นโยบาย No Gift Policy

คู่ มื อ
แนวทางการปฏิ บั ติ ตามนโยบาย
“NO GIFT POLICY จากการปฏิ บั ติ หน้ าที่ ”

ของ สป.พม.

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต
สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

คำนำ

การป้องกันการรับของขวัญหรือทรัพย์สินเป็นอีกหนึ่งหลักปฏิบัติ
ที่เจ้าหน้าที่ต้องยึดถือเพื่อป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน การรับของขวัญ หรือ
ทรัพย์สินเพียงเล็กน้อยอาจกลายเป็นสินบน และนำพาให้เกิดการสร้างบุญคุณ
ต้องมีการตอบแทนกันหรือมีความเกรงใจต่อกัน ซึ่งอาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้
เกิดการทุจริตในระบบราชการ

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย์ เป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่หลักในการบูรณาการและขับเคลื่อน
งานด้านการป้องกันปัญหาการทุจริตและประพฤติมิชอบ รวมทั้งการส่งเสริมคุ้มครอง
จริยธรรมในหน่วยงาน ได้จัดทำ “คู่มือแนวทางการปฏิบัติ ตามนโยบาย NO GIFT
POLICY จากการปฏิบัติหน้าที่ สป.พม.” ขึ้น เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติงานสำหรับ
บุคลากร ให้เกิดความโปร่งใสในการปฏิบัติหน้าที่ มีธรรมาภิบาลในองค์กร
ยึดมั่นในความซื่อสัตย์สุจริต เป็นที่ยอมรับของประชาชนทั่วไป นำไปสู่การบรรลุ
ตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ด้านการปรับสมดุลและ
พัฒนาระบบกาบริหารจัดการภาครัฐ แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็นที่ ๒๑
การต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ และแผนปฏิรูปประเทศด้านการป้องกัน
และปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบด้านการป้องกันและเฝ้าระวัง ต่อไป

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต
สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

กรกฎาคม ๒๕๖๕

สารบัญ

๑ ความเป็ นมา/ความสำคั ญ

๓ วั ตถุ ประสงค์
๔ ความหมาย
๖ กฎหมายและระเบี ยบที่ เกี่ ยวข้ อง

๙ แนวทางปฎิบัติตามนโยบาย
"NO GIFT POLICY" จากการปฏิบัติหน้าที่ของ สป.พม.

๑ ๒ บันได ๓ ขั้น

๑๓ ประกาศสำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนา
สังคมและความมั่นคงของมนุษย์

๑

ค ว า ม เ ป็ น ม า / ค ว า ม สำ คั ญ

การทุจริตและประพฤติมิชอบเป็นปัญหาสำคัญของสังคมไทยมาอย่างช้านาน
สาเหตุและปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดการทุจริตในระบบราชการอย่างเห็นได้ชัด นั่นคือ
ระบบอุปถัมภ์และพฤติกรรมการอุปถัมภ์ระหว่างกัน นำมาซึ่งการให้หรือการรับทรัพย์สิน
หรือประโยชน์อื่นใดเพื่อเป็นสิ่งตอบแทน ส่งผลต่อการใช้ดุลยพินิจหรือ การตัดสินใจ

ในการปฏิบัติงานในตำแหน่งหน้าที่ที่บุคคลนั้นรับผิดชอบ และส่งผลกระทบต่อประโยชน์ส่วนรวม
ซึ่งการกระทำนั้นอาจเกิดขึ้นอย่างรู้ตัวหรือไม่รู้ตัว ทั้งเจตนาหรือไม่เจตนาก็ตาม กลายเป็น
สิ่งที่ปฏิบัติกันทั่วไป โดยไม่เห็นว่าเป็นสิ่งที่ผิดแต่อย่างใด พฤติกรรมเหล่านี้เป็นการกระทำ
ความผิดทางจริยธรรมของเจ้าหน้าที่ของรัฐ อันอาจนำไปสู่การเรียกรับ หรือยอมที่จะรับประโยชน์
ในการกระทำทุจริตในภาครัฐได้

ตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ในประเด็นการต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ

มีเป้าหมายหลักเพื่อให้ภาครัฐมีความโปร่งใส ปลอดการทุจริตและประพฤติมิชอบผ่านการพัฒนา
โดยให้ความสำคัญกับการปรับและหล่อหลอมพฤติกรรม “คน” ทุกกลุ่มในสังคม

ให้มีจิตสำนึก ในการสร้างพฤติกรรมที่ยึดมั่นในความซื่อสัตย์สุจริต รู้จักแยกแยะ
เรื่องส่วนตัวออกจากหน้าที่การงาน มีการสร้างธรรมาภิบาลในการบริหารงาน ส่งเสริม
การมีส่วนในการสร้างวัฒนธรรม สร้างจิตสำนึกและค่านิยมของบุคลากรในการต่อต้าน
การทุจริตและตามแผนการปฏิรูปประเทศ มีกิจกรรมปฏิรูปที่สำคัญ กิจกรรมพัฒนาระบบ
ราชการไทยให้โปร่งใส ไร้ผลประโยชน์ โดยมีเป้าหมายให้หน่วยงานของรัฐทุกหน่วย

ประกาศเป็นหน่วยงานที่เจ้าหน้าที่ของรัฐทุกคนไม่รับของขวัญและของกำนัลทุกชนิด
จากการปฏิบัติหน้าที่ (NO GIFT POLICY)

๒

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคม

และความมั่นคงของมนุษย์ เป็นหน่วยงานงานที่มีหน้าที่หลักในการบูรณาการและ
ขับเคลื่อนงานด้านการป้องกันปัญหาการทุจริตและประพฤติมิชอบ รวมทั้งการส่งเสริม

คุ้มครองจริยธรรมในหน่วยงาน ได้ดำเนินการสอดคล้องกับแผนแม่บทยุทธศาสตร์
และแผนการปฏิรูปประเทศด้านการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ

โดยออกประกาศนโยบาย NO GIFT POLICY จากการปฏิบัติหน้าที่ ในปีงบประมาณ พ.ศ.๒๕๖๕
เพื่อเป็นการเสริมสร้างวัฒนธรรมและค่านิยมสุจริตในการปฏิบัติงานอย่างมีคุณธรรม

จริยธรรม และปลุกจิตสำนึกให้กับข้าราชการ และเจ้าหน้าที่ของ สป.พม และส่งเสริม
ให้เกิดการขับเคลื่อนธรรมาภิบาลในการปฏิบัติงานของหน่วยงานภาครัฐต่อไป

๓

วัตถุประสงค์

๑) เพื่อเป็นกรอบแนวทางในการปฏิบัติงานป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบ
ลดโอกาสในการรับสินบน ผลประโยชน์ทับซ้อนของเจ้าหน้าที่ของรัฐ
หรือหน่วยงานของรัฐ

๒) เพื่อใช้ประกอบการให้คำแนะนำแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการปฏิเสธการรับ
ของขวัญ และของกำนัลทุกชนิดจากการปฏิบัติหน้าที่

๔

ความหมาย

“ข..อหงมขาวยัญถึ”ง.. ของขวัญ หมายถึง สิ่งใด ๆ หรือบริการ
ใด ๆ (เงิน ทรัพย์สินสิ่งของ บริการหรือ
อื่น ๆ ที่มีมูลค่า) ที่เจ้าหน้าที่ของรัฐให้
และ/หรือได้รับนอกเหนือจากเงินเดือน
รายได้ และผลประโยชน์จากการจ้างงาน
ในราชการปกติ

ของขวัญที่คิดราคาได้ (TANGIBLE GIFTS) รสาขาคอมางาเขปร็วถนัญตเีงิคน่สาตาหีมรราืาอครอถาาไตีจดค้ไ่าม่ตี
หมายรวมถึง สินค้าบริโภคต่าง ๆ ความบันเทิง
การต้อนรับ การให้ที่พัก การเดินทาง อุปกรณ์
เครื่องใช้ เช่น ตัวอย่างสินค้า บัตรของขวัญ
เครื่องใช้ส่วนตัว บัตรกํานัล บัตรลดราคาสินค้า
หรือบริการ และเงิน เป็นต้น

