຈດິ ຕະວທິ ະຍາມຄີ ວາມຄດິ ເຫນັ ວ່ າ ການພດັ ທະນາຕາມໄວຂອງເດກັ ນນັູ້ ຫາກປ່ ອຍໃຫເູ້ ປັນໄປເອງ
ຕາມທາມະຊາດກ່ ອາດເປັນໄປໄດູ້ ແຕ່ ຫາກຜໃູ້ ຫຍ່ ຕອູ້ ງການຢາກໃຫພູ້ ດັ ທະນາການຂອງເດກັ ເປັນໄປ
ຢ່ າງຖກຕອູ້ ງຕາມແນວທາງທ່ ຄີ ວນຈະເປັນ ແລະ ພດັ ທະນາການບ່ ໄວ ຫ ຊາູ້ ເກນີ ໄປແລວູ້ ພ່ ແມ່ ຜູ້
ປົກຄອງຄວນມບີ ດົ ບາດໃນການຊ່ ວຍສ່ ງົ ເສມີ ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ເຊ່ ີງຜນົ ທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ກຄຈະໄດູ້
ພນົ ລະເມອງດຂີ ອງສງັ ຄມົ ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ນນັູ້ ຈະພດັ ທະນາທາງດາູ້ ນໄປພອູ້ ມໆກນັ ເຊ່ ນັ :
1.1 ຄວາມສມົ ບນທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍເສຍ
ກ່ ອນຈະໃຫເູ້ ດກັ ມພີ ດັ ທະນາການຢ່ າງພຽງພໃນດາູ້ ນອ່ ນໆນນັູ້ ພ່ ແມ່ ຈາເປັນຕອູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ມຄີ ວາມ

ສມົ ບນທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍເສຍກ່ ອນ, ຄວາມພອູ້ ມທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຈະຊ່ ວຍໃຫບູ້ ຸກຄນົ ເກດີ ຄວາມຄດິ ສາູ້ ງສນັ
, ເກດີ ຄວາມກະຕລລນົູ້ ທ່ ຈີ ະພດັ ທະນາຕນົ ດາູ້ ນອ່ ນໆ.

ຕວົ ຢ່ າງ: ເດກັ ພກິ ານກ່ ອນຈະເຝິກຝົນທາງດາູ້ ນອ່ ນໆຈະຕອູ້ ງມພີ ດັ ທະນາ ແລະ ພນູ້ ຟສະມດັ ຖະພາບ
ທາງຮ່ າງກາຍໃຫຮູ້ ຽບຮອູ້ ຍສມົ ບນດກີ ່ ອນ ແລວູ້ ຈ່ ງພດັ ທະນາດາູ້ ນອ່ ນໆຕ່ ໄປ. ພດັ ທະນາທາງດາູ້ ນກາຍຂອງ
ເດກັ ຈະເປັນໄປເລອູ້ ຍໆຕາມໄວ, ນບັ ແຕ່ ການພດັ ທະນາທາງດາູ້ ນຄວາມສງ, ຄວາມເຂມັູ້ ຂອງອະໄວຍະວະ
ຕ່ າງໆໃນດາູ້ ນຮ່ າງກາຍເດກັ ຍງິ ຈະຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງໄວວາໂດຍສະເພາະໄວລຸນູ້ ເດກັ ຈະມກີ ານປ່ ຽນແປງທາງ
ດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຫາຍທ່ ສີ ຸດ ເຊ່ ນັ : ເພດຍງິ ກ່ ມປີ ະຈາເດອນ, ເພດຊາຍກ່ ມໝີ ວດ, ສຽງແຕກ. (ສຽງເຄອຂນູ້ ບ່ າວ),
ພາວະປ່ ຽນເເປງທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ ໄວລຸນູ້ , ນມີູ້ ຜີ ນົ ກະທບົ ຕ່ ພາວະທາງຈດິ ໃຈຂອງເດກັ ຫາຍທ່ ສີ ຸດ,
ໃນໄວນ,ີູ້ ເດກັ ໄວລຸນູ້ ຈະມຄີ ວາມຮສູ້ ກວ່ າຕນົ ບ່ ແມ່ ນເດກັ ອກີ ຕ່ ໄປ ແລະ ກບ່ ແມ່ ນຜໃູ້ ຫຍ່ ຄ: ພ່ ແມ່ , ເດກັ ໄວນີູ້
ຈ່ ງມຄີ ວາມສບັ ສນົ ວຸນູ້ ວາຍໃຈຫາຍທງັ ດາູ້ ນສະພາບຮ່ າງກາຍ ແລະ ການປັບຕວົ ໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ສງັ ຄມົ . ແຕ່ ຖາູ້ ວ່ າ
ເດັກໄວລຸ ນູ້ ໄດຮູ້ ັບການພັດທະນາທາງຮ່ າງກາຍຢ່ າງສົມບນຕາມໄວຂອງເຂົາດວູ້ ຍຄວາມເຂົາູ້ ໃຈໃນການ
ປ່ ຽນແປງນນັູ້ ໆ ແລວູ້ ເຂົາກ່ ສາມາດພັດທະນາທາງດາູ້ ນຮາູ້ ງກາຍ ໄດພູ້ ຽງພບ່ ວິຕກົ ກງັ ວົນຕ່ ສະພາບການ
ປ່ ຽນແປງ

19

Seefueng CHOMPHACHANH

1.2 ຄວາມຮກັ ແລະ ຄວາມອບົ ອ່ ຸນ
ຄວາມຮກັ ແລະ ຄວາມອບົ ອ່ ຸນເປັນປັດໃຈທ່ ສີ າຄນັ ຕ່ ການພດັ ທະນາຂອງເດກັ , ເດກັ ທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ຄວາມ
ຮກັ ແລະ ຄວາມອບົ ອ່ ຸນຈາຄວາມຄວົ ຢ່ າງພຽງພຈະມສີ ະພາບທາງຈດິ ໃຈ ແລະ ສະຕປິ ັນຍາ ເພ່ ອພດັ ທະນາ
ຕນົ ຢ່ າງສມົ ບນໃນໄວຕ່ າງໆຂອງຊວີ ດິ .
ການໃຫຄູ້ ວາມຮກັ ແລະ ຄວາມອບົ ອ່ ຸນ ແກ່ ເດກັ ເປັນພນູ້ ຖານທ່ ດີ ຂີ ອງຊວີ ດິ ນບັ ມເູ້ ລ່ ມີ ຕນົູ້ ຂອງການ
ມຊີ ວີ ດິ ຢ່ ໃນໂລກ.
1.3 ຄວາມປອດໄພ ແລະ ຄວາມອຸດມົ ສມົ ບນ
ກ. ມະນຸດເຮາົ ນອກຈາກການກນິ ອ່ ມີ ນອນຫບັ ແລວູ້ , ສ່ ງີ ທ່ ຕີ ອູ້ ງການຕ່ ມາຄຄວາມຮສູ້ ກປອດໄພທງັ
ຮ່ າງກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈເພ່ ອເປັນຫາຄວາມສມົ ບນໃຫກູ້ ບັ ຊວີ ດິ .
ຂ. ສາລບັ ເດກັ ແມ່ ນຕອູ້ ງການຄວາມປອດໄພ ແລະ ຄວາມສມົ ບນໃນຊວີ ດິ , ເດກັ ເກດີ ມາໂດຍພ່ ແມ່
ປົກປູ້ອງໃຫຄູ້ ວາມປອດໄພຕະຫອດເຂາົ ຈະຮສູ້ ກອບົ ອ່ ຸນ ແລະ ຄວາມສມົ ບນໃນຊວີ ດິ , ມກີ າລງັ ໃຈຕ່ ການ
ຮຽນໜງັ ສ ຫ ເຮດັ ວຽກງານ່ ນໆຕ່ ໄປໄດ.ູ້
1.4 ການຍອມຮບັ ຈາກຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ .
ກ. ການຍອມຮບັ ເປັນພນູູ້້ ຖານທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈທ່ ເີ ຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ກາູ້ ສະແດງບດົ ບາດຂອງຕນົ ເອງອອກ, ເຊ່ ງິ ເປັນ
ການພດັ ທະນາການປັບຕນົ ເອງໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ສງັ ຄມົ ແລະ ພດັ ທະນາຄວາມເຊ່ ອໝນັູ້ ໃນຕນົ ເອງໃຫແູ້ ກ່ ເດກັ ອກີ
ດວູ້ ຍ, ແຕ່ ຖາູ້ ການສະແດງອອກຂອງເດກັ ບ່ ໄດຮູ້ ບັ ການຍອມຮບັ ຈາກຄອບຄວົ ແລວູ້ ເຂາົ ກເກດີ ຄວາມຢາູ້ ນບ່ ກາູ້
ສະແດງອອກ ແລະງຄວາມສາມາດໃດໆເພາະຢາູ້ ນວ່ າບ່ ໄດຮູ້ ບັ ການຍອມຮບັ ຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ກດີ ຄວາມອບັ ອາຍ.
ຂ. ບດົ ບາດໃນກາຍອມຮບັ ຄວາມຄດິ ແລະ ການກະທາຂອງເດກັ ຈະເລ່ ມີ ຈາກຄອບຄວົ ເປັນບ່ ອນທາອດິ , ຖາູ້
ຫາກເດກັ ໄດຮູ້ ບັ ການຍອມຮບັ ຈາກຄອບຄວົ ເຂາົ ຈະເກດີ ຄວາມໝນັູ້ ໃຈທ່ ຈີ ະສະແດງອອກເພ່ ອໃຫສູ້ ງັ ຄມົ
ຍອມຮບັ ຕ່ ໄປ.
1.5 ຄວາມເປັນເອກະລາດ ແລະ ການເພ່ ງິ ພາອາໄສ.
ກ. ໃນຊວີ ດິ ຂອງຄນົ ດຮາົ ຕອູ້ ງການຄວາມເປັນເອກະລາດ ແລະ ການເພ່ ງິ ພາອາໄສຜອູ້ ່ ນຄວາມຮສູ້ ກ
ທງັ 2 ປະການນີູ້ ຈະເກດີ ສະຫບັ ກນັ ໄປຢ່ ສະເໝ,ີ ແຕ່ ຢ່ າງໃດກ່ ຕາມ, ຖາູ້ ຄນົ ເຮາົ ໄດຮູ້ ບັ ແຕ່ ປະການໃດປະການ
ໜ່ ງກ່ ຈະຮສູ້ ກຶ ບ່ ພຽງພ ເຊ່ ນັ : ຖາູ້ ຄນົ ເຮາົ ມກັ ຢ່ ຢ່ າງເອກະລາດແລວູ້ , ຄນົ ທຸກຄນົ ປ່ ອຍເຂາົ ເປັນເອກະລາດບ່
ຫຍຸງູ້ ກ່ ຽວ, ບ່ ພບົ ປະໂອລູ້ ມົ ກບັ ເຂາົ ເລຍີ , ພໄລຍະໜ່ ງເຂາົ ຈະຮສູ້ ກໂດດດ່ ຽວ ຕອູ້ ງການໃຫຄູ້ ນົ ອ່ ນມາພບົ ປະ
ໂອລູ້ ມົ ຫ ບາງຄນົ ມຄີ ວາມເພ່ ງິ ພໃຈທ່ ໄີ ດເູ້ ພ່ ງິ ພາອາໄສຄນົ ອ່ ນຊ່ ວຍເຫອຕະຫອດເວລາ. ເຂາົ ກ່ ຈະເກດີ ຄວາມ
ລາຄານ, ຢາກຢ່ ຢ່ າງເປັນ ເອກະລາດ, ສ່ ງີ ທ່ ກີ ່ າວມານນັູ້ ສະແດງໃຫເູ້ ຫນັ ວ່ າຄນົ ເຮາົ ນນັູ້ ມຄີ ວາມຕອູ້ ງການທງັ
ຄວາມເປັນເອກະລາດ ແລະ ຮສູ້ ກຢາກເພ່ ງິ ພາອາໄສໄປພອູ້ ມໆກນັ .

20

Seefueng CHOMPHACHANH

ຂ. ເດກັ ຕອູ້ ງການເພ່ ງິ ພາອາໄສ ແລະ ລຽູ້ ງດຈາກຜໃູ້ ຫຍ່ ນນັູ້ ບາງເວລາເດກັ ກ່ ການຫນີູ້ ດວູ້ ຍຕນົ ເອງ
ເພາະເຂາົ ຈະໄດພູ້ ດັ ທະນາຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ເອງໃນເວລາຫນີູ້ ເດກັ ຈະສມົ ມຸດສະພາບການຕ່ າງໆຂອງເຂາົ ໄປ
ເລອູ້ ຍໆ. ບາງເທ່ ອເດກັ ຈະຫນີູ້ ຄນົ ດຽວເວາົູ້ ລມົ ຄນົ ດຽວຄກບັ ມໝີ ່ ເພ່ ອນຫນີູ້ ນາ ເຊ່ ງິ ເປັນສ່ ງີ ທ່ ຊີ ່ ວຍພດັ ທະນາ
ຄວາມຄດິ ສາູ້ ງສນັ ແລະ ຄວາມຄດິ ແບບສງັ ຄມົ ຂອງເດກັ ເພ່ ອເຂາົ ຈະນາໄປໃຊໃູ້ ນຊວິ ດີ ຕ່ ໄປ.

ດ່ ງັ ນນັູ້ , ສ່ ງີ ທ່ ຜີ ໃູ້ ຫຍ່ ໃຫຄູ້ ວາມຮກັ ເອາົ ໃຈໃສ່ ຕ່ ເດກັ ໃນເວລາທ່ ເີ ຂາົ ຕອູ້ ງການນນັູ້ ແມ່ ນ ເວລາ ກນິ
ອາຫານ, ເວລານອນ ຫ ເວລາເດກັ ມບີ ນັ ຫາຈະຊ່ ວຍໃຫເູ້ ດກເກດີ ຄວາມຮສູ້ ກ ມບີ ່ ອນເພ່ ງີ ພາອາໄສໃນເວລາທ່ ີ
ເຂາົ ມຄີ ວາມຕອູ້ ງການ ແລະ ບາງເທ່ ອພ່ ແມ່ ກຄວນປ່ ອຍໃຫເູ້ ດກັ ໄດມູ້ ີ ເອກະລາດ ເພ່ ອເຂາົ ຈະໄດພູ້ ດັ ທະນາ
ຄວາມຄດິ ຕ່ າງໆໄດ.ູ້

1.6 ການໃຫກູ້ າລງັ ໃຈ.
ການໃຫກູ້ າລງັ ໃຈເປັນປັດໃຈອກີ ປະການໜ່ ງ, ທ່ ມີ ຄີ ວາມຈາເປັນຕ່ ການພດັ ທະນາການເດກັ ດ່ ງັ ທ່ ໄີ ດູ້
ກ່ າວມາແລວູ້ . ເດກັ ຄວນຈະມກີ ານໃຫກູ້ າລງັ ໃຈເພ່ ອພດັ ທະນາການຢ່ າງສມົ , ການໃຫກູ້ າລງັ ໃຈເດກັ ນນັູ້ ເປັນ
ສ່ ງີ ບ່ ຍາກປານໃດ, ຜໃູ້ ຫຍ່ ອາດມວີ ທິ ໃີ ຫກູ້ າລງັ ໃຈແກ່ ເດກັ ແຕ່ ລະຄນົ ແຕກຕ່ າງກນັ ຫ ເດກັ ຄນົ ດຽວກນັ ກ່ ອາດ
ໃຊວູ້ ທິ ກີ ານການໃຫກູ້ າລງັ ໃຈຫາຍໆວທິ ປີ ະສມົ ປະສານກນັ ໄປກໄັ ດເູ້ ຊ່ ນັ :
ກ. ການໃຫຄູ້ າຍອູ້ ງຍຊມົ ເຊຍີ ເມ່ ອເດກັ ປະພດຶ ຕນົ ດ,ີ ເດກັ ຈະເກດີ ກາລງັ ໃຈທ່ ຈີ ະກະທາດຕີ ່ ໄປເພາະ
ຄນົ ເຮາົ ທຸກຄນົ ກລວູ້ ນແຕ່ ມກັ ຍອູ້ ງຍຊມົ ເຊຍີ .
ຂ. ການໃຫລູ້ າງວນັ ການໄດຮູ້ ບັ ລາງວນັ ເປັນສ່ ງີ ທ່ ສີ ະແດງເຖງິ ການຕອບແທນ, ຕ່ ສ່ ງີ ທ່ ເີ ດກັ ໄດຕູ້ າມ
ຈດຸ ປະສົງຂອງຜໃູ້ ຫ່ ຍ, ການໃຫກູ້ າລັງໃຈດວູ້ ຍການໃຫລູ້ າງວັນຈະຕອູ້ ງມຂີ ອບເຂດທ່ ເີ ໝາະສົມ, ຖາູ້ ໃຫູ້
ລາງວນັ ເລອູ້ ຍໆລາງວນັ ກບ່ ມຜີ ນົ ດໃີ ນການໃຫກູ້ າລງັ ໃຈ.
ຄ. ການມອບບາງຢ່ າງໃຫແູ້ ກ່ ເດກັ ຈະຊ່ ວຍໃຫເູ້ ດກັ ເກດີ ຄວາມດໃີ ຈໃນການເຮດັ ວຽກງານນນັູ້ ໆ ແລະ
ເຂາົ ຈະຮສູ້ ກວ່ າຜໃູ້ ຫຍ່ ໄດໃູ້ ຫຄູ້ ວາມໄວວູ້ າງໃຈຫາຍຂນູ້ , ວຽກທ່ ມີ ອບໝາຍໃຫເູ້ ດກັ ຕອູ້ ງເໝາະສມົ ກບັ ຄວາມ
ສາມາດຂອງເດກັ .
ງ. ຂສູ້ ນັ ຍາ ເປັນສ່ ງີ ທ່ ສີ າຄນັ ທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫເູ້ ດກັ ເກດີ ມກີ າລງັ ໃຈໃນການປະພດຶ ດຕີ າມເງ່ອນໄຂທ່ ພີ ່ ແມ່ ຫ
ຜປູ້ ົກຄອງຕອູ້ ງການ ເຊ່ ນັ : ຖາູ້ ລກຮຽນເກ່ ງັ , ເສງັ ໄດຄູ້ ະແນນດພີ ່ ແມ່ ຈະຊວູ້ ດັ ສ່ ງີ ຂອງໃຫຕູ້ າມທ່ ລີ ກຕອູ້ ງການ.
ຫກັ ສາຄນັ ໃນການໃຫກູ້ າລງັ ໃຈເດກັ ມຄີ : ເປັນວທິ ກີ ານເສມີ ສາູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ເກດີ ຄວາມຕອູ້ ງການສະແດງ
ພດຶ ຕກິ າຕາມສງັ ຄມົ ຕອູ້ ງການ, ສ່ ວນວທິ ກີ ານນນັູ້ ຂນູ້ ກບັ ແຕ່ ລະເທກັ ນກິ ຂອງແຕ່ ລະຄນົ ທ່ ຈີ ະນາໃຊໃູ້ ຫເູ້ ກດີ
ປະໂຫຍດແຕ່ ລະຫກັ ການ.
1.7 ການໄດບັູ້ ປະສບົ ການໃໝ່ ໆ
ເດກັ ຢ່ ໃນໄວຮຽນຮທູ້ ຸກສ່ ງີ ທຸກຢ່ າງເພ່ ອເກບັ ຄວາມຮທູ້ ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ຈາກການຮຽນຮໄູ້ ວໃູ້ ຊໃູ້ ນອານາຄດົ ,
ປະສບົ ການໃໝ່ ຂອງເດກັ ອາດຈະໄດຮູ້ ບັ ຫາຍທາງຄ: ການຮຽນຮໂູ້ ດຍການໄດຮູ້ ບັ ການບອກເລ່ າົ , ການໄດພູ້ ບົ

21

Seefueng CHOMPHACHANH

ກບັ ສະພາບຕວົ ຈງິ , ຈາກໂທລະພາບ ຫ ຮບເງາົ , ຈາກການຫນີູ້ ໃນກ່ ຸມໝ່ ເພ່ ອນ ແລະ ອ່ ນໆ. ປັດຈບຸ ນັ ນເີູ້ ດກັ
ໄດຮູ້ ບັ ປະສບົ ການທ່ ມີ ປີ ະໂຫຍດ ແລະ ປະສບົ ການທ່ ເີ ດກັ ອາດສ່ ງົ ເສມີ ເດກັ ເຮດັ ໃນສ່ ງີ ທ່ ບີ ່ ຖກຕອູ້ ງ. ດ່ ງັ ນນັູ້ ,
ຄສອນ, ຜປູ້ ົກຄອງຫພ່ ແມ່ ຂອງເດກັ ຕອູ້ ງເປັນຜທູ້ ່ ມີ ບີ ດົ ບາດສາຄນັ ຫາຍທ່ ສີ ຸດໃນການກະກຽມເລອກປະສບົ
ການທ່ ເີ ໝາະສມົ ໃຫແູ້ ກ່ ເດກັ ຫໄດພູ້ ບົ ປະສບົ ການທ່ ບີ ່ ເໝາະສມົ , ພ່ ແມ່ ຜປູ້ ົກຄອງຈະສອນ ຫ ບອກໃຫເູ້ ດກັ
ໄດຮູ້ ຽນຮປູ້ ະສບົ ການທ່ ເີ ດກັ ໄດພູ້ ບົ ນນັູ້ ບ່ ເປັນຜນົ ດແີ ກ່ ເດກັ ເລຍີ .

