Buku Teks Unit 2.2 PENGAWALAN PEROSAK TANAMAN

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

UUNnIiTt 24..22 PPEeNnGgaAwWaAlLaAnNPePrEoRsOaSkATKanTaAmNAanMAN

Perosak merupakan halangan utama kepada pembangunan dan kemajuan pertanian. Kebiasaannya
pada peringkat awal penanaman, masalah perosak adalah terkawal. Walau bagaimanapun,
penanaman berterusan akan meningkatkan bilangan perosak dan menyebabkan pengusaha ladang
tidak dapat menangani kerosakan yang berlaku. Oleh itu, isu perosak perlu diberi perhatian
dengan cara pengawalan yang betul dan berkesan.

Perosak ialah organisma yang memberi kesan negatif kepada tanaman seperti mengurangkan
hasil tanaman sehingga menyebabkan kerugian. Contoh perosak tanaman ialah belalang, kumbang,
ulat daun, lintah bulan, siput babi, koya, burung, hamama, mamalia seperti gajah, monyet, babi
hutan, tikus dan tupai. Patogen ialah agen mikrob yang menyebabkan penyakit pada tanaman
seperti virus, bakteria dan kulat.
Kesan Serangan Perosak dan Patogen
Antara kesan serangan perosak dan patogen adalah seperti berikut.

• Mengganggu sistem pertumbuhan tanaman seperti pembahagian sel dan perkembangannya.
• Tanaman terbantut dan rosak yang akan menurunkan kualiti dan nilai tanaman tersebut.
• Peningkatan kos pertanian contohnya untuk membeli racun perosak. Manakala, kerugian

perlu ditanggung sekiranya tanaman perlu dimusnahkan akibat serangan perosak yang telah
merebak dan tidak dapat dikawal.
• Berlaku kekurangan bekalan bahan makanan yang boleh menjejaskan ekonomi.

116

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

2.2.1 Perundangan Alam Sekitar Dalam Pengawalan Perosak Tanaman

Pelbagai jenis racun serangga perosak (insektisid) atau racun makhluk perosak (pestisid) digunakan
oleh pengusaha ladang dalam mengawal kerosakan tanaman akibat serangan. Kesan daripada
penggunaan racun makhluk perosak ini akan membawa kepada pencemaran dan kemudaratan
sekiranya digunakan sewenang-wenangnya tanpa mengikut garis panduan yang telah ditetapkan.
Penggunaan racun makhluk perosak di negara ini dikawal selia oleh Lembaga Racun Makhluk
Perosak di bawah Kementerian Pertanian dan Industri Asas Tani Malaysia. Fungsi utamanya adalah
untuk melaksana dan menguatkuasakan beberapa perundangan alam sekitar berkaitan pengawalan
makhluk perosak. Racun makhluk perosak diklasifikasikan kepada lima tahap berdasarkan tahap
kemudaratannya kepada pengguna. Jadual 2.19 menunjukkan klasifikasi racun makhluk perosak.

Jadual 2.19 Klasifikasi racun makhluk perosak

Kelas Warna Tahap

IA Hitam Tersangat beracun (disertai lambang tengkorak dan tulang bersilang).
IB Merah Sangat beracun (disertai lambang tengkorak dan tulang bersilang).
II Kuning Beracun.
III Biru Berbahaya.
IV Putih Kurang bahaya.

Gambar foto 2.25 Label racun Kelas IV Gambar foto 2.26 Label racun Kelas IA

Akta Racun Makhluk Perosak 1974 (Akta 149)

Racun makhluk perosak di Malaysia ialah bahan kawalan di bawah Akta Racun Makhluk Perosak
1974 (Akta 149) pindaan 2004 yang merupakan garis panduan kaedah-kaedah pengendalian
racun makhluk perosak. Akta ini bertujuan mengawal atur penggunaan racun makhluk perosak
melalui perlesenan selain memastikan pengendaliannya secara berkesan dan selamat. Dengan
penguatkuasaan ini individu atau syarikat yang ingin menjalankan pengawalan makhluk perosak
ke atas harta orang lain sebagai upahan hendaklah mempunyai lesen yang diselia dan dikeluarkan
oleh Lembaga Racun Makhluk Perosak, Jabatan Pertanian Malaysia.

Terdapat tiga jenis perlesenan yang diberikan iaitu:

• Lesen pengendali kawalan perosak untuk individu, syarikat atau perniagaan yang menjalankan
pengendalian kawalan perosak ke atas harta orang lain dengan mengambil upah.

• Lesen pemakai racun makhluk perosak untuk individu yang menjalankan pengendalian
kawalan makhluk perosak atau menyelia.

• Lesen pembantu pemakai racun makhluk perosak untuk seseorang yang menjalankan tugas
kawalan perosak yang utama di bawah penyeliaan.

117

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Melalui akta ini juga penguatkuasaan terhadap perkara-perkara berikut dilakukan iaitu:

• Pengeluaran permit import bagi racun perosak untuk tujuan pendidikan dan penyelidikan.
• Pengeluaran lesen premis untuk menjual racun perosak dan penyimpanan racun perosak

untuk jualan.
• Pendaftaran racun perosak yang diimport dan dikilangkan untuk jualan.
• Kelulusan penyemburan racun perosak melalui udara.
• Kelulusan pengiklanan racun perosak.

Memahami segala maklumat racun akan dapat mengelakkan terkena kesan sampingan yang
memudaratkan apabila menggunakannya. Berikut adalah cara racun memasuki badan berserta
langkah berjaga-jaga.
Menerusi kulit
Elakkan racun dari terpercik pada permukaan kulit kita.
Menerusi mulut
Elakkan menyimpan racun di dalam bekas makanan atau bersama dengan tempat menyimpan
makanan. Jangan memegang makanan selepas menggunakan racun.
Menerusi hidung
Pastikan pengaliran udara adalah baik di tempat racun digunakan, patuh arahan pada label untuk
memakai penutup hidung.
Menerusi mata
Racun yang memasuki mata boleh menyebabkan buta atau kematian. Pastikan anda melindungi
mata anda dari racun. Jangan menggosok mata dengan tangan anda selepas menggunakan racun.

Dengan adanya berbagai akta bagi mengawal Racun Makhluk Perosak tersebut, dapat dilihat
bagaimana kerajaan memandang serius terhadap penggunaan racun makhluk perosak ini. Kawalan
amat perlu bagi memelihara keselamatan pengguna, manusia atau haiwan sekeliling dan juga
alam sekitar.