ของขวัญที่คิดเป็นราคาไม่ได้ (INTANGIBLE
GIFTS AND BENEFITS) หมายถึง สิ่งใด ๆ
หรือบริการใด ๆที่ไม่สามารถคิดเป็นราคา
ที่จะซื้อขายได้ อาทิเช่น การให้บริการส่วนตัว
การปฏิบัติด้วยความชอบส่วนตน การเข้าถึง
ประโยชน์ หรือการสัญญาว่าจะให้ หรือการ
สัญญาว่าจะได้รับประโยชน์มากกว่าคนอื่น ๆ

ความหมาย ๕

“การปฏิบัติหน้าที่” หมายถึง



เป็นการกระทำหรือการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐในตำแหน่งที่ได้รับการแต่งตั้ง

หรือได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ใดหน้าที่หนึ่ง หรือให้รักษาราชการแทน
ในหน้าที่ใดหน้าที่หนึ่ง ทั้งเป็นการทั่วไปและเป็นการเฉพาะในฐานะเจ้าหน้าที่
ของรัฐที่กฎหมายได้กำหนดอำนาจหน้าที่ไว้ หรือเป็นการกระทำไปตามอำนาจ
หน้าที่ที่กฎหมายระบุไว้ให้มีอำนาจหน้าที่ หรืออำนาจหน้าที่ทางปกครอง

“ของขวัญที่ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่” หมายถึง

เงิน ทรัพย์สิน บริการหรือประโยชน์อื่นใดที่มีมูลค่าและให้รวมถึงทิป โดยเจ้าหน้าที่
ของรัฐได้รับนอกเหนือจากเงินเดือน รายได้ ผลประโยชน์จากราชการในกรณีปกติ
และมีผลต่อการตัดสินใจ การอนุมัติ อนุญาต หรือการอื่นใดในการปฏิบัติหน้าที่
ให้เป็นไปในลักษณะที่เอื้อประโยชน์ไปในทางทุจริตต่อผู้ให้ของขวัญทั้งในอดีต

หรือในขณะรับ หรือในอนาคต

๖

กฎหมาย/ระเบียบที่เกี่ยวข้อง

ลำดับ ก ฎ ห ม า ย / ร ะ เ บี ย บ ร า ย ล ะ เ อี ย ด ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง

ได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการประพฤติ
พระราชบัญญัติมาตรฐาน ปฏิบัติของเจ้าหน้าที่รัฐไว้ในหมวดที่ ๑
ทางจริยธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรฐานทางจริยธรรม มาตรา ๕ (๔)
๑
กำหนดให้เจ้าหน้าที่ของรัฐคิดถึงประโยชน์


ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมี

จิตสาธารณะ (๖) ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็น

ธรรมไม่เลือกปฏิบัติ

“ของขวัญ” หมายความว่า เงิน ทรัพย์สิน
หรือประโยชน์อื่นใดที่ให้แก่กันเพื่ออัธยาศัย
ไมตรี และให้หมายความรวมถึง เงิน
ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดที่ให้เป็น
รางวัลให้โดยเสน่หา หรือเพื่อการสงเคราะห์
หรือให้เป็นสินน้ำใจ การให้สิทธิพิเศษ
๒ ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งมิใช่เป็นสิทธิที่จัดไว้สาหรับบุคคลทั่วไป
ว่าด้วยการให้หรือการรับ ในการได้รับการลดราคาทรัพย์สินหรือ
การให้สิทธิพิเศษในการได้รับบริการหรือ
ของขวัญของเจ้าหน้าที่ของรัฐ ความบันเทิง ตลอดจนการออกค่าใช้จ่าย
พ.ศ. ๒๕๔๔

ในการเดินทาง หรือท่องเที่ยว ค่าที่พัก
ค่าอาหาร หรือสิ่งอื่นใดในลักษณะเดียวกัน
และไม่ว่าจะให้เป็นบัตร ตั๋ว หรือหลักฐาน
อื่นใด การชำระเงินให้ล่วงหน้า หรือการคืน
เงินให้ในภายหลัง