2. ຄວາມແຕກຕ່ າງດາູ້ ນບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະແລະການພດັ ທະນາການ

ບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະໂຄງູ້ ສາູ້ ງຂອງຮ່ າງກາຍ, ໂດຍປະກດົ ພກຶ ຕກິ າຕ່ າງໆທ່ ບີ ຸກຄນົ
ສະແດງອອກແລະລວມເຖິງລກັ ສະນະການຈດັ ລະບບົ ພາຍໃນຕວົ ບຸ ກຄນົ ທ່ ມີ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຕ່ ລກັ ສະນະ ແລະ
ພດຶ ຕກິ າທ່ ປີ າກດົ ນນັູ້

2.1 ຄວາມແຕກຕ່ າງດາູ້ ນຍຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະແລະພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ອະນຸບານ
ເດກັ ໃນໄວອານຸບານເລ່ ມີ ມກີ ານພວົ ພນັ ກບັ ເດກັ ຄນົ ອ່ ນໆຜໃູ້ ຫ່ ຍຕອູ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ ດາູ້ ນການປະພດຶ ຂອງ
ເດກັ ນບັ ມນູ້ ບັ ເຂມັູ້ ງວດຂນູ້ , ໂດຍສະເພາະແລວູ້ ແມ່ ນຮຽກຮອູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ມຄີ ວາມເຄາົ ລບົ ນບັ ຖເຊ່ ງີ ກນັ ແລະ
ກນັ ເດກັ ໄດມູ້ ກີ ານປະກອບສ່ ວນເຂາົູ້ ໃນການເຄ່ ອນໄຫວຕ່ າງໆກບັ ໝ່ ເພ່ ອນ ສະນນັູ້ , ຈ່ ງມຄີ ວາມຈາເປັນຈະ
ຕອູ້ ງໄດເູ້ ຝຶກຜນົ ຕນົ ເອງໃຫຮູ້ ປູ້ ັບປຸງການປະພດຂອງຕນົ ເພ່ ອໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ໝ່ ເພ່ ອນໄດ,ູ້ ຮຮູ້ ບັ ຟັງຄວາມຄດິ ເຫນັ
ຂອງຜອູ້ ່ ນ ແລະ ໃຫຮູ້ ຄູ້ ານງຶ ເຖງີ ສດິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຄນົ ອ່ ນສ່ ງີ ທ່ ກີ ່ າວມານຈີູ້ ະຊ່ ວຍປະກອບສາູ້ ງບຸກຄະລກິ
ກະພາບຂອງເດກັ ໄປເທ່ ອລະໝອູ້ ຍ ແລະ ເປັນກາູ້ ວໆໄປ, ການພດັ ທະນາບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງເດກັ ຜໃູ້ ຫ່ ຍ
ມບີ ດົ ບາດສາຄນັ ທ່ ສີ ຸດເພາະເດກັ ຈະຮຽນຕາມແບບຢ່ າງຂອງການປະພດຶ .
ສະນນັູ້ , ຜໃູ້ ຫ່ ຍຄວນລະວງັ ການສະແດງທດັ ຄະລກິ ຂອງຕນົ ຕ່ ກບັ ສ່ ງີ ໃດໝ່ ງໃນເວລາຢ່ ຕ່ ໜາູ້ ເດກັ ,
ສາລບັ ເດກັ ອະນຸບານກດິ ຈະກາການຫນີູ້ ສາຄນັ ກ່ ວາໝ່ ທາງດາູ້ ນພດັ ທະນາບຸກຄະລກິ ຂອງເດກັ ເຊ່ ນັ : ການຫນີູ້
ບດົ ບາດສມົ ມຸດຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ໄດຮູ້ ຽນຮກູ້ ານປະພດຶ ຂອງຜໃູ້ ຫ່ ຍ.
ການແບ່ ງປັນບດົ ບາດການຫນີູ້ ຂອງເດກັ ຄຕອູ້ ງເອາົ ໃສ່ ລະຫ່ ວາງເພດຍງິ ແລະເພດຊາຍ, ເຝິກແອບໃຫູ້
ເດກັ ຮເູ້ ຫນັ ໃຈໝ່ ຄ່ ຮອູ້ ະໄພເຊ່ ງີ ກນັ ແລະ ກນັ .
ກດິ ຈະກາສາູ້ ງສນັ , ການອອກແຮງງານ ແລະ ການຮຽນກ່ ມກີ ານຊ່ ວຍສ່ ງົ ເສມີ ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນ
ບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງເດກັ ເພາະວ່ າໃນເວລາດາເນນີ ກດິ ຈະກາຫນີູ້ ນ,ີູ້ ເດກັ ຈະມຄີ ວາມຈດົ ຈ່ ຕ່ ຜນົ ງານທ່ ຕີ ນົ
ຈະໄດຮູ້ ບັ . ສະນນັູ້ , ຈ່ ງມຄີ ວາມຈາເປັນທ່ ເີ ປັນທ່ ຈີ ະເຝິກແອບວາງແຜນດາເນນີ ງານຂອງຕນົ ແລະ ປະຕບິ ດັ
ແຜນຢ່ າງຖກຶ ຕອູ້ ງ. ເດກັ ຈະຕອູ້ ງໄດຮູ້ ຽນຮຕູ້ ລີ າຄາຕນົ ເອງ ໂດຍຜ່ ານຈາກການປຽບທຽບຜນົ ງານກບັ ໝ່ ເພ່ ອນ
ກດິ ຈະກາຕ່ າງໆ ທ່ ມີ ໝີ າກຜນົ ຕດິ ຕາມມາຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ເກດີ ມແີ ຮງຈງໃຈເຊ່ ນັ :

22

Seefueng CHOMPHACHANH

- ແຮງຈງໃຈໃນການອອກແຮງງານແມ່ ນຄວາມຕອູ້ ງການສາູ້ ງຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແູ້ ກ່ ຄນົ ອ່ ນ ( ຄອບຄວົ ,
ໝ່ ເພ່ ອນ...)

- ແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນແມ່ ນຄວາມຢາກຮຢູ້ າກເຫນັ ສ່ ງີ ໃໝ່ ໆ ແລະ ມຄີ ວາມສນົ ໃຈຕ່ ບນັ ຫາຕ່ າງໆ.
ກດິ ຈະກາ: ຈາແນກບຸກຄະລກິ ກະພາບລກັ ສະນະລະຈດຸ ພເິ ສດຂອງເດກັ ອະນຸບານ
ອຸປະກອນ: ຮບແຕມູ້ ຂອງເດກັ ອະນຸບານ
ວທິ ດີ າເນນີ ກດິ ຈະກາ: ຄ່ ແບງນກັ ຮຽນອອກເປັນກ່ ມຕາມຄວາມເໝາະສມົ
ແນະນາໃຫແູ້ ຕ່ ກ່ ຸມສງັ ເກດ ຮບທ1ີ ແລະ ທີ2 ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ແນວໃດ? ແລະໃຫູ້
ຂຽນຄວາມແຕກຕ່ າງບຸ ກຄະລກິ ລກັ ສະນະ ແລະຈດຸ ພເິ ສດຂອງທາູ້ ວ ກ ແລະທາູ້ ວ ງ ໃຫຕູ້ ່ າງໜາູ້ ນ
ແຕ່ ລະກ່ ຸມອອກລາຍງານ.
ສະຫຸບ ຄສະຫຸບຄນຄາຕອບໃຫນູ້ ກັ ຮຽນ
ປະເມນີ ສງັ ເກດການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາຮ່ ວມກ່ ຸມຂອງນກັ ຮຽນ ສງັ ເກດການລາຍງານຂອງກ່ ຸມ
2.2 ຄວາມແຕກຕ່ າງດາູ້ ນບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະ ແລະພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ອາຍຸ 7-12 ປີ
ກ. ຄວາມແຕກຕ່ າງລະຫ່ ວາງບຸກຄນົ

 ຄວາມໝາຍຂອງການແຕກຕ່ າງລະຫ່ ວາງບຸກຄນົ
ຄນົ ເຮາົ ເກດີ ມາມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ແມ່ ນເປັນປາກດົ ການຂອງທາມະຊາດເພ່ ອຄວາມຢ່ ລອດຂອງສ່ ງີ

ທ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນບຸກຄນົ ເຖງີ ວ່ າຈະເປັນຝາແຝດແທແູ້ ທູ້ ຫ ຝາແຝດທຽມກ່ ຕາມທ່ ຢີ າກມທີ ຸກສ່ ງີ
ທຸກຢ່ າງເໝອນກນັ ຫ ຄາູ້ ຍຄກນັ ທຸກປະການໄດນູ້ ບັ ຕັງູ້ ແຕ່ ຮບຮ່ າງ, ໜາູ້ ຕາ, ການປາກເວາົູ້ , ເຈດຕະນາ,
ຄວາມສນົ ໃຈ ແລະ ຄວາມສະຫງວນມກັ ເປັນຕນົູ້ .

 ທດິ ສະດຄີ ວາມແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງບຸກຄນົ .
ແດຟລຣ (De Fleur) ອາູ້ ງອງີ ໂດຍ ເມຕາກດົ ວດິ ແລະ ຄະນະເປັນຜວູ້ າງຫກັ ການ ພນູ້ ຖານກ່ ຽວກບັ
ທດິ ສະດຄີ ວາມແຕກຕ່ າງຂອງບຸກຄນົ ດ່ ງັ ນ:ີູ້

- ບຸ ກ ຄົນ ເຮົາມີຄ ວ າມ ແຕ ກ ຕ່ າງກັນ ໃນ ດູ້ານ ບຸ ກ ຄ ະລິກກ ະພາບ ແລ ະ ລັກ ສະນະດູ້ານ
ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ.

- ຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ດ່ ງັ ກ່ າວເພາະບຸກຄນົ ມກີ ານຮຽນຮຈູ້ າກສງັ ຄມົ ທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ .
- ການຮຽນຮຈູ້ າກສະພາບແວດລອູ້ ມທ່ ແີ ຕກຕ່ າງກນັ ຈະເຮດັ ໃຫບູ້ ຸກຄນົ ມເີ ຈດຕະຄະຕ,ິ ຄວາມ

ສະຫງວນມກັ , ຄວາມເຊ່ ອຖ ແລະ ບຸກຄະລກິ ກະພາບ ແຕກຕ່ າງກນັ .
 ສາເຫດທ່ ເີ ຮດັ ໃຫບູ້ ຸກຄນົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ .

ຄນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຍອູ້ ນສາເຫດ 3 ຢ່ າງດ່ ງັ ນຄີູ້ :
 ອດິ ທພິ ນົ ທາງກາມະພນັ

23

Seefueng CHOMPHACHANH

ກາມະພນັ ໝາຍເຖງີ ຄຸນລກັ ສະນະຕ່ າງໆ ທ່ ສີ າມາດຖ່ າຍທອດຈາກບນັ ພະບຸລຸດມາຍງັ ລກຫານໃຫູ້
ມລີ ັກສະນະຄາູ້ ຍຄພ່ ແມ່ , ແມ່ ຫ ບັນພະບຸ ລຸດຂອງຕົນ. ສ່ ີງທ່ ີຖ່ າຍທອດທາງກາມະພນັ ສ່ ວນຫາຍແມ່ ນ
ລກັ ສະນະທາງກາຍເຊ່ ນັ : ຄວາມສງ, ລກັ ສະນະຂອງເສນັູ້ ຜມົ , ຊະນດິ ຂອງເລອດ, ໂລກໄພໄຂເູ້ ຈບັ ບາງຊະນດິ
ແລະ ຂຂູ້ າດຕກົ ບກຜ່ ອງບາງຢ່ າງ ແລະ ລກັ ສະນະທາງກາຍ ເຫ່ າົ ນຈີູ້ ະຖຄວບຄຸມໂດຍຍນິ ສ.

 ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສະພາບແວດລອູ້ ມ.
ສະພາບແວດລອູ້ ມໝາຍເຖິງສະພາບນອກຕວົ ຂອງບຸ ກຄນົ ແລະ ສ່ ງິ ຈງໃຈຕ່ າງໆທ່ ກີ ່ ຽວຂອູ້ ງກບັ
ບຸກຄນົ ແລະມອີ ດິ ທພິ ນົ ກບັ ບຸກຄນົ ເຊ່ ນັ : ສດັ , ສ່ ງິ ຂອງ, ອາຄານ, ສະຖານທ,ີ ຮດີ ຄອງປະເພນີ ແລະ ອ່ ນໆ.
ສ່ ງິ ທ່ ເີ ວາົູ້ ມານແີູ້ ມ່ ນສະພາບແວດລອູ້ ມທາງດາູ້ ນທາມະຊາດ ແລະ ສງັ ຄມົ . ຖາູ້ ຫາກວ່ າຄນົ ເຮາົ ນອນຢ່ ໃນ
ສະພາບແວດລອູ້ ມທາມະຊາດ ແລະ ສະພາບແວດລອູ້ ມທມີ ນັ ກຈະເຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ກ່ າຍເປັນຄນົ ດ.ີ ແຕ່ ວ່ າມນັ
ກ່ ບ່ ສະເໝໄີ ປມນັ ຍງັ ຂນູ້ ກບັ ການກະທາຂອງບຸກຄນົ ທ່ ເີ ປັນສ່ ງີ ຕດັ ສນິ ອກີ ດວູ້ ຍ.

 ການກະທາ
ການກະທາເປັນປັດໃຈໜ່ ງທ່ ສີ າຄນັ ເຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກບັ ບຸ ກຄນົ ອ່ ນ. ການກະທາ
ສາມາດແບ່ ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ:
- ການກະທາໄດຮູ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດມາຈາກກາມະພນັ ໄດແູ້ ກ່ ທາງຮ່ າງກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈເຊ່ ງິ ຄນົ ເຮາົ

ເຄຍີ ຮຽກວ່ າ ກາເກ່ າົ (ເປັນມາແຕ່ ມເູ້ ກດີ ).
- ການກະທາເກດີ ຈາກການນກຄດິ ຂອງຕນົ ເອງໄດແູ້ ກ່ ການກະທາທ່ ມີ ຜີ ນົ ຕ່ ອາດດີ ແລະ ອານາຄດົ

ເຊ່ ງິ ຄນົ ເຮາົ ເຄຍີ ຮອູ້ ງວ່ າກາໃໜ່ (ເກດີ ມາແລວູ້ ຈ່ ງຄ່ ອຍເປັນ).

ດ່ ງັ ນນັູ້ , ຜນົ ຂອງການກະທາ ແລະ ແບບແຜນການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງບຸ ກຄນົ ຈ່ ງມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕ່ ຄວາມ
ແຕກຕ່ າງລະຫວ່ າງບຸກຄນົ . ດ່ ງັ ຄາສຸພາສດິ ກວ່ າໄວວູ້ ່ າ: “ທາດໄີ ດດູ້ ີ ທາຊ່ ວົ ໄດຊູ້ ່ ວົ ” .

ກດິ ຈະກາ ສນົ ທະນາ ແລະຕອບຄາຖາມກ່ ຽວກບັ ຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງບຸກຄນົ .
ອຸປະກອນ ທ່ ຕີ ອູ້ ງການ ບກິ ເຝິດໃຫຍ່ 3 ກາູ້ ນ, ເຈຍູ້ ແຜ່ ນໃຫຍ່ 3 ແຜ່ ນ, ສະກ໋ອດ 1 ກ.ູ້
ວທິ ດີ າເນນີ ກດິ ຈະກາ ຄໃຫນູ້ ກັ ຮຽນສນົ ທະນາເປັນຄ່ ກ່ ຽວກບັ ຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງບຸກຄນົ ປະມານ 5 ນາທ.ີ
ຈາກນນັູ້ ໃຫຈູ້ ດັ ເປັນ 3 ກ່ ຸມເພ່ ອຕອບຄາຖາມລ່ ຸມນ:ີູ້
ຄາຖາມ

ກ່ ຸມທ່ ີ 1 ໃຫອູ້ ະທບິ າຍສາເຫດທພີ າໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຍອູ້ ນອດິ ທພິ ນົ ຂອງກາມະພນັ
ແນວໃດ ? ພອູ້ ມທງັ ຍກົ ຕວົ ຢ່ າງມາພອູ້ ມ.

24

Seefueng CHOMPHACHANH

ກ່ ຸມທ່ ີ 2 ໃຫອູ້ ະທບິ າຍສາເຫດທ່ ພີ າໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຍອູ້ ນອດິ ທພິ ນົ ຂອງສະພາບ
ແວດລອູ້ ມແນວໃດ? ພອູ້ ມທງັ ຍກົ ຕວົ ຢ່ າງມາພອູ້ ມ.

ກ່ ຸມທີ 3 ໃຫອູ້ ະທບິ າຍສາເຫດທ່ ພີ າໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຍອູ້ ນການກະທາໝາຍຄວາມວ່ າ
ແນວໃດ ? ພອູ້ ມທງັ ຍກົ ຕວົ ຢ່ າງມາພອູ້ ມ.

ໃຫແູ້ ຕ່ ລະກ່ ຸມນາເອາົ ຜນົ ງານຂອງຕນົ ທ່ ຂີ ຽນໃສ່ ເຈຍູ້ ໃຫຍ່ ໄປຕດິ ໄວຝູ້ າຫອູ້ ງ. ໃຫແູ້ ຕ່ ລະກ່ ຸມເລາະເບ່ ງີ
ໃນເວລາພກັ ຜ່ ອນ.
ສະຫຸບ ຄສະຫຸບຄນຄາຕອບຂອງນກັ ຮຽນ.
ປະເມນີ ສງັ ເກດການຮ່ ວມກດິ ຈະກາ, ສງັ ເກດຜນົ ງານຂອງນກັ ຮຽນ.

3. ບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະ ແລະ ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ອາຍຸ 7-12 ປີ.

ເດກັ ໃນໄວນເີູ້ ອນີູ້ ວ່ າ: ໄວເດກັ ຕອນປາຍເດກັ ຈະມທີ ກັ ສະຊ່ ວຍເຫອຕນົ ເອງໄດູ້ ເຊ່ ນັ : ການກນີ , ການ
ແຕ່ ງຕວົ , ການອາບນາູ້ . ມທີ ກັ ສະໃນການຮ່ າຮຽນ ເຊ່ ນັ : ການຂຽນ, ການອ່ ານ, ການປັນູ້ ຮບ, ການປັກແສ່ ວ,
ການປຸ ງແຕ່ ງ. ມທີ ກັ ສະໃນການຊ່ ວບເຫອສງັ ຄມົ ເຊ່ ນັ : ປັດກວດຫອູ້ ງຮຽນ, ເຮດັ ອະນາໄມ ມທີ ກັ ສະໃນ
ການຫນີູ້ ເຊ່ ນັ : ການຫນີູ້ ບານ, ການຂ່ ລີ ດົ ຖບີ , ການລອຍນາູ້ .