Akta Kuarantin Tumbuhan 1976 (Akta 167)

Kuarantin tumbuhan bermaksud satu sekatan pergerakan menurut undang-undang ke atas
komoditi dengan tujuan untuk menghalang kemasukan makhluk perosak tumbuhan di kawasan
yang diketahui tidak wujudnya makhluk perosak tersebut. Akta Kuarantin Tumbuhan 1976
bertujuan mencegah kemasukan dan kemerebakan perosak tumbuhan, mengawal, menyekat dan
menghapuskan makhluk-makhluk perosak tumbuhan yang telah berjaya masuk dan menyerang
tanam-tanaman. Selain daripada itu, ia memudahkan pengeksportan hasil-hasil pertanian negara
dengan memastikan bahawa bahan-bahan tanaman yang dieksport memenuhi peraturan-peraturan
kuarantin negara pengimport.

Beberapa kaedah penguatkuasaan dilakukan seperti:
• Pengeluaran permit import bagi tumbuh-tumbuhan, produk tumbuhan dan organisasi.
• Pengeluaran Sijil Fitosanitasi (SF) dari negara pengeksport.
• Pemeriksaan konsainan (kiriman dagangan) bahan pertanian di pintu-pintu masuk negara.
• Menyatakan kaedah rawatan.
• Pemeriksaan di Stesen Kuarantin Selepas Masuk (KSM) dikenakan pada pengimportan.

118

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Bahan pertanian yang dikenakan Kuarantin Selepas Masuk adalah dikategorikan seperti berikut:
• Kuarantin Risiko Tinggi (mesti dikuarantin di Stesen KSM, Serdang).
• Kuarantin Risiko Rendah (boleh di kuarantin di Stesen KSM, Serdang atau rumah saringan
milik pengimport).

Protokol kuarantin bahan atau tanaman import bermula dengan:
• Pemeriksaan kuarantin di makmal pintu masuk untuk pemeriksaan Sijil Permit Import (PI)
dan Sijil Fitosanitasi (SF).
• Jika ada PI tetapi tiada SF, semua bahan berkenaan akan dimusnahkan.
• Jika ada kedua-dua PI dan SF, sampel tanaman akan diambil untuk ujian makmal di mana
pemeriksaan perosak dan penyakit serta analisis risiko dibuat. Jika sampel didapati bersih
daripada perosak dan penyakit, bahan atau tanaman berkenaan dibenarkan masuk dengan
diberikan Sijil Pelepasan (SP). Jika masih ada perosak dan penyakit, rawatan kawalan akan
dibuat dan jika masih gagal semua bahan berkenaan akan dimusnahkan.

Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (1985) Pindaan
Akta berhubung dengan mencegah, menghapus, mengawal pencemaran dan memulihara alam
sekitar dan bagi maksud-maksud yang berkaitan dengannya. Akta ini berkuatkuasa pada 15
April 1975 dan sejak itu ia telah mengalami empat kali pindaan, iaitu pada tahun-tahun 1995,
1996, 1998 dan 2001. Ketika dibentangkan pada 15 Februari 1975, rang undang-undang ini
dinamakan Rang Undang-Undang Kualiti Alam Sekitar. Akta ini berkaitan dengan keperluan
melindungi alam sekitar dan keseimbangan ekosistem dalam melaksanakan proses pembangunan
negara. Alam sekeliling ialah faktor-faktor fizikal bagi kawasan di sekeliling manusia termasuk
tanah, air, udara, iklim, bunyi, bau, rasa, faktor-faktor biologi, binatang-binatang dan tumbuh-
tumbuhan. Oleh yang demikian, akta ini mencakupi lima jenis pencemaran iaitu:

Pencemaran tanah
Apabila berlakunya hakisan atau runtuhan tanah yang mengakibatkan pencemaran air sungai,
ketidaksuburan tanah dan berlakunya banjir.
Pencemaran air
Sisa buangan industri atau pertanian menyebabkan ketiadaan air bersih, menjejaskan hidupan
air dan mengganggu aktiviti rekreasi.
Pencemaran bunyi
Terhasil dari kesesakan lalu lintas, bunyi kapal terbang dan kerja-kerja pembinaan. Pencemaran
bunyi boleh memberi kesan kepada kesihatan mental dan fizikal.
Pencemaran laut
Pembuangan sisa pengeluaran atau tumpahan minyak memusnahkan kehidupan ikan dan
makanan laut. Keadaan ini akan menyebabkan aktiviti pelancongan dan rekreasi terjejas.
Pencemaran udara
Akibat daripada asap kenderaan, aktiviti pembakaran terbuka, kebakaran hutan, letupan gunung
berapi atau ribut pasir yang menyebabkan gangguan pernafasan, menjejaskan kadar penglihatan
seterusnya gangguan kepada aktiviti pengangkutan dan rekreasi.

119

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

2.2.2 Pengurusan Pengawalan Perosak Tanaman

Aktiviti penggunaan racun makhluk perosak dalam pengeluaran hasil, pengendalian pascatuai
buah-buahan dan sayur-sayuran memberi banyak kesan sampingan kepada manusia dan alam
sekitar. Kesan tersebut sama ada secara langsung atau tidak langsung. Kesan bahaya (hazard)
kepada manusia dan alam sekitar dapat dielakkan dan dikawal dengan beberapa langkah seperti
berikut:

i. Pengusaha ladang hanya menggunakan racun makhluk perosak yang berdaftar di bawah
Akta Racun Makhluk Perosak 1974 (pindaan 2004).

ii. Penggunaan racun makhluk perosak mesti mengikut arahan pada label.
iii. Pemilihan racun makhluk perosak mesti digilirkan berdasarkan cara racun bertindak (mode

of action) untuk mengelakkan kerintangan perosak.
iv. Penyimpanan racun makhluk perosak mengikut garis panduan yang disediakan oleh

Lembaga Racun Makhluk Perosak.
v. Pengusaha ladang perlu mengutamakan keselamatan pekerja dengan menyediakan dan

memastikan penggunaan Pakaian Pelindung Diri (PPD) atau Personal Protective Equipment
(PPE) seperti Gambar foto 2.27.
vi. Pekerja ladang perlu diberi latihan mengenai penggunaan racun makhluk perosak.
vii. Pengusaha ladang perlu melupuskan baki bancuhan racun makhluk perosak, racun makhluk
perosak lapuk, air bilasan peralatan dan bekas racun makhluk perosak yang kosong
mengikut peraturan dan undang-undang semasa yang berkenaan.
viii. Peralatan semburan yang digunakan hendaklah bersesuaian dengan keadaan tanaman,
dikalibrasi dan perlu diselenggara.