๗

กฎหมาย/ระเบียบที่เกี่ยวข้อง

ลำดับ ก ฎ ห ม า ย / ร ะ เ บี ย บ ร า ย ล ะ เ อี ย ด ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง


ข้อ ๖ หน่วยงานของรัฐจะจัดให้มีการเรี่ยไร

หรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเรี่ยไรมิได้

เว้นแต่เป็นการเรี่ยไรตามข้อ ๑๙ หรือได้รับ

การอนุมัติจากคณะกรรมการควบคุมการ

เรี่ยไรของหน่วยงานของรัฐ (กคร.) หรือ
ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี กคร.จังหวัด แล้วแต่กรณี

ว่าด้วยการเรี่ยไรของหน่วยงาน ข้อ ๑๙ การเรี่ยไรหรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้อง
ของรัฐ พ.ศ. ๒๕๔๔และที่แก้ไข กับการเรี่ยไร ดังต่อไปนี้ ให้ได้รับยกเว้น
เพิ่มเติม ฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๙ ไม่ต้องขออนุมัติจาก กคร. หรือ

๓ กคร.จังหวัด แล้วแต่กรณี
(๑) เป็นนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาล และ
มีมติคณะรัฐมนตรีให้เรี่ยไรได้
(๒) เป็นการเรี่ยไรที่รัฐบาลหรือหน่วยงาน
ของรัฐจำเป็นต้องดำเนินการ เพื่อช่วยเหลือ
ผู้เสียหายหรือบรรเทาความเสียหายที่เกิด
จากสาธารณภัยหรือเหตุการณ์ใดที่สำคัญ

๘

กฎหมาย/ระเบียบที่เกี่ยวข้อง

ลำดับ ก ฎ ห ม า ย / ร ะ เ บี ย บ ร า ย ล ะ เ อี ย ด ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง

ให้ถือปฏิบัติว่าข้าราชการชั้นผู้น้อย พึงงด
การให้ของขวัญแก่ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่
๔ มติคณะรัฐมนตรี ผู้บังคับบัญชา หรือสมาชิกในครอบครัว
วันที่ ๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๐ ของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ หากฝ่าฝืนมติ

คณะรัฐมนตรีให้ถือว่ามีความผิดวินัย
ทั้งผู้ให้และผู้รับ

เห็นชอบในการปรับปรุงแผนการปฏิรูป
ประเทศด้านการป้องกันและปราบปราม
การทุจริตและประพฤติมิชอบ ตามที่
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคม
แห่งชาติเสนอโดยกำหนดให้มีการขับเคลื่อน
การดำเนินการตามกิจกรรมปฏิรูปฯ ที่สำคัญ
๕ มติคณะรัฐมนตรี (Big Rock) กิจกรรมปฏิรูปที่ ๔ พัฒนา
วันที่ ๘ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๓ ระบบราชการไทยให้โปร่งใส ไร้ผลประโยชน์

ในเป้าหมายที่ ๑ ข้อ ๑.๑ ให้หน่วยงานของรัฐ
ทุกหน่วยประกาศตนเป็นหน่วยงาน
ที่เจ้าหน้าที่ของรัฐทุกคน ไม่รับของขวัญ
และของกำนัลทุกชนิดจากการปฏิบัติหน้าที่
(No Gift Policy)

๙

แนวทางปฎิบัติตามนโยบาย NO GIFT POLICY

จากการปฏิบัติหน้าที่ ของ สป.พม.