ໃນວຊິ າຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ໄດແູ້ ບ່ ງບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະຂອງເດກັ ອອກໄປຕາມລກັ ສະນະພດັ ທະນາ
ການທງັ 4 ດາູ້ ນດ່ ງັ ນ:ີູ້

ກ . ບຸ ກຄະລກິ ພາບທາງກາຍໝາຍເຖິງລກັ ສະນະຮບຮ່ າງ, ຊດັ ສ່ ວນ, ຄວາມສມົ ບນ, ແຂງແຮງ,
ການແຕ່ ງກາຍ, ການເວາົູ້ ຈາລວມທງັ ນາູ້ ສຽງ. ກລິ ຍິ າທ່ າທສີ ະແດງອອກຕ່ ໜາູ້ ບຸກຄນົ ໃນສະຖານທີ
ຕ່ າງໆ.
ຂ . ບຸ ກຄະລິກກະພາບທາງອາລມົ ໝາຍເຖິງພດຶ ຕກິ າທ່ ສີ ະແດງອອກໃນຂະນະທເີ ກດີ ອາລມົ ຫ
ຄວາມຮສູ້ ກຶ ເມ່ ອປະເຊີນໜາູ້ ກບັ ສະຖານະການຕ່ າງໆລວມເຖິງການຮຈູ້ ກັ ອດົ ທນົ , ອອກໃນການ
ພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ , ການປັບຕວົ ໃຫເູ້ ຂາົູ້ ກບັ ບຸກຄນົ ແລະ ສະພາບແວດລອູ້ ມ.
ງ . ບຸກຄະລກິ ກະພາບທາງດາູ້ ນສະຕປິ ັນຍາ ໝາຍຄວາມວ່ າພດຶ ຕກິ າຕ່ າງໆທ່ ບີ ຸກຄນົ ສະແດງອອກໃນ
ສ່ ວນທກີ ່ ຽວຂອູ້ ງຄວາມຄດິ , ການຕດັ ສນິ ໃຈ ແລະ ການວພິ າກວຈິ ານ.
ເພ່ ອໃຫພູ້ ດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນບຸ ກຄະລິກລັກສະນະເປັນໄປໄດຢູ້ ່ າງສົມບນ, ຈາເປັນຕອູ້ ງໄດູ້
ພຈິ າລະນາເສມີ ສາູ້ ງລກັ ສະນະຕ່ າງໆດ່ ງັ ຕ່ ໄປນ:ີູ້
- ສາູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ.
- ສາູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ມຄີ ວາມເຊ່ ອໜນັູ້ ຕ່ ຕນົ ເອງ.
- ສາູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ມຄີ ວາມເອອູ້ ເຟ່ ອເພ່ ອແຜ່ .

25

Seefueng CHOMPHACHANH

- ສາູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ເປັນຄນົ ດຸໜ່ ນັ ແລະ ຮປູ້ ະຫຍດັ .
ສາູ້ ງໃຫເູ້ ດກັ ເປັນຄນົ ມນີ າູ້ ໃຈ, ມຄີ ວາມກະຕນັ ຍຮບູ້ ຸນຄຸນຕອບແທນຜທູ້ ່ ເີ ຄຍີ ມນີ າູ້ ໃຈ ຫ ໃຫຄູ້ ວາມ
ຊ່ ວຍເຫອມາກ່ ອນ.
 ໃຈຄວາມ
ເມ່ ອເດກັ ກາູ້ ວເຂາົູ້ ສ່ ໂຮງຮຽນລຽູ້ ງເດກັ ອະນຸບານ ຫ ໂຮງຮຽນປະຖມົ . ເດກັ ກ່ ເລ່ ມີ ມສີ າຍພວົ ພນັ ກບັ
ເດກັ ຄນົ ອ່ ນໆ. ໃນໄລຍະນອີູ້ ດິ ທພິ ນົ ຂອງອາູ້ ຍເອອຶູ້ ຍຄເລ່ ມີ ມບີ ດົ ບາດສງຂນູ້ ກວ່ າພ່ ແມ່ ນາູ້ ໃຈເພ່ ອນມດິ ແລະ
ນາູ້ ໃຈຮ່ ວມໝ່ ກເກດີ ຂນູ້ ແລະ ແຜ່ ຂະຫຍາຍໄປພອູ້ ມໆກນັ ກບັ ສາຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງ ອາູ້ ຍເອອູ້ ຍຄພນູ້ ທີ
ນາູ້ ໃຈແມ່ ນມາຈາກການເຄ່ ອນໄຫວການຫນິູ້ ຫ ການນ່ ງັ ຮຽນຮ່ ວມກນັ ໃຫຫູ້ ອູ້ ງຮຽນຄວາມເດດັ ດ່ ຽວ ແລະ ນິ
ໃສໄດຖູ້ ກການດົ ຂນູ້ ເຊ່ ງິ ສະແດງອອກໃນການປະພດຶ ນໄິ ສຂອງເດກັ ໃນສ່ າອາຍຸນສີູ້ ່ ວນຫາຍແມ່ ນເອາົ ແຕ່ ໃຈ
ຕວົ ເອງ. ມກັ ໄປໜາູ້ ລມຫງັ . ເພດີ ເພນີ ນາການຫນີູ້ , ມ່ ວນຊ່ ນ, ດດູ້ າູ້ ນ, ເດກັ ຍງັ ບມຄີ ວາມສາມາດກນັູ້ ຫາູ້ ມຕວົ
ເອງໄດເູ້ ທ່ ອບທນັ ຮຮູ້ ກັ ສາກດົ ລະບຽບ ແລະ ອ່ ນໆ.
 ຄາຖາມທາູ້ ຍບດົ
- ເດກັ ສ່ າອາຍຸ 7-12 ປີມພີ ດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍ ແລະ ຄວາມສາມາດເຄ່ ອນເໜງັ ຄແນວໃດ?
ໃຫອູ້ ະທບິ າຍ.
- ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ສະແດງອອກຈກັ ດາູ້ ນ? ຄດາູ້ ນໃດແດ່ ? ໃຫທູ້ ບິ າຍລະອຽດ.
- ບຸກຄະລກິ ລກັ ສະນະຂອງຄນົ ໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ.
- ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫຄູ້ ນົ ເຮາົ ມຄີ ວາມແຕກຕ່ າງກນັ ມຈີ ກັ ສາເຫດ ? ຄສາເຫດອນັ ໃດແດ່ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ.
 ວຽກມອບໝາຍ.
ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນຂຽນບດົ ລາຍງານກ່ ຽວກບັ ຄວາມແຕກຕ່ າງທາງດາູ້ ນບຸ ກຄະລິກລກັ ສະນະຂອງເດັກ
ອະນຸບານແລະເດກັ ອາຍຸ 7-12 ປີ ມອີ ນັ ຄກນັ ແລະ ຕ່ າງກນັ ແນວໃດ ?.

26

Seefueng CHOMPHACHANH

ບດົ ທີ 4
ອດິ ທພິ ນົ ຂອງກາມະພນັ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມ

ໃນການພດັ ທະນາການຂອງເດກັ

ເວລາ 4 ຊ່ ວົ ໂມງ
ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນສາມາດ

 ອະທບິ າຍອດິ ທພິ ນົ ຂອງກາມະພນັ , ອດິ ທພິ ນົ ຂອງຄອບຄວົ ຕ່ ການດແລເດກັ , ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ
ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມໄດູ້

 ນາໃຊຄູ້ ວາມເຂາົູ້ ໃຈໃນວຽກງານສດິ ສອນໂຕຈງິ ຢ່ ໃນຊນັູ້ ປະຖມົ ແລະ ຮຈູ້ ກັ ນາໃຊໃູ້ ນຊວີ ດິ ປະຈາວນັ
ໄດ ູ້

1. ອດິ ທພິ ນົ ຂອງກາມະພນັ

1.1 ກາມະພນັ ໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ?
ກາມະພນັ ໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະຕ່ າງໆປະຈາຕວົ ຂອງບຸກຄນົ ທ່ ສີ ບທອດມາຈາກບນັ ພະບຸລຸດຂອງຕນົ
ໂດຍອາໃສຈລຸ ງັ (Cell) ຫ ຢີນ (Gene)
ກ. ອດິ ທພິ ນົ ຂອງກາມະພນັ ຕ່ ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງເດກັ
 ຂະບວນການຂອງກາມະພນັ
ຮ່ າງກາຍຂອງຄນົ ເຮາົ ປະກອບດວູ້ ຍຈລຸ ງັ (Cell), ເຊ່ ງິ ເປັນຫວົ ໜ່ ວຍທ່ ນີ ອູ້ ຍທ່ ສີ ຸດ ແລະ ກ່ ຕອູ້ ງການ
ອກົ ຊແີ ຊນ ເພ່ ອການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕ ແລະ ແບ່ ງຕວົ , ຈລຸ ງັ ປະກອບດອູ້ ຍ 2 ປະເພດຄ:
- ຈລຸ ງັ ຮ່ າງກາຍໄດແູ້ ກ່ ຈລຸ ງັ ຜວິ ໜງັ , ຈລຸ ງັ ກາູ້ ມເນອູ້ ( ຈລຸ ງັ ກາູ້ ມເນອູ້ ), ຈລຸ ງັ ປະສາດ, ຈລຸ ງັ ກະດກ, ຈຸ
ລງັ ເມດັ ເລອດແດງ ແລະ ຈລຸ ງັ ອະໄວຍະວະຕ່ າງໆ
- ຈລຸ ງັ ເພດ ຫ ຈລຸ ງັ ສບພນັ ( Sexcell ) ຄ ນາູ້ ອະສຸ ຈິ ( Sperm ) ແລະ ໄຂ່ ຜະລດິ ຕ່ ອມໂກນາກ
( Conak ) ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາຄນັ ຫາຍ
ຂ. ກາມະພນັ ມບີ ດົ ບາດການດົ ລກັ ສະນະຢີນ
ຢີນສ໌ ( Gene ) ເປັນຕວົ ການດົ ລກັ ສະນະຈາກບນັ ພະບຸລຸດໄປສ່ ລກຫານ, ຢີນເປັນທາດປະກອບ
ທາງເຄມພີ ວກອາຊິດນວິ ເຄລອິກ (Nucleic Acid ) ມຊີ ່ ສະເພາະວ່ າດີອອກຊີໄຮໂບນກິ ຄລິອິກອາຊິດ
( DcoxyribonuclcicAcid) ເອນີູ້ ຫຍວູ້ ່ າ “ DNA” D.N.A ສາມາດສາູ້ ງຕວົ ເອງໂດຍອາໃສ່ ລກັ ສະນະເດມີ
, ໂຄງສາູ້ ງ D.N.A ປະກອບດວຍູ້ ໂຄລໂມໂຊມ (Chromosome) 46 ອນັ ຫ 23ຄ່ ໂຄລໂມໂຊມແຕ່ ລະຄ່
ປະກອບດວຍູ້ ຢີນຂອງພ່ ແລະ ແມ່

27

Seefueng CHOMPHACHANH

- ການການດົ ເພດ
ນາູ້ ອະສຸຈິ ແລະ ໄຂ່ ຈະມໂີ ຄລໂມໂຊມຢ່ ຢ່ າງລະ 23 ອນັ , ໃນ 23 ອນັ ນນັູ້ ຈະມພີ ຽງ 1 ອນັ ທ່ ເີ ປັນໂຄ

ລໂມໂຊມເພດ. ເພດຍງິ ການດົ ດວຍູ້ x, ເພດຊາຍການດົ ດວຍູ້ y, ນາູ້ ອະສຸຈທິ ຸກຕວົ ມໂີ ຄລໂມໂຊມ 23 ອນັ
ຈະເປັນໂຄມໂມໂຊມປົກກະຕິ 22 ຄ່ ອກີ ຄ່ ໜ່ ງອາດຈະເປັນ x, ຫ y ເພດຍງີ ຈະມໂີ ຄລໂມໂຊມ x, ຖາູ້ ໂຄໂມ
ໂຊມ x, ຂອງເພດຊາຍໄປປະສມົ ກບັ ໂຄໂມໂຊມ x ຂອງເພດຍງິ ລກເກດີ ກ່ ຈະເປັນເພດຍງິ , ຖາູ້ ໂຄລໂມໂຊມ
y, ຂອງເພດໄປປະສມົ ກບັ ໂຄລໂມໂຊມX, ຂອງເພດຍງິ ລກເກດີ ມາຈະເປັນເພດຊາຍ,
1) ໂຄຣໂມໂຊມຂອງມະນຸດ ແລະ ການການດົ ເພດ

ໂຄຣໂມໂຊມ ແລະ ຢີນ (CHROMOSOME AND GENE)
ໂຣໂມໂຊມ ແມ່ ນມາຈາກພາສາເກຣກັ ໝາຍເຖງິ ຕວົ ທ່ ຍີ ອູ້ ມຕີ ດິ , ໂຄຣໂມໂຊມແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ມີ ຢີ ່ ພາຍໃນ
ນວິ ເຄລຍ ແລະ ນວິ ເຕລຍນເີູ້ ປັນເມດັ ກມົ ໆ ທ່ ມີ ຢີ ່ ພາຍໃນເຊວຂອງຮ່ າງກາຍ
ໃນແຕ່ ລະໂຄຣໂມໂຊມຈະມຊີ ນິູ້ ສ່ ວນນອູ້ ຍໆ ເອນີູ້ ວ່ າ ຢີນ ເປັນໜ່ ວຍມວນສານເຄມທີ ່ ຊີ ບັ ຊອູ້ ນຂອງ
ໂປຣຕີນ ເຊ່ ງິ ເອນີູ້ ວ່ າ ດີເອນເອ ( DNA : deoxy ribonucleic acid ) ແລະ ( RNA : ribonucleic
acid ) ເປັນສ່ ງິ ທ່ ຖີ ່ າຍທອດລກັ ສະນະຕ່ າງໆໄປສ່ ລກຫານ
ສດັ ແຕ່ ລະຊະນດິ ມຈີ ານວນໂຄຣໂມໂຊມບ່ ເທ່ າົ ກນັ ເຊ່ ນັ : ລງິ ຊມິ ແພນຊີ ມີ 48 ໝາ 78 ແມວ 72
ຄນົ 46 ເຊ່ ງິ ໂຄຣໂມໂຊມນໄີູ້ ດຈູ້ າກພ່ ແລະ ແມ່ ຢ່ າງລະເຄ່ ງິ ສາລບັ ໂຄຣໂມໂຊມມະນຸດສາມາດແບ່ ງເປັນ 2
ຊະນດິ ຄ:
- ອໂຕໂຊມ (autosome) ໝາຍເຖງິ ໂຄຣໂມໂຊມຮ່ າງກາຍ ມຈີ ານວນ 22 ຄ່ ຫ 44 ໂຄຣໂມໂຊມ
- ໂຄຣໂມໂຊມເພດ (sex chromosome) ໝາຍເຖິງໂຄຣໂມໂຊມທ່ ີເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍງິ ມີ
ຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ມຈີ ານວນ 1 ຄ່ ເພດຊາຍມີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XY ສ່ ວນເພດຍງິ ມໂີ ຄຣໂມໂຊມ
XX ດ່ ງັ ນນັູ້ ຈະເຫນັ ໄດວູ້ ່ າ ໂຄຣໂມໂຊມຂອງມະນຸດເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍງິ ດ່ ງັ ນ:ີູ້

ເພດຊາຍ ມີ ໂຄຣໂມໂຊມປົກກະຕິ 44 + XY
ເພດຍງິ ມີ ໂຄຣໂມໂຊມປົກກະຕິ 44 + XX
ຈາກຄວາມຮເູ້ ລ່ ອງຄຸນສມົ ບດັ ຂອງໂຄຣໂມໂຊມເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍງິ ເຮດັ ໃຫສູ້ າມາດບອກໄດວູ້ ່ າ
ເພດຊາຍເປັນຜກູ້ ານດົ ເພດຂອງລກ ທງັ ນີູ້ ເພາະໂຄຣໂມໂຊມເພດຊາຍຈະນາຍງິ ມພີ ຽງແຕ່ ໂຄຣໂມໂຊມ X ທງັ
ສອງ

28

Seefueng CHOMPHACHANH

ຊ ະ ນິດ ຂ ອ ງໂຄ ຣ ຊະນດິ ຂອງໂຄຣ ລກ ທ່ ີ

ໂມໂຊມເພດຊາຍ ໂມໂຊມເພດຍງິ ໄດ ູ້ ເພດ

22+X 22+X 44+X ຍງິ

22+Y 22+Y 44+XY ຊາຍ

 ການເກດີ ລກແຝດ
ການເກດີ ລກແຝດເປັນປາກກົ ການຂອງການຖພາທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ໄດຍູ້ າກ ອາດເວາົູ້ ໄດວູ້ ່ າຝາແຝດເປັນການ

ຖພາທ່ ຜີ ດິ ປົກກະຕິ ນກັ ຈດິ ວທິ ະຍາມຄີ ວາມສນົ ໃຈສກຶ ສາລກັ ສະນະຕ່ າງໆຂອງຝາແຝດຫາຍ ທງັ ນເີູ້ ພາະຝາ
ແຝດມຄີ ວາມໃກຄູ້ ຽງກນັ ທາງກາມະພນັ ຫາຍກວ່ າພ່ ນີ ອູ້ ງໃນຄອບຄວົ ດຽວກນັ ຕາມປົກກະຕິ ສາລບັ ປະເພດຝາ
ແຝດນນັູ້ ຈາແນກໄດເູ້ ປັນ 2 ປະເພດໄດແູ້ ກ່ :

- ຝາແຝດແທູ້ ຫ ຝາແຝດໄຂ່ ໜ່ ວຍດຽວກນັ (indentical twins) ຝາແຝດຊະນດິ ນໜີູ້ າູ້ ຕາຄກນັ ເກດີ

ຈາກໄຂ່ ໜ່ ວຍດຽວກນັ ແລະ ມກີ ານແບ່ ງເຊວແບບ ໄມໂຕຊນິ ແຍກເປັນເຊວຄນົ ລະກ່ ຸມ ແຕ່ ລະກ່ ຸມ
ຈະມກີ ານແບ່ ງເຊວ ແລະ ພດັ ທະນາຕ່ ໄປໄດແູ້ ຕ່ ລະຄນົ ຈ່ ງຶ ບ່ ປັນການແປກວ່ າ ເປັນຫຍງັ ຝາແຝດປະ
ເພດນຈີູ້ ່ ງຶ ມທີ ງັ ຮບຮ່ າງໜາູ້ ຕາ ຫໝວດເລອດ ແລະ ເພດຄກນັ ແນວໃດກຕາມ ຝາແຝດນມີູ້ ບີ າງກລະ
ນທີ ່ ມີ ສີ ່ ວນຂອງຮ່ າງກາຍບາງສ່ ວນຕດິ ກນັ ເຊ່ ງິ ເກດີ ຈາກໃນຂະນະແບ່ ງເຊວມກີ ານແບ່ ງບ່ ຂາດຈາກ
ກນັ ຢ່ າງສມົ ບນ ເຊ່ ນັ ຝາແຝດອນິ ແລະ ຈນັ ເຊ່ ງິ ເອນິູ້ ອກີ ຊ່ ໜ່ ງຶ ວ່ າ ຝາແຝດສະຫຍາມ (Siamese

twins)

29

Seefueng CHOMPHACHANH

- ຝາແຝດທຽມ ຫ ຝາແຝດຄົນລະໜ່ ວຍ (fratermal twins) ເຊ່ ງິ ເອິນູ້ ວ່ າ ຝາແຝດແບບພ່ ີນອູ້ ງ
ເນ່ ອງຈາກລກັ ສະນະຂອງຝາແຝດແບບນຈີູ້ ະມອີ ງົ ປະກອບທາງກາມະພນັ ແຕກຕ່ າງກນັ ເພາະເກດີ ຈາກ
ໄຂ່ ແລະ ສະເປີມຄນົ ລະເຊວ ເຊງິ ແມ່ ອາດຈະມໄີ ຂ່ ຕກົ ໃນເດທອນນນັູ້ ຫາຍກວ່ າເຊວແລະ ໄຂ່ ທ່ ຕີ ກົ
ນສີູ້ າມາດເຂາົູ້ ປະສມົ ກບັ ສະເປີມໄດເູ້ ຮດັ ໃຫພູ້ ດັ ທະນາໄປເປັນເດກັ ອ່ ອນທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະແຕກຕ່ າງກນັ ຄ
ຝາແຝດແບບນອີູ້ າດເປັນເພດດຽວກນັ ຫ ຕ່ າງກນັ ມຮີ ບຮ່ າງໜາູ້ ຕາແຕກຕ່ າງກນັ ຕະຫອດຮອດອາດມີ
ໝວດເລອດຄກນັ ຫ ແຕກຕ່ າງກນັ