Gambar foto 2.27 Antara contoh Pakaian Pelindung Diri (PPD)
120

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Garis panduan alam sekitar berkaitan pengawalan perosak tanaman adalah seperti Amalan
Pertanian Baik atau Good Agriculture Practice (GAP), Skim Amalan Ladang Baik Malaysia
(SALM) dan Amalan Pertanian Baik Malaysia (MyGAP). Pengiktirafan juga diberikan seperti
Sijil Organik Malaysia (SOM), Skim Amalan Ladang Ternakan (SALT) dan Skim Pensijilan
Ladang Akuakultur Malaysia (SPLAM).

Amalan Pertanian Baik (GAP)

Amalan Pertanian Baik (GAP) merupakan satu cara Laman ICT
pengurusan ladang pertanian yang dilaksanakan Maklumat GAP
mengikut standard dan undang-undang bagi mengawal
dan mengurangkan risiko dan impak terhadap aktiviti
pengeluaran pertanian. Sistem pengurusan ini dapat
meningkatkan produktiviti, menjaga keselamatan dan
kebajikan pekerja, keselamatan makanan dan pemuliharaan
alam sekitar.

Amalan Pertanian Baik Malaysia (MyGAP)

Satu skim pensijilan oleh Jabatan Pertanian bagi memberi pengiktirafan kepada ladang yang
mengamalkan GAP. MyGAP merupakan penjenamaan semula bagi menggantikan Skim Amalan
Ladang Baik Malaysia (SALM). Gambar foto 2.28 menunjukkan logo MyGAP Malaysia, manakala
Gambar foto 2.29 menunjukkan hasil pertanian yang menggunakan label MyGAP.

Laman ICT

Gambar foto 2.28 Logo MyGAP Malaysia Maklumat MyGAP

Gambar foto 2.29 Antara produk yang mendapat sijil pengiktirafan MyGAP Malaysia

121

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Skim Amalan Ladang Baik Malaysia (SALM)

Skim Amalan Ladang Baik Malaysia (SALM) adalah satu skim pensijilan yang diperkenalkan
oleh Jabatan Pertanian untuk memberi pengiktirafan kepada ladang yang mengamalkan Amalan
Pertanian Baik (GAP) bagi mengeluarkan hasil tanaman yang berkualiti dan selamat untuk
dimakan.

Pengusaha-pengusaha ladang yang ingin memohon untuk pensijilan SALM ini perlulah
mematuhi garis panduan serta syarat-syarat yang telah ditetapkan. Pemeriksaan ke atas ladang
akan dijalankan oleh pegawai dari Jabatan Pertanian selepas ladang tersebut diberi nombor
pendaftaran. Ladang yang telah mencapai peringkat ini akan dianugerahkan sijil dan layak
menggunakan logo SALM. Ladang yang telah diberi pensijilan SALM boleh menggunakan logo
SALM untuk produk mereka. Pensijilan adalah sah untuk tempoh dua tahun dan pembaharuan
pensijilan akan dikeluarkan jika ladang dapat mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan.

Laman ICT

Maklumat SALM

Skim Organik Malaysia (SOM)

Ini merupakan suatu program pensijilan yang telah dibangun dan diperkenalkan oleh Jabatan
Pertanian Malaysia pada tahun 2002. Tujuannya adalah untuk menarik minat penyertaan usahawan
tani. Pengiktirafan diberikan kepada ladang-ladang yang diusahakan secara organik mengikut
kriteria dan keperluan yang telah ditetapkan dalam Standard SOM dengan berasaskan kepada
Malaysian Standard MS1529: 2001 The Production, Processing, Labelling and Marketing of
Plant Based Organically Produced Foods.

Perladangan organik ini merupakan suatu sistem perladangan yang tidak melibatkan penggunaan
bahan berunsurkan kimia seperti racun perosak dan baja kimia semasa proses pengeluaran di
samping memelihara alam sekitar bagi menghasilkan produk yang berkualiti dan selamat dimakan.
Pada tahun 2003, usahawan tani yang telah dianugerahkan sijil SOM telah menggunakan logo
Skim Organik Malaysia pada produk ladang atau mempamerkan logo berkenaan di perkebunan
organik mereka. Pada tahun 2015, Jabatan Pertanian Malaysia telah membuat penjenamaan semula
dan logo untuk pensijilan daripada SOM kepada MyOrganic. Sayuran organik yang dihasilkan
berkualiti tinggi dan dijual dengan harga yang agak mahal berbanding dengan sayur-sayuran yang
dihasilkan secara konvensional.

Laman ICT

Maklumat SOM Gambar foto 2.30 Logo MyOrganic

Malaysia

122

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

2.2.3 Kaedah Pengawalan Perosak Tanaman

Pada asasnya terdapat tujuh kaedah kawalan perosak, iaitu kawalan kultur, fizikal, biologi, kimia,
organik, perundangan dan pengurusan perosak bersepadu seperti ditunjukkan dalam Rajah 2.23.

Pengurusan Kawalan Kawalan
Perosak Kultur Fizikal

Bersepadu Kaedah Kawalan
Kawalan Biologi
Perundangan Perosak

Kawalan Kawalan
Racun Kimia
Organik

Rajah 2.23 Kaedah kawalan perosak

Kawalan Kultur

Kawalan kultur adalah kawalan perosak yang akan mengganggu perkembangan atau kitaran
hidup perosak. Gangguan ini termasuklah menyekat perosak daripada sumber makanannya dan
mendedahkan perosak kepada keadaan yang tidak sesuai. Antara amalan kawalan kultur adalah:

Memugar Tanah
Semasa penyediaan penanaman, perosak akan
termusnah apabila terkena alat pemugar atau mati
apabila terdedah kepada cahaya matahari terik
atau dimakan oleh burung. Pemugaran tanah akan
memusnahkan sarang-sarang atau perumahan perosak
seperti tikus dan sebagainya. Gambar foto 2.31
menunjukkan mesin memugar tanah.

