เอกสารประกอบการสอน - 02แมกเนติก

เอกสารประกอบการสอน

รายวชิ าการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า รหสั วิชา 20104-2009
สาขาวชิ า ช่างไฟฟ้ากาลัง

หลักสตู รประกาศนยี บัตรวชิ าชีพ พุทธศักราช 2562

หนว่ ยท่ี 2
เรอ่ื ง แมกเนติกคอนแทกเตอร์

เรียบเรยี งโดย
นายไชยวัฒน์ ยิ่งคานึง
เลขประจาตวั สอบ 2060245 กลุ่มวชิ า ช่างไฟฟ้ากาลงั

ผ้เู ข้ารบั การประเมนิ ภาค ค.
เพ่ือบรรจุและแตง่ ตั้งเป็นข้าราชการครแู ละบคุ ลากรทางการศึกษา

ตาแหนง่ ครผู ู้ช่วย
สังกัดสานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธกิ าร

ก

คานา

เอกสารประกอบการสอนรายวิชา การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า รหัสวิชา 20104-2009 หน่วยที่ 2 วัสดุ
และอุปกรณ์ประกอบวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า เร่ืองแมกเนติกคอนแทกเตอร์ เล่มน้ีได้เรียบเรียงขึ้นเพื่อใช้
ประกอบการเรียนการสอนท่ีเน้นผู้เรียนเป็นสาคัญ ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช
2562 ของสานักงานคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

การจัดทาเอกสารประกอบการสอนเลม่ นี้ประกอบด้วย ใบแบบทดสอบก่อนเรียน ใบเฉลยแบบทดสอบ
กอ่ นเรียน ใบเนอ้ื หา ใบแบบฝกึ หัด ใบเฉลยแบบฝึกหัด ใบแบบทดสอบหลังเรียน ใบเฉลยแบบทดสอบหลังเรียน
และแบบประเมินคะแนนคณุ ธรรม จรยิ ธรรม

ผู้จัดทาหวังเอกสารประกอบการสอนเล่มน้ี จะเป็นแนวทางและเป็นประโยชน์ต่อครู-อาจารย์และ
ผู้เก่ียวข้องท่ีได้อ่าน หากมีข้อแนะนาในการจัดทาในเร่ืองใดๆ ผู้จัดทายินดีน้อมรับคาแนะนาเพ่ือจะได้ทาการ
ปรบั ปรงุ แกไ้ ขเพื่อประโชนต์ อ่ การศึกษาตอ่ ไป

ลงช่อื ...............................................................
(นายไชยวฒั น์ ยง่ิ คานึง)

สารบัญ ข

เรือ่ ง หน้า

คานา ก
สารบญั ข
ใบแบบทดสอบก่อนเรียน เร่อื ง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ 2
ใบเฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน เรือ่ ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ 3
ใบเน้ือหา เร่ือง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ 4
ใบแบบฝึกหัด เรือ่ ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ 9
ใบเฉลยแบบฝึกหัด เรอ่ื ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ 11
ใบแบบทดสอบหลงั เรียน เรื่อง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ 13
ใบเฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น เรื่อง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ 14
แบบประเมนิ คะแนนคุณธรรม จรยิ ธรรม 15

เอกสารประกอบการสอน

2

ใบแบบทดสอบกอ่ นเรยี น หน่วยท่ี 2 หน้าที่ 1/1
สอนครง้ั ท่ี 1
ชือ่ หน่วย วัสดแุ ละอุปกรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ชวั่ โมงรวม 7 ชม.

