กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา 2565

๒๓๔

ปี สาระการเรยี นรู้ เพ่อื จดั ทำคำอธบิ ายรายวิชา
สาระการเรยี นรู้สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา

๖ รหัสวชิ า 1๖101

เป้าหมายคุณภาพผู้เรียนท่หี ลกั สตู รแกนกลางฯ กำหนด

ความรู้ (K) ทักษะ/กระบวนการ คณุ ลักษณะ

(P) เจตคติ ค่านยิ ม (A)

งระบบสบื พนั ธ์ุ ระบบ การสือ่ สาร ใฝเ่ รียนรู้
และระบบหายใจ การส่ือสาร มุ่งมนั่ ในการทำงาน
ความรบั ผดิ ชอบ
ษาระบบสืบพนั ธุ์ ระบบ มีวนิ ัย
และระบบหายใจ

งการสร้างและรกั ษา การสือ่ สาร
บผู้อื่น การวเิ คราะห์
งที่อาจนำไปสกู่ ารมี
ารตดิ เชื้อเอดส์ และการ การวิเคราะห์
ยอนั ควร
นอแนวทางปอ้ งกนั แก้ไข
นครอบครวั

อนไหวรว่ มกับผ้อู น่ื การปฏบิ ัติ

มาตรฐาน/ตวั ชี้วดั /สาระการเรยี นรู้
ตามหลกั สูตรแกนกลางฯ

ป.๖/2 จำแนกหลักการเคลื่อนไหวในเรื่องการรับแรง การใชแ้ รง หลกั การเคลื่อน
และความสมดลุ ในการเคลอื่ นไหวร่างกายในการเล่นเกม เล่นกฬี า ใช้แรง และควา
และนำผลมาปรับปรุงเพ่ิมพนู วิธีปฏิบตั ขิ องตนและผู้อ่นื รา่ งกาย
ป.๖/๓ เล่นกฬี าไทย กีฬาสากลประเภทบุคคลและประเภททีมได้ เลน่ กฬี าไทย กีฬ

อยา่ งละ 1 ชนดิ ทักษะกลไก เพ
ความสามารถข
ป.๖/๔ ใชท้ กั ษะกลไก เพ่อื ปรับปรุงเพมิ่ พูนความสามารถของตน ร่วมกิจกรรมนนั
และผ้อู ่นื ในการเลน่ กีฬา กิจกรรม
ป.๖/๕ รว่ มกจิ กรรมนนั ทนาการอยา่ งน้อย 1 กิจกรรม แลว้ นำ
ความรู้และหลักการที่ได้ไปใชเ้ ป็นฐานการศึกษาหาความรเู้ ร่ืองอน่ื
ๆ

มาตรฐาน พ 3.2 ประโยชนแ์ ละห
ป.๖/1 อธบิ ายประโยชนแ์ ละหลกั การออกกำลงั กายเพ่ือสุขภาพ
สมรรถภาพทางกายและการสรา้ งเสรมิ บุคลกิ ภาพ เลน่ เกมท่ีใชท้ ัก
ป.๖/2 เล่นเกมทใี่ ช้ทักษะการวางแผนและสามารถเพิ่มพนู ทกั ษะ
การออกกำลงั กายและเคลอ่ื นไหวอยา่ งเปน็ ระบบ เลน่ กีฬาทีต่ นเอ
ป.๖/๓ เล่นกีฬาท่ีตนเองชนื่ ชอบและสามารถประเมนิ ทักษะการ ประเมินทักษะก
เลน่ ของตนเปน็ ประจำ
ป.๖/๔ ปฏิบัติตามกฎ กตกิ า ตามชนิดกีฬาทเี่ ลน่ โดยคำนึงถงึ กฎ กตกิ า ตาม
ความปลอดภัยของตนเองและผูอ้ ื่น

๓๓๕

เป้าหมายคณุ ภาพผเู้ รียนทห่ี ลกั สูตรแกนกลางฯ กำหนด

ความรู้ (K) ทักษะ/กระบวนการ คุณลกั ษณะ

(P) เจตคติ ค่านยิ ม (A)

นไหวในเร่ืองการรับแรง การ การจำแนก ใฝ่เรยี นรู้

ามสมดลุ ในการเคลือ่ นไหว มุ่งม่ันในการทำงาน

ความรบั ผดิ ชอบ

ฬาสากล มีวินัย

พื่อปรบั ปรงุ เพม่ิ พนู การปฏบิ ัติ
ของตนและผู้อ่ืน การปฏบิ ตั ิ
นทนาการอย่างนอ้ ย 1

หลกั การออกกำลังกาย การสอื่ สาร
การปฏิบัติ
กษะการวางแผน การปฏิบัติ

องช่ืนชอบและสามารถ การปฏิบตั ิ
การเลน่ ของตน

มชนิดกฬี าทเ่ี ล่น

มาตรฐาน/ตัวช้ีวัด/สาระการเรียนรู้
ตามหลกั สตู รแกนกลางฯ

ป.๖/๕ จำแนกกลวิธีการรุก การป้องกนั และนำไปใชใ้ นการเล่น กลวธิ กี ารรกุ กา
กฬี า
ป.๖/๖ เลน่ เกมและกีฬา ด้วยความสามคั คีและมีนำ้ ใจนักกีฬา เลน่ เกมและกฬี
น้ำใจนักกีฬา

มาตรฐาน พ 4.1 การปอ้ งกันและ
ป.๖/1 แสดงพฤติกรรมในการป้องกนั และแกไ้ ขปัญหาสงิ่ แวดล้อม

ทมี่ ผี ลต่อสขุ ภาพ ผลกระทบทเี่ กิด
ป.๖/2 วเิ คราะห์ผลกระทบทเี่ กิดจากการระบาดของโรคและเสนอ แนวทางป้องกัน
แนวทางการป้องกนั โรคตดิ ตอ่ สำคัญทีพ่ บในประเทศไทย

ป.๖/๓ แสดงพฤตกิ รรมท่ีบง่ บอกถึงความรบั ผิดชอบตอ่ สขุ ภาพของ ความรบั ผดิ ชอบ
ส่วนรวม

ป.๖/๔ สรา้ งเสรมิ และปรับปรงุ สมรรถภาพทางกายเพ่ือสขุ ภาพ สมรรถภาพทาง
อยา่ งต่อเนื่อง

มาตรฐาน พ ๕.1

ป.๖/1 วิเคราะห์ผลกระทบจากความรนุ แรงของภยั ธรรมชาตทิ ี่มี ผลกระทบจากค

ตอ่ ร่างกาย จิตใจ และสังคม วธิ ปี ฏบิ ัติตน เพ
ป.๖/2 ระบวุ ิธปี ฏิบตั ติ น เพือ่ ความปลอดภัยจากธรรมชาติ ธรรมชาติ

ป.๖/๓ วิเคราะหส์ าเหตขุ องการติดสารเสพตดิ และชักชวนให้ผู้อื่น สาเหตุของการต

หลีกเลยี่ งสารเสพติด

๔๓๖

เปา้ หมายคุณภาพผูเ้ รียนท่ีหลกั สูตรแกนกลางฯ กำหนด

ความรู้ (K) ทกั ษะ/กระบวนการ คณุ ลักษณะ

(P) เจตคติ คา่ นิยม (A)

ารป้องกนั ในการเล่นกีฬา การจำแนก

ใฝ่เรยี นรู้

ฬา ดว้ ยความสามคั คีและมี การปฏิบตั ิ ม่งุ มน่ั ในการทำงาน

ความรับผิดชอบ

มวี นิ ยั

ะแก้ไขปัญหาสิง่ แวดลอ้ ม การนำไปใช้ อยูอ่ ยา่ งพอเพียง

ดจากการระบาดของโรคและ การวิเคราะห์
น

บต่อสขุ ภาพของสว่ นรวม การนำไปใช้

งกาย การปฏิบัติ

ความรนุ แรงของภยั ธรรมชาติ การวิเคราะห์

พ่อื ความปลอดภยั จาก การสือ่ สาร

ตดิ สารเสพติด การวิเคราะห์

๑๓๗

พ16101 สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา คำอธบิ ายรายวิชาพืน้ ฐาน
ช้ันประถมศกึ ษาปีท่ี 6 กลุ่มสาระการเรยี นรู้สุขศึกษาและพลศกึ ษา
เวลาเรียน 40 ช่ัวโมง/ปี

ศึกษาและอธบิ ายความสำคญั ของระบบสบื พนั ธุ์ ระบบไหลเวียนโลหติ และระบบหายใจ ท่ีมีผลตอ่ สุขภาพ การ
เจริญเติบโตและพัฒนาการ วิธีการดูแลรักษาระบบสืบพันธุ์ ระบบไหลเวียนโลหิตและระบบหายใจให้ทำงานตามปกติ
เข้าใจและเห็นคุณค่าตนเอง ครอบครัว เพศศึกษา สามารถใช้ชีวิตประจำวันตามบริบทสภาพสังคมและชุมชนใน

ท้องถิ่น และมีทักษะในการดำเนินชีวิตตามศาสตร์พระราชาอย่างยั่งยืน ความสำคัญของการสร้างและรักษา