30

Seefueng CHOMPHACHANH

ໃນບາງກລະນກີ ານເກດີ ຄງັູ້ ໜ່ ງຶ ອາດມລີ ກັ ສະນະປະສມົ ໄດລູ້ ະຫວ່ າງຝາແຝດແທູ້ ແລະ ຝາແຝດ
ທຽມ ໂດຍທ່ ກີ ານເກດີ ຝາແຝດທຽມມໂີ ອກາດຫາຍກວ່ າການເກດີ ຝາແຝດແທູ້

ໄຂ່ 1 ໜ່ ວຍກບັ ອະສຸຈິ 1 ຕວົ ໄຂ່ 2 ໜ່ ວຍກບັ ອະສຸຈິ 2 ຕວົ

ຜາແຝດ

ຜາແຝດ

ເພດດຽວກນັ ສະເໝີ ເພດດຽວກນັ ສະເໝີ
ຫ ເພດຕ່ າງກນັ
ແຝດແທ ູ້
ແຝດທຽມ

ຮບ ກລະນີ ແຝດແທູ້ ແລະ ແຝດທຽມ
ຮງັ ໄຂ່ ພະລດິ ໄຂ່ ຂນູ້ ມາພອູ້ ມກນັ ບາດດຽວ ແລະ ໄດຮູ້ ບັ ການປະສມົ ພນັ ຈາກນາູ້ ອະສຸຈໃິ ນໂຕໄຂ່ ແຕ່
ລະໜ່ ວຍແຝດນຈີູ້ ະບ່ ຄກນັ ເຊ່ ນັ ໜາູ້ ຕາ, ຜວິ ໜງັ , ເພດດຽວກນັ ຫ ຕ່ າງເພດ ແຝດເກດີ ຂນູ້ ຈາກໄຂ່ ໜ່ ວຍ
ດຽວກນັ ແລະ ໄດຮູ້ ບັ ນາູ້ ອະສຸຈຕິ ວົ ດຽວເທ່ າົ ກນັ , ແຕ່ ທ່ ເີ ກດີ ເປັນແຝດນນັູ້ ກ່ ຍອູ້ ນການແບ່ ງຈລຸ ງັ ໃນໄລຍະຕນົູ້
ຈະແບ່ ງແຍກອອກເປັນ 2 ຈລຸ ງັ ທເີ ໝອນກນັ ຈລຸ ງັ ທງັ ສອງໄດພູ້ ດັ ທະນາຂນູ້ ເປັນຊວີ ດິ ແຝດທ່ ເີ ໝອນກນັ ທຸກ

ຢ່ າງເຊນັ : ໜາູ້ ຕາ, ຜວິ ໜງັ , ປັນຍາ..., ອາດເປັນເພດດຽວກນັ

ຄ. ລກັ ສະນະຂອງຢີນສ໌ ( Gene )

ຢີນແບ່ ງອອກເປັນ 2 ພວກຄ:
- ຢີນສລ໌ ກັ ສະເດ່ ນັ ສາດມາດສະແດງອາການ ແລະ ລກັ ສະນະທ່ ສີ ງັ ເກດເຫນັ ໄດຢູ້ ່ າງຈະແຈງູ້ ເຊ່ ນັ : ຜວິ

ດາ, ດງັ ໂມ, ຫໃຫຍ່ ...
- ຢີນສລ໌ ກັ ສະນະລບັ ບ່ ສະແດງອອກແຕ່ ອາດຈະສະແດງອອກໃນລຸນູ້ ຕ່ ໆໄປ ເຊ່ ນັ : ຕາສີຟູ້າ, ຜມົ ສີ

ດອນ…

 ຄວາມຜດິ ປົກກະຕທິ າງພນັ ທຸກາ ( ກາມະພນັ )

31

Seefueng CHOMPHACHANH

- ຄວາມຜດິ ປົກກະຕຂິ ອງຢີນສ໌ ( Gene or Genes) ເຊ່ ງິ ເປັນຜຄູ້ ວບຄຸມລກັ ສະນະໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງເນອູ້
ເຍ່ ອໃນຮ່ າງກາຍຖາູ້ ໃນເຊວຈາກໄຂ່ ແລະ ຈາກເຊອູ້ ອະສຸຈທິ ່ ມີ ຢີ ີນສທ໌ ່ ຜີ ດິ ປົກກະຕກິ ່ ຈະສບທອດມາເຖງິ
ລກເຊ່ ງິ ສະແດງອອກໄດູ້ 3 ປະເພດຄ:
 ຊະນດິ ທ່ ເີ ດນັ ສະແດງອອກຢ່ າງຈະແຈງູ້ ຄວາມຜດິ ປົກກະຕຂິ ອງຢີນຊະນດິ ນທີູ້ ່ ທີ າລກົ ໄດຈູ້ າກບດິ າ

ຫ ມານດາພຽງຝ່ າຍດຽວກ່ ຈະສະແດງຄວາມພກິ ານໄດເູ້ ຊ່ ນັ : ໂລກໂປລໂິ ອ ( ເປູ້ຍລ່ ອຍ ), ຈາກ
ຄວາມຜດິ ປົກກະຕຂິ ອງກະດກຂາ, ແລະ ແຂນສນັູ້ , ລນີູ້ ໃຫຍ່ ຂບັ ປາກ.
 ຊະນດິ ທ່ ລີ ບັ ບ່ ສະແດງອອກຖາູ້ ທາລກົ ເປັນຜນົ ກາເນດີ ຂອງໄຂ່ ຈາກມານດາ ແລະ ເຊອູ້ ອະສຸຈຈິ າກບິ
ດາທ່ ມີ ຢີ ີນຜດິ ປົກກະຕທິ ງັ ສອງຝ່ າຍຈະເກດີ ຄວາມພກິ ານ ຫ ຄວາມຜດິ ປົກກະຕໄິ ດແູ້ ຕ່ ຖາູ້ ຮບັ ຢີນຊະ
ນດິ ລບັ ບ່ ສະແດງອອກຈາກບດິ າ ຫ ມານດາຝ່ າຍດຽວຈະບ່ ສະແດງຄວາມຜດິ ປົກກະຕ,ິ ແຕ່ ສາມາດ
ສບທອດໄປໂດຍບ່ ມອີ າການໄດເູ້ ຊ່ ນັ : ປັນຍາອອນບ່ າງປະເພດ, ເລອດຈາງ, ສຂີ ອງມດັ ເລອດຜດິ ປົກ
ກະຕ.ິ
 ຊະນດິ ທ່ ສີ ະແດງຈະແຈງູ້ ໃນເພດຊາຍ ແລະ ບ່ ສະແດງອອກໃນເພດຍງິ ຍອູ້ ນຄວາມຜດິ ປົກກະຕຂິ ອງ
ຢີນໃນໂຄໂມໂຊມເພດ X , ໃນກລະນແີ ມ່ ພະຍາດ ຖາູ້ ລກຜຊູ້ າຍໄດຮູ້ ບັ ຄວາມຜດິ ປົກກະຕຈິ າກມານ
ດາຈະເກດີ ໂລກນນັູ້ ໄດ,ູ້ ຖາູ້ ລກຍງິ ໄດຮູ້ ບັ ກ່ ຈະສບທອດຄວາມພກິ ານຕ່ ໄປ
ງ. ລກັ ສະນະທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດຈາກກາມະພນັ
 ລກັ ສະນະທາງກາຍ
ໄດແູ້ ກ່ ສຂີ ອງດວງຕາ, ລກັ ສະນະຂອງດງັ , ຮບຮ່ າງຂອງໃບໜາູ້ , ໂລກບ່ າງຊະນດິ ເຊນັ : ໂລກປັນຍາ
ອອນ, ເບາົ ຫວານ, ຕາບອດສີ ແລະ ໂລກເລອດອອກບ່ ຢຸດ, ຄວາມບກົ ຜ່ ອງຂອງຮ່ າງກາຍບາງຊະນດິ ຈະປະ
ກດົ ອອກແຕ່ ເພດຊາຍເຊ່ ນັ : ຫວົ ລາູ້ ນ
 ກ່ ຸມເລອດ( Blood Type )
ເລອດຂອງຄນົ ປະກອບດວູ້ ຍອງັ ຊແີ ຕນ ( Antigan ) ເຊ່ ງິ ສາູ້ ງອງັ ຕໂີ ບດີ ( Antibody ) ບາງປະ
ເພດເຂາົູ້ ກນັ ບ່ ໄດ,ູ້ ໝ່ ເລອດຖ່ າຍທອດທາງກາມະພນັ , ສະນນັູ້ ການກວດເລອດຈ່ ງຶ ມປີ ະໂຫຍດໃນການກວດ
ກາຫາຜເູ້ ປັນພ່ ແລະ ລກໄດ.ູ້
 ສະຕປິ ັນຍາ
ນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໄດຖູ້ ກົ ຖຽງກນັ ເລ່ ອງສະຕປິ ັນຍາ, ກາມະພນັ ບ່ ໄດກູ້ ່ ຽວພນັ ກບັ ເລ່ ອງສະຕປິ ັນຍາ,
ຫາກຂນູ້ ຢ່ ກບັ ສະພາບແວດລອູ້ ມວ່ າເດກັ ຈະໂງ່ ຫ , ສະຫາດ, ແຕ່ ການວໄິ ຈບ່ ສາມາດແຍກກນັ ໄດວູ້ ່ າອນັ ໃດມີ
ຄວາມສາຄນັ ກວ່ າກນັ .
 ພະຍາດທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດທາງກາມະພນັ
- ພະຍາດໝາກເຫອງ

32

Seefueng CHOMPHACHANH

ຕບັ ມກັ ໃຫຍ່ ເປັນໂລກທ່ ສີ າມາດຖ່ າຍທອດໄປຍງັ ສ່ ລກໂດຍຈະສງັ ເກດເຫນັ ເດກັ ເຫອງລງົ ແລະ ທອູ້ ງ
ໃຫຍ່ ຂນູ້ .

- ປັນຍາອ່ ອນ
ຜນົ ຈາກການຂາດທາດໄທລອຍຮອກໂມນແຕ່ ກາເນດີ , ສາເຫດທ່ ສີ າຄນັ ແມ່ ນເກດີ ຈາກຢີນສຜ໌ ດິ ປົກ

ກະຕຈິ າກພ່ ຮ່ ວມກນັ ໃນຕວົ ເດກັ , ເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ຂາດໄທລອຍຮອກໂມນເມ່ ອຶ ທາອດິ ເດກັ ປົກະຕດິ ,ີ ຕ່ ໄປຈະສງັ
ເກດເຫນັ ເດກັ ບ່ ສງຂນູ້ , ແຂນ ແລະ ຂາສນັູ້ , ລນີູ້ ໃຫຍ່ ຂບັ ປາກ, ເຫອງຊດີ , ດງັ ແມບ, ໜງັ ຍານຖາູ້ ບ່ ຮກັ ສາພາຍ
ໃນໜ່ ງຶ ປີເດກັ ຈະປັນຍາອອນ.

- ພະຍາດກາູ້ ມເນອູ້ ອ່ ອນແຫວ
ມອີ າການເປັນມາແຕ່ ເກດີ ເຮາົ ຈະພບົ ເຫນັ ໃນເດກັ ທ່ ມີ ອີ າຍຸບ່ ຮອດເດ່ ອນ, ມອີ າການຄາູ້ ຍຄເປັນອາມະ

ພາດ ເຮາົ ຈະສງັ ເກດເຫນັ ໄດວູ້ ່ າ, ເວລາຢ່ ໃນທອູ້ ງຈະດນີູ້ ໜອູ້ ຍ, ແຂນຂາບ່ ເຄ່ ອນໄຫວ່ , ເວລາເຮາົ ຈບັ ເບ່ ງິ ເນອູ້
ຕວົ ແຫວ, ຮອູ້ ງສຽງຄ່ ອຍໆ, ໄລຍະຕນົູ້ ຈະເປັນອາມະພາດ, ດນົ ໄປເດກັ ຈະຫາຍໃຈລາບາກຈນົ ເຖງິ ຂນັູ້ ເສຍຊີ
ວດິ .

2. ອດິ ທພິ ນົ ຂອງຄອບຄວົ ຕ່ ການດແລລກ

2.1 ອດິ ທພິ ນົ ຂອງຄອບຄວົ ທ່ ອີ ບົ ອ່ ຸນຕ່ ການພດັ ທະນາພດຶ ຕກິ າຂອງເດກັ
ກ. ຄອບຄວົ ອບົ ອ່ ຸນ

ຄອບຄວົ ທ່ ອີ ບົ ອ່ ຸນ ໝາຍເຖງິ ຄອບຄວົ ທ່ ປີ ະກອບດວູ້ ຍພ່ ແມ່ ທ່ ຮີ ກັ ໄຄປອງດອງກນັ ທ່ ເີ ຂາົູ້ ໃຈຄວາມ
ຕອູ້ ງການຂອງລກເປັນເພ່ ອນຄ່ ຄດິ ແລະ ທ່ ປີ ຶກສາຂອງລກໄດ,ູ້ ຄອບຄວົ ທ່ ຢີ ່ ດມີ ສີ ຸກຄອບຄວົ ທ່ ມີ ສີ ະມາສກິ
ສມົ ດນກບັ ລາຍໄດທູ້ ່ ມີ ໃີ ນຄອບຄວົ , ພ່ ແມ່ ຕອູ້ ງຢ່ ໃກຊູ້ ດິ , ບວົ ລະບດັ ຮກັ ສາ ແລະ ລຽູ້ ງລກໃຫມູ້ ສີ ຸກຂະພາບ
ແຂງແຮງ, ສະມາຊກິ ໃນຄອບຄວົ ຄວາມຮກັ ແພງປອງດອງເບ່ ງິ ແຍງຊ່ ວຍເຫອຶ ກນັ , ທຸກຄນົ ໄດຮູ້ ບັ ການສກຶ ສາ
ແລະ ມທີ ່ ຢີ ່ ອາໃສໝນັູ້ ຄງົ

ຂ. ພ່ ແມ່ ຈະຕອງູ້ ເປັນຜເູ້ ຂາົູ້ ໃຈຄວາມຕອງູ້ ການຂອງລກ
ຄວາມຕອງູ້ ການຂອງເດກັ ມກີ ານຜນັ ປ່ ຽນໄປຕາມໄວອາຍຸ, ພ່ ແມ່ ຈະຕອງູ້ ນກເຖ່ ງີ ຄວາມຕອງູ້ ການ

ທາງຮ່ າງກາຍ, ທາງຈດິ ໃຈ, ທາງອາລມົ ສງັ ຄມົ ແລະ ສະຕປິ ັນຍາ, ພ່ ແມ່ ຈະຕອງູ້ ເປັນຜບູ້ ດົ ບາດສາຄນັ ຫາຍໃນ
ການສະໜອງຄວາມຕອງູ້ ການຂອງເດກັ ໃນທຸກດາູ້ ນ, ຄອບຄວົ ທ່ ພີ ່ ແມ່ ເຂາົ ໃຈຄວາມຕອງູ້ ການຂອງລກຈ່ ງເປັນ
ຄອບຄວົ ທ່ ໃີ ຫຄູ້ ວາມອບົ ອ່ ຸນແກ່ ລກ ແລະ ລກບ່ ຕອງູ້ ຊອກສະແຫວ່ ງຫາຄວາມອບົ ອ່ ຸນຈາກບອ່ ນອ່ ນ…

ຄ. ພ່ ແມ່ ຈະຕອູ້ ງເປັນເພ່ ອນຄ່ ຄດິ ແລະ ເປັນທ່ ປີ ກສາຂອງລກໄດູ້
ເມ່ ອລກມບີ ນັ ຫາທ່ ຢີ າກຈະຫາຄວາມຊ່ ວຍເຫອລກຄວນຈະຮວູ້ ່ າຕນົ ເອງສາມາດຫນັ ໜາູ້ ໄປປກສາ

ກບັ ພ່ ຫ ແມ່ ຕນົ ເອງໄດ.ູ້ ພ່ ແມ່ ຄວນຈະກະທາຕນົ ເປັນບຸກຄນົ ທ່ ລີ ກໄວວູ້ ່ າງໃຈໄດຫູ້ າຍທ່ ສີ ຸດ, ໃນຄອບຄວົ ທ່ ີ

33

Seefueng CHOMPHACHANH

ອບົ ອ່ ຸນເດກັ ຈະຮສູ້ ກຶ ດວີ ່ າບ່ ມໃີ ຜຈະໃຫຄູ້ ວາມຮກັ ແລະ ໃຫອູ້ ະໄພແກ່ ເຂາົ ໄດໃູ້ ນທຸກເລ່ ອງເໝອນກບັ ພ່ ແມ່
ຂອງຕນົ , ຖາູ້ ພ່ ແມ່ ເປັນທ່ ເີ ພ່ ງີ ຂອງລກເຊ່ ນັ : ນລີູ້ ກກ່ ຈະບ່ ໄປເພ່ ງີ ຄວາມຊ່ ວຍເຫອຈາກເພ່ ອນ ຫ ບຸກຄນົ ອ່ ນ.

2.2 ສະທອນູ້ ຂອງຄອບຄວົ ທ່ ແີ ຕກແຍກ ຕ່ ກບັ ການພດັ ທະນາພດຕກິ າຂອງເດກັ
ກ. ຄອບຄວົ ທ່ ີ ພ່ ,ແມ່ ຢ່ ຫ່ າງກນັ

ການຢ່ າຫ່ າງຂອງ ພ່ ແລະ ແມ່ ນບັ ວ່ າເປັນຜນົ ຮາູ້ ຍຕ່ ພດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈຈະເກດີ ຄວາມ
ກງັ ວນົ ບ່ ໝນັູ້ ໃຈຕ່ ຕນົ ເອງ, ບ່ ຢາກຢ່ ເຮອນ, ມກັ ໄປຫນີູ້ ກບັ ໝ່ ເພ່ ອນຫາຍກວ່ າ, ບາງຄນົ ກະຈະເກບັ ໂຕໂສກເສາົູ້
, ບາງຄນົ ກາຍເປັນເດກັ ຂດີູ້ ,ູ້ ໂຫດຮາູ້ ຍ, ມກັ ເກາະຜດິ ກບັ ຜອູ້ ່ ນໆ, ນອກຈາກນນັູ້ ຈະເປັນຄນົ ບ່ ໝນັູ້ ຄງົ ບ່ ຮກັ ໃຜ
ຢ່ າງຈງິ ໃຈ ແລະ ກ່ ບ່ ຄດິ ວ່ າໃຜຈະຮກັ ເຂາົ ຈງິ ແທ,ູ້ ທງັ ນເີູ້ ພາະເດກັ ບ່ ເຄຍີ ເຫນັ ໃຜເປັນແບບຢ່ າງທ່ ດີ ມີ າຕງັູ້ ແຕ່ ນ
ອຍູ້ ນນັູ້ ເອງ.

ຂ. ຄອບຄວົ ທ່ ພີ ່ ແມ່ ຖຽງກນັ
ຄອບຄວົ ທ່ ພີ ່ ແມ່ ຖຽງກນັ ເປັນປະຈານນັູ້ ຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມຄີ ວາມວຕິ ງົ ກງັ ວນົ ສງເດກັ ໃນຄອບຄວົ ບ່

ເຂາົູ້ ໃຈວ່ າພ່ ແມ່ ຖຽງກນັ ແລວູ້ ກ່ ອາດຈະດຕີ ່ ກນັ ໄດູ້ ແລະ ຈະເວາົູ້ ລມົ ກນັ ເໝອນປົກະຕ,ິ ໃນຄວາມເຂາົູ້ ໃຈຂອງ
ເດກັ ໂດຍສະເພາະເດກັ ນອຍູ້ ຈະຄດິ ວ່ ານຄີູ້ ເຫດການທ່ ບີ ່ ສາມາດທນົ ທານໄດູ້ ແລະ ເດກັ ນອຍູ້ ບາງຄນົ ຄດິ ວ່ າຕນົ
ເອງຄສາເຫດຂອງການຜດິ ຖຽງກນັ ຂອງຜໃູ້ ຫຍ່ .