วิชา การควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า รหสั วชิ า 20104-2009 เรอื่ ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

คาชแ้ี จง
1. ขอ้ สอบเป็นแบบปรนัยเลอื กตอบ 4 ตวั เลอื ก จานวน 3 ข้อ ข้อละ 1 คะแนน
2. ให้นักเรยี นเลอื กคาตอบท่ีถูกต้องท่ีสดุ เพยี งคาตอบเดยี ว และทาเครือ่ งหมายกากบาท (X) ลงในกระดาษคาตอบ
3. ใช้เวลาในการสอบ 3 นาที

จุดประสงค์การเรียนรู้ท่ี 1 อธิบายหนา้ ทกี่ ารทางานของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ได้

1. แมกเนติกคอนแทกเตอร์ทางานโดยอาศยั หลกั การของอะไร

ก. ความร้อน ข. แรงดนั อากาศ สแกนเพื่อทาแบบทดสอบ

ค. สนามแม่เหล็กไฟฟ้า ง. แรงลม

จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 2 บอกสว่ นประกอบภายนอกและภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ได้
2. จากรปู ทกี่ าหนดให้ หมายเลขใดทาหนา้ ที่เปน็ จดุ ต่อไฟเข้าขดลวด และหนา้ สัมผัสหลัก

ก. หมายเลข 1 และ หมายเลข 3 ข. หมายเลข 2 และหมายเลข 4
ค. หมายเลข 1 และหมายเลข 5 ง. หมายเลข 3 และหมายเลข 6

3. สว่ นประกอบใดในแมกเนติกคอนแทกเตอร์ ทีท่ าหน้าทีป่ ้องกนั กระแสไฟฟา้ ไหลวนในแกนเหลก็ (Eddy Current)

ก. สปรงิ ข. ขดลวด

ค. หนา้ สมั ผสั ง. แกนเหลก็

3

ใบเฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน หนว่ ยท่ี 2 หน้าที่ 1/1
สอนคร้ังที่ 1
ชื่อหน่วย วัสดแุ ละอปุ กรณป์ ระกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ชว่ั โมงรวม 7 ชม.
วิชา การควบคมุ มอเตอรไ์ ฟฟา้ รหสั วิชา 20104-2009 เรื่อง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์
เวลารวม 20 นาที

จุดประสงค์การเรียนร้ทู ี่ 1 อธิบายหน้าทีก่ ารทางานของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ได้

1. แมกเนตกิ คอนแทกเตอรท์ างานโดยอาศัยหลกั การของอะไร

ก. ความร้อน ข. แรงดนั อากาศ

ค. สนามแม่เหลก็ ไฟฟ้า ง. แรงลม

จุดประสงค์การเรียนรทู้ ี่ 2 บอกส่วนประกอบภายนอกและภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ได้
2. จากรูปที่กาหนดให้ หมายเลขใดทาหน้าทเี่ ป็นจดุ ตอ่ ไฟเขา้ ขดลวด และหนา้ สัมผัสหลัก

ก. หมายเลข 1 และ หมายเลข 3 ข. หมายเลข 2 และหมายเลข 4
ค. หมายเลข 1 และหมายเลข 5 ง. หมายเลข 3 และหมายเลข 6

3. ส่วนประกอบใดในแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ ทท่ี าหน้าท่ีปอ้ งกนั กระแสไฟฟ้าไหลวนในแกนเหลก็ (Eddy Current)

ก. สปรงิ ข. ขดลวด

ค. หน้าสมั ผสั ง. แกนเหลก็

4

ใบเนือ้ หา หน่วยที่ 2 หน้าที่ 1/5
สอนครั้งท่ี 1
ชอ่ื หน่วย วสั ดุและอุปกรณป์ ระกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟา้
ชวั่ โมงรวม 7 ชม.