สัมพันธภาพกับผู้อื่น พฤติกรรมเสี่ยงที่อาจนำไปสู่การมีเพศสมั พันธ์ การติดเชื้อเอดส์ และการตั้งครรภก์ ่อนวัยอันควร
เห็นคุณค่าและมีทกั ษะในการสร้างเสริมสุขภาพ การดำรงสุขภาพ การป้องกันโรค และการสร้างเสริมสมรรถภาพเพ่ือ
สขุ ภาพ แสดงพฤติกรรมในการปอ้ งกันและแก้ไขปญั หาส่ิงแวดล้อมท่ีมผี ลต่อสุขภาพ ผลกระทบ ทีเ่ กดิ จากการระบาด
ของโรคและเสนอแนวทางการป้องกันโรคติดต่อสำคัญที่พบในประเทศไทย แสดงพฤติกรรมที่บ่งบอกถึงความ
รับผิดชอบตอ่ สุขภาพของสว่ นรวม สร้างเสริมและปรับปรงุ สมรรถภาพทางกายเพือ่ สุขภาพอยา่ งตอ่ เนือ่ ง ป้องกันและ
หลกี เล่ยี งปจั จยั เส่ยี ง พฤติกรรมเส่ยี งตอ่ สุขภาพ อุบัตเิ หตุ การใชย้ า สารเสพตดิ และความรุนแรง ผลกระทบจากความ
รนุ แรงของภัยธรรมชาติทมี่ ีต่อร่างกาย จติ ใจ และสงั คม ระบุวิธีปฏิบัติตนเพอ่ื ความปลอดภัยจากธรรมชาติ สาเหตุของ
การติดสารเสพตดิ และชักชวนให้ผู้อืน่ หลกี เลี่ยงสาร เสพติดฝึกทักษะการเคลื่อนไหวร่วมกับผูอ้ ื่นในลักษณะแบบผลดั
และแบบผสมผสานได้ตามลำดบั ทั้งแบบอยู่กบั ท่ี เคลื่อนที่ และใช้อุปกรณ์ประกอบ และการเคลือ่ นไหวประกอบเพลง
จำแนกหลกั การเคลื่อนไหวในเรื่องการรับแรง การใช้แรง และความสมดลุ ในการเคลอ่ื นไหวรา่ งกายในการเล่นเกม เล่น
กีฬา และนำผลมาปรับปรุงเพิ่มพูนวิธีปฏิบัติของตนและผู้อื่น เล่นกีฬาไทย กีฬาในกลุ่มประเทศอาเซียน และกีฬา
สากลประเภทบุคคลและประเภททมี ได้อย่างละ ๑ ชนิด ใช้ทักษะกลไกเพื่อปรบั ปรุงเพิ่มพูนความสามารถของตนและ
ผู้อื่นในการเล่นกีฬา ร่วมกิจกรรมนันทนาการอย่างน้อย ๑ กิจกรรม แล้วนำความรู้และหลักการที่ได้ไปใช้เป็นฐาน
การศึกษาหาความรู้เรื่องอื่น ๆ เล่นเกมที่ใช้ทักษะการวางแผนและสามารถเพิ่มพูนทักษะการออกกำลังกาย และ
เคลื่อนไหวอย่างเป็นระบบ เล่นกีฬาที่ตนเองชื่นชอบ และสามารถประเมินทักษะการเล่นของตนเป็นประจำ จำแนก
กลวิธี การรุก การป้องกันและนำไปใช้ในการเล่นกีฬา อธิบายประโยชน์และหลักการออกกำลังกายเพื่อสุขภา พ
สมรรถภาพทางกาย และการสร้างเสริมบุคลกิ ภาพ

โดยใช้ทักษะกระบวนการปฏิบัติ การอธิบาย ทักษะการเคลื่อนไหวร่างกาย กระบวนการคิดวิเคราะห์
กระบวนการกลมุ่ การสบื คน้ ขอ้ มลู การแกป้ ญั หา และการอภปิ ราย

เพอื่ ใหเ้ กิดความรู้ ความเข้าใจ สามารถส่ือสารสงิ่ ทเ่ี รียนรู้ รักการออกกำลงั กาย การเล่นเกม และการเล่นกีฬา
มีวินัย เคารพสิทธิ กฎ กติกา มีน้ำใจนักกีฬา มีจิตวิญญาณในการแข่งขัน และชื่นชม ใน สุนทรียภาพของการกีฬา มี
การพฒั นาทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และมีจริยธรรม คุณธรรม และค่านิยมที่เหมาะสม

รหัสตัวชวี้ ัด

พ ๑.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒ พ ๔.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒, ป.๖/๓, ป.๖/๔

พ ๒.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒ พ ๕.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒, ป.๖/๓

พ ๓.๑ ป.๖/๑, ป.๖/๒, ป.๖/๓, ป.๖/๔, ป.๖/๕

พ ๓.๒ ป.๖/๑, ป.๖/๒, ป.๖/๓, ป.๖/๔, ป.๖/๕, ป.๖/๖

รวม ๒๒ ตัวชี้วดั

๒๓๘

โครงสรา้ งรายวชิ า

โครงสร้างรายวิชา สขุ ศึกษาและพลศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศกึ ษาและพลศึกษา

ระดบั ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๑ จำนวน ๔๐ ช่ัวโมง

ท่ี ช่ือหน่วย มาตรฐาน/ตัวชี้วัด สาระสำคญั เวลา คะแนน

การเรยี นรู้ (ช่วั โมง)

๑ กายมหศั จรรย์ พ ๑.๑ ป.๑/๑ ลักษณะและหน้าท่ขี องอวยั วะภายนอกมีการ 6 ๑๕

ป.๑/๒ เจริญเติบโตและพัฒนาไปตามวัย จึงต้องมี

การดูแลรักษาอวัยวะได้อย่างถูกต้อง

เหมาะสม

๒ ครอบครวั ของ พ ๒.๑ ป.๑/๑ ความรักความผูกพันต่อกันของสมาชิกใน 6 ๒๐

ฉนั ป.๑/๒ , ป.๑/๓ ครอบครัว แต่ละคนย่อมมีความชืน่ ชอบและ

ภาคภูมิใจในตนเอง เห็นความแตกต่าง

ระหว่างเพศชายและหญิง ตลอดจนการอยู่

รว่ มกนั อย่างมีความสขุ ของคนในครอบครวั

๓ รูจ้ ักการ พ ๓.๑ ป.๑/๑, การเคลื่อนไหวอยู่กับที่ การเคลื่อนไหว 8 ๒๕

เคลือ่ นไหว ป.๑/๒ เ ค ล ื ่ อ น ท ี ่ โ ด ย ม ี อ ุ ป ก ร ณ ์ ป ร ะ ก อ บ เ ป็ น

ธรรมชาติของการเคลื่อนไหวร่างกายใน

ชีวิตประจำวันและการเล่นเกมเบ็ดเตลด็ เป็น

การเคลื่อนไหวตามธรรมชาติ

๔ เลน่ ตามกฎ พ ๓.๒ การออกกำลังกายและการเล่นเกมเบ็ดเตล็ด 8 ๒๐

ป.๑/๑ , ป.๑/๒ ต้องมีกฎ กติกาและข้อตกลง ในการปฏิบัติ

ร่วมกัน เพื่อให้การเล่นเปน็ ไปอย่างยุติธรรม

๕ แข็งแรงไม่มโี รค พ ๔.๑ การปฏิบัติตนตามหลักสุขบัญญัติแห่งชาติ 6 ๑๐

ป.๑/๑ , ป.๑/๒ ทำให้ป้องกันการเจ็บป่วยทีเ่ กิดขึ้นกับตนเอง

ป.๑/๓ และปฏบิ ัตติ ามคำแนะนำ

๖ ปลอดภยั ไว้ก่อน พ ๕.๑ อันตรายทีเ่ กิดที่โรงเรียน ที่บ้านและจากการ ๖ ๑๐

ป.๑/๑ , ป.๑/๒ เล่น จึงต้องรู้จักป้องกัน และบอกสาเหตุ

ป.๑/๓ รวมถึงการขอความช่วยเหลือจากผู้อื่นเพื่อ

ความปลอดภยั จากอันตรายตา่ งๆ

รวมท้ังสิน้ ๔๐ ๑๐๐

๓๓๙

โครงสร้างรายวิชา สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา

ระดับช้ันประถมศกึ ษาปีที่ ๒ จำนวน ๔๐ ช่วั โมง

ที่ ชอื่ หน่วย มาตรฐาน/ตวั ช้ีวัด สาระสำคัญ เวลา คะแนน

การเรยี นรู้ (ชั่วโมง)

๑ อวยั วะนา่ พ ๑.๑ ลักษณะและหน้าที่ของอวัยวะภายในมี 6 ๑๐

อศั จรรย์ ป.๒/๑ , ป.๒/๒ การเจริญเติบโตและพัฒนาการตามวัย

ป.๒/๓ ต้องดูแลรักษาและเข้าใจธรรมชาติของ

มนุษย์ต้ังแต่เกิดจนตาย

๒ ชวี ิตและ พ ๒.๑ สมาชิกในครอบครัวแต่ละคนมีบทบาท 6 ๑๐

ครอบครัว ป.๑/๑ , ป.๑/๒ หน้าที่แตกต่างกัน มีความสำคัญเช่นกัน

ป.๒/๓ , ป.๒/๔ และการเป็นเพศชายหรือหญิงของตน

ต้องแสดงพฤตกิ รรมท่เี หมาะสมกับเพศ

๓ ลลี าการ พ ๓.๑ ลักษณะและวิธีการเคลื่อนไหวร่างกาย 8 ๒๕

เคล่ือนไหว ป.๒/๑ , ป.๒/๒ แบบอยู่กับที่ แบบเคลื่อนไหวแบบใช้

อุปกรณ์ประกอบ จะนำไปสู่การเล่นเกม

เบ็ดเตล็ดและกจิ กรรมทางกายตา่ งๆไดด้ ี

๔ เลน่ เกมรกู้ ฎ พ ๓.๒ การออกกำลังกายและเล่นเกมเบ็ดเตล็ด 8 ๒๕

ป.๒/๑ , ป.๒/๒ มีประโยชน์และในการเล่นเป็นกลุ่มต้อง

มี กฎ กติกาและข้อตกลง ในการปฏิบัติ

ร่วมกัน เพื่อให้การเล่นเป็นไปอย่าง

ยุติธรรม

๕ สุขภาพดีอาหาร พ ๔.๑ การมีสุขภาพที่ดีต้องเลือกกินอาหารที่มี ๖ ๑๕

มีประโยชน์ ป.๒/๑ , ป.๒/๒ ประโยชน์รวมถึงการเลือกของใช้ของเล่น

ป.๒/๓ , ป.๒/๔ และการปฏิบัติตามคำแนะนำเมื่อมี

ป. ๒/๕ อาการเจ็บป่วยและบาดเจ็บจะเป็นการ

ช่วยป้องกันการเจ็บป่วย การบาดเจ็บท่ี

อาจจะเกิดขึ้นได้

๖ ความปลอดภยั พ ๕.๑ การรู้จักระวังและป้องกันจากการเกิด ๖ ๑๕

ในชวี ติ ป. ๒/๑ , ป.๒/๒ อุบัติเหตุทางน้ำ ทางบก สารเสพติด

ป.๒/๓ , ป.๒/๔ ไฟไหม้จะทำให้ชวี ิตปลอดภัย รวมถงึ การ

ป.๒/๕ ใช้ยาตามคำแนะนำและรวมถึงการ

ปฏิบัติตามป้ายเตือนและสถานที่ที่เป็น

อนั ตราย

รวมท้ังสิ้น ๔๐ ๑๐๐

๔๔๐

โครงสรา้ งรายวิชา สขุ ศึกษาและพลศึกษา กลุ่มสาระการเรยี นรู้สุขศึกษาและพลศึกษา
ระดับชน้ั ประถมศึกษาปีที่ ๓ จำนวน ๔๐ ชว่ั โมง