2.3 ທ່ າທບີ ່ ເໝາະສມົ ໃນການລຽູ້ ງດເດກັ
ຈາກການສກສາວໄິ ຈ ຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາຫາຍທ່ ານ ເຮາົ ສາມາດສງັ ລວມທ່ າທ່ ບີ ່ ເໝາະສມົ ໃນ
ການອບົ ຮມົ ລຽູ້ ງດເດກັ ຂອງພ່ ແມ່ ໃນຫາຍໆລນັ ສະນະດ່ ງັ ຕ່ ໄປນ:ີູ້
- ທ່ າທ່ ເີ ຄ່ ງັ ຄດັ , ຄອບຄຸມບງັ ຄບັ ຮຽບຮອງູ້ ເອາົ ແຕ່ ໃຈ
- ທ່ າທ່ ປີ ະຕເິ ສດບ່ ຍ່ ອມຮບັ , ບ່ ຕອງູ້ ການ
- ທ່ າທ່ ບີ ງັ ຄບັ ຕາມໃຈຈນົ ເກນີ ຂອບເຂດ
- ທ່ າທ່ ປີ ົກຖະນຸຖະໜອມຈນົ ເກນີ ໄປ.

34

Seefueng CHOMPHACHANH

ທ່ າທ່ ເີ ຄ່ ງັ ຄດັ
1 ຄວບຄຸມບງັ ຄບັ ຮຽບຮອງູ້ ເອາົ ແຕ່ ໃຈ

ບຸກຄະລກິ ະພາບມກັ ເພ່ ງີ ພາຄນົ ອ່ ນ 42 ບຸກຄະລກິ ກະພາບອອ່ ນແອ
ບຸກຄະລກິ ກະພາບແຂງງກະດາູ້ ງກ່ ກວນ
ທ່ າທ່ ປີ ົກປອງູ້ , ຖະນຖຸ ະ 3
ໝອນຈນົ ເກນີ ໄປ ທ່ າທ່ ບີ ່ ບງັ ຄບັ ຕາມໃຈຈນົ ເກນີ ຂອບເຂດ ທ່ າທ່ ປີ ະຕເິ ສດບ່ ຍອ່ ມຮບັ ,
ບຸກຄະລກິ ກະພາບເອາົ ແຕ່ ໃຈ
ບ່ ຕອງູ້ ການ
ເດກັ ຖກປະຖມີູ້ , ຕ່ ຕາູ້ ນສງັ ຄມົ

2.4 ທ່ າທ່ ອີ ບົ ຮມົ ລຽູ້ ງດເດກັ ທ່ ເີ ໝາະສມົ
ກ. ບນັ ຍາກາດໃນຄອບຄວົ ແບບປະຊາທປິ ະໄຕບາງສ່ ງີ ທ່ ຄີ ວນສ່ ງົ ເສມີ

ພ່ ແມ່ ສາູ້ ງບນັ ຍາກາດໃນຄອບຄວົ ຄມຄີ ວາມຜດິ ຊອບຮວ່ ມກນັ ກບັ ໂຮງຮຽນໃນການລຽູ້ ງດເດກັ ການ

ຕດັ ສນີ ໃຈໃນຄອບຄວົ ເກດີ ຄວາມເຫນັ ດເີ ຫນັ ຊອບຂອງສາມາຊກິ ທຸກໆຄນົ ໃນຄອບຄວົ ໄດມູ້ ໂີ ອກາດສະແດງ
ຄວາມຄດິ ເຫນັ ແລະ ໄດໃູ້ ຊຄູ້ ວາມສາມາດຂອງຕນົ ຢ່ າງເຕມັ ສ່ ວນວທີ ກີ ານນຈີູ້ ະເປັນແນວທາງ ທ່ ຈີ ະໃຫເູ້ ດກັ ມີ
ຫວົ ຄດິ ປະດດິ ສາູ້ ງໃນເບອູ້ ງຕນົູ້ ແລະ ມຄີ ວາມໝນັູ້ ໃຈຕ່ ຕນົ ເອງ.

ຂ. ຫກີ ເວນັູ້ ການລງົ ໂທດເດກັ ດວູ້ ຍຄວາມຮຸນແຮງຫນັ ມາໃສ່ ກດົ ລະບຽບແທນ
ການລງົ ໂທດຢ່ າງຮຸ ນແຮງ ແລະ ໃຊລູ້ ະບຽບວໃິ ນຢ່ າງເຄ່ ງັ ຄດັ ເປັນວທີ ກີ ານທ່ ພີ ່ ແມ່ ຫ ຜລູ້ ຽູ້ ງດເດກັ ບ່

ຄວນໃຊູ້ ຫ ໃຊໜູ້ ອຍູ້ ທ່ ສີ ຸດ. ວທີ ກີ ານທ່ ດີ ີ ແລະ ໄດຜູ້ ນົ ຄການສ່ ງົ ເສມີ ແຮງໃຈໃນທາງບວກເຊ່ ນັ : ໃຊກູ້ ານໃຫູ້
ລາງວນັ ດວຍູ້ ການເວາົູ້ ຊມົ ເຊຍີ ຫ ການໃຫສູ້ ່ ງີ ຂອງທ່ ເີ ດກັ ຕອງູ້ ການ ແລະ ອ່ ນໆ

 ວທີ ກີ ານຕງັູ້ ກດົ ລະບຽບ
 ຖາູ້ ເປັນໄດຄູ້ ວນໃຊປູ້ ະໂຫຍກສນັູ້ ໆໃນການຕງັູ້ ກດົ ລະບຽບໃນປະໂຫຍກທ່ ສີ ະແດງໃນທາງບວກ

ແລະ ຈ່ ໄດງູ້ ່າຍ.

ຖກ ຜດິ
ເຮດັ ບດົ ເຝີກຫດັ ແລວູ້ ຈ່ ເບ່ ງິ ໂທລະພາບ ຖາູ້ ລກເຮດັ ບດົ ເຝີກຫດັ ບ່ ແລວູ້ ຈະບ່ ໃຫເູ້ ບ່ ງີ ໂທລະພາບ
ລາູ້ ງມກ່ ອນກນີ ເຂາົູ້ ລກຈະກນີ ເຂາົູ້ ບ່ ໄດູ້ ຖາູ້ ບ່ ລາູ້ ງມເສຍກອ່ ນ
ຖາູ້ ລກເຂາົູ້ ນອນແຕ່ ຫວົ ຄ່ າຈະໄດຟູ້ ັງນນິ ທາ ຖາູ້ ລກບ່ ເຂາົູ້ ນອນແຕ່ ຫວົ ຄ່ າຈະບ່ ໄດຟູ້ ັງຄານນິ ທາ
ຖາູ້ ລກຢາກກນິ ຂອງຫວານຈະຕອູ້ ງກນິ ເຂາົູ້ ໃຫໝູ້ ດົ ຍງັ ກນິ ຂອງຫວານບ່ ໄດຖູ້ າູ້ ລກບ່ ກນິ ເຂາົູ້ ໃຫໝູ້ ກົ ໃນມ

35

Seefueng CHOMPHACHANH

ສາກ່ ອນ

ຄ. ພ່ ແມ່ ຈະຕອູ້ ງໃຫຄູ້ ວາມຍຸດຕທິ າລະຫວ່ າງອາູ້ ຍ, ເອອຶູ້ ຍ, ນອູ້ ງ
ການໃຫຄູ້ ວາມຮກັ ແລະ ຄວາມເອາົ ໃຈໃສ່ ລກນນັູ້ ພ່ ແມ່ ຈະຕອູ້ ງໃຫຄູ້ ວາມພະຍາຍາມ ຢ່ າໃຫມູ້ ກີ ານ

ຫກັ ຫງັ ຊງັ ບຽງເພາະຈະເປັນສາເຫດຂອງການອດິ ສາກນັ ລະຫວ່ າງອາູ້ ຍ, ເອອູ້ ຍ, ນອູ້ ງ ເຊ່ ງິ ຈະພດັ ທະນາຂນູ້ ໄປ
ເປັນມນີ ໃິ ສອດິ ສາໝ່ ມກັ ເອາົ ຊະນະຊງິ ດເີ ຊງິ ເດ່ ນັ , ຕາມປົກກະຕນິ ນັູ້ ການອດິ ສາອາູ້ ຍ, ເອອຶູ້ ຍ, ນອູ້ ງ ເປັນປາ
ກດົ ການຕາມທາມະຊາດທເີ ກດີ ຂນູ້ ຢ່ ແລວູ້ ເຊ່ ນັ : ລກຜໃູ້ ຫຍ່ ເຊ່ ງີິ ເຄຍີ ເປັນຈດຸ ລວມຂອງຄວາມຮກັ ຄວາມສນົ
ໃຈຂອງພ່ ແລະ ແມ່ ຖາູ້ ຢ່ ໃນຄອບຄວົ ໃຫຍ່ ກ່ ຍງິ ເປັນສນລວມຄວາມຮກັ ຂອງປ່ , ຍ່ າ, ຕາຍາຍ ແລະ ຍາດຕພິ ່ ີ
ນອູ້ ງອກີ . ແຕ່ ເມ່ ອມນີ ອູ້ ງຄນົ ໃໝ່ ເກດີ ຂນູ້ ໃຜໆກ່ ຫນັ ໄປຊ່ ນຊມົ ກບັ ເດກັ ຄນົ ໃໝ່ ເຊ່ ງິ ເປັນທາມະດາທ່ ເີ ດກັ ຄນົ
ໃຫຍ່ ຈະເກດີ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ວ່ າ ຕນົ ຖກປະຖມິູ້ , ເດກັ ຄນົ ໃຫຍ່ ກ່ ຍງັ ບ່ ທນັ ເຂາົູ້ ໃຈວ່ າ ນອູ້ ງຍງັ ນອູ້ ຍຊ່ ວຍຕນົ ເອງບ່
ໃດູ້ ຈ່ ງຶ ຕອູ້ ງມຄີ ນົ ເບ່ ງິ ແຍງ, ໃກຊູ້ ດິ , ໃຫກູ້ ນິ ນມົ , ອາບນາູ້ , ນ່ ຸງເຄ່ ອງ…

ສະນນັູ້ , ທ່ າທຂີ ອງພ່ ແມ່ ແລະ ຜໃູ້ ຫຍ່ ທ່ ປີ ະຕບິ ດັ ຕ່ ເດກັ ຄນົ ໃຫຍ່ ຈ່ ງຶ ເປັນສ່ ງິ ສາຄນັ ແລະ ຄວນລະ
ມດັ ລະວງັ ໃຫຫູ້ າຍພ່ ແມ່ ຄວນໃຫລູ້ ກຄນົ ໃຫຍ່ ມສີ ວນຮ່ ວມໃນການລຽູ້ ງດ ແລະ ເບ່ ງິ ແຍງ ເຊ່ ນັ : ໃຫຊູ້ ່ ວຍເອາົ
ຜາູ້ ອອູ້ ມ, ເອາົ ເຕາົູ້ ນມົ , ຊ່ ວຍນງັ ຫນີູ້ ກບັ ນອູ້ ງ ແລະ ອ່ ນໆ…

ງ. ພ່ ແມ່ ຈະຕອູ້ ງເປັນແບບຢ່ າງທ່ ດີ ຕີ ່ ລກ
ພ່ ແມ່ ຍງັ ເຮດັ ໜາູ້ ທ່ ເີ ປັນຕວົ ຢ່ າງໃຫແູ້ ກ່ ລກຂອງຕນົ ເຖງິ ວ່ າເດກັ ຈະສະແຫວງຫາຄວາມເປັນອດິ ສະຫະ

ກ່ ຕາມ, ເດກັ ເພດຊາຍຈະຮຽນຮບູ້ ົດບາດທາງເພດຈາກພ່ ແລະ ແມ່ ຈະຮັບເອົາທັກສະນະຄະຕຂິ ອງພ່ ຕ່
ຄອບຄວົ ເຊ່ ນັ : ການໃຊຈູ້ ່ າຍການປະຕບິ ດັ ຕ່ ຄອບຄວົ , ຕ່ ພ່ ແມ່ ແລະ ພ່ ນີ ອູ້ ງ, ເດກັ ຍງິ ກ່ ເຊ່ ນັ ດຽວກນັ , ຈະຮຽນ
ເອາົ ບດົ ບາດທາງເພດຂອງຕນົ . ນອກຈາກນ່ ແີ ລວູ້ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາວນັ ພ່ ຈະເປັນຜທູ້ ່ ອີ ດິ ທພິ ນົ ຫາຍທ່ ສີ ຸດໃນການ
ປັບຕວົ ແບບການສະແດງອອກທາງພດຶ ຕກິ າຫາຍໆດາູ້ ນສ່ າຫບັ ລກຈະຮບັ ເອາົ ພດຶ ຕກິ າໂດຍສະເພາະ ດາູ້ ນ
ການສະແດງອອກທາງກລິ ຍິ າ, ອາການຕ່ າງໆ ແລະ ການສະແດງອາລມົ ອອກມາໂດຍບ່ ຮສູ້ ກຶ ຕວົ .

3. ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອມູ້

ສງັ ຄມົ ໝາຍເຖງິ ຈານວນຫວງຫາຍ ເຊ່ ງິ ໄດອູ້ າໃສ່ ໃນອານາເຂດດຽວກນັ ຢ່ າງຖາວອນ ແລະ ມຄີ ວາມ
ສນົ ໃຈຄາູ້ ຍຄກນັ , ມກີ ານພວົ ພນັ ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ .

ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມໝາຍເຖງິ ສ່ ງິ ທ່ ຢີ ່ ຮອບຕວົ ຂອງຄນົ ທ່ ມີ າກ່ ຽວຂອູ້ ງກບັ ຄນົ ເຮດັ ໃຫຄູ້ ນົ ມກີ ານກະທາ
ຕ່ າງໆໄດ.ູ້ ສ່ ງິ ເຫ່ າົ ນນັູ້ ຈະເປັນຄນົ , ສດັ , ວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງ, ສະຖານທ່ ໆີ ສ່ ງິ ເຫ່ າົ ນອີູ້ າດເວາົູ້ ໄດວູ້ ່ າເປັນສ່ ງິ ຊກັ ຈງທ່ ມີ ີ
ອດິ ທພິ ນົ ຕ່ ກບັ ການພດັ ທະນາຂອງມະນຸດ. ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມນຍີູ້ ງັ ມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕ່ ລກທ່ ຢີ ່ ໃນທອູ້ ງ, ຖາູ້ ຫາກມານດາ
ໄດຮູ້ ບັ ການກະທບົ , ກະເທອນເຊ່ ນັ : ມອີ ຸປະຕເິ ຫດ, ຕກົ ໃຈແຮງ, ອອກກາລງັ ກາຍຫາຍ, ຂາດອາຫານ, ຄວນັ

36

Seefueng CHOMPHACHANH

ຢາສບ, ອາກາດເປັນພດິ ຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມກີ ານພດັ ທະນາບ່ ປົກກະຕິ ແລະ ກ່ ພາໃຫເູ້ ສຍບຸກຄະລກິ ກະພາບ ຫ
ເຖງິ ແກ່ ຄວາມຕາຍ.

3.1 ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມ
ກ. ອາຫານຂອງແມ່

ອາຫານເປັນສ່ ິງຈາເປັນຕົນູ້ ຕແກ່ ການພັດທະນາການຂອງຄົນເວລາຖພາຄວນກນິ ອາຫານທ່ ີຄຸ ນ
ປະໂຫຍດຕ່ ການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕເປັນຕນົູ້ ຜກັ ສຂີ ຽວ, ຫວົ ມນັ , ຊນີູ້ , ປາ, ໄຂ່ , ໝາກໄມ,ູ້ ...ແຕ່ ອາຫານຕອູ້ ງສດົ
, ສະອາດ, ສຸກດ.ີ ຖາູ້ ຮບັ ປະທານອາຫານບ່ ມຄີ ຸນຄ່ າຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຊາູ້ . ການຂະຫຍ່ າຍຕວົ
ຜິດປົກກະຕິ, ເປັນພກິ ານ...ຄວນຫີກເວັນູ້ ການຮັບປະທານສານປຸ ງແຕ່ ງອາຫານ ເຊ່ ັນ ແປູ້ງນວົ , ສີຍອູ້ ມ
ອາຫານ, ຂອງມນຶ ເມາົ ..

ຂ. ສຸຂະພາບຂອງແມ່
ຖາູ້ ເຈບັ ປ່ ວຍຈະມຜີ ນົ ກະທບົ ກະເທອນຕ່ ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ , ຖາູ້ ໄດຮູ້ ບັ ເຊອູ້ ໂລກກ່ ຈະມຜີ ນົ

ກະທບົ ຕ່ ພດັ ທະນາການຂອງເດກັ , ເດກັ ອາດມອີ ະໄວຍະວະບ່ ສມົ ບນ, ການຮບັ ປະທານຢາປອູ້ ງກນັ ໂລກກ່ ສງົ
ຜນົ ກະທບົ ໃຫແູ້ ກ່ ການພດັ ທະນາການຂອງເດກັ ເຊ່ ນັ ດຽວກນັ , ຖາູ້ ມຄີ ວາມຈາເປັນຕອູ້ ງກນິ ຢາຄວນໄປປຶກສາ
ແພດ.

 ການໄປຫາແພດກວດລະຫວ່ າງຖພາ ( ການຝາກທອູ້ ງ )
ແມ່ ຍງິ ມີລກ ( ຖພາ ) ຕອູ້ ງໄດໄູ້ ປຝາກທອູ້ ງຢ່ ໂຮງໝ່ ເພ່ ອກວດສຸ ຂະພາບເປັນໄລຍະໆ, ກ່ ອນ

ອອກລກ ( ເກດີ ລກ ) ຄວນປຶກສາຫາລເຖງິ ບນັ ຫາຕ່ າງໆ. ຜຍູ້ ງິ ມລີ ກຈະໄດຮຽນຮຫູ້ າຍຢ່ າງກ່ ຽວກບັ ວທິ ກີ ານ
ປອູ້ ງກນັ ບນັ ຫາຕ່ າງໆ ແລະ ວທິ ມີ ລີ ກທ່ ສີ ມົ ບນແຂງແຮງ.

3.2 ອທິ ພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມຕ່ ການພດັ ທະນາການຂອງເດກັ
ກ. ອາຫານ

ອາຫານເປັນສ່ ງິ ຈາເປັນທ່ ສີ ຸ ດເພາະເປັນພນູ້ ຖານແຫ່ ງຄຸນນະພາບຊວີ ດິ , ຄນົ ເຮາົ ຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕ, ມີ
ສຸຂະພາບແຂງແຮງ, ມສີ ະຕ,ິ ປັນຍາຍອູ້ ນໄດກູ້ ນິ ອາຫານພຽງພເດກັ ຕອູ້ ງການອາຫານແຕ່ ຢ່ ໃນທອູ້ ງຕະຫອດ
ຮອດມສູ້ ຸ ດທາູ້ ຍຂອງຊີວດິ ໃນໄວອະນຸບານ ແລະ ໄດເູ້ ຂາົູ້ ຮຽນຊນັູ້ ປະຖົມເປັນໄວທ່ ີຕອູ້ ງການສານອາຫານ
ຢ່ າງຫ່ ວງຫາຍເນ່ ອງຈາກວ່ າຮ່ າງກາຍກາລັງຈະເລີນເຕີບໂຕຢ່ າງວອງໄວ ແລະ ມກີ ານເຄ່ ອນໄຫວ ຈ່ ງຶ ເປັນ
ສາເຫດໃຫເູ້ ສຍພະລງັ ງານ, ສະນນັູ້ ພ່ ແມ່ ຄວນໃຫເູ້ ດກັ ກນິ ອາຫານຢ່ າງພຽງພ.