วชิ า การควบคมุ มอเตอร์ไฟฟา้ รหัสวชิ า 20104-2009 เรื่อง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

สาระสาคัญ
ในงานควบคุมเคร่ืองกลไฟฟา้ หรือการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้าจะต้องเลือกขนาดของวัสดุและอุปกรณ์ประกอบวงจรควบคุม

มอเตอร์ไฟฟ้าอย่างเหมาะสมกับแต่ละวิธีของการควบคุม เพื่อให้การทางานของวงจรเป็นไปตามความต้องการ และมีความ
ปลอดภยั ในการใชง้ าน สิง่ สาคัญทตี่ ้องทราบสาหรับงานควบคมุ มอเตอรไ์ ฟฟ้าคือ วิธีการควบคุม การเลือกใช้อุปกรณ์ควบคุม และ
การตรวจสอบสภาพของอปุ กรณ์ควบคุมน้ัน ๆ

สาระการเรยี นรู้
1. หลกั การทางานของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์
2. ส่วนประกอบภายนอกและภายในของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์

จดุ ประสงการเรยี นรู้
1. อธิบายหลักการทางานของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ได้
2. บอกสว่ นประกอบภายนอกและภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ได้

5

ใบเนอื้ หา หนว่ ยท่ี 2 หนา้ ที่ 2/5
สอนครงั้ ที่ 1
ชอื่ หน่วย วัสดแุ ละอุปกรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ช่ัวโมงรวม 7 ชม.

วิชา การควบคุมมอเตอร์ไฟฟา้ รหสั วชิ า 20104-2009 เรอ่ื ง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

1. หลักการทางานของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์
แมกเนติกคอนแทกเตอร์ (Magnetic Contactor) เป็นอุปกรณส์ าหรบั ใช้ในการตดั ตอ่ วงจรไฟฟา้ เหมือนสวิตช์ไฟฟ้าท่ัวไป

โดยใช้หน้าสัมผัส (Contact) ในการเปิด-ปิดวงจร ซึ่งทางานโดยอาศัยสนามแม่เหล็กไฟฟ้าท่ีถูกสร้างข้ึนโดยขดลวดเป็นตัวดึง
หน้าสัมผัสให้เปิดหรือปิด แทนการสับสวิตช์ด้วยมือโดยตรง สามารถนาไปใช้งานได้หลากหลายงาน เช่น วงจรควบคุมมอเตอร์
ไฟฟา้ ฮตี เตอร์ และระบบแสงสว่าง เป็นต้น ดงั รูปที่ 2.1

การทางานแมกเนตกิ

รูปที่ 2.1 แสดงการทางานของแมกเนติกคอนแทกเตอร์

2. สว่ นประกอบภายนอกและภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์
2.1 ส่วนประกอบภายนอกของแมกเนติกคอนแทกเตอรม์ ลี ักษณะดังรปู ที่ 2.2

รปู ที่ 2.2 แสดงส่วนประกอบภายนอกของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ สแกนเพื่อดรู ปู ท่ี 2.2

6

ใบเนอ้ื หา หนว่ ยท่ี 2 หนา้ ที่ 3/5
สอนครง้ั ที่ 1
ช่อื หน่วย วสั ดแุ ละอุปกรณป์ ระกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟา้
ชว่ั โมงรวม 7 ชม.

วิชา การควบคมุ มอเตอรไ์ ฟฟ้า รหสั วิชา 20104-2009 เรอ่ื ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

2.1.1 หมายเลข 1 คือ จดุ ตอ่ ไฟเข้าขดลวดขว้ั A1 และ A2 ซึ่งตอ้ งตอ่ แรงดันไฟฟา้ ให้ถกู ต้องตามที่ผู้ผลติ กาหนดขึ้น
2.1.2 หมายเลข 2 และหมายเลข 3 คือ จุดต่อไฟเข้าหน้าสัมผัสหลัก (Main Contacts) มีสัญลักษณ์แสดงกากับ
ดังนี้

2.1.2.1 หน้าสมั ผสั หลักคู่ท่ี 1 คือ 1/L1 และ 2/T1
2.1.2.2 หนา้ สมั ผัสหลักคทู่ ี่ 2 คือ 3/L2 และ 4/T2
2.1.2.3 หน้าสัมผสั หลกั คทู่ ่ี 3 คอื 5/L3 และ 6/T3
2.1.3 หมายเลข 4 คอื ปมุ่ ทดสอบหนา้ สัมผัสหลกั และหน้าสมั ผัสชว่ ย
2.1.4 หมายเลข 5 คอื หนา้ สัมผัสช่วยปกตปิ ดิ (Auxiliary Contacts Normally Close : NC)
2.1.5 หมายเลข 6 คือ หน้าสมั ผสั ช่วยปกติเปิด (Auxiliary Contacts Normally Open : NO)