ที่ ชือ่ หน่วย มาตรฐาน/ตัวช้ีวัด สาระสำคญั เวลา คะแนน

การเรียนรู้ (ชวั่ โมง)

๑ พัฒนาการของเรา พ ๑.๑ การเจรญิ เติบโตของมนุษย์มีเกณฑ์มาตรฐาน 3 ๑๐

ป.๓/๑ , ป.๓/๒ เพื่อประโยชน์ในการเปรียบเทียบการ

ป.๓/๓ เจรญิ เตบิ โตตามวยั

๒ สัมพนั ธภาพดี ชวี ี พ ๒.๑ ความแตกต่างของแต่ละครอบครัวในด้าน 8 ๑๐

มีสขุ ป.๓/๑ , ป.๓/๒ เศรษฐกิจ สังคมและการศึกษามีความสำคญั

ป.๓/๓ ต้องสร้างความเข้าใจร่วมถึงกลุ่มเพื่อน

โดยเฉพาะพฤติกรรมทนี่ ำไปสู่การลว่ งละเมิด

ทางเพศตอ้ งหลีกเล่ียง

๓ เคล่ือนไหวอยา่ ง พ ๓.๑ การเคล่ือนไหวร่างกายแบบอยู่กับท่ีเคล่ือนท่ี 6 ๒๕

มั่นคง ป.๓/๑ , ป.๓/๒ และใช้อุปกรณ์ประกอบต้องรู้จักวิธีควบคุม

และจำเป็นต้องมีทักษะในการเคลื่อนไหวที่

ถกู ต้อง

๔ เกม กีฬา พาเพลิน พ ๓.๒ การออกกำลังกาย การเล่นเกมและกีฬาต้อง 6 ๒๕

ป.๓/๑ , ป.๓/๒ ทำตาม กฎ กติกาและข้อตกลง ในการ

ปฏิบัติร่วมกัน เพื่อให้การเล่นเป็นไปอย่าง

ยตุ ธิ รรม

๕ สร้างเสรมิ สขุ ภาพ พ ๔.๑ การป้องกันการแพรก่ ระจายของโรค การกิน ๘ ๑๕

กาย ป.๓/๑ , ป.๓/๒ อาหารที่เหมาะสมตามอาหารหลัก ๕ หมู่

ป.๓/๓ , ป.๓/๔ ตลอดจนการดูแลรักษาฟันให้สะอาดและ

ป.๓/๕ สร้างเสริมสมรรถภาพทางกายตาคำแนะนำ

จะทำให้สุขภาพดี

๖ ความปลอดภัยใน พ ๕.๑ ความปลอดภยั จากอบุ ัติเหตุในบ้าน โรงเรยี น ๘ ๑๕

ชีวติ ป.๓/๑ , ป.๓/๒ ท้องถิ่นและการเดินทางรวมถึงการขอความ

ป.๓/๓ ช่วยเหลือจากบุคคลและแหล่งต่าง ๆ เมื่อ

เกิดเหตุร้ายหรืออุบัติเหตุและรู้จักการปฐม

พยาบาลจากการเล่นจะทำให้ปลอดภัยใน

ชวี ติ

รวมทั้งสนิ้ ๔๐ ๑๐๐

๕๔๐

โครงสรา้ งรายวชิ า สุขศึกษาและพลศกึ ษา กลุ่มสาระการเรยี นรู้สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา
ระดบั ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๔ จำนวน ๔๐ ชว่ั โมง

ท่ี ชื่อหน่วย มาตรฐาน/ตวั ช้ีวดั สาระสำคญั เวลา คะแนน

การเรยี นรู้ (ชั่วโมง)

๑ พฒั นาการตาม พ ๑.๑ กล้ามเนื้อ กระดูกและข้อมีผลต่อสุขภาพ 6 ๑๐

วยั ป.๔/๑ , ป.๔/๒ รวมถึงการเจริญเติบโตและพัฒนาการ ที่

ป.๔/๓ ต้องดูแลให้ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ

เพราะจะส่งผลถึง พัฒนาการของร่างกาย

และจติ ใจตามวัย

๒ สมาชกิ ทีด่ ีของ พ ๒.๑ ความเป็นเพื่อนและสมาชิกที่ดีของ 6 ๑๐

ครอบครัว ป.๔/๑ , ป.๔/๒ ครอบครัวต้องมีพฤติกรรมที่เหมาะสมตาม

ป.๔/๓ วัยตามแบบอย่างวัฒนธรรมและการ

ป ฏ ิ เ ส ธ ก า ร ก ร ะ ท ำ ท ี ่ เ ป ็ น อ ั น ต ร า ย ไ ม่

เหมาะสมตามเพศ

๓ เสริมสุขภาพดว้ ย พ ๓.๑ การเคลื่อนไหวในลักษณะผสมผสานทั้ง 6 ๒๕

กีฬา ป.๔/๑ , ป.๔/๒ แบบอยู่กับที่ เคลื่อนที่และใช้อุปกรณ์

ป.๔/๓ , ป.๔/๔ ป ร ะ ก อ บ ร ว ม ถ ึ ง ก า ร ก า ย บ ร ิ ห า ร

ท่ามือเปล่า การเล่นเกมและกีฬาต้องรู้จัก

ควบคมุ ตนเอง

๔ กฬี าพาสนุก พ ๓.๒ กฎ กติกาการเล่นกีฬาพื้นฐานที่ส่งเริมการ ๘ ๒๕

ป.๔/๑ , ป.๓/๒ ออกกำลงั กายที่มีผลต่อพัฒนาการและต้อง

วิเคราะห์ผลการพัฒนาของตนเองตาม

ตัวอยา่ งและแบบปฏบิ ตั ขิ องผู้อน่ื

๕ เป็นสขุ กับสงั คม พ ๔.๑ เรียนรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าง ๖ ๑๕

ป.๔/๑ , ป.๔/๒ สิ่งแวดล้อมกับสุขภาพ สภาวะอารมณ์

ป.๔/๓ , ป.๔/๔ ความรู้สึกที่มีผลต่อสุขภาพ การวิเคราะห์

ข้อมูลบนฉลากอาหารและผลิตภัณฑ์สุขภาพ

เพื่อการเลือกบริโภค ทดสอบและปรับปรุง

สมรรถภาพทางกาย ให้เข้าใจอยา่ งถ่องแท้

ช่วยให้เราสามารถดำเนินชีวิตต่อสังคมได้

เป็นอย่างดีและมีความสุขร่วมกับสังคม

อยา่ งย่งั ยนื

๔๖๑

ท่ี ช่อื หน่วย มาตรฐาน/ตวั ช้ีวดั สาระสำคัญ เวลา คะแนน
การเรยี นรู้
(ช่วั โมง)
๖ ชื่นชมภมู ิปญั า
พ ๕.๑ การใช้ยาและใชย้ าอย่างถูกวิธี วธิ ีการปฐม ๘ ๑๕

ป.๔/๑ , ป.๔/๒ พยาบาล อันตรายจากการใช้ยาผิด

ป.๔/๓ สารเคมี แมลงสัตว์กัดต่อย และการ

บาดเจ็บจากการเล่นกีฬา ให้เข้าใจอย่าง

ถ่องแท้จะช่วยให้เราสามารถวิเคราะห์

ผลเสยี ของการสูบบุหรี่ และการด่มื สุรา ที่

มีต่อสุขภาพและการป้องกันและดำเนิน

ชีวิตต่อสุขภาพและชีวิตได้อย่างปลอดภัย

เพื่อสุขภาพทด่ี ี

รวมทั้งส้นิ ๔๐ ๑๐๐

๗๔๒

โครงสรา้ งรายวชิ า สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา กลุม่ สาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศกึ ษา
ระดบั ช้นั ประถมศกึ ษาปีที่ ๕ จำนวน ๔๐ ช่ัวโมง

ที่ ช่ือหน่วย มาตรฐาน/ตวั ชี้วดั สาระสำคัญ เวลา คะแนน

การเรยี นรู้ (ชั่วโมง)

๑ ขับถ่ายดมี ี พ ๑.๑ ระบบการย่อยอาหารและระบบการขับถ่ายมี 6 ๑๐

ความสุข ป.๕/๑ , ป.๕/๒ ผลต่อสุขภาพ การเจริญเติบโตและพัฒนาการ

จึงต้องดูแลรักษาให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อให้

รา่ งกายมีการทำงานไดเ้ ป็นปกติ

๒ ครอบครัวอบอุ่น พ ๒.๑ การเปลี่ยนแปลงทางเพศ และปฏิบัติตัวให้ 6 ๑๐

ป.๕/๑ , ป.๕/๒ เหมาะสม ให้ความสำคัญของการมีครอบครัว

ป.๕/๓ ที่อบอุ่นตามวัฒนธรรม รวมถึงการระบุ

พฤติกรรมที่พึงประสงค์ และไม่พึงประสงค์ใน

การแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในครอบครัว

และกลุ่มเพื่อนจะทำให้สามารถดำเนินชีวิตได้

อย่างเป็นสุข

๓ นันทนาการและ พ ๓.๑ การจัดรูปแบบการเคลื่อนไหวร่างกาย แบบ 6 ๒๕

การเคล่อื นไหว ป.๕/๑ , ป.๕/๒ ผสมผสาน และการปฏิบัติกิจกรรมทางกายทั้ง

ป.๕/๓ , ป.๕/๔ แบบอยู่กับที่ เคลื่อนที่ และใช้อุปกรณ์ประกอบ

ป.๕/๕ , ป.๕/๖ ตามแบบที่กำหนดได้ และการเล่นเกมนำไปสู่

กีฬาที่เลือก กิจกรรมการเคลื่อนไหวแบบผลัด

การรับแรง การใช้แรง และสมดุล การปฏิบัติ

กิจกรรมทางกาย และเข้าร่วมกิจกรรม

นันทนาการ ทำให้สามารถควบคุมการ

เคล่อื นไหวตามแบบทีก่ ำหนดไดอ้ ย่างถกู วธิ ี

๔ กีฬา กีฬายา พ ๓.๒ หลักการ และรูปแบบการออกกำลังกาย การ 6 ๒๕

วเิ ศษ ป.๕/๑ , ป.๕/๒ เล่นเกมและการเล่นกีฬาอย่างมีรูปแบบใช้

ป.๕/๓ , ป.๕/๔ ทักษะการคิด และตัดสินใจ ปฏิบัติตามกฎ

กตกิ าการเล่นเกมกฬี าไทย และกฬี าสากลตาม

ชนิดกฬี าทีเ่ ล่น ปฏิบัติตนตามสิทธิของตนเอง

ไม่ละเมิดสิทธิผู้อื่น และยอมรับในความ

แตกต่างระหว่างบุคคลในการเล่นเกม และ

กีฬาสากลสร้างทางเลือกในวิธีปฏิบัติของ

ตนเองอย่างหลากหลาย และมนี ้ำใจนักกฬี า

มีจิตวิญญาณในการแข่งขันและ ชื่นชมใน
สนุ ทรียภาพของการกีฬา

๘๔๓

ท่ี ช่อื หน่วย มาตรฐาน/ตัวช้ีวัด สาระสำคัญ เวลา คะแนน

การเรียนรู้ (ชว่ั โมง)