Penggiliran Tanaman

Tanaman berlainan ditanam bergilir-gilir pada tapak Gambar foto 2.31 Memugar tanah
yang sama. Sesuai untuk perosak yang menyerang
tanaman perumah spesifik. Perosak akan mati kerana
sukar mendapat makanan dan tidak dapat melengkapkan
kitaran hidupnya apabila punca makanan terputus.

123

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Tanaman Perangkap

Cara ini dilakukan dengan menanam tumbuhan yang Gambar foto 2.32 Bunga Marigold sebagai
rentan dan menarik perosak. Tanaman perangkap tanaman perangkap
mempunyai nilai ekonomi yang rendah daripada
tanaman utama. Bau yang dikeluarkan oleh tanaman
perangkap bertindak sebagai mesej kimia untuk
menarik perosak seperti cacing nematod untuk
menjangkitinya. Contoh tanaman perangkap adalah
bunga marigold (Tagetes patula). Gambar foto 2.32
menunjukkan bunga Marigold sebagai tanaman
perangkap.

Tanaman Campuran

Penanaman campuran dilakukan dengan cara Gambar foto 2.33 Tanaman campuran
menanam dua atau lebih jenis tanaman pada kawasan
dan masa yang sama. Contohnya, menanam tanaman
serai wangi, bawang, kemangi dan bunga tahi ayam
yang akan menjauhkan perosak (repellent) daripada
tanaman resistan. Gambar foto 2.33 menunjukkan
tanaman campuran.

Penggunaan Varieti Resistan

Menanam varieti tanaman yang tahan daripada serangan perosak atau penyakit. Tanaman resistan
tidak akan mati dan masih mengeluarkan hasil. Contohnya, terdapat beberapa jenis hibrid padi
yang resistan terhadap penyakit hawar disebabkan oleh patogen Magnaporthe oryzae.

Menjaga Kebersihan Ladang

Kebersihan ladang adalah kaedah penting dalam mengurangkan serangga perosak dan patogen
penyakit di kawasan penanaman. Ini dilakukan dengan penghapusan dan pemusnahan tumbuh-
tumbuhan berpenyakit, rumpai dan juga bahagian tumbuhan yang mungkin menjadi punca kepada
penyakit dan perosak. Cara ini dapat menghalang penyebaran penyakit dan jangkitan kepada
tanaman. Lazimnya, kaedah pembersihan ini dilakukan secara manual (Gambar foto 2.34).

Gambar foto 2.34 Ladang yang bersih
124

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Kawalan Fizikal Gambar foto 2.35 Cahaya sebagai
perangkap serangga perosak
Kawalan fizikal adalah dengan cara menggunakan
alatan atau keadaan fizikal untuk mengawal perosak.
Kaedah kawalan ini tidak menimbulkan kesan
sampingan dan mudah dilaksanakan. Namun ada
antaranya yang memerlukan modal permulaan yang
tinggi dan keberkesanannya hanya sementara. Antara
contoh kawalan fizikal ialah dengan menggunakan
perangkap cahaya untuk memerangkap serangga
perosak. Lampu dengan cahaya yang terang diletakkan
di kawasan tanaman dan pada malam hari cahaya
terang lampu akan menarik mangsa kepada perangkap
seperti yang ditunjukkan oleh Gambar foto 2.35.

Manakala, Gambar foto 2.36 menunjukkan plastik pelekat berwarna kuning digunakan untuk
menarik perhatian perosak yang diletakkan di bawah teduhan untuk memerangkap serangga
seperti afid, benah dan berimbing (thrips).

Gambar foto 2.36 Plastik berpelekat yang terang akan menarik perosak kepadanya

Membalut hasil tanaman terutamanya tanaman jenis buah dengan plastik atau surat khabar
dapat mengelakkan serangan perosak seperti lalat buah. Gambar foto 2.37 dan Gambar foto 2.38
menunjukkan buah dan sayur jenis buah yang dibalut dengan plastik dan surat khabar.

Gambar foto 2.37 Jambu batu dibalut dengan Gambar foto 2.38 Petola dibalut dengan kertas
plastik surat khabar
125

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Kawalan Biologi

Kawalan biologi adalah dengan memperkenalkan musuh semula jadi atau agen biologi seperti

parasitoid, pemangsa dan patogen ke kawasan tanaman untuk mengurangkan populasi perosak.

Kawalan biologi ialah komponen utama pengurusan perosak dalam sistem pertanian organik.

Penggunaan Pemangsa

Pemangsa ialah haiwan yang memburu, menangkap dan

memakan mangsanya. Contoh pemangsa ialah kumbang kura-

kura (Menochilus sexmaculatus) yang memakan afid, lelabah

Lycosa pseudoannulata yang memakan lelompat benah perang

perosak padi dan burung jelapang Tito alba yang memakan

tikus perosak padi, koko dan kelapa sawit (Gambar foto 2.39). Gambar foto 2.39 Lelabah
Penggunaan Parasitoid Lycosa pseudoannulata

Parasitoid ialah serangga yang bersifat spesifik memparasit

serangga lain dengan hidup di dalam badan serangga perosak

(perumah) yang mana akhirnya mati dimakan dari dalam.

Contohnya, penyengat Apanteles sp. menyerang ulat beluncas

Parasa lepida perosak kelapa sawit, penyengat Cortesia

plutellae menyerang kepompong rama-rama intan Plutella

xylostella perosak sawi dan kubis (Gambar foto 2.40).

Penggunaan Patogen Gambar foto 2.40 Parasit
Cortesia plutellae menyerang
Patogen ialah hidupan seni atau mikrob seperti kulat, bakteria kepompong Plutella xylostella.
dan virus yang menyebabkan penyakit ke atas serangga dan

akhirnya akan mati. Terdapat juga yang bersifat antagonis

iaitu merencatkan perkembangan mikrob penyebab penyakit

tanaman. Contoh yang terkenal ialah:

• Kulat Metarrhizium anisopliae yang membunuh ulat

kumbang badak perosak kelapa sawit, kulat Beauveria

bassiana yang membunuh benah perosak padi dan ulat

rama-rama intan dan kulat Iseria paecilomyces yang

membunuh ulat beluncas dan ulat bungkus perosak

kelapa sawit.

• Bakteria Bacillus thuringiensis yang menyebabkan

penyakit ke atas banyak spesies ulat seperti ulat rama- Gambar foto 2.41 Benah perang
rama intan perosak sawi dan kubis. sebelum diserang kulat.