2.2 สว่ นประกอบภายในของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์มลี กั ษณะดงั รปู ท่ี 2.3

รูปท่ี 2.3 แสดงส่วนประกอบภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์
สแกนเพ่ือดูรูปที่ 2.3

7

ใบเนือ้ หา หนว่ ยท่ี 2 หนา้ ที่ 4/5
สอนครั้งที่ 1
ชื่อหน่วย วสั ดุและอุปกรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ชว่ั โมงรวม 7 ชม.

วชิ า การควบคุมมอเตอรไ์ ฟฟ้า รหัสวชิ า 20104-2009 เรอ่ื ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

2.2.1 หมายเลข 1 คือ แกนเหล็กอยู่กับท่ี (Fixed Iron Core) ทาจากแผ่นเหล็กบางๆ วางซ้อนกันเป็นรูปตัว E ผิว
เคลือบด้วยฉนวนวานิช เพ่ือลดการเกิดกระแสไหลวน (Eddy Current) มีวงแหวนทองแดง (Shaded Ring) ฝังอยู่ท่ีส่วนบนของ
ขาทัง้ 2 ข้าง และแกนเหล็กส่วนนี้จะเปน็ ส่วนท่ีใชส้ วมกับขดลวด หมายเลข 3 เพอื่ ให้มีการสร้างสนามแม่เหล็กไฟฟา้ เกดิ ข้ึน

2.2.2 หมายเลข 2 คือ แกนเหล็กเคล่ือนที่ (Moving Iron Core) สามารถเคลื่อนท่ีได้ตามแรงดึงดูดของแกนเหล็ก
อยู่กับท่ี ที่ได้เปล่ียนสภาพเป็นแม่เหล็กแล้ว เมื่อมีเส้นแรงแม่เหล็กท่ีเกิดจากขดลวด หมายเลข 3 เดินทางผ่าน และที่แกนเหล็ก
เคลื่อนที่จะถูกยึดติดกับหน้าสัมผัสหน้าสัมผัสเคลื่อนที่ (Moving Contact) หมายเลข 5 ด้วยสลักยึด เป็นเหตุให้มีการเคลื่อนท่ี
ตามแรงดงึ ดูดของแกนเหลก็ เคล่อื นท่ี

2.2.3 หมายเลข 3 คือ ขดลวด (Coil) ประกอบด้วยขดลวดทองแดงอาบน้ายาพันรอบเป็นช้ัน ๆ บนแกนฉนวน
(Bobbin) สวมอยูต่ รงกลางของขาแกนเหลก็ อยู่กับท่ี หมายเลข 1 ทาหน้าท่ีสร้างสนามแม่เหล็กไฟฟ้าเพ่ือทาให้แกนเหล็กอยู่กับท่ี
เปล่ียนสภาพเป็นแม่เหล็ก โดยขดลวดมีขั้วต่อสาหรับจ่ายแรงดันไฟฟ้าเข้าท่ีข้ัว A1 และ A2 เป็นไปตามมาตรฐานของสมาคม
ผผู้ ลติ อปุ รณไ์ ฟฟา้ (NEMA)

2.2.4 หมายเลข 4 คือ สปริง (Back Spring) ทาหน้าท่ีดันแกนเหล็กส่วนที่เคลื่อนท่ี หมายเลข 2 ให้กลับสู่ตาแหน่ง
เดิมเมอื่ ไม่มเี สน้ แรงแมเ่ หล็กจากขดลวด หมายเลข 3 เน่ืองจากไม่มีกระแสไฟฟ้าไหลเข้าขดลวดทาใหแ้ กนเหล็กอยู่กับท่ีหมดสภาพ
ความเป็นแม่เหล็ก ส่งผลใหห้ นา้ สมั ผัสเคลอื่ นท่ี หมายเลข 5 เคลอ่ื นท่ีกลบั สตู่ าแหน่งเดิมด้วยแรงสปริง