๕ สุขภาพดไี มม่ ีโรค พ ๔.๑ การปฏิบัติตนตามสุขบัญญัติแห่งชาติ การ ๘ ๑๕

ป.๕/๑ , ป.๕/๒ มีข้อมูลข่าวสารเพื่อใช้เสริมสุขภาพ การ

ป.๕/๓ , ป.๕/๔ วิเคราะห์สื่อโฆษณาเพื่อตัดสินใจในการ

ป.๕/๕ เลือกซื้ออาหารจะเป็นการป้องกันโรคใน

ชีวิตประจำวันได้และต้องใช้การทดสอบ

และปรับปรุงสมรรถภาพทางกายร่วมด้วย

เพ่อื ทีจ่ ะทำให้เกิดสขุ ภาพท่ี ไม่มโี รค

๖ ชีวิตปลอดภัย พ ๕.๑ การใช้ยาและสารเสพติดมีผลต่อร่างกาย ๘ ๑๕

หา่ งไกลยาเสพ ป.๕/๑ , ป.๕/๒ จิตใจ อารมณ์ สังคมและสติปัญญาต้อง

ตดิ ป.๕/๓ , ป.๕/๔ ปฏิบัติตนและวิเคราะห์อิทธิพลของสื่อที่มี

ป.๕/๕ ต่อพฤติกรรมสุขภาพรวมถึงการป้องกัน

อนั ตรายจากการเลน่ กีฬา

รวมท้ังส้ิน ๔๐ ๑๐๐

๙๔๔

โครงสรา้ งรายวิชา สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา กลุ่มสาระการเรยี นรู้สุขศกึ ษาและพลศึกษา
ระดบั ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ ๖ จำนวน ๔๐ ช่วั โมง

ที่ ช่ือหน่วย มาตรฐาน/ สาระสำคัญ เวลา คะแนน

การเรยี นรู้ ตวั ชี้วดั (ชัว่ โมง)

๑ เตบิ โตตามวัย พ ๑.๑ ความสำคัญของระบบสืบพันธ์ุ ระบบไหลเวียนโลหิต 6 ๑๐

ป.๖/๑ , ป.๖/๒ และระบบหายใจที่มีผลต่อสุขภาพ การเจริญเติบโต

และพัฒนาการ วิธีดูแลรักษาระบบสืบพันธ์ุ ระบบ

ไหลเวียนโลหิต และระบบหายใจให้ทำงานตามปกติ

เพื่อทจี่ ะทำใหเ้ กดิ การเจริญเติบโตทีเ่ ป็นไปตามวยั

๒ เข้าใจการ พ ๒.๑ ความสำคัญของการสร้างและรักษาสัมพันธภาพกับ 6 ๑๐

ดำเนนิ ชวี ติ ป.๖/๑ , ป.๖/๒ ผู้อื่น ปัจจัยที่ช่วยให้การทำงานกลุ่มประสบ

ความสำเรจ็ ความสามารถส่วนบุคคล บทบาทหน้าท่ี

ของสมาชิกในกลุ่ม การยอมรับความคิดเห็น ความ

แตกต่างระหว่างบุคคล ความรับผิดชอบ พฤติกรรม

เสี่ยงที่นำไปสู่การมีเพศสัมพันธ์ การติดเชื้อเอดส์

และการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร สาเหตุความขัดแย้ง

ในครอบครัวแนวทางป้องกัน แก้ไขความขัดแย้งใน

ครอบครัวเพื่อก่อให้เกิดความเข้าใจในการดำเนิน

ชวี ติ ในสังคม

๓ มจี ติ รกั การกฬี า พ ๓.๑ การเคลื่อนไหวรว่ มกบั ผอู้ ื่นในลักษณะตา่ ง ๆ การเลน่ 8 ๒๕

ป.๖/๑ , ป.๖/๒ กีฬาประเภทบุคคลและประเภททีม ต้องใช้ข้อมูล

ป.๖/๓ , ป.๖/๔ ด้านทักษะกลไก ปรับปรุงและเพิ่มพูนความสามารถ

ป. ๖/๕ ของตนและผู้อื่นในการเล่นกีฬาและกิจกรรม

นันทนาการเป็นฐานการศึกษาหาความรู้เรื่องอื่น ๆ

ได้

๔ หรรษากบั การ พ ๓.๒ การออกกำลังกายมีประโยชน์เพื่อสุขภาพ จึงมีความ ๘ ๒๕

ออกกำลังกาย ป. ๖/๑ ,ป.๖/๒ จำเป็นที่จะต้องเข้าใจในหลักการเกี่ยวกับ

ป.๖/๓ , ป.๖/๔ สมรรถภาพทางกายและการสร้างเสริมบุคลิกภาพ

ป.๖/๕ , ป.๖/๖ การเล่นเกมที่ใช้ทักษะการวางแผน การเพิ่มพูน

ทักษะการออกกำลังกายและการเคลื่อนไหวอย่าง

เป็นระบบ การเล่นกีฬาประเภทบุคคลและประเภท

ทีมที่ชื่นชอบ การประเมินทักษะการเล่นกีฬาของตน

เข้าใจในกฎ กติกาในการเล่นกฬี าไทย กีฬาสากลตาม

ชนิดกีฬาที่เล่น กลวิธีการรุก การป้องกันในการเล่น

กีฬา การสร้างความสามัคคีและความมนี ้ำใจนักกีฬา

ในการเล่นเกมและกีฬา

๑๔๐๕

ท่ี ชื่อหน่วย มาตรฐาน/ตวั ช้ีวดั สาระสำคัญ เวลา คะแนน
การเรียนรู้ (ช่วั โมง) ๑๕
พ ๔.๑ ความสำคัญของสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อสุขภาพ
๕ ชีวติ ดไี มม่ ีโรค ป.๖/๑ , ป.๖/๒ ปัญหาของสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อสุขภาพการ ๖ ๑๕
ป.๖/๓ , ป.๖/๔ ป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อ ๑๐๐
๖ ชวี ิตปลอดภัย ๖
หา่ งไกลยาเสพ สุขภาพ โรคติดต่อสำคัญที่ระบาดในปัจจุบัน ๔๐
ตดิ ผลกระทบที่เกิดจากการระบาดของโรคการ
ป้องกันการระบาดของโรค พฤติกรรมท่ี
แสดงออกถึงความรับผิดชอบต่อสุขภาพของ
ส่วนรวม วิธีทดสอบสมรรถภาพทางกายการ
สร้างเสริมและปรับปรุงสมรรถภาพทางกาย
ตามผลการทดสอบสมรรถภาพทางกาย

พ ๕.๑ ภัยธรรมชาติมีผลต่อร่างกาย จติ ใจ และสังคม
ป.๖/๑ , ป.๖/๒ รวมถึงสารเสพติด จึงต้องมีวิธีปฏิบัติตนให้
ป.๖/๓ ปลอดภยั จากธรรมชาติและการตดิ สารเสพติด

เพื่อใหเ้ กิดความปลอดภัยในชีวิต

รวมท้ังสิน้

๔๖๑๑

การวัดและประเมินผลการเรยี นรู้ คดิ
๑. การตัดสินผลการเรียน

๑. ผูเ้ รียนตอ้ งมีเวลาเรยี นไมน่ ้อยกว่ารอ้ ยละ ๘๐ ของเวลาเรียนทั้งหมด
๒. ผเู้ รยี นตอ้ งได้รับการประเมนิ ทุกตัวช้ีวดั ชนั้ ปี และผ่านรอ้ ยละ ๑๐๐ ของตวั ช้ีวัดชน้ั ปี รายวิชา
๓. ผูเ้ รียนต้องไดร้ ับการตดั สนิ ผลการเรียนทกุ รายวิชา
๔. ผูเ้ รยี นต้องได้รบั การประเมินและมีผลการประเมินผา่ นตามเกณฑ์ที่กำหนดในการอ่าน
วเิ คราะหแ์ ละเขยี น คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์ และกิจกรรมพฒั นาผเู้ รียน

๒. การกำหนดคะแนนระหว่างเรียนและปลายปี

กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ ขุ ศึกษาและพลศึกษา กำหนดดงั นี้

๒.๑ คะแนนระหวา่ งปี ๘๐ คะแนน คะแนนปลายปี ๒๐ คะแนน รวม ๑๐๐ คะแนน

๒.๒ การประเมินการอา่ น คดิ วเิ คราะห์ และเขยี น เพื่อการเล่ือนระดบั ช้ันและจบการศึกษา กำหนดเกณฑ์การ

ตดั สนิ เป็น ๔ ระดับ และความหมายของแตล่ ะระดับ ดงั น้ี

ดีเยี่ยม หมายถึง มีผลงานที่แสดงถึงความสามารถในการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียนที่มีคุณภาพที่ดีเลิศ

อย่เู สมอ

ดี หมายถึง มีผลงานทีแ่ สดงถึงความสามารถในการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียนท่ีมีคณุ ภาพ เป็น

ท่ยี อมรบั

ผ่าน หมายถึง มผี ลงานทีแ่ สดงถึงความสามารถในการอา่ น คดิ วิเคราะหแ์ ละเขยี นท่ีมีคุณภาพ เป็นที่

ยอมรบั แต่ยงั มขี อ้ บกพรอ่ งบางประการ

ไม่ผ่าน หมายถึง ไม่มีผลงานที่แสดงถึงความสามารถในการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียน

หรอื ถ้ามีผลงาน ผลงานนนั้ ยังมขี อ้ บกพร่องทต่ี อ้ งได้รับการปรบั ปรงุ แก้ไขหลายประการ

๒.๓ การสรุปผลประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์รวมทุกคุณลักษณะ เพื่อการเลื่อนระดับชั้น

และจบการศกึ ษา กำหนดเกณฑก์ ารตัดสนิ เปน็ ๔ ระดบั และความหมายของแตล่ ะระดบั ดังน้ี

ดเี ยี่ยม หมายถึง นักเรียนปฏบิ ัตติ ามคุณลักษณะจนเป็นนิสัยและนำไปใช้ในชวี ติ ประจำวันเพ่ือประโยชน์

สุขของตนเองและสังคมโดยพิจารณาจากผลการประเมินระดบั ดเี ยย่ี ม จำนวน ๕ -๘ คณุ ลกั ษณะ และ

ไมม่ ีคุณลักษณะใดได้ผลการประเมนิ ต่ำกวา่ ระดับดี

ดี หมายถึง นักเรียนมีคุณลักษณะในการปฏิบัติตามเกณฑ์ เพื่อให้เป็นการยอมรับของสังคม โดย

พจิ ารณาจาก (๑) ได้ผลการประเมนิ ระดับดีเย่ียมจำนวน ๑-๔ คุณลกั ษณะและไม่มีคุณลักษณะใดที่ได้ ผล

การประเมินต่ำกว่าระดับดีหรือ (๒) ได้ผลการประเมินระดับดีเยี่ยมจำนวน ๔ คุณลักษณะและไม่มีคุณลักษณะใดท่ี

ได้ผลการการประเมินต่ำกว่าระดับดีหรือ (๓) ได้ผลการประเมินระดับดีเยี่ยมจำนวน ๕-๘ คุณลักษณะและไม่มี

คณุ ลักษณะใดท่ีได้ผลการการประเมนิ ต่ำกวา่ ระดับดี

ผ่าน หมายถงึ นักเรียนรับรูแ้ ละปฏิบัตติ ามกฎเกณฑ์และเงื่อนไขทโี่ รงเรยี นกำหนดโดยพิจารณาจาก (๑)

ไดผ้ ลการประเมินระดับผ่านจำนวน ๕-๘ คุณลกั ษณะและไม่มีคุณลักษณะใดท่ีได้ผลการการประเมนิ ต่ำกว่าระดับผ่าน

หรือ (๒) ได้ผลการประเมินระดับดจี ำนวน ๔ คณุ ลกั ษณะและไมม่ ี คณุ ลักษณะใดท่ไี ดผ้ ลการประเมินต่ำกวา่ ระดับผา่ น

๔๗๑๒

ไม่ผ่าน หมายถึง นักเรียนรับรู้และปฏิบัติได้ไม่ครบตามกฎเกณฑ์และเงื่อนไขที่โรงเรียนกำหนด โดย
พิจารณาจากมีผลการประเมนิ ระดบั ไมผ่ ่าน ตั้งแต่ ๑ คุณลักษณะ
๔. การประเมนิ ผลการเรียนรแู้ ละให้ระดับผลการเรียน

โรงเรียนวัดท่ากระบือ(ท่ากระบือพิทยาคาร) กำหนดเกณฑ์การตัดสินผลการเรียน ซึ่งสามารถอธิบายผลการ
เรยี นว่าผู้เรียนต้องมี ความรู้ ทกั ษะและคุณลักษณะโดยรวม ดังน้ี

๔.๑ กลุ่มสาระการเรียนรู้ กำหนดผลการเรียนเปน็ ๘ ระดบั คือ

ระดับผลการเรียน ความหมาย ชว่ งคะแนนรอ้ ยละ
๔ ผลการเรยี นดีเยย่ี ม ๘๐ - ๑๐๐
๓.๕ ผลการเรยี นดมี าก ๗๕ - ๗๙
๓ ผลการเรียนดี ๗๐ - ๗๔
๒.๕ ผลการเรยี นคอ่ นข้างดี ๖๕ - ๖๙
๒ ผลการเรยี นปานกลาง ๖๐ - ๖๔
๑.๕ ผลการเรยี นพอใช้ ๕๕ - ๕๙
๑ ผลการเรยี นผา่ นเกณฑข์ ้นั ต่ำ ๕๐ - ๕๔
๐ ผลการเรียนตำ่ กวา่ เกณฑ์ ๐ - ๔๙

๔.๒ การประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน ผลการตัดสนิ ทโี่ รงเรยี นกำหนด ดงั นี้
“ดเี ยี่ยม” มผี ลการประเมนิ อย่ใู นระดบั ๓ (ร้อยละ ๘๐ – ๑๐๐)
“ดี” มผี ลการประเมนิ อยู่ในระดับ ๒ (รอ้ ยละ ๖๐ – ๗๙)
“ผ่านเกณฑก์ ารประเมนิ ” มผี ลการประเมินอยใู่ นระดับ ๑ (รอ้ ยละ ๕๐ – ๕๙ )
“ไมผ่ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน” มีผลการประเมนิ อย่ใู นระดบั ๐ (รอ้ ยละ ๐ – ๔๙ )

๔.๓ การประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ของนักเรียนต้องผ่านทั้งหมดไม่ต่ำกว่า ๘ ข้อ ผลการตัดสิน
กำหนด ดงั นี้

“ดเี ยย่ี ม” มผี ลการประเมนิ อยใู่ นระดบั ๓ ( ร้อยละ ๘๐ – ๑๐๐)
“ดี” มีผลการประเมนิ อย่ใู นระดบั ๒ ( รอ้ ยละ ๖๐ – ๗๙ )
“ผา่ นเกณฑก์ ารประเมิน” มผี ลการประเมนิ อย่ใู นระดบั (ร้อยละ ๕๐ – ๕๙ )
“ไม่ผ่านเกณฑ์การประเมนิ ” มผี ลการประเมนิ อยใู่ นระดับ ๐ (ร้อยละ ๐ – ๔๙ )
๔.๔ การประเมินการเข้าร่วมกจิ กรรมของผเู้ รียน กำหนดการประเมนิ เปน็ ๒ ระดบั ดังนี้คือ
ผา่ น หมายถึง ผา่ นเกณฑ์
ไม่ผ่าน หมายถึง ไมผ่ า่ นเกณฑ์

๕. เกณฑ์การวดั ผลและประเมินผล
๕.๑ ส่งิ ท่ีจะวดั ผล
- ความรคู้ วามเข้าใจ - พฤตกิ รรมการเรยี น

๑๓๔๘

๕.๒ วธิ ีวดั ผล

- การทดสอบ - การประเมนิ ผลงาน - การสังเกตพฤติกรรมการเรียน

๕.๓ เคร่ืองมือวัดผล

- แบบทดสอบ - แบบประเมินคุณภาพผลงาน - แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียน

๕.๔ เกณฑก์ ารประเมินผล

๑. ได้คะแนนทดสอบไม่ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๕๐

๒. ได้คะแนนคุณภาพผลงานในระดบั ๒ ข้ึนไป ดงั นี้

เกณฑก์ ารให้คะแนน

ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกบั รายการประเมินสมบรู ณช์ ดั เจน ให้ 3 คะแนน

ผลงานหรอื พฤติกรรมสอดคล้องกบั รายการประเมนิ เปน็ สว่ นใหญ่ ให้ 2 คะแนน

ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกบั รายการประเมนิ บางส่วน ให้ 1 คะแนน

เกณฑก์ ารตดั สินคณุ ภาพ

ชว่ งคะแนน ระดบั คณุ ภาพ

14-15 ดีมาก

11-13 ดี

8-10 พอใช้

ตำ่ กวา่ 8 ปรบั ปรุง

๓. ได้คะแนนพฤติกรรมการเรียนในระดับ ๒ ขนึ้ ไป ดงั นี้

เกณฑ์การให้คะแนน

ปฏิบตั ิหรอื แสดงพฤตกิ รรมอย่างสมำ่ เสมอ ให้ 3 คะแนน

ปฏิบตั ิหรอื แสดงพฤติกรรมบ่อยครัง้ ให้ 2 คะแนน

ปฏบิ ตั หิ รือแสดงพฤติกรรมบางครัง้ ให้ 1 คะแนน

เกณฑ์การตัดสินคณุ ภาพ

ช่วงคะแนน ระดับคณุ ภาพ

14-15 ดมี าก

11-13 ดี

8-10 พอใช้

ต่ำกว่า 8 ปรบั ปรงุ

๔๑๙๔

ภาคผนวก

๑๕๕๐

อภธิ านศพั ท์

กลไกของรา่ งกายท่ใี ช้ในการเคลื่อนไหว (Body Mechanism)

กระบวนการตามธรรมชาติในการเคลื่อนไหวส่วนต่าง ๆของร่างกายตามลักษณะโครงสร้าง หน้าที่ และการ
ทำงานร่วมกันของข้อต่อ กล้ามเนื้อ กระดูกและระบบประสาทที่เกี่ยวข้องภายใต้ขอบข่าย เงื่อนไข หลักการ และ
ปัจจัยด้านชีวกลศาสตร์ที่มีผลต่อการเคลื่อนไหว เช่น ความมั่นคง (Stability) ระบบคาน (Leverage) การเคลื่อน
(Motion) และแรง (Force)

การเคลื่อนไหวเฉพาะอยา่ ง (Specialized Movement)

การผสมผสานกันระหว่างทักษะย่อยของทักษะการเคลื่อนไหวพ้ืนฐานตา่ ง ๆ การออกกำลังกาย การเล่นเกม และ
การเล่นกีฬาต่าง ๆ ซึ่งมีความจำเป็นสำหรับกิจกรรมทางกาย เช่น การขว้างลูกซอฟท์บอล ต้องอาศัยการผสมผสาน
ของทักษะการสไลด์ (การเคลื่อนไหวแบบเคล่ือนที)่ การขว้าง (การเคลื่อนไหวแบบประกอบอุปกรณ์) การบิดตัว (การ
เคลื่อนไหวแบบไม่เคลื่อนที่) ทักษะที่ทำบางอย่างยิ่งมีความซับซ้อนและต้องใช้ การผสมผสานของทักษะการ
เคลอ่ื นไหวพ้นื ฐานหลาย ๆ ทักษะรวมกนั

การเคล่ือนไหวในชวี ติ ประจำวัน (Daily Movement)