ຂ. ອຸປະຕເິ ຫດຕ່ າງໆ
ອຸ ປະຕເິ ຫດໄດທູ້ າລາຍຊວີ ດິ ຂອງເດກັ ເປັນຈານວນຫວງຫາຍເຊ່ ນັ : ການຫນີູ້ ປນ, ຫນີູ້ ນາູ້ , ລດົ ຕາ,

ລມົູ້ , ຕກົ ເຮອນ... ຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ພກິ ານ ແລະ ເສຍຊວີ ດິ ພອູ້ ມນມີູ້ ນັ ກ່ ຂນູ້ ກບັ ການທາງານຂອງຕ່ ອມບ່ ມທີ ່

37

Seefueng CHOMPHACHANH

( ຕ່ ອມປ່ ອຍໃນ )ຖາູ້ ວ່ າ ຕ່ ອມບ່ ມທີ ່ ເຮດັ ວຽກບ່ ປົກກະຕຈິ ະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຊາູ້ ຫ ອາດພກິ ານກ່
ເປັນໄດ.ູ້

ຄ. ເສດຖະກດິ ຄອບຄວົ
ຖາູ້ ເດກັ ກາເນດີ ໃນຄອບຄວົ ທ່ ມີ ຖີ ານະເສດຖະກດິ ດີ ກ່ ຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມໂີ ອກາດພດັ ທະນາກວ່ າ

ເດກັ ກາເນດີ ໃນຄອບຄວົ ທ່ ເີ ສດຖະກດິ ຕ່ າ.
ຕວົ ຢ່ າງ: ເດກັ ທ່ ເີ ກດີ ໃນຄອບຄວົ ທ່ ມີ ເີ ສດຖະກດິ ດເີ ຂາົ ຈະພອູ້ ມທຸກຢ່ າງເຊ່ ນັ : ເຄ່ ອງຫນີູ້ , ອຸປະກອນ

ການຮຽນ, ມເີ ງ່ອນໄຂໄດຮູ້ ຽນດີ ຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ສມົ ບນມພີ ດັ ທະນາການຢ່ າງເຕມັ ສ່ ວນ.
ງ. ການລຽູ້ ງດ
ການລຽູ້ ງດເບ່ ງິ ແຍງຂອງບດິ າ, ມານດາ ມຄີ ວາມສາຄນັ ຫາຍເພາະເດກັ ຕອູ້ ງການຄວາມຮກັ ແລະ

ຄວາມເອາົ ໃຈໃສ່ ຖາູ້ ຄອບຄວົ ບ່ ມວີ ທິ ກີ ານອນັ ດໃີ ນການດແລເບ່ ງິ ແຍງລກຈະເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ເຕບີ ໂຕໃນທາງບ່
ຖກຕອູ້ ງ, ນອກຈາກເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມກີ ານຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຢ່ າງໄວວາແລວູ້ ດາູ້ ນຄວາມສະຫາດ, ສະຕປິ ັນຍາ,
ຄວາມຄາດຫວງັ , ຄວາມຕອູ້ ງການຜນົ ສາເລດັ ຕະຫອດຮອດການປະພດຶ ຕນົ ເອງໃຫເູ້ ປັນທ່ ຍີ ອມຮບັ ຂອງຄນົ
ອ່ ນ. ກ່ ໄດມູ້ ກີ ານພດັ ທະນາມາຈາກແບບແຜນ ແລະ ວທິ ລີ ຽູ້ ງດ.

ຈ. ເຈດຕະຄະຕຂິ ອງແມ່
ຖາູ້ ຄອບຄວົ ຍງັ ບ່ ພອູ້ ມທ່ ຈີ ະມລີ ກແຕ່ ໄດລູ້ ກຈະເຮດັ ໃຫພູ້ ່ ແລະ ແມ່ ມເີ ຈດຄະຕໃິ ນທາງລບົ ຕ່ ເດກັ

ຫ ເດກັ ເກດີ ໃນຄອບຄວົ ທ່ ີມບີ ນັ ຫາກ່ ຈະມກັ ຖີມູ້ ໂທດວ່ າເດກັ ເປັນຜກູ້ ະທາໃຫເູ້ ປັນເຊ່ ນັ ນນັູ້ ເດກັ ກ່ ຈະບ່ ມີ
ຄວາມສຸກ, ແມ່ ແມ່ ນຜທູ້ ມີ ຄີ ວາມສາຄນັ ເປັນຢ່ າງຍ່ ງິ ຕ່ ເດກັ ຕນົ . ແບບແຜນ ແລະ ວທິ ກີ ານທາງຊວີ ດິ ສ່ ວນຫາຍ
ມານດາເປັນຜແູ້ ນະນາບອກສອນຖາູ້ ມຄີ ວາມສນົ ໃຈ, ມຄີ ວາມເອາົ ໃຈໃສ່ , ມຄີ ວາມເປັນຫ່ ວງໃຍລກກ່ ຈະມີ
ຄວາມສຸກທ່ ຕີ ່ ແມ່ ແລະ ຄນົ ອອູ້ ມຂາູ້ ງ

ສ. ສ່ ມວນຊນົ
ຊ່ ມວນຊນົ ກ່ ມຄີ ວາມສາຄນັ ຢ່ າງຫວງຫາຍ ຕ່ ການພດັ ທະນາຂອງເດກັ ເຊ່ ນັ ເດກັ ໄດຟູ້ ັງວທິ ະຍຸ, ເບ່ ງິ

ໂທລະພາບ… ສ່ ມວນຊນົ ສ່ ວນຫາຍຈະນາເອາົ ສະພາບເຫດກ່ ນຕ່ າງໆໃນສງັ ຄມົ ລວມທງັ ອນັ ບວກ ແລະ ອນັ
ລບົ ເພ່ ອສະທອູ້ ນຄນເຖງິ ສງັ ຄມົ . ເມ່ ອເດກັ ໄດສູ້ າພດັ ເດກັ ຈະຮຽນເອາົ ແບບຢ່ າງ ຫ ລອກແບບຈາກສ່ ງິ ທ່ ໄີ ດສູ້ າ
ພດັ ເພ່ ອການດົ ການກະທາຂອງຕນົ ລວມທງັ ສ່ ງິ ທ່ ຕີ ງັູ້ ໜາູ້ ແລະ ບ່ ຕງັູ້ ໜາູ້ .

 ໃຈຄວາມ

ກາມະພນັ ມຄີ ວາມສາຄນັ ຊ່ ວຍໃຫເູ້ ຮາົ ຮໄູ້ ດລູ້ ກັ ສະນະທາງດາູ້ ນຮ່ າງກາຍຂອງຄນົ ແລະ ມບີ ດົ ບາດສາ
ຄນັ ໃຫແູ້ ກ່ ການພດັ ທະນາການທງັ ສ່ ດີ າູ້ ນ, ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມທ່ ມີ ຢີ ່ ຮອບຕວົ ຂອງຄນົ ມຫີ າຍສ່ ງິ ຫາຍຢ່ າງ ແຕ່ ລະຢ່ າງ
ກ່ ມຄີ ວາມສາຄນັ ໃຫແູ້ ກ່ ຄອບຄວົ ຕ່ ການດແລລກ ແລະ ຍງັ ຊ່ ວຍໃຫກູ້ ານການດົ ບດົ ບາດຂອງຄນົ ເຮາົ ຢ່ າງໃຫຍ່
ຫວງ ເຊ່ ງິ ຖກນັ ວ່ າ ແມ່ ນລະບບົ ທ່ ມີ ຜີ ນົ ສະທອູ້ ນຕ່ ການພດັ ທະນາການຂອງຄນົ

38

Seefueng CHOMPHACHANH

 ຄາຖາມທາູ້ ຍບດົ
- ກາມະພນັ ໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ? ຈງົ ອະທບິ າຍຂະບວນການຂອງກາມະພນັ
- ການກາເນດີ ເປັນແຝດມຈີ ກັ ກລະນ?ີ ຄກລະນໃີ ດແດ່ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ
- ລກັ ສະນະຂອງຢີນສແ໌ ບ່ ງອອກເປັນຈກັ ພວກ? ຄພວກໃດແດ່ ?
- ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍຄວາມຜດິ ປົກກະຕທິ າງພນັ ທຸກາ ( ກາມະພນັ )
- ລກັ ສະນະທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດທາງກາມະພນັ ໄດແູ້ ກ່ ລກັ ສະນະໃດແດ່ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍແຕ່ ລະລກັ

ສະນະ?
- ພະຍາດທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດທາງກາມະພນັ ມພີ ະຍາດຫຍງັ ແນ່ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ
- ອດິ ທພິ ນົ ຂອງຄອບຄວົ ຕ່ ການດແລລກມຫີ ຍງັ ແດ່ ? ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍ
- ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ?
- ຈ່ ງົ ອະທບິ າຍອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມຕ່ ເດກັ ຢ່ ໃນທອູ້ ງ ແລະ ຕ່ ການພດັ ທະນາການ

ຂອງເດກັ ?

 ວຽກມອບໝາຍ

ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນຂຽນບດົ ລາຍງານກ່ ຽວກບັ ຄວາມແຕກຕ່ າງທາາງອດິ ທພິ ນົ ຂອງກາມະພນັ , ອດິ ທພິ ນົ ຂອງ
ຄອບຄວົ ຕ່ ການດແລລກ ແລະ ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມ(ໃຫເູ້ ວາົູ້ ຕາມຕວົ ຈງິ ທ່ ເີ ຄຍີ ພບົ ເຫນັ ).

39

Seefueng CHOMPHACHANH

ພາກທີ 1
ບດົ ທີ 5
ການພດັ ທະນາຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ

ການທາຄວາມສະອາດ

40

Seefueng CHOMPHACHANH

ປ່ ອຍໃຫເູ້ ດກັ ເບ່ ງີ ໂທລະພາບດນົ ຈນົ ເກນີ ໄປເພ່ ອໃຫເູ້ ສຍສຸຂະພາບນອນເດກິ ຫ ບ່ ມເີ ວລາເບ່ ງີ ໜງັ ສ
ຫ ເຮດັ ວຽກເຮອນຕ່ າງໆອນັ ຈະເປັນຜນົ ເສຍຕ່ ເດກັ .

1. ເດກັ ນອູ້ ຍຕອູ້ ງມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ.

ຄາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ

41

Seefueng CHOMPHACHANH

ຖາູ້ ຈະຖາມວ່ າ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ ຄຫຍງັ ? ແລວູ້ ໃຫຕູ້ ອບທນັ ທທີ ນັ ໃດອາດຈະຫາຄາຕອບ
ໄດຍູ້ າກ ເພາະສະນນັູ້ ເຮາົ ຈະມກັ ໄດຍູ້ ນິ ຄາເວາົູ້ ທ່ ຂີ ອູ້ ກບັ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຢ່ ສະເໝີ ເຊ່ ນັ :
- ວຽກງານດາເນນີ ໄປດວູ້ ຍດຢີ ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບຖາູ້ ຫາກມກີ ານນາພາ ແລະ ເຮດັ ວຽກງານດວູ້ ຍຄວາມ

ຮບັ ຜດິ ຊອບ.
- ໜງັ ສສະເໜຂີ ່ າວ ໂດຍຂາດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ເຮດັ ໃຫຜູ້ ຖູ້ ກຶ ກ່ າວເຖີງໃນຂ່ າວນນັູ້ ໄດຮູ້ ບັ ຄວາມເສຍ

ຫາຍ.
ຈາກຄາເວາົູ້ ຂາູ້ ງເທງີ ນີູ້ ພຈະໃຫຄູ້ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງບຸກຄນົ ມຜີ ນົ ກະທບົ ຕ່ ຄນົ ອ່ ນ ແລະ ຕ່ ວຽກ

ງານບຸກຄນົ ທ່ ຈີ ະກ່ ຽວຂອູ້ ງຢ່ ຖາູ້ ຫາກວ່ າບຸກຄນົ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບກຈະບ່ ກ່ ໃຫຄູ້ ວາມເດອດຮອູ້ ນໃຫແູ້ ກ່ ຜູ້
ອ່ ນ ແລະ ຍງັ ຈະເຮດັ ໃຫວູ້ ຽກງານລຸລ່ ວງໄປດວູ້ ຍດີ ແຕ່ ຖາູ້ ບຸ ກຄນົ ຂາດຄວາມຮບັ ຜິດຊອບມກັ ຈະເຮດັ ໃຫູ້
ວຽກງານບ່ ເດນີ ແມ່ ນແລ່ ນສະດວກ ແລະ ອາດຈະເຮດັ ໃຫຜູ້ ອູ້ ່ ນໄດຮູ້ ບັ ຄວາມເດອດຮອູ້ ນໄປນາເຖີງຢ່ າງໃດກ່
ຕາມຜນົ ກະທບົ ດ່ ງັ ກ່ າວກຍງັ ບ່ ແມ່ ນຄວາມໝາຍຂອງຄາວ່ າ “ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ’’ ຖາູ້ ເປັນແນວນນັູ້ ຄວາມ
ຮບັ ຜຊິ ອບຄຫຍງັ ຫ ບຸກຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບມລີ ກັ ສະນະແນວໃດ?.

ກ່ ຽວກບັ ຄາວ່ າ “ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ’’ ນໄີູ້ ດມູ້ ນີ ຍິ າມຄວາມໝາຍໄວຫູ້ າຍທ່ ານທ່ ດີ ງັ ຕວົ ຢ່ າງດ່ ງັ ຕ່ ໄປນ:ີູ້

 ທ່ ານ ບຣາວ ( Browne 1958 )ໄດຄູ້ າເວາົູ້ ເຖີງຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບວ່ າ ເປັນຄນົ ທ່ ຫີ ວົ ຄດິ ເບອູ້ ງ
ຕນົູ້ , ບ່ ຖອຍຕ່ ອຸປະສກັ ເຮດັ ວຽກງານຂະຫຍນັ ຫາູ້ ວຫນັ , ມຄີ ວາມເຊ່ ອໝນັູ້ ຕ່ ຕນົ ເອງຕອູ້ ງການເຮດັ ວຽກ
ງານໃຫດູ້ ຂີ ນູ້ ກວ່ າເກ່ າົ ແລະ ເປັນບຸກຄນົ ທ່ ໄີ ວວູ້ າງໃຈໄດ.ູ້

 ທ່ ານ ກຣນິ ເດີ ( Grinder 1962 ) ເວາົູ້ ວ່ າການທ່ ຈີ ະພຈິ າລະນາວ່ າບຸກຄນົ ໃດມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບນນັູ້
ພຈິ າລະນາໄດ.ູ້
1) ການທ່ ບີ ຸກຄນົ ນນັູ້ ຮສູ້ ກຶ ເສຍໃຈຕ່ ຜນົ ງານການກະທາຜດິ ພາດ ຫ ບ່ ສມົ ກບັ ຕນົ ເອງ.
2) ການທ່ ບີ ຸ ກຄນົ ພະຍາຍາມໄຕຕອງການຜິດພາດດວູ້ ຍການສາລະພາບວ່ າໄດກູ້ ະທາຜດິ ໄປ
ແລວູ້ ຫ ຍອມຖກຶ ໂລໂທດເພ່ ອຕອບແທນການກະທາຜດິ .
3) ການທ່ ບີ ຸກຄນົ ມຄີ ວາມຮສູ້ ກຶ ຕ່ ຕາູ້ ນຕ່ ການກະທາທ່ ບີ ່ ເໝາະສມົ .
4) ການທ່ ບີ ຸກຄນົ ມປີ ະລນິ ຍາຕ່ ຕາູ້ ນຕ່ ການກະທາຍຸແຍ່ ໃຫກູ້ ະທາສ່ ງິ ທ່ ບີ ່ ເໝາະສມົ .

 ທ່ ານ ແຄດແທວ ( Cattel 1963 ) ເວາົູ້ ເຖີງຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຫາຍ ແລະ ໜອູ້ ຍກວ່ າຄນົ ທ່ ມີ ີ
ຄາມຮບັ ຜດິ ຊອບຫາຍນນັູ້ ຈະປັນຜປູ້ ະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ີ ໂດຍຖວ່ າເປັນສ່ ງິ ທ່ ຕີ ອູ້ ງປະຕບິ ດັ ມຄີ ວາມອດົ ທນົ ພາກ
ພຽນ, ມກີ ຽດສກັ ສີ ແລະ ມລີ ະບຽບວໃິ ນ. ສ່ ວນຜທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໜອູ້ ຍ ຈະເປັນຜທູ້ ່ ຖີ ຄວາມ
ສະດວກຂອງຕນົ ເປັນໃຫຍ່ ແລະ ຫກີ ລຽງກດົ ລະບຽບ ແລະ ຂບູ້ ງັ ຄບັ ຕ່ າງໆ.

42

Seefueng CHOMPHACHANH

ຈາກຄວາມໝາຍ “ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ’’ ທ່ ກີ ່ າວມາທງັ ໝດົ ຈະເຫນັ ໄດຄູ້ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບນນັູ້ ເປັນ
ຄຸນລກັ ສະນະຢ່ າງໜ່ ງຶ ຂອງບຸກຄນົ ຕ່ ເມ່ ອຜໃູ້ ດທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະທ່ ເີ ອນີູ້ ວ່ າ “ ເປັນຜຮູ້ ບັ ຜດິ ຊອບ ’’ ທ່ ກີ ່ າວມາທງັ
ໝດົ ຈະເຫນັ ໄດວູ້ ່ າ ຜນູ້ ນັູ້ ຈະປະຕບິ ດັ ພາລະກດິ ທ່ ຕີ ນົ ທ່ ຕີ ນົ ກາລງັ ກະທາໃຫສູ້ າເລດັ ລ່ ວງໄປໄດູ້ ໂດຍບ່ ຕອູ້ ງມີ
ການຄວບຄຸມ ຫ ບງັ ຄບັ ຈາກຜອູ້ ່ ນ ພາລະກດິ ໝາຍຄວາມວ່ າລວມທງັ ພາລະກດິ ທ່ ເີ ປັນໜາູ້ ທ່ ໆີ ຄວນປະຕບິ ດັ
ດວູ້ ຍຕນົ ເອງ ເຊ່ ນັ : ການປະຕບິ ດັ ສ່ ງິ ທ່ ເີ ປັນກດິ ຈະວດັ ປະຈາວນັ ການປະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ຂີ ອງຫວົ ໜາູ້ ຄອບຄວົ ໜູ້
າທ່ ີແມ່ ເຮ່ ອນອ່ ນໆ ແລະພາລະກດິ ທ່ ີມອບໝາຍໃຫເູ້ ຊ່ ນັ : ການໄດຮູ້ ບັ ມອບໝາຍໃຫເູ້ ຮດັ ວຽກງານພເິ ສດ
ຢ່ າງໃດຢ່ າງໜ່ ງຶ ເຖງີ ແມ່ ນວ່ າວຽກງານນນັູ້ ຈະບ່ ໄດເູ້ ປັນໜາູ້ ທ່ ໆີ ຕນົ ຍອມຮບັ ທງັ ຄວາມຜດິ ແລະ ມກັ ຕ່ ຜນົ ການ
ກະທາຂອງຕນົ ເອງ ດວູ້ ຍຕນົ ກະທາຜດິ ພາດກ່ ຍນິ ດທີ ່ ຈີ ະຍອມຮບັ ວ່ ານນັູ້ ໃຫຄູ້ ວາມຮ່ ວມໄມຮູ້ ່ ວມມແກ່ ຕນົ
ເອງເທ່ າົ ທ່ ຄີ ວນ.

ເມ່ ອຮຄູ້ ວາມໝາຍຂອງ “ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ’’ ຄາຖາມຕ່ ໄປທ່ ີໜາູ້ ສນົ ໃຈກ່ ຄເດກັ ນອູ້ ຍຈາເປັນ
ຕອູ້ ງມຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບນາ ຫ ບ່ ?.

ຈາກຜນົ ການສກຶ ສາຂອງນກັ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາ ແລະ ສງັ ຄມົ ວທິ ະຍາໃນຕ່ າງປະເທດຄ:ູ້

 ທ່ ານ ຟອສເຕີ ( Foster 1953 ) ໄດສູ້ ະຫຸບວ່ າຄົນທ່ ີຍອມຮບັ ຕ່ ຕົນເອງ ແລະ ຕ່ ຜອູ້ ່ ນເປັນຄນົ ທ່ ີມີ
ຄວາມສຸກ ແລະ ປັບຕວົ ໄດດູ້ ີ ສ່ ວນຄນົ ທ່ ບີ ່ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບມກັ ເປັນຄນົ ທ່ ບີ ່ ຄ່ ອຍໝນັູ້ ໃຈຕ່ ຕນົ ເອງ
ແລະ ສ່ ງິ ແວດລອູ້ ມອອູ້ ມຂາູ້ ງມກັ ຄດິ ຫຍງັ ມກັ ເອາົ ແຕ່ ໃຈຕນົ ເອງເປັນສນກາງ ຫ ເປັນທ່ ຕີ ງັູ້ ບ່ ມກັ ຊ່ ອຍ
ເຫອ ຫ ແບກຫາບພາລະ, ບ່ ເຄາົ ລາົ ລບົ ສດິ ຂອງຜອູ້ ່ ນ ຄດິ ເຖີງແຕ່ ຄວາມຕອູ້ ງການ ແລະ ຄວາມສນົ ໃຈ
ຂອງຕນົ ເອງ.