2.2.5 หมายเลข 5 คือ หนา้ สัมผัสเคล่ือนท่ี (Moving Contact) ยึดติดกับแกนเหล็กเคล่ือนท่ี หมายเลข 2 ด้วยสลัก
ยดึ เมื่อหนา้ สมั ผัสเคล่อื นท่ีตามการเคล่อื นทีข่ องแกนเหลก็ เคลอื่ นที่ จะทาให้สภาพของหน้าสัมผัสเปล่ียนไป เช่น หน้าสัมผัสท่ีเคย
ปิดอยู่ (Normally Closed) ก็จะเปลี่ยนเป็นเปิด (Normally Open) และหน้าสัมผัสที่เคยเปิด (Normally Open) ก็จะ
เปลย่ี นเปน็ ปดิ (Normally Close) ดังรูปท่ี 2.4

2.2.6 หมายเลข 6 คือ หน้าสัมผัสอยู่กับท่ี (Fixed Contact) เป็นหน้าสัมผัสท่ีติดอยู่กับโครง (Housing) ของแมก
เนติกคอนแทกเตอร์ ไม่สามารถเคลอ่ื นท่ไี ด้ สภาวะหนา้ สมั ผัสจะเปล่ียนสภาพจากเปิดเป็นปิด หรือจากปิดเป็นเปิดได้นั้นจะอาศัย
การเคลื่อนท่ขี องหนา้ สมั ผัสเคลอ่ื นทเี่ ท่านัน้ ดงั รูปที่ 2.4

สแกนเพ่ือดรู ูปที่ 2.4

8

ใบเนอื้ หา หน่วยท่ี 2 หน้าที่ 5/5
สอนคร้ังที่ 1
ชื่อหน่วย วัสดุและอุปกรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
วิชา การควบคมุ มอเตอรไ์ ฟฟ้า รหสั วชิ า 20104-2009 เรอื่ ง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ ช่ัวโมงรวม 7 ชม.

เวลารวม 20 นาที

รูปท่ี 2.4 แสดงองค์ประกอบภายในของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์

2.2.7 หมายเลข 7 คอื วงแหวนทองแดง (Shaded Ring) ทาหนา้ ที่สร้างสนามแม่เหลก็ เสรมิ ในช่วงท่ีไม่มีกระแสไหล
ผา่ นขดลวด หมายเลข 3 อาศัยหลักการทางานเช่นเดียวกับเชคเดดโพลมอเตอร์

สรุปสาระสาคญั
1. หลกั การทางานของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์
แมกเนติกคอนแทกเตอร์ (Magnetic Contactor) เปน็ อปุ กรณ์สาหรบั ใช้ในการตดั ต่อวงจรไฟฟ้าเหมือนสวิตช์

ไฟฟ้าทั่วไป โดยใช้หน้าสัมผัส (Contact) ในการเปิด-ปิดวงจร ซ่ึงทางานโดยอาศัยสนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่ถูกสร้างข้ึนโดยขดลวด
เปน็ ตวั ดงึ หน้าสมั ผัสใหเ้ ปดิ หรอื ปิด แทนการสบั สวิตชด์ ว้ ยมอื โดยตรง

2. ส่วนประกอบภายนอกและภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์
2.1 ส่วนประกอบภายนอกของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ ประกอบด้วย จุดต่อไฟเข้าขดลวดข้ัว A1,A2 จุดต่อ