รูปแบบหรือทักษะการเคล่ือนไหวร่างกายในอิริยาบถต่าง ๆท่ีบุคคลทั่วไปใช้ในการดำเนินชีวิตไม่ว่า เพื่อการ
ประกอบกิจวัตรประจำวัน การทำงาน การเดินทางหรือกจิ กรรมอ่ืน ๆ เชน่ การยนื ก้ม นงั่ เดิน วิง่ โหนรถเมล์ ยกของ
หนัก ปนี ปา่ ย กระโดดลงจากท่ีสูง ฯลฯ

การเคลอ่ื นไหวพ้นื ฐาน (Fundamental Movements)

ทกั ษะการเคล่ือนไหวรา่ งกายท่จี ำเป็นสำหรบั ชีวิตและการดำเนินชีวติ ของมนุษย์ ในการปฏิบตั กิ จิ กรรมต่าง ๆ
ได้อย่างมีประสิทธภิ าพ เป็นทักษะที่มีการพัฒนาในช่วงวยั เด็ก และจะเป็นพื้นฐานสำหรบั การประกอบกจิ กรรมต่าง ๆ
เมื่อเจริญวัยสงู ขึ้นตลอดจนเป็นพื้นฐานของการ มีความสามารถในการเคลือ่ นไหว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเลน่ กีฬา
การออกกำลังกาย และการประกอบกิจกรรมนันทนาการ การเคลื่อนไหวพื้นฐานสามารถแบ่งออกได้เป็น ๓ ประเภท
คอื

๑. การเคลื่อนไหวแบบเคลื่อนที่ (Locomotor Movement) หมายถึง ทักษะการเคลื่อนไหว ที่ใช้ในการ
เคลื่อนร่างกายจากท่ีหน่ึงไปยังอีกทีห่ นง่ึ ไดแ้ ก่ การเดิน การวงิ่ การกระโดด สลบั เท้า การกระโจน การสไลด์ และการ
วิ่งควบม้าฯลฯ หรือการเคลื่อนที่ในแนวดิ่ง เช่น การกระโดด ทักษะการเคลื่อนไหวเหล่านี้เป็นพื้นฐานของการทำงาน
ประสานสัมพนั ธ์ทางกลไกแบบไมซ่ ับซ้อน และเป็นการเคลือ่ นไหวร่างกาย ท่ใี ช้กลา้ มเน้อื มัดใหญ่

๒. การเคลื่อนไหวแบบอยู่กับที่ (Nonlocomotor Movement) หมายถึง ทักษะการเคลื่อนไหว ที่ปฏิบัติ
โดยร่างกายไมม่ กี ารเคล่ือนที่ของรา่ งกาย ตัวอย่างเช่น การกม้ การเหยยี ด การผลักและดนั การบดิ ตัว การโยกตวั การ
ไกวตัว และการทรงตวั เป็นตน้

๓. การเคลื่อนไหวแบบประกอบอุปกรณ์ (Manipulative Movement) เป็นทักษะการเคลื่อนไหวที่มีการ
บังคับหรือควบคุมวัตถุ ซึ่งส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับการใช้มือและเท้า แต่ส่วนอื่น ๆ ของร่างกายก็สามารถใช้ได้ เช่น
การขวา้ ง การตี การเตะ การรับ เปน็ ตน้

๕๑๑๖

การจดั การกับอารมณแ์ ละความเครยี ด (Emotion and Stress Management)
วิธีควบคุมอารมณ์ความเครียดและความคับข้องใจ ที่ไม่เป็นอันตรายต่อตนเองและผู้อื่น แล้วลงมือปฏิบัติ

อยา่ งเหมาะสม เช่น ทำสมาธิ เลน่ กฬี า การรว่ มกจิ กรรม นนั ทนาการ การคลายกลา้ มเนอื้ (muscle relaxation)
การช่วยฟน้ื คนื ชพี (Cardiopulmonary Resuscitation = CPR)

การช่วยชีวิตเบื้องต้นก่อนส่งต่อให้แพทย์ในกรณีผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้น โดยการนวดหัวใจและผายปอด
ไปพร้อม ๆ กัน
การดูแลเบอื้ งต้น (First Care)

การให้การดแู ลสขุ ภาพผปู้ ่วยในระยะพักฟนื้ และ /หรอื การปฐมพยาบาล
การพัฒนาทยี่ ง่ั ยนื (Sustainable Development)

การพัฒนาที่เป็นองค์รวมของความเป็นมนุษย์ตามแนวทางของพระธรรมปิฏก (ประยุทธ์ ปยุตโต)
เป็นการพัฒนาที่เป็นบูรณาการ คือ ทำให้เกิดเป็นองค์รวมหมายความว่า องค์ประกอบทั้งหลายที่เกี่ยวข้องจะต้อง
ประสานกันครบทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และจิตวิญญาณ และมีดุลยภาพ สอดคล้อง กับกฎเกณฑ์
ของธรรมชาติ
การละเลน่ พื้นเมือง (Folk Plays)

กิจกรรมเลน่ ด้ังเดิมของคนในชุมชนแต่ละทอ้ งถ่นิ ซ่งึ เปน็ ส่วนหน่ึงของการดำเนินชวี ติ หรือวิถชี ีวิต เพื่อเปน็ การ
ผ่อนคลายอารมณ์ ความเครียด และสร้างเสริมให้มีกำลังกายแข็งแรง สติปัญญาดี จิตใจเบิกบานสนุกสนาน อัน
ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน และเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม เช่น กิจกรรมการเล่น ของชุมชนท้องถิ่น วิ่งเปี้ยว
ชักเย่อ ขมี่ ้าสง่ เมือง ตีจับ มอญซ่อนผ้า รีๆขา้ วสาร ว่งิ กระสอบ สะบ้า กระบ่ีกระบอง มวยไทย ตะกร้อวง ตะกร้อลอด
บว่ ง
กิจกรรมเข้าจังหวะ (Rhythmic Activities)

การแสดงออกของร่างกาย โดยการเคลื่อนไหวส่วนต่าง ๆ ของร่างกายให้เข้ากับอัตราความ ช้า – เร็วของตัว
โน้ต
กิจกรรมนันทนาการ (Recreation Activities)

กิจกรรมที่บุคคลได้เลือกทำหรือเข้าร่วมด้วยความสมัครใจในเวลาว่าง และผลที่ได้รับเป็นความพึงพอใจ ไม่
เป็นภัยต่อสงั คม
กิจกรรมรบั นำ้ หนักตนเอง (Weight Bearing Activities)

กิจกรรมการออกกำลังกายที่มีการเคลื่อนไหวบนพื้น เช่น การเดิน การวิ่ง การกระโดดเชือก ยิมนาสติก การ
เต้นรำหรือการเต้นแอโรบิก โดยกล้ามเนื้อส่วนที่รับน้ำหนักต้องออกแรงกระทำกับน้ำหนักของตนเองในขณะปฏิบัติ
กจิ กรรม

กฬี าไทย (Thai Sports)
กีฬาที่มีพื้นฐานเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของท้องถิ่นและสังคมไทย เช่น กระบี่กระบอง มวยไทย

ตะกรอ้
กฬี าสากล (International Sports)

กีฬาที่เป็นที่ยอมรับจากมวลสมาชิกขององค์กรกีฬาระดับนานาชาติให้เป็นชนิดกี ฬาที่บรรจุอยู่ในเกมการ
แขง่ ขัน เชน่ ฟตุ บอล วอลเลย์บอล เทนนิส แบดมนิ ตัน

๑๕๗๒

เกณฑส์ มรรถภาพทางกาย (Physical Fitness Reference)
ค่ามาตรฐานที่ได้กำหนดขึ้น (จากการศึกษาวิจัยและกระบวนการสถิติ) เพื่อเป็นดัชนีสำหรับประเมิน

เปรียบเทียบว่าบคุ คลที่ไดร้ บั คะแนน หรือคา่ ตัวเลข (เวลา จำนวน คร้งั นำ้ หนัก ฯลฯ) จากการทดสอบสมรรถภาพทาง
กายแต่ละรายการทดสอบนั้น มีสมรรถภาพทางกายตามองค์ประกอบดังกล่าวอยู่ในระดับคุณภาพใด โดยทั่วไปแล้ว
นิยมจัดทำเกณฑใ์ น ๒ ลกั ษณะ คอื

๑. เกณฑ์ปกติ (Norm Reference) เป็นเกณฑ์ที่จัดทำจากการศึกษากลุ่มประชากร ที่จำแนกตามกลุ่มเพศ
และวัย เป็นหลัก ส่วนใหญแ่ ล้วจะจัดทำในลกั ษณะของเปอร์เซ็นไทล์

๒. เกณฑ์มาตรฐาน (Criterion Reference) เป็นระดับคะแนนหรือค่ามาตรฐานที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
สำหรบั แต่ละราย การทดสอบเพือ่ เป็นเกณฑ์การตัดสนิ วา่ บคุ คลทีร่ บั การทดสอบ มีสมรรถภาพ หรอื ความสามารถผ่าน
ตามเกณฑ์ทไ่ี ด้กำหนดไว้หรอื ไม่ มไิ ดเ้ ป็นการเปรียบเทียบกับบคุ คลอน่ื ๆ
ความคิดรวบยอดเก่ยี วกับการเคลื่อนไหว (Movement Concepts)

ความสัมพันธ์ระหว่างขนาด จังหวะ เวลา พื้นที่ และทิศทางในการเคลื่อนไหวร่างกายความเข้าใจ
ถึงความเกี่ยวข้องเชื่อมโยง และความพอเหมาะพอดีระหว่างขนาดของแรงที่ใช้ ในการเคลื่อนไหวร่างกาย หรือวัตถุ
ด้วยห้วงเวลา จังหวะและทิศทางที่เหมาะสมภายใต้ข้อจำกัดของพื้นที่ที่มีอยู่ และสามารถแปรความเข้าใจดังกล่าว
ท้งั หมดไปสกู่ ารปฏบิ ตั ิการเคลื่อนไหวในการเล่นหรือแขง่ ขนั กีฬา
ความเสีย่ งตอ่ สขุ ภาพ (Health Risk)

การประพฤติปฏิบัติที่อาจนำไปสู่การเกิดอันตรายต่อชีวิตและสุขภาพของตนเองและผู้อื่น เช่น การขับรถเร็ว
การกินอาหารสุก ๆ ดบิ ๆ ความสำส่อนทางเพศ การมีน้ำหนักตัวเกิน การขาดการ ออกกำลงั กาย การสบู บหุ ร่ี การดื่ม
สรุ า การใช้ยาและสารเสพตดิ
คา่ นยิ มทางสังคม (Health Value)