 ທ່ ານ ມນເລີ (Mueller 1969 ) ທາການວໃິ ຈພບົ ວ່ າ ນກັ ສກຶ ສາທ່່ ມີ ຄີ ວາມສນົ ໃຈຕ່ ການຮຽນສງ ແມ່ ນ
ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບສງກ່ ວານກັ ຮຽນທ່ ມີ ກີ ານໃສໃຈຕ່ ການຮຽນຕ່ າ.

 ທ່ ານ ໄວສ (white 1960 )ໄດພູ້ ບົ ຂອງການທດົ ລອງ ເຊ່ ງີ ໄດທູ້ ດົ ລອງກບັ ເດກັ ອາຍຸ 10 ປີ ວ່ າການທດົ
ລອງໃຫເູ້ ດກັ ເປັນຜນູ້ າກ່ ຸມເຮດັ ກດິ ຈະກາຕ່ າງໆ ນນັູ້ ຜນູ້ າແບບປະຊາທປິ ະໄຕ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບສງ
ສຸດ, ເມ່ ອປຽບທຽບກບັ ບນັ ດ່ າຜນູ້ າ ທງັ 3 ແບບ ຄ: ແບບປະຊາທປິ ະໄຕ, ແບບຜະເດດັ ການ ແລະ ແບບ
ຕາມສະບບັ .

 ທ່ ານ ກຟັ ( Gough 1971 ) ວໃິ ຈພບົ ວ່ າ ເດກັ ມີຄວາມເຊ່ ອໝັນູ້ ຕ່ ຕນົ ເອງ ຈະເປັນເດັກທ່ ີມຄີ ວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບດວູ້ ຍ.

 ທ່ ານ ບດັ ເຕວີ າຣ໌ ( Butterwarth 1979 ) ໄດພູ້ ບົ ວ່ າ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຕນົ ເອງ ມກີ ານສາພນັ ກບັ
ຄວາມໃສ່ ໃຈທາງການອ່ ານ ແລະ ນກັ ຮຽນມຄີ ວາມສາມາດທ່ ວົ ໄປສງ ກ່ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ຕນົ ເອງ
ສງກ່ ວານກັ ຮຽນທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດທ່ ວົ ໄປຕ່ າ.

43

Seefueng CHOMPHACHANH

 ທ່ ານ ບຣອນເຟນເບຣນເນີ ( Bronfenbrenner 1971 ) ໄດລູ້ າຍງານຜນົ ການສງັ ເກດເດກັ ຣດັ ເຊຍທ່ ມີ ີ
ຄວາຮບັ ຜດິ ຊອບທງັ ການສງັ ເກດໄດຢູ້ ່ າງບ່ ເປັນທາງການ ແລະ ສງັ ເກດຢ່ າງມລີ ະບບົ ວ່ າ ເດກັ ທ່ ມີ ຄີ ວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບຈະເປັນເດກັ ທ່ ມີ ກີ ານປະພດຮຽບຮອູ້ ຍ ມຄີ ວາມຕງັູ້ ໃຈເຮດັ ວຽກງານ ດຸໝ່ ນັ ຫາູ້ ວຫນັ ມີ
ຄວາມອດົ ທນົ ຕ່ ການຮຽນ ມຄີ ວາມຢດໝນັູ້ ທ່ ຈີ ະທາປະໂຫຍດໃຫແູ້ ກ່ ສງັ ຄມົ ມຄີ ວາມກາູ້ ຫານ ມລີ ະບຽບ
ວໃິ ນ ແລະ ທດັ ສະນະຄະຕດິ ຕີ ່ ຊວີ ດິ .

ຈາການສກຶ ສາ ແລະ ວໃິ ຈທດິ ສະດຂີ ອງແຕ່ ລະທ່ ານ ໄດເູ້ ວາົູ້ ມາຂາູ້ ງເທງີ ນນັູ້ ຈະມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ
ເປັນຄຸນລກັ ສະນະທ່ ຄີ ວນປກຝັງໃຫເູ້ ກດີ ຂນູ້ ແກ່ ບຸກຄນົ ເພາະການມຮີ ບັ ຜດິ ຊອບ ຊອງບຸກຄນົ ຈະມຜີ ນົ ການ
ເຮດັ ໃຫເູ້ ຂາົ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ວຽກງານ, ການຮ່ າຮຽນ, ຕ່ ຕນົ ເອງ ແລະ ຕ່ ສງັ ຄມົ ອກີ ດວູ້ ຍ ເຊ່ ງີ ຜນົ ການວິ
ໃຈກ່ ໄດຢູ້ ນຢັນແລວູ້ ວ່ າຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບສງນນັູ້ ມກັ ເປັນຄນົ ມຄີ ວາມເຊ່ ອໝນັູ້ ຕ່ ຕນົ ເອງ ມຄີ ວາມເຊ່
ສດັ ມຜີ ນົ ຂອງການໃສ່ ໃຈຕ່ ການຮຽນສງ ແລະ ມຄີ ວາມປະພດດີ ໆ ລໆ.

2. ຄວາມສາມາດໃນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ .

ກ່ ອນທ່ ຈີ ະເວາົູ້ ເຖີງຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ ເປັນຄາຖາມທ່ ໜີ າູ້ ຄດິ ຢ່ ຄາຖາມໜ່ ງຶ ຄ: “ ຄວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບ ’’ ເປັນສ່ ງິ ທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ເອງ ຫ ເປັນສ່ ງິ ທ່ ຈີ ະຕອູ້ ງຮຽນຮ.ູ້

ຈາກທ່ ໄີ ດກູ້ ່ າວມາແລວູ້ ວ່ າຜທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທ່ ຈີ ະປະຕບິ ດັ ພາລະກດິ ທໄີ ດກູ້ ະທາໃຫສູ້ າເລດັ ລຸ
ລ່ ວງໄປໄດໂູ້ ດຍດີ ບ່ ຕອູ້ ງມກີ ານຄວບຄຸມ ຫ ບງັ ຄບັ ຈາກຜອູ້ ່ ນ ແລະ ເປັນຜທູ້ ່ ຍີ ອມຮບັ ຜນົ ການກະທາຂອງຕນົ
ທງັ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ດ່ ງັ ນນັູ້ , ຖາູ້ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບເປັນສ່ ງິ ທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ໄດເູ້ ອງ ຄເປັນສ່ ງິ ທ່ ມີ າແຕ່ ກາເນດີ ເຊ່ ນັ
ກບັ ລກັ ສະນະອ່ ນໆ ທ່ ໄີ ດຮູ້ ບັ ການຖ່ າຍທອດມາຈາກບນັ ພະບຸລຸດກ່ ຍອມໝາຍຄວາມວ່ າ ເດກັ ທຸກຄນົ ທ່ ເີ ກດີ
ມາຈະມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ຫ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕດິ ຕວົ ມາພອູ້ ມ ແລະ ໝາຍເຖງີ ຕ່ ໄປດວູ້ ຍວ່ າ ຖາູ້ ເດກັ ຄນົ
ໃດທ່ ີພ່ ແມ່ ຫ ບັນພະບຸ ລຸ ດທ່ ີມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຫາຍ ຫ ໜູ້ອຍເດັກຄົນນັນູ້ ກ່ ຍອມຕອູ້ ງມີຄວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບຫາຍ ຫ ໜອູ້ ຍຕດິ ຕາມໄປນາດວູ້ ຍ ແຕ່ ເທ່ າົ ທປີ ະກດົ ພບວ່ າ ຄວາມຈງິ ບ່ ໄດເູ້ ປັນແນວນນັູ້ ເດກັ ຈະ
ບ່ ຮວູ້ ່ າອນັ ໃດຄພາລະກດິ ທ່ ເີ ຂາົ ຈະໄດເູ້ ຮດັ ຖາູ້ ບ່ ໄດຮູ້ ບັ ການບອກເລ່ າົ ຫ ສງັ ສອນ ແລະ ເຖງີ ອນັ ໃດທ່ ເີ ຂາົ ໄດູ້
ເຮດັ ໄດ,ູ້ ໄດກູ້ ະທາ ແຕ່ ຖາູ້ ບ່ ໄດຮູ້ ບັ ການເຝິກແອບໃຫກູ້ ະທາ ເມ່ ອເຖງີ ເວລາອນັ ສມົ ຄວນແລະ ດວູ້ ຍວທິ ກີ ານ
ທ່ ເີ ໝາະສມົ ເຂາົ ກ່ ຈະສາມາດປະຕບິ ດັ ພາລະກດິ ທ່ ເີ ຂາົ ຈະກະທາໄດູ້ ດ່ ງັ ນນັູ້ ການເປັນຜທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ
ຈ່ ງຶ ບ່ ແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ເອງແຕ່ ເປັນສ່ ງິ ທ່ ຕີ ອູ້ ງຮຽນຮ.ູ້

ການຮຽນຮຂູ້ ອງບຸ ກຄນົ ໝາຍເຖີງການທ່ ບີ ຸກຄນົ ສາມາດປ່ ຽນແປງພດຕກິ າໄປຕາມຈດຸ ມ່ ຸງໝາຍທ່ ີ
ຕອູ້ ງການໄດຖູ້ າູ້ ໄດຮູ້ ັບປະສບົ ການທ່ ີພຽງພແຕ່ ບນັ ຫາມຢີ ່ ວ່ າປະສບົ ການທ່ ີຈະເຮດັ ໃຫບູ້ ຸ ກຄົນມຄີ ວວາມ

44

Seefueng CHOMPHACHANH

ຮບັ ຜດິ ຊອບນນັູ້ ເປັນແນວໃດ ແລະ ຄວາມຈະໃຫບູ້ ຸກຄນົ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ສ່ ງິ ໃດ ສ່ ງິ ໃໜ່ ງຶ ແລະ ເວລາ
ໃດ.

ປະສບົ ການທ່ ຈີ ະໃຫບູ້ ຸກຄນົ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບນນັູ້ ມທີ ງັ ປະສບົ ການທາງກງົ ແລະ ປະສບົ ການ
ທາງອອູ້ ມ.

ປະສບົ ການທາງກງົ ຄປະສບົ ການຊະນດິ ໜ່ ງຶ ເມ່ ອບຸກຄນົ ປະຕບິ ດັ ພາລະກດິ ຢ່ າງໃດ ຢ່ າງໜ່ ງຶ ແລວູ້
ບຸກຄນົ ຍອມໄດຮູ້ ບັ ຂອງການກະທານນັູ້ ໂດຍກງົ ຜນົ ທ່ ໄີ ດອູ້ າດເປັນລາງວນັ ເປັນວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງ ເປັນຄາຍອູ້ ງຍ
ຊມົ ຊມົ ເຊຍີ ຫ ອາດເປັນຄວາງມພາກພມໃຈຢ່ າງໃດຢ່ າງໜ່ ງຶ ຫ ໆ ລ ໆ.

ປະສບົ ການທາງອອູ້ ມເປັນປະສບົ ການທ່ ບີ ຸກຄນົ ທ່ ຈີ ະໄດຮູ້ ບັ ຈາກການບອກເລ່ າົ ຈາການອ່ ານໜງັ ສ ຫ
ຈາການເຫນັ ຈາກຜນົ ການກະທາຂອງຜນົ ການກະທາຂອງຄນົ ອ່ ນ.

ສ່ ວນຄາຖາມວ່ າບຸກຄນົ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ສ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ສ່ ງິ ໜ່ ງຶ ເມ່ ອໃດນນັູ້ ເປັນເລ່ ອງຂອງການຄານງຶ
ອາຍຸ ກະສຽນຂອງບຸ ກຄົນ ເພາະບຸ ກຄົນທ່ ີຢ່ ໃນໄວຕ່ າງໆ ຍອມມຄີ ວາມສາມາດໃນກລະນໃີ ນການກະທາ
ກດິ ຈະກາແຕ່ ລະຊະນດິ ຕ່ າງກນັ ຊ່ ງຶ ອາດກ່ າວໄດວູ້ ່ າການທ່ ຈີ ະມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບພຽງໃດນນັູ້ ຂນູ້ ຢ່ ກບັ ການ
ຮຽນຮູ້ ທ່ ບີ ຸກຄນົ ຈະໄດຮູ້ ບັ ແລະ ຂນູ້ ກບັ ສ່ າາຍຸຂອງແຕ່ ລະຄນົ ອກີ ດວູ້ ຍ.

ທ່ ານ ຟອສເຕີ ( Foster 1953 ) ເວົາູ້ ວ່ າ ເປັນການຍາກທ່ ີຈະບອກວ່ າອາຍຸ ເທ່ າົ ໃດ ຄວນຈະມີ
ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃນເລ່ ອງໃດ ເພາະເດກັ ແຕ່ ລະຄນົ ມອີ ດັ ຕາສ່ ວນຂອງຄວາມການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕທ່ ອີ ຕກ
ຕ່ າງກນັ ຢ່ າງໃດກ່ ຕາມ ຟອສເຕີສະເໜີວ່ າໃນໄລຍະເວລາທ່ ີສາຄັນຂອງການສອນໃຫເູ້ ດັກເກີດຄວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບໄດດູ້ ທີ ່ ສີ ຸດຄ ໄລຍະເວລາທ່ ເີ ດກັ ສະແດງໃຫເູ້ ຫນັ ວ່ າເຂາົ ເຕມັ ໃຈ ແລະ ພອູ້ ມທ່ ຈີ ະເຮດັ ສ່ ງິ ຕ່ າງໆ
ດວູ້ ຕນົ ເອງເປັນຄງັູ້ ທາອດິ .

ການຮກັ ສາສຸຂະພາບອະນາໄມ.

45

Seefueng CHOMPHACHANH

ທ່ ານ ຟອສເຕີ ຍງັ ເວາົູ້ ວ່ າບ່ ວ່ າເດກັ ຈະມອີ າຍຸ 1-2 ຫ 3 ປີ ຖາູ້ ເຂາົ ພອູ້ ມທ່ ຈີ ະປະຕບິ ດັ ໜາູ້ ທ່ ຢີ ່ າງໃດ
ຢ່ າງໜ່ ງຶ ດວູ້ ຕວົ ຂອງເຂາົ ເອງເຊ່ ນັ ກນິ ເຂາົູ້ ດວູ້ ຍຕນົ ເອງ ຫ ຫຕີູ້ າມລາພງັ ໃຈ ໂດຍບ່ ຕອູ້ ງມຜີ ໃູ້ ຫຍ່ ຢ່ ໃກໃູ້ ນຊ່ ວົ
ໄລຍະ ເວລາໜ່ ຶງ ຫ ເກບັ ມຽູ້ ນທ່ ີສ່ ງິ ຂອງຕວົ ເອງເອາົ ໄປຫນີູ້ ມາໄວບູ້ ່ ອນເກ່ າົ , ນນັູ້ ສະແດງວ່ າເຂາົ ມຄີ ວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບໄດແູ້ ລວູ້ ແລະ ເປັນສນັ ຍານຂອງການບອກໃຫຮູ້ ວູ້ ່ າ ເຂາົ ສາມາດທ່ ຈີ ະໄດນູ້ າໄປພກແອບໃຫມູ້ ີ
ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ຫ ພອູ້ ມທ່ ຈີ ະຮບັ ຜດິ ຊອບໃຫເູ້ ປັນເດກັ ຜມູ້ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ໄດຫູ້ ບ່ ຫ ໄດໜູ້ ອູ້ ຍພຽງ
ໃດນນັູ້ ຂນູ້ ກບັ ທດັ ສະນະຂະຕທິ ່ ເີ ຂາົ ໄດຮູ້ ບັ ການຮຽນຮູ້ ຈາກຄອບຄວົ ພ່ ແມ່ ຂອງເຂາົ . ຖາູ້ ພ່ ແມ່ ຫຜໃູ້ ຫຍ່ ທ່ ຢີ ່
ໃກຊູ້ ດິ ເດກັ ປະປ່ ອຍໃຫເູ້ ວລາຜ່ ານໄປໂດຍບ່ ເຝິກແອບໃຫເູ້ ດກັ ບ່ ມວີ າມຮບັ ຜດິ ຊອບຕງັູ້ ແຕ່ ເວລານ,ີູ້ ເຊ່ ງີ ນບັ

ວ່ າເປັນຈດຸ ເລມີ ຕນົ ສາຄນັ ຂອງການມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ ເພາະເມາົ ແຕ່ ຄດິ ວ່ າເດກັ ຍງັ ຍນອູ້ ຍເກນີ ໄປ
ຫ ມວາມອດອດັ ໃຈກບັ ການກະທາທ່ ຖີ ກຶ ໆ ຜດິ ໆ ຫ ບ່ ເປັນລະບຽບຮອູ້ ຍຂອງເດກັ ແລະ ເຮດັ ໃຫູ້ ຫ ເຮດັ
ເອາົ ເອງໝດົ ໃນທ່ ສີ ຸດເດກັ ຈະຖວ່ າສ່ ງິ ເຫ່ າົ ນບີູ້ ່ ແມ່ ນເລ່ ອງທ່ ເີ ຂາົ ຈະຮບັ ຜດິ ຊອບໃນຕວົ ຂອງເຂາົ ໂດຍຈະຕອູ້ ງ
ຮບັ ຜດິ ຊອບສ່ ງິ ຕ່ າງໆທ່ ບີ ່ ໄດເູ້ ຄຍີ ສອນເຂາົ ໃນໂອກາດທ່ ເີ ຂາົ ອາດຈະເຮດັ ເອາົ ເອງ.

ໃນການຈະສງັ ເກດວ່ າ ເດກັ ທຄີ ວາມສາມາດໃນການຮບັ ຜດິ ຊອບ ເພ່ ອຝຶກແອບໃຫເູ້ ປັນຜທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມ
ຮບັ ຜດິ ຊອບໄດເູ້ ມ່ ອໃດນນັູ້ ມນັ ກ່ ຂນູ້ ກບັ ຄວາມສາມດໃນການຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ ໃນແຕ່ ລະສ່ າອາຍຸ ທ່ ີ

ແຕກັ ຕ່ າງກນັ .

 ຕວົ ຢ່ າງພາລະກດິ ທ່ ເີ ດກັ ເກດໃໝ່ ສາມາດຮຽນຮທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໄດ.ູ້
- ຖກວດນມົ ດມໄດເູ້ ອງ ໂດຍບ່ ຕອູ້ ງມຜີ ໃູ້ ຫຍ່ ຖໃຫູ້ (ຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ 5-6 ເດອນ )
- ໃຫສູ້ ນັ ຍານເຕອນວ່ າ ຈະຂບັ ຖ່ າຍເຊ່ ນັ : ດນີູ້ ຣົນ ລງົ ຈາກຕຽງ ຫ ຈາການອມູ້ ທາທ່ າເບ່ ງັ ຫ ບ່ ຕງີ ຢ່ ກບັ

ບ່ ອນ.
 ຕວົ ຢ່ າງກດິ ຈະກາທ່ ເີ ດ່ ນັ ສ່ າອາຍຸກ່ ອນເຂາົູ້ ຮຽນສາມາດຮຽນຮທູ້ ່ ຈີ ະມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໄດ.ູ້
- ອາບນາູ້ ໄດເູ້ ອງ ໂດຍບ່ ຕອູ້ ງມຜີ ໃູ້ ຫຍ່ ອາບໃຫູ້ ( ຕງັູ້ ແຕ່ 4-5 ປີ)

- ນ່ ຸງໂສງູ້ ໄດເູ້ ອງ ຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ ( 3 1  4 1 ປີ).
22

- ກນິ ເຂາົູ້ ຕນົ ເອງ ໂດຍບ່ ເປີເູ້ ປອູ້ ນຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ 1 ປີ.
- ເບ່ ງີ ແຍງນອູ້ ງບ່ ໃຫລູ້ ມົູ້ ຫ ບ່ ໃຫມູ້ ອີ ນັ ຕະລາຍໄດເູ້ ຖງີ ບາງຄງັູ້ ຄາວ ແລະ ໃນໄລຍະເວລາບ່ ດນົ ຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ

5 1 ປີ.
2

 ຕວົ ຢ່ າງກດິ ຈະກາທ່ ເີ ດກັ ໃນສ່ າເດກັ ໄວຮຽນຮທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໄດ.ູ້

- ທາຄວມສະອາດເສອູ້ ຜາູ້ ທ່ ຕີ ນົ ເອງນ່ ຸງໄດູ້ (ຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ 7-8 ປີ).