ไฟเขา้ หนา้ สมั ผัสหลัก และหน้าสัมผัสชว่ ย ปุ่มทดสอบหน้าสมั ผัสหลัก และหน้าสมั ผสั ช่วย
2.2 ส่วนประกอบภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ ประกอบด้วย แกนเหล็กอยู่กับท่ี แกนเหล็กเคลื่อนที่

ขดลวด สปรงิ หนา้ สมั ผสั เคลอื่ นท่ี หนา้ สมั ผัสอยูก่ บั ที่ และวงแหวนทองแดง

ศกึ ษาข้อมูลเพิ่มเตมิ

9

ใบแบบฝึกหัดท่ี 2.1 หน่วยที่ 2 หน้าท่ี 1/2
สอนคร้ังท่ี 1
ชื่อหน่วย วัสดุและอปุ กรณป์ ระกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ช่วั โมงรวม 7 ชม.

วชิ า การควบคมุ มอเตอร์ไฟฟา้ รหสั วิชา 20104-2009 เร่ือง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

ชือ่ …………………………………….. นามสกุล…………………………………….. เลขท่ี ……………. ระดับช้นั ……………………

คาส่งั จงตอบคาถามใหถ้ กู ต้องและสมบรู ณ์

1. แมกเนติกคอนแทกเตอร์มหี ลักการทางานอย่างไร

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
2. จากรูปทกี่ าหนดให้ จงเขียนสว่ นประกอบภายนอกของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ โดยเรยี งลาดบั ตามหมายเลขตอ่ ไปน้ี

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

10

ใบแบบฝึกหัดท่ี 2.1 หนว่ ยท่ี 2 หน้าท่ี 2/2
สอนคร้งั ที่ 1
ชือ่ หน่วย วสั ดุและอุปกรณป์ ระกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ช่ัวโมงรวม 7 ชม.

วิชา การควบคมุ มอเตอรไ์ ฟฟ้า รหัสวชิ า 20104-2009 เรอื่ ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

ชอื่ …………………………………….. นามสกลุ …………………………………….. เลขท่ี ……………. ระดับช้ัน ……………………
คาส่งั จงตอบคาถามให้ถกู ต้องและสมบูรณ์
3. จากรูปที่กาหนดให้ จงเขยี นส่วนประกอบภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ โดยเรียงลาดับตามหมายเลขต่อไปนี้

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

11

ใบเฉลยแบบฝึกหัดที่ 2.1 หนว่ ยท่ี 2 หน้าที่ 1/2
สอนคร้งั ท่ี 1
ช่ือหน่วย วสั ดแุ ละอปุ กรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟา้
ชัว่ โมงรวม 7 ชม.

วิชา การควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า รหสั วชิ า 20104-2009 เรอื่ ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

ชื่อ…………………………………….. นามสกลุ …………………………………….. เลขที่ ……………. ระดบั ช้ัน ……………………
คาส่งั จงตอบคาถามใหถ้ ูกตอ้ งและสมบรู ณ์
1. แมกเนติกคอนแทกเตอร์มหี ลกั การทางานอย่างไร

ทางานโดยอาศัยสนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่ถูกสร้างขึ้นโดยขดลวดเป็นตัวดึงหน้าสัมผัสให้เปิดหรือปิด แทนการสับสวิตช์ด้วยมือ
โดยตรง

2. จากรูปที่กาหนดให้ จงเขียนส่วนประกอบภายนอกของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ พร้อมทั้งบอกหน้าท่ีของส่วนประกอบ โดย
เรยี งลาดับตามหมายเลขตอ่ ไปนี้

หมายเลข 1 คือ จดุ ต่อไฟเข้าขดลวดข้วั A1 และ A2
หมายเลข 2 และหมายเลข 3 คือ จดุ ตอ่ ไฟเข้าหน้าสัมผัสหลัก (Main Contacts)
หมายเลข 4 คือ ปมุ่ ทดสอบหน้าสัมผสั หลกั และหน้าสัมผัสช่วย
หมายเลข 5 คือ หน้าสัมผสั ช่วยปกติปดิ (Auxiliary Contacts Normally Close : NC)
หมายเลข 6 คอื หน้าสมั ผสั ชว่ ยปกตเิ ปดิ (Auxiliary Contacts Normally Open : NO)

12

ใบเฉลยแบบฝึกหดั ที่ 2.1 หน่วยที่ 2 หนา้ ท่ี 2/2
สอนคร้ังที่ 1
ชื่อหน่วย วสั ดแุ ละอปุ กรณป์ ระกอบวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า
ชว่ั โมงรวม 7 ชม.