คุณสมบัติของสิ่งใดก็ตาม ซึ่งทำให้สิ่งนั้นเป็นประโยชน์น่าสนใจ สิ่งที่บุคคลยึดถือในการตัดสินใจ
และกำหนดการกระทำของตนเองเก่ยี วกับพฤติกรรมสขุ ภาพ
คุณภาพชวี ิต (Quality of Life)

ความรับรู้หรือเข้าใจของปัจเจกบุคคลที่มีต่อสถานภาพชีวิตของตนเองภายใต้บริบทของระบบวัฒนธรร มและ
ค่านิยมที่เขาใช้ชีวิตอยู่ และมีความเชื่อมโยงกับจุดมุ่งหมาย ความคาดหวัง มาตรฐาน รวมทั้งความกังวลสนใจที่เขามี
ต่อสิ่งต่าง ๆ คุณภาพชีวิตเป็นมโนคติที่มีขอบเขตกว้างขวาง ครอบคลุมเรื่องต่าง ๆที่สลับซับซ้อน ได้แก่ สุขภาพทาง
กาย สภาวะทางจิต ระดับความเป็นตัวของตัวเอง ความสัมพันธ์ต่าง ๆ ทางสังคม ความเชื่อส่วนบุคคล และ
สมั พนั ธภาพท่ีดตี อ่ ส่ิงแวดล้อม

จติ วญิ ญาณในการแข่งขนั (Competitive Spiritual)
ความมุ่งมั่น การทุ่มเทกำลังกาย กำลังใจ ความรู้ ความสามารถในการแข่งขัน และร่วมมือ อย่างสันติ

เต็มความสามารถ เพ่ือให้ไดม้ าซงึ่ ผลท่ีตนเองตอ้ งการ
ทกั ษะชีวิต (Life Skills)

เป็นคุณลักษณะหรอื ความสามารถเชิงสงั คมจิตวิทยา(Psychosocial Competence) และเป็นความสามารถ
ทางสติปญั ญา ทที่ กุ คนจำเป็นต้องใช้ในการเผชิญสถานการณ์ต่าง ๆ ทีเ่ กิดข้นึ ในชวี ิตประจำวนั ไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ
สามารถพัฒนาขึ้นได้ด้วยการฝึกและกระทำซ้ำ ๆให้เกิดความคล่องแคล่ว เคยชิน จนเป็นลักษณะนิสัย ประกอบด้วย
ทักษะต่าง ๆ ดังนี้ คือ การรู้จักตนเอง เข้าใจตนเองและเห็นคุณค่าของตนเอง การรู้จักคิดอย่างมีวิจารณญาณและคดิ
สร้างสรรค์ การรู้จักคิดตัดสินใจและแก้ปัญหา การรู้จักแสวงหาและใช้ข้อมูลความรู้ การสื่อสารและการสร้าง

๑๕๘๓

สมั พนั ธภาพกับผู้อ่ืน การจัดการกับอารมณ์ และความเครยี ด การปรับตัวทา่ มกลางการเปล่ยี นแปลง การตั้งเป้าหมาย
การวางแผนและดำเนินการตามแผน ความเห็นใจผอู้ ื่น ความรบั ผิดชอบต่อสังคมและซาบซงึ้ ในสิง่ ทีด่ งี ามรอบตวั
ธงโภชนาการ (Nutrition Flag)

เปน็ เคร่อื งมอื ท่ชี ว่ ยอธิบายและทำความเขา้ ใจโภชนบัญญตั ิ ๙ ประการ เพ่ือนำไปสู่การปฏิบัติ โดยกำหนดเป็น
ภาพ “ธงปลายแหลม” แสดงกลุ่มอาหารและสัดส่วนการกินอาหารในแต่ละกลุ่มมากน้อยตามพื้นที่ สังเกตได้ชัดเจน
ว่า ฐานใหญ่ด้านบนเน้นให้กินมากและปลายธงข้างล่างบอกให้กินน้อย ๆ เท่าที่จำเป็นโดยมีฐานมาจากข้อปฏิบัติการ
บรโิ ภคอาหารเพ่ือสุขภาพท่ีดีของคนไทย หรือ โภชนบัญญตั ิ ๙ ประการ คอื

๑. กนิ อาหารครบ ๕ หมู่ แตล่ ะหมู่ให้หลากหลายและหมน่ั ดแู ลน้ำหนกั ตัว
๒. กินขา้ วเป็นอาหารหลกั สลบั กับอาหารประเภทแปง้ เป็นบางม้ือ
๓. กินพืชผกั ให้มากและกนิ ผลไม้เป็นประจำ
๔. กนิ ปลา เนื้อสตั ว์ไมต่ ดิ มัน ไข่ และถว่ั เมล็ดแหง้ เปน็ ประจำ
๕. ด่ืมนมใหเ้ หมาะสมตามวยั
๖. กนิ อาหารที่มไี ขมนั แต่พอควร
๗. หลีกเลี่ยงการกนิ อาหารรสหวานจดั และเคม็ จัด
๘. กินอาหารทสี่ ะอาด ปราศจากการปนเป้ือน
๙. งดหรือลดเครื่องดื่มทมี่ แี อลกอฮอล์
น้ำใจนักกีฬา (Spirit)
เป็นคุณธรรมประจำใจของการเล่นร่วมกันอยู่ร่วมกันและมีชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคม ได้อย่างปกติสุขและมี
ประสทิ ธภิ าพ พฤติกรรมทแี่ สดงถงึ ความมนี ้ำใจนกั กีฬา เช่น การมวี นิ ยั เคารพกฎกตกิ า รแู้ พ้ รู้ชนะ รู้อภัย
บริการสขุ ภาพ (Health Service)
บริการทางการแพทยแ์ ละสาธารณสขุ ทั้งของรัฐและเอกชน
ประชาสังคม (Civil Society)
เครือข่าย กลุ่ม ชมรม สมาคม มูลนิธิ สถาบัน องค์กร หรือชุมชนท่ีมีกิจกรรม การเคลื่อนไหวทางสังคม
เพอ่ื ประโยชนร์ ว่ มกนั ของกล่มุ

ผลติ ภัณฑส์ ขุ ภาพ (Health Products)
ยา เครือ่ งสำอาง อาหารสำเร็จรูป เคร่อื งปรงุ รสอาหาร อาหารเสรมิ วติ ามนิ

พฤตกิ รรมเบ่ยี งเบนทางเพศ (Sex Abuse)
การประพฤติปฏิบัติใด ๆ ที่ไม่เป็นไปตามธรรมชาติทางเพศตนเอง เช่น มีจิตใจรักชอบในเพศเดียวกัน การ

แต่งตวั หรือแสดงกริ ิยาเปน็ เพศตรงขา้ ม
พฤติกรรมสขุ ภาพ (Health Behaviour)

การปฏิบัติหรือกิจกรรมใด ๆ ในด้านการป้องกัน การสร้างเสริม การรักษาและการฟื้นฟูสุขภาพ
อันมีผลต่อสภาวะทางสุขภาพของบุคคล

พฤตกิ รรมเสี่ยง (Risk Behaviour)
รปู แบบจำเพาะของพฤติกรรม ซึ่งไดร้ บั การพิสูจน์แลว้ ว่า มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มโอกาส ท่ีจะป่วยจากโรค

บางชนดิ หรอื การเส่อื มสขุ ภาพมากข้นึ

๕๑๔๙

พลงั ปญั ญา (Empowerment)
กระบวนการสร้างเสริมศักยภาพแก่บุคคลและชุมชนให้เป็นผู้สนใจใฝ่รู้ และมีอำนาจ ในการคิด

การตัดสินใจ การแก้ปัญหาด้วยชุมชนเองได้เป็นส่วนใหญ่ นอกจากนั้นบุคคลและชุมชนยังสามารถควบคุม
สภาพแวดล้อมท่ีมีผลกระทบตอ่ ปญั หาสุขภาพใหอ้ ยใู่ นสภาพท่ีเอ้ือต่อการสรา้ งเสริมและพฒั นาสุขภาพ
ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)

การขาดสารอาหารท่ีจำเปน็ ต่อการเจริญเติบโตและพฒั นาการของเด็ก ทำให้มีผลกระทบตอ่ สขุ ภาพ
ภาวะผู้นำ (Leadership)

การมีคุณลักษณะในการเป็นหัวหน้า สามารถชักชวนและชี้นำสมาชิกในกลุ่มร่วมมือร่วมใจกันปฏิบัติงานให้
สำเรจ็ ลลุ ่วงไปดว้ ยดี
ภูมิปญั ญาไทย (Thai Wisdom)

สติปัญญา องค์ความรู้และค่านิยมที่นำมาใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างเหมาะสม เป็นมรดก
ทางวัฒนธรรมทเ่ี กดิ จากการสงั่ สมประสบการณ์ ความรู้แขนงตา่ ง ๆ ของบรรพชนไทยนบั แตอ่ ดีต สอดคล้องกบั วถิ ชี ีวิต
ภูมปิ ญั ญาไทย จึงมีความสำคัญต่อการพฒั นาชีวติ ความเป็นอยูข่ องคนไทย ทงั้ ด้านเศรษฐกิจ สังคม

ลักษณะของภูมิปญั ญาไทย มีองคป์ ระกอบต่อไปนี้
๑. คติ ความเชอื่ ความคดิ หลักการทีเ่ ปน็ พื้นฐานขององค์ความรู้ท่เี กดิ จากสงั่ สมถ่ายทอดกันมา
๒. ศิลปะ วัฒนธรรม และขนบธรรมเนียมประเพณี
๓. การประกอบอาชพี ในแตล่ ะทอ้ งถ่นิ ที่ได้รบั การพัฒนาให้เหมาะสมกับสมยั
๔. แนวคิด หลักปฏิบัติ และเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่นำมาใช้ในชุมชน ซึ่งเป็นอิทธิพลของความก้าวหน้าทาง
วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
ตัวอย่างภูมิปัญญาไทยที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ เช่น การแพทย์แผนไทย สมุนไพร อาหารไทย
ยาไทย ฯลฯ

แรงขับทางเพศ (Sex Drive)
แรงขับท่เี กดิ จากสัญชาตญาณทางเพศ

ลว่ งละเมดิ ทางเพศ (Sexual Abuse)
การใชค้ ำพูด การจบั จูบ ลบู คลำ และ/ หรอื ร่วมเพศ โดยไมไ่ ด้รบั การยนิ ยอมจากฝ่ายตรงข้าม โดยเฉพาะกับ