- ໜງຶູ້ ເຂາົູ້ ແລະ ແຕ່ ງກນິ ແບບງ່າຍໆເຊ່ ນັ : ຕມົູ້ ໄຂ່ ຫ ຈນໄຂ່ ໄດູ້ (ຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ 10-11 ປີ).

46

Seefueng CHOMPHACHANH

- ລຽູ້ ງນອູ້ ງແທນພ່ ແມ່ ໄດບູ້ າງມ ູ້ ໃນບາງມທູ້ ່ ພີ ່ ແມ່ ບ່ ຢ່ ເຮອນ (ຕງັູ້ ແຕ່ ອາຍຸ 11-12 ປີ).

ສະຫຸບວ່ າ ຄວາມສາມາດໃນການຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ ນນັູ້ , ຂນຶູ້ ຢ່ ກບັ ຄວາມສຸກງອມຂອງເດກັ ຊ່ ງຶ
ຈະເບ່ ງີ ໄດຈູ້ າກຄວາມພອູ້ ມທາງດາູ້ ຮ່ າງກາຍ ແລະ ຈດິ ໃຈທ່ ປີ ະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາຢ່ າງໃດຢ່ າງໜ່ ງຶ . ສ່ ວນເດກັ ຈະ
ເປັນຜທູ້ ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບພຽງໃດ ຫ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃນເລ່ ອງໃດນນັູ້ ເປັນເລ່ ອງຂອງການຮຽນຮ.ູ້
ສະນນັູ້ ໃນແຕ່ ສາອາຍຸດວູ້ ຍວ່ າເຂາົ ມຄີ ວາມສາມາດທ່ ຈີ ະຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ສ່ ງິ ທ່ ຜີ ໃູ້ ຫຍ່ ຕອູ້ ງການໃຫຮູ້ ບັ ຜດິ ຊອບຢ່
ແລວູ້ ຫ ບ່ ແລະ ຖາູ້ ເຂາົ ມຄີ ວາມສາມາດທ່ ຈີ ະຮບັ ຜດິ ຊອບຢ່ ແລວູ້ ກ່ ຕອູ້ ງສອນໃຫເູ້ ຂາົ ທນັ ທໃີ ຫເູ້ ຂາົ ມປີ ະສບົ
ການ ແລະ ເກດີ ການຮຽນຮທູ້ ່ ຖີ ຶກຕອູ້ ງ ລະ ໝນັູ້ ຄງົ ເພ່ ແໃຫເູ້ ຂາົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທງັ ຕນົ ເອງ ແລະ ຕ່
ສງັ ຄມົ ຕ່ ໄປ.

3. ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບການມລີ ະບຽບວໃິ ນຕ່ ຕນົ ເອງຂອງເດກັ .

 ທ່ ານ ຊາປຣນິ ( chaprin 1968 ) ໃຫຄູ້ າວ່ າວໃິ ນຕ່ ຕນົ ເອງ “ ວ່ າ ຄກດົ ຂບູ້ ງັ ຄບັ ຫ ລະບຽບທ່ ບີ ຸກຄນົ
ໃຊໃູ້ ນການຄວບຄຸມການປະພດຶ ຫ ການປະຕບິ ດັ ຂອງຕນົ ເອງ”.

 ທ່ ານ ເຄາົ ສະມາຍເອີ ( Khausmeier & Goodwin 1975 ) ເວາົູ້ ການມວີ ໃິ ນຕ່ ຕນົ ເອງ ສາຫບັ ເດກັ
ນນັູ້ ໝາຍເຖງີ ການຮຽນຮທູ້ ່ ຈີ ະຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ນົ ເອງ ຕ່ ໝ່ ເພ່ ອນ ແລະ ຕ່ ໂຮງຮຽນ.

 ທ່ ານ ອງິ ລດິ ຊ໌ ( English 1958 ) ເວາົູ້ ວ່ າ ລະບຽບວໄິ ນຕນົ ເອງ ຄລກັ ສະນະການນາຕວົ ເອງ ຫ ການ
ຄວບຄຸມພດຕກິ າຂອງຕນົ ເອງໃຫໄູ້ ຫໄູ້ ປຕາມຄວາມຕງັູ້ ໃຈ ໂດຍອາໃສແຮງຈງໃຈທ່ ສີ າພນັ ກບັ ອຸດມົ ຄະຕິ
ທ່ ຕີ ນົ ເອງສາູ້ ງຂນູ້ .

 ທ່ ານ ລີ ( Lee 1961 )ເວາົູ້ ວ່ າ ການມລີ ະບຽບວໃິ ນຕນົ ເອງ ຄການທທ່ ບີ ຸ ກຄນົ ກະທາແຕ່ ສ່ ງິ ທ່ ຈີ ະເເຮດັ
ໃຫຕູ້ ນົ ເອງ ແລະ ຜອູ້ ່ ນມຄີ ວາມສາເລດັ ໃນອະນາຄດົ ໂດຍສ່ ງິ ທ່ ກີ ະທານນັູ້ ຈະບ່ ໃຫເູ້ ກດີ ຄວາມເດອດຮອູ້ ນ
ພາຍຫງັ ທງັ ແກ່ ຕນົ ເອງ ແລະ ຜອູ້ ່ ນ ແລະ ບ່ ວ່ າກນກະທານນັູ້ ຈະເປັນສ່ ງິ ່ຕີ ນົ ເອງເຕມັ ໃຈຈະເຮດັ ຫ ບ່ .

 ທ່ ານ ອອສແບລ (Ausubel 1965 ) ເວາົູ້ ວ່ າ ລະບຽບວໄິ ນຕນົ ຕນົ ເປັນລະບຽບວໄິ ນ ທ່ ີມຮີ າກຖານ
ຈາກການຄວບຄຸມທງັ ພາຍໃນຕນົ ເອງ ແລະ ພາຍນອກຕນົ ເອງ ແລະ ເປັນລະບຽບວໄິ ນທ່ ມີ ຜີ ນົ ຕ່ ການ
ຄວບຄຸມການປະຕບິ ດັ ຂອງບຸກຄນົ ໄດຫູ້ າຍກວ່ າ ລະບຽບວໄິ ນທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ຈາກການຄວບຄຸມພາຍນອກ
ພຽງຢ່ າງດຽວລາວຍງັ ອະທບິ າຍວ່ າການຄວບຄຸມພາຍໃນ ກ່ ຄການຄວບຄຸມທ່ ພີ ວກປະຕບິ ດັ ຕາມລະບຽບ
ວໄິ ນ ເປັນຜຄູ້ ວບຄຸມຕນົ ເອງໃນການປະພດປຕບິ ດັ ສ່ ງິ ທ່ ໄີ ດກູ້ ະທາ ແລະ ການຄວບຄຸມພາຍນອກ ຄການ
ທ່ ຜີ ປູ້ ະຕບິ ດັ ຕາມລະບຽບວໄິ ນ ຖກຄວບຄຸມຈາກຄນົ ອ່ ນດວູ້ ນເບ່ ງີ ແຍງທ່ ສີ ະໝາສະເໝີ ການອອກຄາສ່ ງັ ,
ການບງັ ຄບັ ຫ ການລງົ ໂທດອ່ ນໆເປັນຕນົູ້ .

 ທ່ ານ ເດຊີ າມ (Decharms 1975 ) ເວາົູ້ ເຖີງບຸກຄນົ ທ່ ມີ ຄີ ວາມສາມາດໃນການຄວບຄຸມເຫດການທ່ ີ
ເກດີ ຂນູ້ ແກ່ ຕນົ ເອງໄດູ້ ດວູ້ ຍຕນົ ເອງວ່ າ ບຸກຄນົ ດ່ ງັ ກ່ າວເປັນຜຮູ້ ສູ້ ກຶ ວ່ າຕນົ ເອງເປັນຜນູ້ າທາງຊວີ ດິ ຂອງຕນົ

47

Seefueng CHOMPHACHANH

ຮສູ້ ກຶ ວ່ າ ສ່ ງິ ທ່ ຕີ ນົ ເອງທາເປັນສ່ ງິ ທ່ ຕີ ນົ ເອງເລອກທ່ ຈີ ະກະທາດວູ້ ຍຕນົ ເອງເພາະຕນົ ເອງເປັນຜທູ້ ່ ຕີ ອູ້ ງການ
ຈະເຮດັ ແລະ ຕນົ ເອງເປັນຜທູ້ ່ ເີ ຫນັ ວ່ າກດິ ຈະກາທ່ ກີ ະທານນັູ້ ເປັນສ່ ງິ ທ່ ມີ ຄີ ຸນຄ່ າສາລບັ ຕນົ ເນ່ ອງໄດຄູ້ ດິ
ຢ່ າງຮອບຄອບກ່ ຽວກບັ ສ່ ງິ ທ່ ຕີ ອູ້ ງການໃນປັດຈບຸ ນັ ແລະ ອານະຄດົ ແລວູ້ ຈ່ ງຶ ເລອກເປົນູ້ ໝາຍທ່ ຄີ ດິ ວ່ າຕນົ
ເອງຕດັ ສນິ ວ່ າຕນົ ເອງສາມາດກະທາອນັ ໃດໄດແູ້ ນວໃດ ເພ່ ອບນັ ລຸເປົນູ້ ໝາຍທ່ ຕີ ອູ້ ງການ. ບຸກຄນົ ເຫ່ າົ ນຈີູ້ ະ
ມຄີ ວາມເຊທ່ ອມໝນັູ້ ຕ່ ເອງຢ່ າງແທຈູ້ ງິ . ເພາະເປັນຜເູ້ ລອກວທິ ທີ າງນາໄປສ່ ເປົາູ້ ໝາຍທ່່ ຕີ ອູ້ ງການ ດວູ້ ການ
ໃຊພູ້ ະຍາຍາມທ່ ີມຢີ ່ ແລະ ຈາກຜນົ ສາເລດັ ຫ ຄວາມລົມູ້ ເຫວທ່ ີໄດຮູ້ ບັ ຈະເປັນບດົ ຮຽນສາຫບັ ການ
ກະທາ ຫ ກດິ ຈະກາອ່ ນໆທ່ ຕີ ນົ ຈະຕດັ ສນິ ໃຈກະທາ ຫ ບ່ ກະທາອກີ ໃນໂອກາດທ່ ສົ ໄປ.

ຈາກຄວາມໝາຍຂອງຄາວ່ າ “ ລະບຽບວໄິ ນຕນົ ເອງ’’ ດ່ ງັ ກາວ ຈະເຫນັ ໄດວູ້ ່ າວ່ າ “ ລະບຽບວໄິ ນຕນົ
ເອງ’’ ກບັ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ນນັູ້ ມຄີ ວາມໝາຍໃກຄູ້ ຽງກນັ ຫາຍພຽງແຕ່ ມລີ ະບຽບວໄິ ນຕນົ ເອງນນັູ້ ເນນັູ້ ການ
ຄວບຄຸມຕນົ ເອງ ການທ່ ມີ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບນນັູ້ ເນນັູ້ ເຖງີ ການຄວບຄຸມຕນັ ເອງ ແລະ ລວມທງັ ການຍອມຮບັ
ຜນົ ທາງການກະທາທ່ ຕີ ນົ ກະທາລງົ ໄປດວູ້ ຍ.

ຈາກຄວາມສາພນັ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງ “ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ” ແລະ “ລະບຽບວໄິ ນຕນົ ເອງ”
ດ່ ງັ ກ່ າວ ໄດວູ້ ່ າ ການແອບຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃຫກູ້ ບັ ເດກັ ນນັູ້ ຄວນເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມລີ ະບຽບວໄິ ນຕນົ ເອງດວູ້ ຍ
ເນ່ ອງຈາກເດກັ ລະບຽບວໄິ ນຕເົ ອງນນັູ້ ຈະສາມາດຄວບຄຸມຕນົ ເອງໄດູ້ ໂດຍບ່ ຕອູ້ ງຄອຍຮບັ ຄາສ່ ງັ ຈາກຜໃູ້ ຫຍ່
ຫ ສາມາດຕດັ ສນິ ໃຈການກະທາ ຫ ບ່ ກະທາວຽກງານໃດໆໄດໂູ້ ດຍບ່ ຕອູ້ ງຄອຍຄດິ ວ່ າຕອູ້ ງເຮດັ ຫ ບ່ ຕອູ້ ງເຮດັ
ເພາະຈະຖກລງົ ໂທດເທ່ າົ ນນັູ້ ຄການເຝິກແອບຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຊະນດິ ທ່ ຈີ ະໃຫເູ້ ດກັ ເກດີ ມລີ ະບຽບວໄິ ນຕນົ
ເອງ.

ການເຝິກແອບຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຊະນດິ ທ່ ຈີ ະໃຫເູ້ ດກັ ເກດີ ມລີ ະບຽບວໄິ ນຕນົ ເອງ ຍງັ ມຜີ ນົ ເຮດັ ໃຫູ້
ເດກັ ມຄີ ວາມເຊ່ ອໝນັູ້ ຕ່ ເອງສງ ມຄີ ວາມຕງັູ້ ໃຈຮ່ າຮຽນສງ ເພາະມຄີ ວາມມານະອດົ ທນົ ສງ.

48

Seefueng CHOMPHACHANH

ພາກທີ 2
ບດົ ທີ 5
ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງເດກັ

1. ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ຕນົ ເອງ.

1) ຄວາມສາຄນັ ຂອງການມຄິ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ຕນົ ເອງ.

ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ຕນົ ເອງ

49

Seefueng CHOMPHACHANH

ແມ່ : ນອູ້ ຍຕ່ ນແມລກ 6 ໂມງເຊາົູ້ ແລວູ້ ຈ່ ງົ ອາບນາູ້ ແລວູ້ ແຕ່ ງຕວົ ລງົ ໄປກນິ ເຂາົູ້ ເພາະຈະໄດຟູ້ າູ້ ວໄປ
ໂຮງຮຽນ. ເວລາຜ່ ານໄປ 10 ນາທີ ນບັ ຈາກການປຸລກສາວຂອງແມ່ ແຕ່ ປະກດົ ວ່ າລກສາວຍງັ ບ່ ຕ່ ນ.

ພ່ : ນີູ້ 6 ໂມງປາຍແລວູ້ ນອູ້ ຍຍງັ ບ່ ຕ່ ນອີກບ່ ແມ່ ລອງໄປປຸ ກອິກເທ່ ອໜ່ ຶງເບ່ ີງ ຈກັ ໜ່ ອຍຈະໄປ
ໂຮງຮຽນບ່ ທນັ .

ແມ່ : ເຊ່ ງີ ກາລງັ ງວູ້ ງນອນຢ່ ກບັ ການຕຽມອາຫານເຊາົູ້ ສາລບັ ພ່ ແລະ ສາລບັ ລກສາວ ເຊ່ ງີ ມຢີ ່ ຄນົ
ດຽວ ແລະ ອາຍຸ 12 ປີຕອູ້ ງປະການແຕ່ ງກນິ ແລວູ້ ໄປປຸກລກສາວອກີ ເທ່ ອໜ່ ງຶ ໃຊເູ້ ວລາປຸກຢ່ 2-3 ນາທີ ລກ
ສາວຈ່ ງຶ ຕ່ ນແມ່ ຈ່ ງຶ ບອກໃຫເູ້ ຂາົູ້ ຫອູ້ ງນາູ້ ແລວູ້ ຈ່ ງຶ ມາແຕ່ ງກນິ ຕ່ .

ອກີ 10 ນາທຕີ ່ ມາເພ່ ອພ່ ເຊດັ ລດົ ແລະ ເກອເປັດເກອໄກ່ ແລວູ້ ແລະ ກາລງັ ກຽມຕວົ ຈະໄປອາບນາູ້
ແຕ່ ງຕວົ ແມ່ ກ່ ແຕ່ ງກນິ ແລວູ້ ໆ ແລະ ກ່ ຈະໄປອາບນາູ້ ແຕ່ ງຕວົ ທງັ ສອງຄນົ ເຫນັ ລກສາວກາລງັ ລດີ ເສອູ້ ຢ່ ແລະ
ຍງັ ບ່ ທນັ ໄປອາບນາູ້ .

ພ່ : ເປັນຫຍງັ ນອູ້ ຍຈ່ ງຶ ບ່ ໄປອາບນາູ້ ເປັນຫຍງັ ຈ່ ງຶ ລດີ ເສອູ້ ຢ່ ໃນເມ່ ອພ່ ບອກແຕ່ ວານນແີູ້ ລວູ້ ເພາະວານ
ນເີູ້ ປັນມວຶູ້ ນັ ອາທດິ ເປັນຫຍງັ ຈ່ ງຶ ບ່ ລດີ .

ພ່ ເສຍເວລາບອກນ່ ອູ້ ຍອກີ 5 ນາທີ ຈ່ ງຶ ໄປອາບນາູ້ ໃນເວລາ 6: 20 ນາທີ . ເມອຮອດ 6: 25 ນາທີ
ທງັ ພ່ ແມ່ ພອູ້ ມທ່ ຈີ ະກນິ ເຂາົູ້ ເຊາົູ້ ແຕ່ ນອູ້ ຍຫາກ່ ອອກຈາກຫອູ້ ງນາູ້ ດວູ້ ຍຄວາມຟາູ້ ວຟ່ ັງ ເມ່ ອອອກມາພບົ ແມ່
ນອູ້ ຍກ່ ຍມີູ້ ແຫງູ້ ໆ. ແມ່ ເຫນັ ວ່ າ ແຂວູ້ ຂອງນອູ້ ຍຍງັ ເຫອໆຢ່ ຈ່ ງຶ ຖາມລກ ເພາະລກຟາູ້ ວເກນີ ໄປຈ່ ງຶ ລມຖແຂວູ້
ແມ່ ຈ່ ງຶ ບອກໃຫນູ້ ອູ້ ຍໄປຖແຂວູ້ ໃນຫອູ້ ງນາູ້ ຄນອກີ ແລະ ພ່ ກ່ ໄປກນິ ເຂາົູ້ ເຊາົູ້ ກ່ ອນ.

7:00 ໂມງແລວູ້ ເຖີງເວລາຈະອອກເຮອນແລວູ້ ພ່ ຕອູ້ ງຂບັ ລດົ ໄປສ່ ງົ ລກສາວແລວູ້ ຈ່ ງຶ ກບັ ໄປການ
8: 00ໂມງຖາູ້ ແມ່ ອອກເຮອນຊາູ້ ກວ່ ານີູ້ ພ່ ຈະໄປການບ່ ທນັ ແຕ່ ນອູ້ ຍກ່ ບ່ ທນັ ໄດກູ້ ນິ ເຂາົູ້ ເຊາົູ້ ເພາະນອູ້ ຍຍງັ ແຕ່ ງ
ຕວົ ບ່ ແລວູ້ .

ເວລານີູ້ 7:25 ນາທນີ ອູ້ ຍຍງັ ບ່ ທນັ ໄດກູ້ ນິ ເຂາົູ້ ເຊາົູ້ ເທ່ ອກ່ ອນໄປໂຮງຮຽນຍງັ ເຮດັ ວຽກບາູ້ ນທ່ ຄີ ມອບ
ໝາຍໃຫເູ້ ຮດັ ແຕ່ ວນັ ສຸກບ່ ທນັ ແລວູ້ .

ພວກເຮາົ ລອງຄດິ ເບ່ ງີ ວ່ າຄວາມບ່ ຮຽບຮອູ້ ຍທ່ ເີ ກດີ ຂນູ້ ຕາມສະພາບການເບອູ້ ງຕນົູ້ ນນັູ້ ເກດີ ຂນູ້ ດວູ້ ຍ
ເຫດໃດ?.

ຖກແລວູ້ ຖາູ້ ພວກເຮາົ ຕອບວ່ າແມ່ ນບອູ້ ນລກສາວນອູ້ ຍ ເພາະລກສາວນອູ້ ຍຂາດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່
ຕນົ ເອງ.

ສ່ ວນສາເຫດທ່ ວີ ່ າເປັນຫຍງັ ນາງນອູ້ ຍຈ່ ງຶ ຂາດຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕ່ ຕນົ ເອງນນັູ້ ເຮາົ ຈະຍງັ ບ່ ເວາົູ້ ເຖີງ
ເພາະໄດເູ້ ວາົູ້ ເລ່ ອງນໃີູ້ ນຕອນຕ່ ໄປ.

50