วชิ า การควบคุมมอเตอรไ์ ฟฟ้า รหสั วิชา 20104-2009 เรอื่ ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

ชอื่ …………………………………….. นามสกุล…………………………………….. เลขที่ ……………. ระดบั ช้ัน ……………………

คาสัง่ จงตอบคาถามใหถ้ ูกต้องและสมบูรณ์

3. จากรูปท่ีกาหนดให้ จงเขียนส่วนประกอบภายในของแมกเนติกคอนแทกเตอร์ พร้อมท้ังบอกหน้าที่ของส่วนประกอบ โดย
เรยี งลาดบั ตามหมายเลขต่อไปน้ี

หมายเลข 1 คือ แกนเหลก็ อยู่กับที่ (Fixed Iron Core)
หมายเลข 2 คอื แกนเหล็กเคลื่อนท่ี (Moving Iron Core)
หมายเลข 3 คือ ขดลวด (Coil)
หมายเลข 4 คือ สปริง (Back Spring)
หมายเลข 5 คอื หน้าสมั ผัสเคลื่อนท่ี (Moving Contact)
หมายเลข 6 คือ หน้าสมั ผัสอยกู่ บั ท่ี (Fixed Contact)
หมายเลข 7 คือ วงแหวนทองแดง (Shaded Ring)

13

ใบแบบทดสอบหลังเรียน หนว่ ยที่ 2 หน้าท่ี 1/1
สอนครั้งที่ 1
ชอื่ หน่วย วัสดแุ ละอปุ กรณ์ประกอบวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า
ชว่ั โมงรวม 7 ชม.

วิชา การควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า รหัสวชิ า 20104-2009 เรอ่ื ง แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ เวลารวม 20 นาที

คาชี้แจง
1. ขอ้ สอบเปน็ แบบปรนยั เลือกตอบ 4 ตวั เลือก จานวน 3 ข้อ ขอ้ ละ 1 คะแนน
2. ให้นักเรียนเลือกคาตอบที่ถูกตอ้ งท่ีสุดเพียงคาตอบเดียว และทาเคร่ืองหมายกากบาท (X) ลงในกระดาษคาตอบ
3. ใช้เวลาในการสอบ 3 นาที

จุดประสงค์การเรียนรู้ท่ี 1 อธิบายหนา้ ทกี่ ารทางานของแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ได้

1. แมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ทางานโดยอาศัยหลักการของอะไร

ก. สนามแมเ่ หลก็ ไฟฟ้า ข. แรงดนั อากาศ สแกนเพ่ือทาแบบทดสอบ

ค. ความร้อน ง. แรงลม

จุดประสงค์การเรยี นรทู้ ี่ 2 บอกส่วนประกอบภายนอกและภายในของแมกเนตกิ คอนแทกเตอรไ์ ด้
2. จากรปู ท่กี าหนดให้ หมายเลขใดทาหน้าทเ่ี ปน็ จดุ ต่อไฟเขา้ ขดลวด และหน้าสมั ผัสหลกั

ก. หมายเลข 3 และ หมายเลข 6 ข. หมายเลข 2 และหมายเลข 4
ค. หมายเลข 1 และหมายเลข 5 ง. หมายเลข 1 และหมายเลข 3