แนวปฏิบัติขององค์กร

๑.สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ประกาศนโยบาย
งดรับ-งดให้ของขวัญ เพื่อให้บุคลากร สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและ
ความมั่นคงของมนุษย์ ทราบและถือปฏิบัติ

๒.สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จัดทำสื่อเพื่อ
สื่อสารให้หน่วยงาน/องค์กร/ผู้มีส่วนได้เสีย/รับทราบนโยบาย งดรับ-งดให้ของขวัญ
เพื่อให้ทุกคนถือปฏิบัติ

๓. นโยบายการให้หรือการรับของขวัญ จะยกเว้นในกรณีดังต่อไปนี้ที่สามารถดำเนินการได้
๓.๑ การให้รับของขวัญในช่วงเทศกาลเพื่อสร้างสัมพันธ์เครือข่ายและสื่อสาร ภาพลักษณ์
องค์กร โดยของที่จะให้หรือรับ ต้องเป็นสิ่งของที่สื่อสารอัตลักษณ์องค์กรขององค์กรผู้ให้
และผู้รับ เช่น การ์ด ปฏิทิน สมุดปากกา สมุดบันทึก เป็นต้น
๓.๒ การแสดงความยินดีกับภาคีเครือข่ายไม่ว่ากรณีใด ให้ผู้บริหารส่งการ์ดเพื่อแสดง
ความยินดี ในนามองค์กรโดยไม่ต้องมีสิ่งของอื่น ๆ
๓.๓ การจัดของเยี่ยมไข้ภาคีเครือข่าย ให้ผู้บริหารจัดกระเช้าอาหารผลไม้สุขภาพ ราคา
ไม่เกิน ๓,๐๐๐ บาท ในนามองค์กร

แนวปฏิบัติของบุคลากร ๑๐

๑.บุคลากรสำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคง
ของมนุษย์ ต้องแสดงเจตนาการไม่รับหรือให้ของขวัญในทุกกรณี

๒.บุคลากรสำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของ
มนุษย์ ต้องมีท่าทีในการปฏิเสธที่ไม่ทำให้ผู้ให้เสียความรู้สึกหรือเสียความ
สัมพันธ์ที่ดีต่อภาคีเครือข่าย โดยชี้แจงนโยบาย NO GIFT POLICY ให้
ภาคีเครือข่ายเข้าใจและเห็นเจตนารมณ์อันแน่วแน่ของสำนักงานปลัด
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ที่จะเป็นองค์กร
ธรรมาภิบาล

๑๑

แนวปฏิบัติของบุคลากร

๓.หากมีความจำเป็นจะต้องรับหรือให้
สิ่งของเพื่อรักษาสัมพันธ์ในการทำงาน
ให้พิจารณา ๓ องค์ประกอบ ดังนี้

๓.๑ พิจารณาเจตนาของผู้รับและผู้ให้
ว่าของที่รับ/ให้ ไม่ใช่เป็นการผูกมัดเพื่อ
หวังผลประโยชน์ที่ เอื้อต่อองค์กรหรือ
ส่วนตัวแอบแฝง
๓.๒ ของที่รับและให้เป็นของที่ภาคี
เครือข่ายมีอยู่แล้วไม่มีความยุ่งยาก
ในการจัดหาเพื่อมอบให้ เป็นการเฉพาะ
หรือเป็นกรณีพิเศษ เช่น ผัก ผลไม้
หรือผลิตภัณฑ์ของชุมชน ของภาคี
เครือข่าย
๓.๓ มูลค่าของขวัญที่ให้รับหรือให้
มีมูลค่าไม่เกิน ๓,๐๐๐ บาท

๔. บุคลากรที่ปฏิบัติงานในส่วนของกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง
ต้องปฏิเสธการรับของขวัญทุกกรณี

๑๒

บันได ๓ ขั้น
สู่แนวทางการขับเคลื่อนการประกาศนโยบาย

NO GIFT POLICY

๑๓

๑๔

นโยบาย NO GIFT POLICY
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

ช่องทางแจ้งเรื่องการทุจริตและประพฤติมิชอบ

เปิดช่องทางให้ประชาชนแจ้งเรื่องร้องเรียนการทุจริตผ่าน E-FORM

ระบบบริหารจัดการข้อร้องเรียนทุจริตกระทรวง พม.

HTTPS://MC.M-SOCIETY.GO.TH/

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต
สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
โทรศัพท์/โทรสาร ๐๒ ๖๕๙ ๖๔๑๑

E-MAIL : [email protected]
FACEBOOK : MSO ANTI CORRUPTION
WEBSITE : HTTPS://MC.M-SOCIETY.GO.TH/