• Virus nukleopolihedra (NPV) seperti Oryctes rhinoceros

nudivirus (OrNV) yang khusus menyebabkan kematian

ulat kumbang badak perosak kelapa sawit.

• Kulat Colletotrichum gloeosporioides f.sp. clidemiae

yang khusus memusnahkan rumpai senduduk bulu

Clidemia hirta.

• Kulat antagonis Trichoderma harzianum yang khusus

merencatkan perkembangan kulat Ganoderma Gambar foto 2.42 Benah perang
boninense yang menyebabkan pereputan pangkal diserang kulat Beauveria bassiana
batang pokok kelapa sawit.

126

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Kawalan Kimia

Pendekatan ini merangkumi penggunaan racun makhluk perosak berunsurkan kimia, antaranya
racun serangga, racun kulat, racun herba, racun tikus, racun hamama dan racun siput. Antara
kelebihan kawalan kimia ialah bertindak cepat maka kesannya dilihat segera, manakala
kelemahannya ialah kimia berspektrum luas, juga membunuh serangga bukan sasaran seperti
pemangsa dan parasitoid. Serangga perosak juga akan menjadi resistan apabila menggunakan
kimia yang sama secara berterusan.

Racun perosak dapat dikelaskan mengikut cara tindakannya ke atas perosak. Jadual 2.20
menunjukkan pengkelasan jenis racun perosak .

Jadual 2.20 Pengkelasan jenis racun perosak mengikut cara tindakan

Jenis Racun Keterangan Bahan Aktif
Racun Perut
• Racun ini dalam bentuk cecair, • Racun serangga: Malathion
Racun Sentuh serbuk, bintil atau umpan. • Racun tikus: Zink fosfida dan
Membunuh apabila dimakan oleh warfarin.
perosak.

• Racun dijadikan umpan atau
disembur.

• Membunuh apabila terkena perosak, • Racun serangga seperti karbaril,

memasuki sistem peredaran darah, heptaclor dan BHC.

sistem pernafasan perosak atau • Racun kulat yang mengandungi

mengganggu sistem saraf. kuprum dan raksa.

• Digunakan dalam bentuk semburan • Racun rumpai contohnya parakuat.

kabus.

Racun Sistemik • Meresap melalui sistem vaskular • Racun kulat contohnya benomil.

tumbuhan ke arah daun dan bahagian • Racun serangga seperti dimetoat

lain tumbuhan. dan furadan.

• Ini menyebabkan tanaman menjadi

beracun kepada perosak.

Racun Pewasap • Racun dalam bentuk wasap. • Contoh: Metil bromida, kloropikrin,
natrium fluorida dan vapam.
(fumigan) • Racun masuk ke dalam sistem

respirasi melalui pernafasan oleh

perosak.

Kawalan Organik

Bahan kawalan perosak boleh didapati di pasaran atau boleh disediakan sendiri menggunakan
ramuan daripada bahan-bahan di dapur seperti cili api, bawang putih dan sabun (detergan). Cili
api digunakan bersama bawang putih kerana dapat membantu meningkatkan keberkesanan bahan
aktif yang terdapat di dalam bawang putih. Manakala, sabun boleh dicampur bersama sekiranya
racun organik ini perlu digunakan kepada serangga perosak yang badannya diselaputi lapisan lilin
(wax) seperti koya dan teritip. Sabun berfungsi mencairkan lapisan lilin tersebut menyebabkan
badan serangga terdedah kepada cecair racun yang disembur itu. Campuran cili adalah sesuai
bagi menghalang serangga jenis mengunyah, manakala ekstrak bawang putih sangat sesuai untuk
kawalan vektor seperti kutu daun, teritip dan benah putih.

127

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Kawalan Secara Undang-Undang

Kaedah kawalan undang-undang berkesan untuk mengawal perosak atau penyakit tanaman yang
dibawa ke dalam negara. Penyebaran perosak dan penyakit yang sedia ada boleh dikekang melalui
pendekatan kuarantin. Namun keberkesanan kaedah ini bergantung kepada penguatkuasaan
undang-undang yang ditetapkan.

Kuarantin

Tanaman yang dibawa masuk dari negara luar akan diperiksa dan diuji terlebih dahulu dalam
jangka masa tertentu untuk disahkan bersih sebelum dibenarkan masuk. Contohnya, dengan
menguatkuasakan Akta Perkhidmatan Kuarantin dan Pemeriksaan Malaysia 2011 dan Undang-
undang bertulis yang berkaitan dengan pemeriksaan, kuarantin dan penguatkuasaan di pintu
masuk, stesen kuarantin dan premis kuarantin. Ini termasuklah keluaran pertanian dan makanan
yang diimport ke dalam dan di eksport ke luar Malaysia agar mematuhi aspek kesihatan manusia,
binatang, tumbuhan, ikan dan keselamatan makanan.

Akta Perkhidmatan Kuarantin dan Pemeriksaan Malaysia 2011 hendaklah dibaca bersama
undang-undang bertulis yang berkaitan iaitu Akta Binatang 1953, Akta Kuarantin Tumbuhan 1976,
Akta Lembaga Kemajuan Ikan Malaysia 1971, Akta Makanan 1983, Akta Lembaga Pemasaran
Pertanian Persekutuan 1965 dan Akta Perikanan 1985.

Penguatkuasaan Undang-Undang

Berikut adalah langkah-langkah mengawal kemasukan perosak berbahaya dari Negara Berisiko
Tinggi atau High Risk Country (HRC):

• Penguatkuasaan dan pemeriksaan dokumen dan konsainan secara visual yang konsisten.
• Konsainan boleh dilepaskan untuk pemeriksaan selepas 30 hari dari tarikh eksport dari negara

asal.
• Mengambil sampel untuk tujuan penyaringan perosak dan Kuarantin Selepas Masuk (KSM).

Pensijilan

Biji benih atau bahan tanaman yang ingin dibawa masuk perlu ada sijil perakuan yang
mengesahkannya bebas daripada sebarang penyakit sebelum dibenarkan dibawa masuk. Antara
sijil perakuan yang dikeluarkan adalah:

• Sijil Perakuan Pematuhan Penggredan, Pembungkusan dan Pelabelan (3P) – Import.
• Sijil Perakuan Pematuhan Penggredan, Pembungkusan dan Pelabelan (3P) – Eksport

(dikeluarkan oleh Jabatan/Agensi berkaitan).
• Akta Racun Makhluk Perosak 1974 pula menetapkan peraturan bagi kedai-kedai yang menjual

dan menyimpan racun makhluk perosak.