3. ส่วนประกอบใดในแมกเนติกคอนแทกเตอร์ ทที่ าหนา้ ท่ปี ้องกนั กระแสไฟฟ้าไหลวนในแกนเหล็ก (Eddy Current)

ก. หนา้ สมั ผสั ข. ขดลวด

ค. แกนเหลก็ ง. สปรงิ

14

ใบเฉลยแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยที่ 2 หนา้ ท่ี 1/1
สอนครงั้ ที่ 1
ชื่อหน่วย วสั ดุและอปุ กรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
ชั่วโมงรวม 7 ชม.
วชิ า การควบคุมมอเตอร์ไฟฟา้ รหัสวิชา 20104-2009 เร่อื ง แมกเนติกคอนแทกเตอร์
เวลารวม 20 นาที

จุดประสงค์การเรยี นรทู้ ี่ 1 อธิบายหน้าทก่ี ารทางานของแมกเนติกคอนแทกเตอรไ์ ด้

1. แมกเนตกิ คอนแทกเตอรท์ างานโดยอาศยั หลกั การของอะไร

ก. สนามแม่เหลก็ ไฟฟ้า ข. แรงดันอากาศ

ค. ความร้อน ง. แรงลม

จดุ ประสงค์การเรียนรทู้ ่ี 2 บอกสว่ นประกอบภายนอกและภายในของแมกเนตกิ คอนแทกเตอรไ์ ด้
2. จากรปู ท่ีกาหนดให้ หมายเลขใดทาหนา้ ที่เปน็ จดุ ตอ่ ไฟเขา้ ขดลวด และหนา้ สัมผสั หลกั

ก. หมายเลข 3 และ หมายเลข 6 ข. หมายเลข 2 และหมายเลข 4
ค. หมายเลข 1 และหมายเลข 5 ง. หมายเลข 1 และหมายเลข 3

3. สว่ นประกอบใดในแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์ ทีท่ าหนา้ ท่ีป้องกันกระแสไฟฟ้าไหลวนในแกนเหลก็ (Eddy Current)

ก. หน้าสมั ผัส ข. ขดลวด

ค. แกนเหลก็ ง. สปริง

15

แบบประเมินคะแนนคณุ ธรรม จรยิ ธรรม หนว่ ยที่ 2 หนา้ ที่ 1/1
สอนครั้งท่ี 1
ชื่อหน่วย วัสดแุ ละอปุ กรณ์ประกอบวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
วิชา การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า รหัสวิชา 20104-2009 เร่อื ง แมกเนติกคอนแทกเตอร์ ชั่วโมงรวม 7 ชม.

เวลารวม 20 นาที

รายการประเมินครงึ่ ภาค รายการประเมนิ ครงึ่ ภาค
เรียนแรก เรียนหลงั

เลขท่ี ชอื่ -สกลุ เข้าเ ีรยนเ ็ตมเวลา
ตั้งใจเรียน
ไม่เล่นโทรศัพท์ระหว่างเรียน
สวมห ้นากากอนา ัมย
แ ่ตงกายสุภาพ ูถกกาลเทศะ
รวมคะแนน
เข้าเ ีรยนเต็มเวลา
ต้ังใจเรียน
ไม่เ ่ลนโทรศัพ ์ทระหว่างเรียน
สวมหน้ากากอนา ัมย
แ ่ตงกายสุภาพ ูถกกาลเทศะ
รวมคะแนน
คะแนนรวมทั้งหมด

2 2 2 2 2 10 2 2 2 2 2 10 20

เกณฑก์ ารให้คะแนน ให้ 2 คะแนน
ปฏิบตั เิ ปน็ ประจา ให้ 1 คะแนน
ปฏิบัติเป็นบางครง้ั ให้ 0 คะแนน
ไมเ่ คยปฏิบัติ

ลงช่ือ ………………………………. ลงชอื่ ……………………………….
(นายไชยวัฒน์ ยิ่งคานึง) (……………………………….)
ครผู ู้สอน หวั หน้าแผนกวชิ า

16