ผู้เยาว์
สติ (Conscious)

ความรู้สึกตัวอยู่เสมอในการรับรู้สิ่งต่าง ๆ การให้หลักการและเหตุผลในการป้องกัน ยับยั้งชั่งใจ
และควบคุมตนเองเพอื่ ไม่ให้คดิ ผดิ ทาง ไม่หลงลมื ไมเ่ ครยี ด ไม่ผดิ พลาด กอ่ ใหเ้ กิดพฤติกรรมทถ่ี กู ต้องดงี าม
สมรรถภาพกลไก (Motor Fitness) หรือสมรรถภาพเชิงทักษะปฏิบตั ิ (Skill - Related Physical Fitness)

ความสามารถของร่างกายที่ช่วยให้บุคคลสามารถประกอบกิจกรรมทางกาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเล่นกีฬา
ไดด้ ี มอี งคป์ ระกอบ ๖ ด้าน ดงั น้ี

๑. ความคล่อง (Agility) หมายถึง ความสามารถในการเปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนที่ได้อย่างรวดเร็วและ
สามารถควบคุมได้

๒. การทรงตัว (Balance) หมายถึง ความสามารถในการรักษาดุลของร่างกายเอาไว้ได้ ทั้งในขณะอยู่กับที่
และเคล่อื นท่ี

๕๒๕๐

๓. การประสานสัมพันธ์ (Co – ordination) หมายถึง ความสามารถในการเคลื่อนไหวได้อย่างราบรื่น
กลมกลนื และมปี ระสิทธภิ าพ ซ่งึ เป็นการทำงานประสานสอดคล้องกนั ระหวา่ งตา-มือ-เทา้

๔. พลังกล้ามเนื้อ (Power) หมายถึง ความสามารถของกล้ามเนื้อส่วนหนึ่งส่วนใดหรือหลายๆ
ส่วนของร่างกายในการหดตวั เพอ่ื ทำงานด้วยความเรว็ สูง แรงหรืองานท่ไี ด้เปน็ ผลรวมของความแข็งแรง และความเร็วท่ี
ใชใ้ นชว่ งระยะเวลานน้ั ๆ เชน่ การยืนอยูก่ ับที่ กระโดด การทุม่ น้ำหนัก เปน็ ตน้

๕. เวลาปฏิกิริยาตอบสนอง (Reaction time) หมายถึง ระยะเวลาที่ร่างกายใช้ในการตอบสนอง
ต่อสิง่ เรา้ ต่าง ๆ เชน่ แสง เสียง สัมผัส

๖. ความเร็ว(Speed) หมายถึง ความสามารถในการเคลอื่ นที่จากทหี่ น่ึงไปยงั อีกหน่ึงได้อยา่ งรวดเร็ว
สมรรถภาพทางกาย (Physical Fitness)

ความสามารถของระบบต่าง ๆของร่างกาย ในการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล บุคคลที่มี
สมรรถภาพทางกายดีนั้นจะสามารถประกอบกิจกรรมในชีวิตประจำวันได้อย่างกระฉับกระเฉง โดยไม่เหนื่อยล้า
จนเกินไปและยังมีพลังงานสำรองมากพอ สำหรับกิจกรรมนันทนาการหรือกรณีฉุกเฉิน ในปัจจุบัน นักวิชาชีพด้านสุข
ศึกษาและพลศึกษาได้เห็นพ้องต้องกันว่า สมรรถภาพทางกายสามารถจัดกลุ่มได้เป็นสมรรถภาพทางกายเพื่อสุขภาพ
(Health – Related Physical Fitness) และหรือสมรรถภาพกลไก (Motor Fitness) สมรรถภาพเชิงทักษะปฏิบัติ
(Skill – Related Physical Fitness)
สมรรถภาพทางกายเพ่ือสุขภาพ (Health – Related Physical Fitness)

ความสามารถของระบบต่าง ๆ ในรา่ งกายประกอบดว้ ย ความสามารถเชิงสรรี วทิ ยาดา้ นต่าง ๆ ที่ช่วยป้องกัน
บุคคลจากโรคที่มีสาเหตุจากภาวะการขาดการออกกำลังกาย นับเป็นปัจจุบันหรือตัวบ่งชี้ สำคัญของการมีสุขภาพดี
ความสามารถหรือสมรรถนะเหล่านี้ สามารถปรับปรุงพัฒนาและคงสภาพได้โดยการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
สมรรถภาพทางกายเพื่อสุขภาพมีองค์ประกอบดังนี้

๑. องค์ประกอบของรา่ งกาย (Body Composition) ตามปกตแิ ลว้ ในร่างกายมนุษย์ประกอบดว้ ย กล้ามเนื้อ
กระดูก ไขมนั และสว่ นอ่ืน ๆ แตใ่ นสว่ นของสมรรถภาพทางกายน้ัน หมายถึง สดั สว่ นปรมิ าณไขมันในร่างกายกับมวล
รา่ งกายทปี่ ราศจากไขมนั โดยการวัดออกมาเปน็ เปอร์เซ็นต์ไขมนั (%fat) ดว้ ยเครอื่ ง

๒. ความทนทานของระบบไหลเวยี นโลหิต (Cardiorespiratory Endurance) หมายถงึ สมรรถนะเชิงปฏิบัติ
ของระบบไหลเวียนโลหิต (หัวใจ หลอดเลือด) และระบบหายใจในการลำเลียงออกซิเจนไปยังเซลล์กล้ามเนื้อ ทำให้
รา่ งกายสามารถยืนหยดั ท่ีจะทำงานหรอื ออกกำลังกายท่ใี ช้กลา้ มเนือ้ มัดใหญ่เปน็ ระยะเวลายาวนานได้

๓. ความออ่ นตัวหรือความยดื หยุน่ (Flexibility) หมายถงึ พสิ ัยของการเคล่ือนไหวสูงสุดเท่าทีจ่ ะทำไดข้ องข้อ
ตอ่ หรือกลุ่มข้อต่อ

๔. ความทนทานหรือความอดทนของกล้ามเนื้อ (Muscular Endurance) หมายถึง ความสามารถของ
กลา้ มเนือ้ มดั ใดมัดหนึ่งหรือกลุ่มกล้ามเนื้อ ในการหดตัวซ้ำๆ เพื่อตา้ นแรงหรือความสามารถในการคงสภาพ การ
หดตัวครั้งเดยี วไดเ้ ป็นระยะเวลายาวนาน

๕. ความแขง็ แรงของกลา้ มเนื้อ (Muscular Strength) หมายถึง ปรมิ าณสงู สดุ ของแรง ทก่ี ลา้ มเนือ้ มัดใดมัด
หน่ึงหรือกลมุ่ กลา้ มเน้อื สามารถออกแรงต้านทานได้ ในชว่ งการหดตัว ๑ ครัง้
สุขบัญญัตแิ หง่ ชาติ (National Health Disciplines)

ข้อกำหนดที่เด็กและเยาวชน ตลอดจนประชาชนทั่วไป พึงปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ จนเป็นสุขนิสัย เพื่อให้มี
สขุ ภาพดที ัง้ ร่างกาย จิตใจ และสงั คม ซงึ่ กำหนดไว้ ๑๐ ประการ ดงั น้ี

1. ดูแลรกั ษาร่างกายและของใชใ้ หส้ ะอาด

๒๕๑๖

2. รกั ษาฟนั ให้แขง็ แรงและแปรงฟันทุกวนั อยา่ งถูกต้อง
3. ลา้ งมือให้สะอาดกอ่ นกินอาหารและหลังการขบั ถ่าย
4. กินอาหารสกุ สะอาด ปราศจากสารอนั ตราย และหลกี เลยี่ งอาหารรสจดั สีฉดู ฉาด
5. งดบหุ รี่ สุรา สารเสพติด การพนัน และการสำส่อนทางเพศ
6. สร้างความสัมพนั ธ์ในครอบครวั ให้อบอ่นุ
7. ปอ้ งกันอุบตั ิภัยดว้ ยการไมป่ ระมาท
8. ออกกำลังกายสมำ่ เสมอและตรวจสุขภาพประจำปี
9. ทำจิตใจให้ร่าเรงิ แจ่มใสอยเู่ สมอ
10. มีสำนึกต่อสว่ นรวม ร่วมสร้างสรรค์สังคม
สุขภาพ (Health)
สุขภาวะ (Well – Being หรือ Wellness) ที่สมบูรณ์และเชื่อมโยงกันเป็นองค์รวมอย่างสมดุลทั้งมิติทางจิต
วญิ ญาณ (มโนธรรม) ทางสังคม ทางกาย และทางจติ ซง่ึ มิไดห้ มายถึงเฉพาะความ ไม่พิการ และความไมม่ โี รคเท่านั้น
สุนทรยี ภาพของการเคล่ือนไหว (Movement Aesthetic)
ศิลปะและความงดงามของท่วงท่าในการเคล่ือนไหวร่างกายในอิริยาบถต่าง ๆ ซึ่งเป็นผลมาจากความคิด
สร้างสรรค์ในการออกแบบท่าทางการเคลื่อนไหวและการฝึกฝนจนเกิดความชำนาญ สามารถแสดงออกมาเป็นความ
กลมกลนื และต่อเนอื่ ง

แอโรบิก (Aerobic)
กระบวนการสร้างพลังงานแบบต้องใช้อากาศ ซึ่งในที่นี้ หมายถึง ออกซิเจน (Aerobic - energy delivery)

ในการสร้างพลงั งานของกลา้ มเนอื้ เพือ่ ทำงานหรือเคล่ือนไหวน้ัน กล้ามเนื้อจะมวี ิธีการ ๓ แบบ ที่จะไดพ้ ลังงานมา
แบบที่ ๑ เปน็ การใชพ้ ลังงานทีม่ ีสำรองอยู่ในกล้ามเนื้อซ่งึ จะใช้ไดใ้ นเวลาไม่เกนิ ๓ วินาที
แบบที่ ๒ การสังเคราะห์พลังงานโดยไม่ใช้ออกซิเจน (Anaerobic energy delivery) ซึ่งใช้ได้ไม่เกิน ๑๐

วินาที
แบบท่ี ๓ การสงั เคราะหส์ ารพลังงาน โดยใช้ออกซิเจน ซ่งึ จะใชพ้ ลงั งานไดร้ ะยะเวลานาน

๒๒