Penghapusan Laman ICT
Contohnya, serangan penyakit lenggai hitam Penyakit Lenggai (Buah) Hitam
pada buah koko yang disebabkan oleh kulat
Phytophthora palmivora. Semua buah koko Pada Buah Koko
yang diserang akan dikutip dan dimusnahkan
dengan cara menanam buah koko ke dalam
tanah.

128

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Pengurusan Perosak Bersepadu (PPB)

Pengurusan Perosak Bersepadu (PPB) merupakan satu kaedah kawalan yang dijalankan secara
bersepadu untuk mengurangkan penggunaan racun makhluk perosak bagi menyelamatkan alam
sekitar daripada kesan racun dan memberi pendapatan tambahan kepada petani. Asas utama
dalam PPB adalah dengan mengawal dan menguruskan perosak ke tahap yang rendah dan tidak
menjejaskan hasil tanaman. Contohnya, penggunaan racun serangga yang sangat minimum di
kombinasikan dengan kaedah kawalan biologi, kaedah kawalan fizikal dan penggunaan kaedah
lain.

Konsep PPB ialah:

• PPB merangkumi kawalan perosak, kawalan rumpai dan amalan kultur serta agronomi
keseluruhan bagi tanaman tertentu.

• Mengambil kira faktor ekonomik, ekologi dan sosiologi.
• Konsep aras ambang ekonomik diambil kira iaitu kawalan hanya dilaksanakan apabila

populasi perosak mengancam dan mengurangkan hasil.
• Memberi keutamaan kepada cara kawalan biologi.
• Mengambil kira kitaran hidup perosak yang menyerang tanaman dari masa menanam hingga

kutipan hasil.
• Merendahkan populasi perosak, bukan menghapuskannya.
• Racun perosak digunakan apabila perlu sebagai usaha terakhir sahaja.

Laman ICT Laman ICT

Amalan Pertanian Baik - Tanaman Padi Amalan Pertanian Baik - Tanaman Koko

Info Tambahan

Pendekatan Pengurusan Perosak Bersepadu menggalakkan petani mengguna pakai prinsip ekologi
dalam pengurusan ladang di samping mengoptimumkan penggunaan sumber melalui pengurusan
ekosistem yang cekap dan berkesan. Musuh semula jadi memainkan peranan dalam mengawal populasi
perosak.

129

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

2.2.4 Kesan Pengawalan Perosak Tanaman

Kawalan serangga perosak tanaman perlu dilakukan di peringkat awal sebelum serangga
menyerang tanaman. Oleh itu, petani menggunakan pelbagai kaedah bagi mengoptimumkan hasil
pengeluaran. Terdapat kesan baik dan buruk setiap kaedah pengawalan yang digunakan.

Kesan Kawalan Kultur

• Jika diamalkan secara berterusan dapat mengurangkan kos pengeluaran, mengurangkan
penyebaran penyakit serta serangan perosak akibat termusnahnya sarang atau tempat
berlindung perosak-perosak tersebut.

• Meningkatkan kesuburan tanaman dengan menggaulkan sisa tanaman dan larva ke dalam
tanah. Pada masa yang sama ini akan memperbaiki struktur dan pengudaraan tanah setelah
digemburkan.

• Hasil tanaman tidak dicemari sisa bahan kimia.
• Jika dilakukan dengan betul kejadian serangan perosak dapat dihalang daripada merebak

kerana perkembangan perosak terencat dalam tanaman giliran. Persekitaran tanaman juga
menjadi tidak sesuai setelah dimanipulasi oleh agen biologi.
• Memerlukan banyak tenaga buruh kerana penggunaan jentera amat terhad.
• Keberkesanan hanya dapat dilihat dalam jangka masa panjang.

Kesan Kawalan Biologi

• Kesihatan manusia tidak tergugat kerana makanan selamat untuk dimakan dan kehidupan
spesies lain terjamin.

• Efektif dalam jangka masa panjang.
• Nutrien dalam tanah bertambah akibat perkumuhan binatang.
• Tumbesaran tumbuhan tidak tergugat.
• Komuniti asal terjejas kerana pengenalan spesies baharu di kawasan mereka . Ini menimbulkan

masalah persaingan antara spesies asal dan spesies baharu yang diperkenalkan.
• Haiwan lain turut dimusnahkan. Ada antara haiwan yang diperkenalkan memakan spesies

serangga yang berguna kepada tumbuhan. Contohnya, burung jelapang tidak hanya memakan
tikus tetapi turut membunuh agen semulajadi yang lain.
• Perlahan dan sukar diperhatikan keberkesanannya. Haiwan perlukan masa untuk mencerna
bangkai perosak sebelum membunuh lebih banyak makhluk perosak. Haiwan yang
diperkenalkan mungkin akan keluar dari kawasan lingkungan dan sukar dijejaki.
• Bilangan perosak lain meningkat. Keadaan akan jadi lebih serius kerana kurang persaingan
daripada perosak yang dikawal.

Info Tambahan

Pokok neem (semambu) ialah biopestisid paling awal digunakan sebagai agen kawalan perosak
botani. Ia mempunyai kesan racun terhadap serangga, hamama, nematod dan kulat di samping kesan
antimakan dan bahan pengawalan pertumbuhan serangga. Neem bertindak sebagai racun di dalam
perut pada pelbagai serangga. Pada masa ini banyak produk berasaskan neem telah digunakan untuk
kawalan pelbagai serangga perosak dan patogen tumbuhan.

130

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Kesan Kawalan Kimia
• Bertindak cepat dan kesan dapat dilihat segera.
• Racun kimia berspektrum luas memberi kelebihan ekonomi kerana mampu mengawal banyak
spesies secara sekali gus. Ini penting bagi penyakit tanaman bawaan vektor kerana kurang
melibatkan tenaga pekerja.
• Racun kimia mudah meruap dan hilang akibat dibawa agen alam seperti angin dan air.
• Kebanyakan racun kimia mengandungi bahan benzena dan klorida yang mengakibatkan
keasidan tanah.
• Boleh menyebabkan keracunan makanan akibat sayur-sayuran tercemar bahan kimia.
• Boleh mengakibatkan cirit-birit, muntah dan boleh membawa maut.
• Semburan bahan kimia mengandungi bahan beracun terlarut yang boleh menyebabkan
pencemaran air.
• Kekerapan menggunakan racun kimia menyebabkan serangga perosak akan imun apabila
menggunakan kimia yang sama secara berterusan. Untuk lebih berkesan, dos semburan akan
ditambah dan ini memberi kesan kepada manusia.
• Namun ia juga membunuh serangga bukan sasaran seperti pemangsa, parasitoid dan lebah.
• Terdapat bahan kimia yang boleh menyebabkan kecacatan anggota badan dan juga
mengakibatkan penyakit barah. Jika tidak disedari residu kimia membahayakan manusia
kerana boleh terkumpul di dalam rantaian makanan dan menyumbang kepada fenomenon
biological magnification.

Kesan Kawalan Fizikal
• Tidak akan merosakkan kualiti hasil lepas tuai dan ketika simpanan.
• Kesannya adalah terus kepada perosak.
• Tidak ada kesan sampingan.
• Mudah dikendalikan.
• Memerlukan modal yang tinggi bagi pembelian dan penyelenggaraan alat dan jentera.

Kesan Kawalan Organik
• Hasil tanaman segar dan selamat dimakan tanpa kesan sampingan.
• Kawalan yang selamat dan kos efektif.
• Tidak berlaku pencemaran alam sekitar.
• Mengekalkan ekosistem alam, memelihara mikroorganisma tanah, memulihara tanah dan
secara tidak langsung ianya dapat mengurangkan pencemaran alam sekitar.
• Menjejaskan keluasan untuk tanaman kerana telah digunakan untuk menanam tanaman
penolak dan tanaman bersama, malah meningkatkan kos kerana perlu menjaga kesuburannya.
• Keberkesanan membunuh perosak tidak terjamin berbanding kesan menggunakan kawalan
kimia.

131

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

2.2.5 Kesan Aktiviti Pengawalan Perosak Tanaman Terhadap Alam
Sekitar

Alam sekitar merupakan anugerah yang amat bernilai kepada hidupan. Aktiviti manusia dalam
kemajuan sains dan teknologi telah menyumbang kepada pencemaran alam sekitar dan antaranya
ialah aktiviti perladangan dan pertanian.

Aktiviti perladangan dan pertanian Pencemaran
melibatkan pelbagai cara pengawalan perosak Air
tanaman. Penggunaan kawalan secara kimia
terutamanya boleh mengakibatkan pencemaran Kesan
alam sekitar. Tiga jenis pencemaran yang Pengawalan
disebabkan oleh aktiviti pengawalan perosak Perosak Pada
tanaman ialah pencemaran air, pencemaran Alam Sekitar
tanah dan pencemaran udara (Rajah 2.24).

Pencemaran Air

Pencemaran air bermaksud perubahan yang Pencemaran Pencemaran
berlaku dari segi kandungan, fizikal dan warna Tanah Udara
sehingga tidak sesuai dan akan memberikan
kesan terhadap manusia, haiwan dan tumbuhan Rajah 2.24 Kesan aktiviti pengawalan perosak
apabila digunakan. Sisa racun yang larut terhadap alam sekitar
dalam air mengalir ke sungai, tali air, kolam
dan tasik. Keadaan ini mengganggu ekosistem.

Pencemaran Tanah

Pencemaran tanah terjadi apabila berlakunya pertukaran warna, hilang kesuburan dan berlakunya
hakisan tanah. Ini disebabkan terdapat bahan buangan atau bahan toksik sama ada dalam bentuk
cecair atau pepejal di dalam tanah. Bahan toksik berpunca daripada bahan kimia berlebihan yang
dilepaskan ke dalam tanah selepas aktiviti pertanian yang menyebabkan berlakunya pencemaran.
Keadaan ini menyebabkan ketidaksuburan tanah, kerana tanah menjadi berasid dan menyukarkan
nutrien diserap oleh pokok.

Pencemaran Udara

Semburan racun perosak secara besar-besaran di kawasan penanaman yang luas akan menyebabkan
pencemaran udara. Keadaan ini juga akan mengganggu kesihatan manusia dan hidupan lain.

Info Tambahan

Program Rakan Alam Sekitar (RAS) telah dilancarkan pada 4 Jun 2009. Program Rakan Alam Sekitar
(RAS) merupakan inisiatif Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar (NRE) dalam membangunkan
kesedaran dan menggerakkan anggota masyarakat dalam aktiviti pemuliharaan dan pemeliharaan alam
sekitar. Rakan Alam Sekitar melibatkan anggota masyarakat secara `hands-on’ iaitu menjadi `mata
dan telinga’ untuk membantu agensi-agensi kerajaan yang bertanggungjawab dalam membanteras
kegiatan-kegiatan yang merosakkan atau mencemarkan alam sekitar. Daftar Keahlian Rakan Alam
Sekitar melalui laman sesawang berikut: https://ras.doe.gov.my/borang/pendaftaran_add.php

132

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Tajuk: Penyediaan Bahan Pengawalan Perosak Organik.
Objektif: i. Menyediakan bahan pengawalan perosak.
Bahan: ii. Melakukan pengawalan perosak tanaman menggunakan racun
Alatan:
organik.
1 liter air, 100 gram cili padi dan 200 gram bawang putih.
Penapis, penimbang, botol penyembur 1.5 liter, mesin pengisar,
sarung tangan dan botol kaca.

Langkah Keselamatan:

Ikut sukatan yang tepat dan basuh tangan dengan bersih selepas melakukan aktiviti.

Langkah Kerja:

1. Sediakan bahan dan peralatan. Gunakan 2. Sukat cili padi dan bawang putih
sarung tangan sebelum melakukan mengikut sukatan yang diperlukan.
aktiviti seterusnya.

3. Masukkan ke semua bahan ke dalam 4. Tuangkan separuh daripada sukatan air
mesin pengisar. ke dalam mesin pengisar.

133

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

5. Kisar bahan sehingga halus. Kemudian 6. Tuangkan bahan yang telah dikisar ke
tuangkan baki air ke dalam pengisar dan dalam botol kaca dan tutup rapat.
kisar semula.

7. Letakkan botol kaca berisi bahan 8. Tapis campuran untuk mengasingkan dari
campuran di tempat yang ada cahaya bahan kasar.
matahari atau dalam keadaan suhu bilik.
Biarkan semalaman.

9. Cairkan bahan dengan nisbah 1:200. 10. Semburkan bahan pada tanaman. Pastikan
Masukkan cecair ke dalam botol semburan. arah tiupan angin sebelum melakukan
semburan untuk tujuan keselamatan.
134 Lakukan semburan selang 4 hari atau 5
hari untuk mendapat kesan yang baik.

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

PENGAWALAN PEROSAK TANAMAN

Perundangan Alam Sekitar
• Akta Racun Makhluk Perosak 1974 (Akta 149).
• Akta Kuarantin Tumbuhan 1976 (Akta 167).
• Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (1985) Pindaan.

Pengurusan Pengawalan Perosak Tanaman
• Amalan Pertanian Baik (GAP) iaitu sistem pengurusan ladang yang baik.
• Skim Amalan Ladang Baik Malaysia (SALM) adalah skim pensijilan mengiktiraf ladang-

ladang yang mengamalkan APB.
• Amalan Pertanian Baik Malaysia (MyGAP) adalah merupakan penjenamaan semula SALM

iaitu skim pensijilan mengiktiraf ladang-ladang yang mengamalkan APB.
• Skim Organik Malaysia (SOM) merupakan program pensijilan kepada ladang-ladang yang

diusahakan secara organik.

Kaedah Pengawalan Perosak Tanaman
• Kawalan kultur iaitu amalan pengawalan perosak tanpa menggunakan bahan kimia.
• Kawalan fizikal iaitu menggunakan alatan untuk mengawal perosak seperti cahaya, plastik

warna berpelekat.
• Kawalan biologi iaitu menggunakan pemangsa, parasitoid dan patogen.
• Kawalan kimia iaitu menggunakan racun kimia yang dikelaskan kepada racun perut,

sentuh, sistemik dan pewasap.
• Kawalan racun organik iaitu menggunakan ramuan daripada bahan-bahan di dapur seperti

cili, bawang putih, halia, sabun dan minyak.
• Kawalan undang-undang dengan mengenakan kuarantin, penguatkuasaan undang-undang,

pensijilan dan penghapusan.
• Pengurusan Perosak Bersepadu (PPB) iaitu kaedah kawalan secara bersepadu.

Kesan Pengawalan Perosak Tanaman
• Kesan positif dan negatif kawalan kultur, biologi, kimia dan organik.

Kesan Aktiviti Pengawalan Perosak Tanaman Terhadap Alam Sekitar
• Pencemaran air di mana sisa racun larut dalam air yang mengalir ke sungai, tali air, kolam

dan tasik.
• Pencemaran tanah apabila bahan buangan (toksik) meresap ke dalam tanah.
• Pencemaran udara sekiranya melakukan semburan secara besar-besaran tanpa kawalan.

135

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

Jawab Semua Soalan

1. Nyatakan tiga jenis perlesenan yang diperlukan dalam pengendalian kawalan makhluk perosak.
i).......................................................................................................................................
ii)......................................................................................................................................
iii).....................................................................................................................................

2. Lembaga Racun Perosak Malaysia telah mengklasifikasikan racun makhluk perosak kepada
lima. Lengkapkan jadual pengkelasan berikut dengan maklumat yang betul.

Warna pada label Kelas Tahap
Hitam IA

Merah IB

Kuning II

Biru III

Putih IV Kurang bahaya.

3. Nyatakan empat cara bagaimana racun perosak boleh memasuki badan manusia.
i).......................................................................................................................................
ii)......................................................................................................................................
iii).....................................................................................................................................
iv).....................................................................................................................................

4. Nyatakan tiga prosedur import hasil tanaman daripada luar negara.
i).......................................................................................................................................
ii)......................................................................................................................................
iii).....................................................................................................................................

5. Terangkan bagaimana Akta Kuarantin Tumbuhan 1976 dapat mengawal penyebaran
perosak tanaman di negara ini.
.........................................................................................................................................

136

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

6. Nyatakan empat jenis pencemaran yang terkandung dalam Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974
(1985) Pindaan.
i).......................................................................................................................................
ii)......................................................................................................................................
iii).....................................................................................................................................
iv).....................................................................................................................................

7. Apakah definisi Amalan Pertanian Baik (GAP ) dan Skim Amalan Ladang Baik Malaysia
(SALM). Jelaskan.
.........................................................................................................................................

• Perladangan organik
• Memelihara alam sekitar
• Produk berkualiti dan selamat dimakan

8. Berdasarkan pernyataan di atas:
a. Nyatakan program tersebut.
.....................................................................................................................................

b. Nyatakan faedahnya kepada pengguna.
.....................................................................................................................................

9. Nyatakan tiga kelemahan kawalan perosak menggunakan bahan kimia.
i).......................................................................................................................................
ii)......................................................................................................................................
iii).....................................................................................................................................

10. Nyatakan tiga cara mengenal pasti pencemaran air secara fizikal.
i)......................................................................................................................................
ii).....................................................................................................................................
iii)....................................................................................................................................

11. Satu daripada kesan pengawalan perosak kepada alam sekitar adalah berlakunya pencemaran
air. Jelaskan bagaimana perkara ini berlaku.
.......................................................................................................................................

137

KSSM PERTANIAN TINGKATAN 5

12. Sistem perladangan ini tidak melibatkan penggunaan bahan kimia langsung.
a) Nyatakan sistem perladangan tersebut.
...................................................................................................................................
b) Nyatakan pengiktirafan yang diberikan oleh Jabatan Pertanian Malaysia kepada jenis
perladangan itu.
....................................................................................................................................

13. Dalam Amalan Pertanian Baik Malaysia (MyGAP), kebajikan dan keselamatan pekerja
di ladang diberi tumpuan. Jelaskan bagaimana ia dilakukan.
i)....................................................................................................................................
ii)...................................................................................................................................
iii)..................................................................................................................................
iv)..................................................................................................................................


14. Nyatakan satu keistimewaan yang diperolehi pengusaha ladang yang telah mendapat

pengiktirafan Sijil Organik Malaysia (SOM).
......................................................................................................................................
15. Namakan tiga contoh patogen yang menyebabkan penyakit tanaman.
i)....................................................................................................................................
ii)...................................................................................................................................
iii)..................................................................................................................................

138